atomus
atomus, an indivisible particle, atom.
- Uncut, not to be cut, indivisible: Graeci (tus) stagonian et atomum tali modo appellant, Plin. 12, 14, 32, § 62.—Far more freq.,
- II Subst.: ătŏmus (-ŏs), i, f., = ἡ ἄτομος, an indivisible element.
- A Of matter, an atom, of which particles, acc. to the doctrine of Democritus, all things are composed (the distinction between an atom, an ultimate particle of matter, and a molecule, the ultimate combination of matter, was of course unknown to the ancients; syn.: corpora, corpora parva, corpora minuta, corpuscula, Lucr., Cic.): atomi, id est corpora individua propter soliditatem, Cic. Fin. 1, 6, 17; id. Tusc. 1, 18, 42; id. N. D. 1, 20, 54; id. Fat. 11, 24; id. N. D. 1, 24, 66; id. Ac. 1, 2, 6 al.; Vitr. 2, 2; Lact. de Ira Dei, 10 (where, as in Vitr. 2, 2, acc. to several editt., it stands as masc.); Isid. Orig. 13, 2, 1 sqq.—
- B Of time: in atomo, after the Gr. ἐν ἀτόμῳ, in a moment, in the twinkling of an eye, Tert. Res. Carn. 42 and 51; id. adv. Marc. 3, 24; so in the Gr. Test. 1 Cor. 15, 52, but rendered in momento by the Vulg.
unde album non est comparabile nigro, quia non conveniunt in specie athoma set solum in genere, ut in colore
specialissimis speciebus quae ~a, id est individua, dicuntur
uno moto corporis ~o in infinitum procedet motio
~os esse cum Democrito dicentes
videtur quod athomus, si sit res naturalis et indivisible, non poterit moveri per punctum nec mutatur
licet [angelus ] non commetiatur se illi [loco ] indivisibili per situm, sicut indivisibile corporale, quod est punctus vel ~us
minor exiguo ‥ verme / aut modico, Phoebi radiis qui vibrat, atōmo
longa dies oculos atra caligine claudit / solivagos athomos quae numerare solet
nec unius parvissimi et variis motibus vibrantis in sole spurcitiam athomi offendimus
~o,mote
spirituales creaturas ita ‥ ebullire in aere tamquam minimas ~os in splendore solis
quot ludunt atomi radiis, quot in orbe lapilli / novit
exiles atomi particuleque leves
urina tenuis ‥ cum resolutionibus albis et rotundis velut athomis
mote in sunne , atthamus
convenerunt in curia ‥ multe turme attomorum et ‥ fecerunt maximam stragem invicem, adeo ut scopis et pertis mundarent locum de interfectis
meum est de terrae gremio ‥ auri effodere ~os
honor sit sanctificans ut / te nona Thoma separet ullaathomos
minimum omnium et quod nulla ratione dividi queat tempus ~um Graeci, hoc est indivisibile sive insectibile, nominant
in ipsis [temporis partibus ] dum inter se invicem conferuntur, ‥ horae ad punctos, puncti ad momentum, momenti [sic ] ad ~a
probavit ‥ quod nulla quidem res facta vel athomo subsisteret temporis nisi per provisionem ‥ Dei
cum figura mundi in ictu et ~o evanuerit
qui ‥ cum suo nutu ‥ gyrando omnia gubernat in icto ~o
in ~o,in breahtme
hora ‥ dividitur ‥ quinto in ostenta, quorum lx faciunt horam ‥ ; et sexto dividitur in athomos, in quibus stat divisio ipsorum [compotistarum ], undeathomos Graece ‘indivisibile’ dicitur Latine ‥, et est ~os trecentesima septuagesima sexta pars ostenti
- , ἄτομος, an indivisible particle, atom.
-
…minimo id appellat ἐλά ; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…, per quod feratur atomus, quicquam fuisse causae, cur ea non e regione ferretur, nec in ipsa atomo mutationis aliquid factum est, quam ob rem naturalem motum sui ponderis non teneret. Ita cum attulisset nullam causam…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…appellat ἐλά ; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…tamen oram ultimi videat in qua possit insistere. in hac igitur inmensitate latitudinum longitudinum altitudinum infinita vis innumerabilium volitat atomorum, quae interiecto inani cohaerescunt tamen inter se et aliae alias adprehendentes continuantur ; ex quo efficiuntur eae rerum formae…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…potestate sint, ab iis fatum abesse. .. . Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum cur aliam enim quandam vim…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…esse perfectum, vel innumerabiles potius in omni puncto temporis alios nasci alios interire quod si mundum efficere potest concursus atomorum, cur porticum cur templum cur domum cur urbem non potest, quae sunt minus operosa ; et multa quidem…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…Epicurus declinatione atomi vitari necessitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo id appellat ἐλά ; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…quod omne pondus nulla re inpediente moveatur et feratur necesse est, illud quoque necesse est, declinare, quibusdam atomis vel, si volunt, omnibus naturaliter. .. . Fragmenta Itaque M. Cicero in libro, quem…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum cur aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito inpulsionis, quam plagam ille appellat, a te…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…conferta sint omnia, ut et quod movebitur corpus corporum cedat et qua quidque cesserit aliud ilico subsequatur, aut atomos ullas, e quibus quidquid efficiatur illarum sit dissimillimum, aut sine aliqua mente rem ullam effici posse praeclaram ;…
M. Tullius Cicero, Lucullus