beo
beo, to make happy, gladden, bless
- I In gen., to gladden, rejoice, refresh: hoc me beat, Plaut. Am. 2, 2, 12 (644): foris aliquantillum etiam quod gusto, id beat, id. Capt. 1, 2, 34 (143): ecquid beo te? does that gladden thee? Ter. Eun. 278.—Hence, in colloq. lang. beas or beasti, that delights me, I am rejoiced at that, Plaut. As. 2, 2, 66 (322); Ter. And. 106.—
- II Aliquem aliquā re, to make happy, reward with, enrich: caelo Musa beat, Hor. C. 4, 8, 29: seu te... bearis Interiore notā Falerni, id. ib. 2, 3, 7: ne dominus Munere te parvo beet, id. Ep. 1, 18, 75: Latium beabit divite linguā, id. ib. 2, 2, 121.
- —Hence, bĕātus, a, um, P. a.
- A Happy, prosperous, blessed, fortunate (very freq. in prose and poetry; cf.: felix, fortunatus): neque ulla alia huic verbo, cum beatum dicimus, subjecta notio est, nisi, secretis malis omnibus, cumulata bonorum complexio, Cic. Tusc. 5, 10, 29: hic tyrannus ipse judicavit quam esset beatus, id. ib. 5, 20, 61: qui beatus est, non intellego, quid requirat, ut sit beatior: si est enim quod desit, ne beatus quidem est, id. ib. 5, 8, 23: beatus, ni unum hoc desit, Ter. Phorm. 170; Afran. ap. Non. p. 517, 17: beatus ille, qui procul negotiis, etc., Hor. Epod. 2, 1: nihil est ab omni Parte beatum, id. C. 2, 16, 28: beatissima vita, Cic. Tusc. 5, 8, 23.—
- 2 Transf.: satisne videtur declarasse Dionysius nihil ei esse beatum, cui, etc., a cause of happiness, Cic. Tusc. 5, 21, 62.—
- 3 Subst.
- α bĕāti, ōrum, m., the happy, fortunate persons: istam oscitantem sapientiam Scaevolarum et ceterorum beatorum concedamus, Cic. de Or. 2, 33, 144: Phraaten numero beatorum Eximit Virtus, Hor. C. 2, 2, 18.—
- β bĕātum, i, n. ( = beatitas, beatitudo, q. v.), happiness, blessedness: in quā sit ipsum etiam beatum, Cic. Fin. 5, 28, 84: ex bonis, quae sola honesta sunt, efficiendum est beatum, id. Tusc. 5, 15, 45.—
- B Esp.
- 1 Of outward prosperity, opulent, wealthy, rich, in good circumstances: Dionysius tyrannus fuit opulentissumae et beatissumae civitatis (sc. Syracusarum), Cic. N. D. 3, 33, 81: res omnes quibus abundant ii, qui beati putantur, id. ib. 2, 37, 95; Plaut. Curc. 3, 1 (371): ut eorum ornatus... hominis non beatissimi suspicionem praeberet, Nep. Ages. 8, 2; Hor. C. 2, 4, 13; 2, 18, 14; 3, 7, 3; 3, 16, 32; 3, 29, 11; id. S. 2,8, 1; id. Epod. 16, 41; Ov. Am. 1, 15, 34.— As subst.: bĕāti, ōrum, m., the rich: noli nobilibus, noli conferre beatis, Prop. 2, 9, 33.—
- b Poet., of inanimate things, rich, abundant, excellent, splendid, magnificent: gazae, Hor. C. 1, 29, 1: arces, id. ib. 2, 6, 21: Cyprus, id. ib. 3, 26, 9: copia, id. C.S. 59: rus, id. Ep. 1, 10, 14.—With abl., Hor. Ep. 2, 1, 139: nectar, Mart. 9, 12, 5; Cat. 68, 14: argentum felix omnique beatius auro, Ov. P. 2, 8, 5.— Trop.: ubertas, overflowing, Quint. 10, 1, 109: copia, id. 10, 1, 61: eventus, Tac. Dial. 9.—
- 2 Late Lat., blessed, i.e. deceased, dead: quem cum beatum fuisse Sallustius respondisset, intellexit occisum, Amm.25, 3, 21: beatae memoriae, of blessed memory, Hier. Ep. ad Marc. 24; cf.: si nobis, cum ex hac vitā emigraverimus, in beatorum insulis inmortale aevum, ut fabulae ferunt, degere liceret, Cic. ap. Aug. Trin. 14, 9 (Fragm. Hortens. 40 B. and K.).—
- 3 Beatissimus, in late Lat., a title of the higher clergy, Cod. 1, 4, 13; Auct. Collat. 9, 6; Novell. 123, 3 al. —Hence, adv.: bĕātē, happily, Cat. 14, 10: vivere, Cic. Ac. 1, 9, 33; id. Div. 2, 1, 2; id. Tusc. 2, 12, 29; id. Fin. 2, 27, 86; id. Par. 1, 3, 15.—Comp., Sen. Ep. 92, 24.—Sup., Sen. Cons. Helv. 9, 4.
- 1. gelukkig maken, blij maken; ➤ hoc me beat;
- 2. begiftigen [alqm munere; alqm caelo iem. onder de goden opnemen].
- cf. bonus, to make happy, gladden, bless: te, gratify, T.: caelo Musa beat, rewards, H.: Munere te, H.: Latium divite linguā, H.: O factum bene, beasti, I am delighted, T.
-
…, nationes, ut mos est tuus, applicansque collum iucundum os oculosque saviabor. o, quantum est hominum beatiorum, quid me laetius est beatiusve Varus me meus ad suos amores visum duxerat e foro otiosum, scortillum ,…
Catullus, Carmina
-
…te totos Parmeno hos menses quietum reddam, Ne sursum deorsum cursites, neve usque ad lucem vigiles. Ecquid beo te Men papae Sic soleo amicos. Laudo. Detineo te fortasse tu profectus alio fueras. Nusquam. Tum…
Terence, Eunuchus
-
…tuus, applicansque collum iucundum os oculosque saviabor. o, quantum est hominum beatiorum, quid me laetius est beatiusve Varus me meus ad suos amores visum duxerat e foro otiosum, scortillum, ut mihi tunc repente visum est…
Catullus, Carmina
-
…naturam. nam nisi hoc optineatur, id solum bonum esse, quod honestum sit, nullo modo probari possit beatam vitam virtute effici. quod si ita sit, cur opera philosophiae sit danda nescio. si enim sapiens aliquis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…quae nos bona vere appellemus, frequentia beatiorem vitam fieri aut magis expetendam aut pluris aestimandam, certe minus ad beatam vitam pertinet multitudo corporis commodorum. etenim, si et sapere expetendum sit et valere, coniunctum utrumque magis expetendum…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…habitavissent bonis et inlustribus domiciliis, quae essent ornata signis atque picturis instructaque rebus his omnibus quibus abundant i qui beati putantur, nec tamen exissent umquam supra terram, accepissent autem fama et auditione esse quoddam numen et vim deorum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, et quod in suo genere expletum atque cumulatum est, idque virtutis est proprium, certe omnes virtutis compotes beati sunt. Et hoc quidem mihi cum Bruto convenit, id est cum Aristotele Xenocrate Speusippo Polemone. sed mihi…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. Phormio Terina Terinaeus Terra Teucer Thebanus Themistocles Theodectes Theodorus Cyrenaicus. Theombrotus rectius Cleombrotus Theophrastus in Callisthene de vita beata. Theramenes Thermopylae Theseus. Thyestes. Timaeus v. Plato Timocreon rectius Nicocreon Timon μισάνθρωπος Timotheus Tiresias Titanes Torquatus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…viro laudabilis ; et vita igitur laudabilis boni viri ; et honesta ergo, quoniam laudabilis. ex quibus bonorum beatam vitam esse concluditur. Etenim, pro deorum atque hominum fidem parumne cognitum est superioribus nostris disputationibus, an delectationis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…cogit. at ego quem huic anteponam non audeo dicere ; dicet pro me ipsa virtus nec dubitabit isti vestro beato M. Regulum anteponere, quem quidem, cum sua voluntate, nulla vi coactus praeter fidem, quam dederat…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum