boia
1. bōia, ae, gew. Plur. bōiae, ārum, f. = κλοιός (Gloss.), eine jochartige Halsfessel, das Halsband, Halsjoch, Halseisen, für Sklaven u. Verbrecher (s. Paul. ex Fest. 35, 12. Isid. 5, 27, 12), Plaut. asin. 550; capt. 888 (im Wortspiel, s. 1. Boii). Hier. in Iesai. 5, 27. v. 2 (welche Stelle gegen Lobecks u. Dirksens Annahme, boia sei eine »Maulfessel«, spricht). Prudent. psych. praef. 34.
bogias, catenas
~as in collo et compedes in cruribus nectunt
~as, catenas,sweorcopsas velhandcopsas
catenae diruptae sunt, ~ae in quatuor partes comminutae
pro xl paribus ~arum et pro quater xx paribus anulorum ferreorum
sint in eis [oppidis ] ‥ tela / cum jaculis, funde, boie, gaiola, cathene
cum ‥ tertio vectis que ~is immittitur exadverso altaris exsiliret, arreptas sacerdos ~as in ecclesia gratiosus appendit
volumus quod [predictus Hugo ] ponatur extra ~as et ponatur in †partibus [MS.: paribus ] boiorum annulorum [? ]ring chains
in reparacione gaole Ebor’ et ferro ad xj boyas et eisdem bois faciendis
in ~is ferreis ad opus prisonum
de bogis iiij li. vij s.
idem habuit ‥ cordas et boas precii vij s.
unum par anellorum sive ~arum
soole, bestys tyyng , ‥ ~a;wythth, bonde , ~a
a fettyr , ~a, compes ‥ compes sit furis, sed equorum dico nomellam / boiaque colla ligat
boia, arcus velgeoc
boia, (15) æ, et pl. boiæ, ārum, f. , carcan : Pl. As. 550 ; Capt. 888 ; cf. P. Fest. 35.
velsveorscacul, id est, compes, vel numella.
Bog, Boge, Annulus quivis, German. infer
Boje.
Carceres, numellas, pedicas, Boias, tortoresque acerrimos.S. Hieron. lib. 5. in Hierem. cap. 27. in hæc verba,
Fac tibi vincula et catenas,addit, siveκλοιούς , qui Hebraice appellantur mototh, et sermone vulgari Boias vocant.
Et Boiam de collo Alexandri V. Papæ, et de capillis ejus quantum pugillo capere potest.
Boias, nostris
Alibi :Fu trouvé mort en la gaole Grimont, si en fit grant parole, Si come il est enchaanez, O les Buies fut enterrez.
Rursum :Au derrain le prist Rou, et en Buies le mist.
MS. :En aneaus et en Buies les fist enchaainer :
Lambert les fait en Buies enserrer.
Infra :Dedens un puis parfont, hoscur et non voiant, Firent un sege faire destros par dedevant, Pilate i avalerent, qui forment vout plorant, Au deus pertuis li botent les dous piez maintenant, Une Buis li ferment, et el col un chargant, Tost adés li seront tot contreval pendant, Desus firent un huis merveillos et tenans, A bonne sereure et à verroil courant.
Fu Pilate deux ans dedans le puis parfont, Li maus et li geimers le destraint et confont,
Droit à chief de deux ans l'en ont trait contremont ; Trestot avoit perdu le visage et le front, Des piez est si baillis des Buis ou il sont, Qu'il n'estent desore por tot l'avoir del mont.
In arctissimum cippum omni compede durius constrinxere. Addunt ferreas manicas manibus, et collaria ferrea in cervicibus, ita ut per medium maceriæ lapidei cubiculi transducta vincula obdurantur.Et mox :
Juvenem... atrocibus tormentis aggrediuntur. Stringuntur suræ, et ossa arctiori ligno incussis sudibus coacto, etc.Quæ quidem illustrant quæ de
Berniculisdixit Joinvilla.
Bovedicuntur Jo. Villaneo lib. 6. cap. 37.
Buovo, Matt. Villaneo lib. 6. cap. 97. Vide Wenceslaum Bohemiæ regem in carcere depictum apud Petrum Lambecium lib. 2. Comment. de Bibl. Cæsar. pag. 752.
Capitur, trahitur, nec repugnavit, sed indignos pedes ferrea Boga religatus subigitur.Udalricus lib. 3. Consuetud. Cluniac. cap. 3. de Correctione Fratrum :
Et cum fuerit comprehensus, faciunt quod visum fuerit, mittentes eum in carcerem, vel Bogas. Carcer est talis in quem cum scala descenditur, nec ostenditur ostium, nec fenestram habet. De Bogis quoque sunt quædam leviores, quædam graviores, ita ut inclusus nec in dormitorium ascendere possit, et tunc alias in custodia dormit.Editor monet
Catena,Boga qua pedes tenentur ligati.
Dimissis cæteris illum unum jubet compedibus constringi, quos rustica lingua Bodias vocat, quorum clavi, martello duriter obtusi, ut inextricabilis illa fieret connexio, ultro franguntur, ipsis etiam frustratim compedibus conquassatis.
Imboia, sed legendum
Imboio. Imboiatus, apud Anastasium in Theodoro PP. pag. 48.
boiapro carnifice, seu tortore, accepisse, quasi is fuerit qui in
boiasreos mittit ac conjicit. Scio aliter viris doctis videri de hujus vocis origine.