chelandium
Nam iste Stratigus Georgius..... non tamen sufficit obviare, si plures inimicorum naves ex parte qualibet apparerent, non videlicet nisi pauca Chelandia possidens.Anonymus Barensis in Chron. ann. 1051 :
Misitque illos Chelandiis, et direxit CPolim ad Monomacho.Ann. 1064 :
Et Gozolino perilavit cum suis ac Petrino, et Chelandiæ incenderunt naves quæ veniebant de Calabria.Vide Joann. VIII. PP. Epist. 46. ubi perperam scribitur
achelandia. Ita Cedrenus pag. 466. Constantinus de Adm. Imp. cap. 8. et alibi vocem
Ἐλογίσατο... κατασκευάσαι τὰ λεγόμενα χελάνδια.Ex quibus, ni fallor, emendandus locus insignis apud Arrianum in Periplo maris Rubri pag. 36. Edit. 1533 :
Ἐν οἷς τοπικὰ μέν ἐστιν πλοῖα μέχρι Λιμυρικῆς παραλογόμενα τὴν γῆν. ἕτερα δ᾽ ἐκ μονοξύλων πλοίων μεγίστων ἁφῆς ἐζευγμένων, λεγόμενα Σάνγαρα. Τὰ δὲ εἰς τὴν χρυσῆν, καὶ εἰς τὸν Γάγλην διαίροντα, κολανδιοφῶντα τὰ μέγιστα.Hoc enim loco legendum puto,
Sangaraappellata, ex majoribus trabariis invicem junctis conflata, alia maxima,
Celandiadicta fuerint, atque inde ejusmodi Chelandiorum usum a barbaris istis ac Indis gentibus accepisse Græcos par sit credere : licet quidam Græcam originem vocabulo isti accersant, ut Lexicon Græc. MS. Reg. Cod. 2062 :
Κελάντιον, μικρὸν πλοιάριον, ἀπὸ μεταφορᾶς τοῦ κέλητος ἱπποῦ, ᾧ εἷς ἀνὴρ ἐπικάθηται.Quam quidem originationem attigisse etiam videtur Ugutio, cui
Celandriavel
Celendria, dicitur
Chelandium, apud Paulum Diacon. in Hist. Miscell. et Anastasium in Histor. Eccles. quam plerique e Scriptoribus Latinis corruptam, et perperam elatam, usurpant. Nam
Chelandium, dixit Matthæus Paris ann. 1238 :
Obligavit se Imperator ad 100. Chelindras et 50. galeias ducendas ultra mare.
Centum insuper Chelandras habere ac quinquaginta galeas pro duobus millibus equitum certis terminis passagium exhibere solemniter constitutis... Tandem instante passagio, navigia, Chelandras,... duci fecimus et parari.
Hugo Rex Constantinopolim dirigit, rogans Imperatorem ut naves sibi cum Græco igne transmittat, quas Chelandria patrio sermone Græci cognominant.Et cap. 6 :
Nuntiatum est Romano 15. semifracta se habere Chelandria.
Chelandriascriptum, quomodo etiam in Legatione ejusdem Liuthpr. cap. 29. 33. et 65.
Et infra :Et contra Venetum naves Danaumque Chelindros Certamen navale parant.
Utitur ibi pluries.Innumeros bello Danai duxere Chelindros.
Duces itaque duas naves bello aptas ad sua tuenda loca miserunt, quæ more Græcorum Zalandriæ dictæ sunt, nunquam antea apud Venetos usitatæ.
Basilius imperator Græcorum... non pauca Scelandria misit.
Salandræ autem naves dicuntur, a saliendo vocatæ.Idem de Vita sua lib. 3. cap. 13 :
Et ecce immanium quas multum verebantur, piratarum conspiciunt sibi ingruere ex adverso Salandras.Ditmarus lib. 3. cap. 13 :
Salandria quid sit, vel cur ad has pervenerit oras, breviter intimabo : hæc est ut præfatus sum, navis miræ longitudinis et celeritatis, et utroque latere duos tenens remorum ordines, ac 150. nautas.Ab hoc hausit quæ habet Gobelinus Persona in Cosmodromio ætate 6. cap. 49. ubi hæc subdit :
Et temporibus nostris tales naves apud Italicos Galeæ nomine nominantur, et prout dicit Huguccio Celimdria, vel Celindria, dicitur apud Latinos navis celox, et apud Græcos dicitur velox vel celonis ; et sic corrupto nomine apud quosdam Sulandria nominata videtur.Hisce diluendis non immoror.
Mense vero Junii dum naves septem cum galeis et Salandro, aliisque lignis subtilibus de ultra mare redirent, et prope civitatem in partibus Nervi nocte pervenissent, etc.
Chelandiis.
Chalandreet
Salandre, in Contin. Guill. Tyr. apud Marten. tom. 5. Ampl. Collect. col. 706 :
Si s'en partirent à tant et se recueillirent en lors galies, et alerent ou Gavata, ou lor Salandres estoient. Quant cil des Chalandres orent iluec attendu, etc. Chanlant,pro
Chalant, in Chron. S. Dion. lib. 3. cap. 5. tom. 3. Collect. Histor. Franc. pag. 216.
Domna Mathildis in unoquoqueSabbato habebat plenum Calannum de ramalibus ipsius bosci ad se calefaciendum.
Telonium autem aquæ Ligeris omnium navium seu Calannorum, etc.
Mouskesin Philippo Aug. :
A tant à mandé soldoiers, Nés et Calans, et marouniers.
Constantia Comitis Conani filia, Ducissa Britanniæ, Comitissa Richemundiæ, domui B. Johanis Hospitalis Andegavensis quietavi Chalannum suum, qui necessaria sua portabit in anno, ab omni consuetudine.
ChalondAndegavenses vocant. MS. :
MS. :Il et si home ont un Chalan loé.
MS. :Quant Ferrans iert en mer en un Chalant.
MS. :Quant Barlat sont venus, on ot assés Chalans, De nez et de galies, qui par mer son corrans.
Alibi :Puis joint les piez, s'est saillis dou Chalant.
Apprestez moi et barges et Chalans.
Maistre Vacces:
Alibi :Nez et basteaus et Chalans faire.
Regestum Ludovici Ducis Andegav. pag. 40. cap.Chalans et escheis quant qu'il en pout trouver.
Du Trespas de Loire:
Pour Chalant portant maison 4. sol. pour sentaine portant marchandie ou autres choses 2. s. pour Chalan portant le double ou plus 6. s.Computum Joann.
CauchonThesaurarii Guerrarum ann. 1378 :
A Huguenin Pongy notonnier, pour avoir mené par eauë en son Chalan de Nevers à Sancerre certaine finance, etc.Adde Consuetud. Baionensem tit. 4. art. 13. et Stabilimenta S. Ludovici lib. 1. cap. 143.
Ilz furent d'acord ensemble d'aler prandre du poisson en la bouticle appellée au pais(de Blois) Chalan.
Deinde venit equus usque ad fluvium Ligeris, et ibi se posuit in modico Chalonnio, et usque ad Glonnam super Ligerim se afferri fecit.
Chalon. Lit. remiss. ann. 1395. in Reg. 149. Chartoph. reg. ch. 73 :
Comme Perrot Heer et Perrot des Noes.... se feussent mis en un Chalon ou bateau, lequel il trouverent en la riviere de Mayne, etc.Vide infra Cholo.
Chalener, ni fallor, pro ejusmodi navem ducere, in Lit. remiss. ann. 1471. ex Reg. 195. Chartoph. reg. ch. 524 :
Icellui de Fauldiz s'en ala vers Laurens Roquart, qui Chalenoit et tiroit l'autre bout de la seine pour pescher.
Chalanddictus videtur, qui easdem
Gautier le Camus, qui estoit accompaigné de dix autres compaignons acointés et Chalans de laditte Tassine, couru sus audit Jehan.