culcita
culcita, a bed, cushion, pillow
culcĭta (in MSS. also culcĭtra), ae, f. [etym. dub.; acc. to Varr. L. L. 5, § 167 Müll.; Paul. ex Fest. p. 50, 8, from calco],
- a sack filled with feathers, wool, hair, etc., for lying upon, warming, etc.; a bed, cushion, mattress, pillow, Cato R. R. 10 fin.; 11 fin.; Varr. ap. Non. p. 86, 5 sq.; Cic. Tusc. 3, 19, 46; Sen. Ep. 87, 2; 108, 23; Suet. Tib. 54 al. —Of a little cushion or patch for the eye, Plaut. Mil. 4, 4, 42 (1178).—Of a resting-place in a conservatory of birds, Varr. R. R. 3, 5, 14.— In the lang. of comedy: gladium faciam culcitam Eumque incumbam, I will make the sword my couch, i.e. I will make away with myself, Plaut. Cas. 2, 4, 28 (306).
culcita, ae, f. (altind. kurcá-ḥ), (in Hdschrn. auch culcitra geschr., s. Orelli Cic. Tusc. 3, 46. Oudend. Suet. Tib. 54. – nach Varro LL. 5, 167 u. Paul. ex Fest. 50, 8 von calco = inculco), der mit Federn, Wolle, Haaren usw. fest ausgestopfte Sack als Lager, das Kissen, die Matratze, das Polster, cubicularis, Macr.: plumea, Varro fr. u. Cic.: modica, Suet.: culcita, quae resistit corpori, Sen.: institae (Gurte), quibus sponda (Bettstelle) culcitam ferebat, Petron: alqm collocare in culcita plumea, Cic.: culcita in terra iacet, ego in culcita, Sen.: vom Lager in Vogelbehältern, Varro. – scherzh., gladium faciam culcitam eumque incumbam, werde das Schwert zum Kopfkissen nehmen, d.h. mich entleiben, Plaut. Cas. 307.
†~es,bed
~a,bedde
pro ij ~ris ad opus regis, xvj li.
si mulier pergens ad maritum suum secum ~ram portaverit(
illi [sc. matrici ] est illud intestinum quasi ~ra super quam quiescit
in j ~ra de serico que constitit xxx s. j d. ‥ ad opus Alienore cognate nostre et Ysabelle filie regis Scott’
lego ‥ hospitali S. Wolstani Wigorn’ unum †culcetorem de serico et duo lintheamina
fieri faciat ad lectum regis quamdam bonam ~ram ebdomadariam cum ruellis sine auro
lego ‥ j parvam ~ram ad capud
deferre lectum ‥ monachi ‥, viz. j ~ram, ij langellos et j coopertorium
ad officium hospitarii pertinet ut ‥ habeat ‥ ~ras, chalones et lintheamina non tantum munda sed eciam integra
j arcam cum quiltric’, chalonibus, et cum aliis diversis mercandisis
~a
j magnam cultricem pro lecto(
bolstyr of a bedd , ~ra
lego ‥ unum ~rum, A.a quilt , contextum cum nodis et torquibus
H. abbas [ob. 1171 ] ‥ ornamenta ‥ ecclesie contulit ‥ preciosa, viz. pallas ix ‥, tapetum ‥, ~ram [v. l. ~uram ], cappas
in ij ~ris ‥, quarum majorem dedimus ecclesie B. Petri Westm’ et aliam fieri fecimus ad cooperiendum tumbam regine Emme in ecclesia S. Swithun’ Winton’
culcita dum plumis augustos sterneret artus
† ~es,feperbed
supra thorum ponatur cultra [gl. ] sive ~ra plumalis cui cervical mariteturcute, quilte
j ~ra de plum’
de j †culatra †plumbi, ob.
de ~ra plumali iiij d.; de quissi[(n ]o, ob.
pro j ~ura plumali cum cervicali pro ‥ rege
in pellibus, filo, plumis et factura culcedrarum
~re plumales ‥, vulgariter dictefederbeddes
de duobus [sic ] ~ris plumeis vocatisfetherbeddys , una ~ra lanea ‥
j ~ra perpuncta ad opus regine et puelle sue
hanc [~ram plumalem ] cooperiat ~ra punctata [gl. ] vel vestis stragulataquilte pointe
lego ‥ M. domicelle mee ‥ unam †gulecc’m [? l. gulcetram ] punctatam
faciat habere Alicie ‥ j albam ~ram pu[n ]ctatam de lineo panno
lanee ~re punctate ‥ vulgariter dicte ‥qwyltes
culcĭta, (12) æ, f. , matelas, coussin : Cic. Att. 13, 50, 5 ; Sen. Ep. 87, 2 ; 108, 23 ; culcita plumea Varro Men. 448, lit de plume, cf. Cic. Tusc. 3, 46 ; culcitam gladium facere Pl. Cas. 307, se coucher sur son épée = se tuer.
Culcitarumvel
Culcitrarum exactiones, quæ fiebant a vassalis et tenentibus ad dominorum exceptiones, cum peregre ibant. Quæ quidem
Culcitarum præbitionesComitibus, vel Tribunis, aliisve Magistratibus fieri vetantur in leg. 2. 3. Cod. Theod. de Salgamo hospitibus non præbendo (7, 9.). Charta Willel. Nothi Regis Angl. pro fundatione Abbatiæ S. Trinitatis Cadomensis ann. 1082 :
Sed et gablum et consuetudinem Culcitrarum, quod in eadem parte burgi habebat, Ecclesiæ S. Trinitatis adscribit.Charta Communiæ Bituricensis ann. 1281 :
Ab omni tolta, tallia et botagio, et Culcitrarum exactione, quieti et liberi erunt.Charta Hugonis Decani Autisiodorensis ann. 1280. in Tabular. Eccles. Autisiodor. fol. 249 :
Item consuetudinem de Culcitris tradendis, quotiescumque Decanum, vel Camerarium, seu alios Canonicos ad locum illum declinare contigerit, et ibidem pernoctare, remittimus.Tabularium Fossatense :
Tenentes dictas terras de quarta debent Culcitras et linteamina ad opus D. Abbatis et ejus familiæ, quando pernoctat ibidem.Charta Beatricis Abbatissæ B. Mariæ Suession. ann. 1232. pro Communia Aisiaci :
Item si contingat nosRegestum Castri Lidi in Andibus fol. 47 :Abbatissam in dicta villa jacere, homines villæ tenentur nobis ministrare in qualibet hostisia Culturam (f. Culcitram) et pulvinar ad petitionem majoris, vel alicujus Scabinorum, ubi viderit bona fide, quod haberi possit, etc.
Quando Dominus Susæ, vel Domina ad Susam venerint, Præco debet quærere paleam et bucham, et Culcitras, et lintea, et napas, et cyphos per domos burgensium, per amorem, non per feodum : et debet quærere ea, quæ necessaria fuerint in hospitio Domini.Charta Alani Episcopi Autisiodor. apud Sammarhanos :
Si Episcopus venerit in villam, vel hospites ei supervenerint, accipiet patellam, cacabum, scutellas, aphos, Culcitras, quissinos et pannos ad jacendum.Tabularium Fiscanense fol. 67 :
Et 2. corveias ad opus fœnorum suorum, et accommodationem Culcitrarum et linteaminum meorum, et foragium vinorum meorum, etc.Charta ann. 1210. in Chronico Andrensi :
Consuetudinaliter solebamus habere apud Hames... dimidiam frescengam, tres bustellos avenæ, unam Culcitram, quoties supervenirent hospites.Charta Philippi VI. Regis Fr. ann. 1340 :
Quod fuerint in possessione et saisina talis libertatis et immunitatis, quod dictus Archiepiscopus existens in villa Remensi, aut gentes suæ, lectos, Culcitras, cussinos, coopertoria, aut alia lectorum estoramenta, in domibus istorum conquerentium capere nequeunt, nisi ad hoc eorundem conquerentium voluntas occurrat, etc.Compotus Præposituræ Parisiensis pro termino Ascensionis ann. 1333. per Joannem de Milone Præpositum Parisiens. :
De Præpositura Montislerici : De hallagio... de pondere et costuma bestiarum, de egruno, de arrivagio,... de trubla,... de costuma Culcitrarum, etc.Majus Tabular. Corbeiense, ubi de juribus Abbatis : ....
Item pluisour de ledite vile li doivent Coutes à court, quant il en sont semons.Charta ann. 1247. apud Perardum in Burgundicis :
Que nuls ne en nostre venue, ne sens nostre venue, ne pregne à Rouvre, geline, ne pucin,.... ne Coutte ne cuissin, ne charroi, etc.
Notre tres chiere compaigne et nostredit filz allanz par chemin par nostre royaume, noz maistre d'ostel pour nous, pourront hors bonnes villes, faire prendre par la justice des lieus, fourmes, tables, trestiaux, Coustes, cousins, feurres, etc.Acta Murensis Monasterii pag. 39 :
Adducit etiam ante Nativitatem Domini duo plaustra ligni, et ter in anno Lectos hospitibus præstabit.Charta ann. 1312. in 48. Regesto Tabularii Regii num. 179 :
Tam in Corveis, quam in captione Culcitrarum, et aliis quibuscunque, etc.Neque, opinor, aliud fuit servitium, cujus non semel mentio in Charta Grodegangi Episcopi Metensis ann. 765, apud Meurissium :
Debent autem curtim indominicatam muro circumdare, vineas vallo munire, vigilare, Lectos dare, arare, etc.Adde Chartam Libertatum villæ S. Hilarii ann. 1324. in Probat. Hist. Castilionensis.
Mortuæ manus. Magnum Chronicon Belgic. ann. 1133. de Adalberone Episcopo Leodiensi, qui
Mortuæ manusjus in sua diœcesi extinxit :
Maxima pax Leodiensium hoc tempore fuit : unde de nocte dicitur orare solitus hic Episcopus pro grege sibi commisso ante fores diversarum Ecclesiarum, ubi semel vidit mulierem flentem mortem mariti sui, et præsertim propter mortuummaritum Culcitram suam auferri ab Episcopo.
Courtepointevocat. Ebrardus in Græcismo cap. 12 :
Perperam editumEstque Thoral lecto quod supra ponitur alto, Ornatus causa, quod dicunt Culcita puncta.
pictain editione Lugdunensi ann. 1490. Rainaudus Abbas Cisterciensis in Institutis ejusdem Ordinis cap. 29 :
Nullus ferat secum in via punctam Culcitram ad jacendum, nisi is, cui in Capitulo concessum fuerit.Ubi
Manriquezperperam
pulvinum sellæ equestri imposituminterpretatur.
Nullus prior extra domum ferat Culcitram punctam vel coopertorium, exceptis his qui sunt in Scotia, vel qui longum iter arripuerint.
Ministeriales quoque in Curia Feodatos scilicet, Dapiferos, Pincernas, Pistores, Camerarios, Portarios, Coquos, Culcitrarum Portitores, Ballivos, etc.Eorum, opinor, cura erat culcitrarum ferendarum quocumque pergeret Comes.
Calcare plumis, farcire, apud Laurentium in Amalthea.
Qui facit culcitras. Ibidem. Occurrit in Mirac. S. Angeli Mart. tom. 2. Maii pag. 94.
Dantes earumdem tenore in mandatis præposito nostro Parisiensi cæterisque justiciariis nostris præsentibus, quatinus prædictos Culcitrarios et Culcitrarias nostra præsenti gratia..... uti et gaudere faciant.
Sicut in Culcitris præcipuam gloriam Cadurci obtinent, Galliarum hoc et tomenta pariter inventum.
culcita ae, f
- a bed, cushion, pillow.
CULCITA
CU´LCITA[LECTUS]
Culcĭta
See lectus.