dare

dare [CL] 1 to give, grant, bestow: a (goods or sim.); b (land or sim.); c (bequest); d (absol.); e (inf. as sb.). f (phr. pro suo dando or sim.) on one’s own initiative or authority. g (p. ppl. as sb. n.) gift. a egenis eleemosynam esse dandam ‥ praedicantes, sed ipsi ‥ obolum non dantes Gildas EB 66; illa desponsata ‥ reddatur ei pecunia quam pro ipsa dedit Theod. Pen. II 15. 34; siquid pecuniae a divitibus accipiebant mox pauperibus dabant Bede HE III 26; quisquis vestrum discere citius istum codicem possit, dabo illi illum Asser Alf. 23; arator dat [AS: sylð] nobis panem et potum. tu [faber] quid das [AS: sylst] nobis ‥ nisi ferreas scintillas et sonitus tundentium malleorum?  Ælf. Coll. 99–100; multis multa dĕdi, que non cuperem michi dēdi Serlo Wilt. II 30 p. 81; 1195 (v. canon 5); 1221 precium equi et carette x s., quos prior habet et ei dantur in elemosinam PlCrGlouc 100; 1342 R. Parker non custodit parcum domini, quia dat et vendit feras ‥ voluntate sua CBaron 103.  b dedit ei locum mansionis in quadam insula Bede HE V 11; 853 etc. (v. concedere 4a); c1080 terra quam dedit Milo ‥ in maritagio cum filia sua Arphasto Regesta p. 124; de feodo in liberam elemosinam dato Glanv. IX 2; dabantur ville abbatis ‥ ad firmam Brakelond 121; 1219 legatus ‥ insulam dedit michi et heredibus meis in feodum perpetuo possidendam et tenendam nomine ecclesie Romane (Lit. Regis Manniae) Mon. Hib. & Scot. 11b.  c 1100 si quis baronum ‥ meorum infirmabitur, sicut ipse dabit vel dare disponet pecuniam suam, ita datam esse concedo (Ch. Hen. I) GAS 522; 1386 do et lego pro omnimodis expensis sepulture mee faciendis ‥ cc li. (Test.) FormA 427.  d duunt, dant, †tribuant; duit, det, †tribuit GlC D 376–7; qui cito dat bis dat; det ob hoc cito qui dare spondet / quisque dator D. Bec. 898; 1210 (v. attingere 9a); Bracton 12 (v. deteriorare 1c); c1350 rex esto justus, paciens, dans, ore venustus (Neville’s Cross) Pol. Poems I 42; c1380 cum loqui debuero meo patri semper una voce, prout ‥ cuculus ‥, “da! da! da!” FormOx 389.  e D. Bec. 1607–09 (v. capere 2h); per dare [gl.: per donationem] regnare poteris celoque volare Garl. Mor. Scol. 84.  f 1250 R., frater junior, tantum locutus est capitali domino quod ipse posuit eum in seisina pro suo dando, dum ‥ H. fuit in partibus transmarinis tanquam utlagatus CurR XIX 1984; c1250 quidam nativus ‥ discessit per licenciam ‥ prioris et pro suo dante CalIMisc I 436; 1269 W. capellanus habet unum furnum ad ecclesiam S. Hylde in quo furniat bladum marinariorum et extraneorum pro suo dando, cum voluerint AssizeR Northumb 82; 1294 vic. numquam pro aliquo voluit facere execucionem vel aliud ad officium suum pertinens nisi pro suo dando JustIt 1095 r. 1; c1320 levavit de quolibet homine transeunte ‥ j d.‥ absque alio de suo dando (Eyre) Lond. Ed. I & II II 164; 1351 testamentum ‥ fabricatum coram ‥ commissario ‥ approbare fecerunt et inde acquietanciam pro suo dando indilate voluerunt SessPEssex 134; 1384 cum juratores ‥ de veredicto suo dicendo concordati fuissent, pro eo quod ‥ per magnum tempus jejuni fuerunt, ‥ in quadam domo in qua sub custodia fuerunt in publico requisiverunt quandam feminam ‥ quod eis portaret duos panes et unam lagenam cervisie pro suo dando PlRCP 492 r. 325b (in sched.).  g donum, datum vel donatum, gifu Ælf. Gl.; †974 (12c) ego E. rex vexillifero signo throphei proprium datum corroboravi CS 1301; comes ‥, cujus actus sola locutio, cujus datum sola promissio H. Hunt. HA VIII 15; ‘datum’ significat per modum motus, eo quod est participium quod substantiam significat cum agere et pati et sic cum tempore; ‘donum’ autem nominaliter, et ideo abstrahit a tempore Hales Sent. I 183; s1251 papa, largus in datis et in dandis prodigus M. Par. Maj. V 237; 1427 ea [jocalia] que ex legacione vel dato pertinent ‥ officiis cancellarii vel procuratorum StatOx 232. 2 to pay: a (tax, toll, fine, or sim.); b (rent or sim.). c to give (pledge or earnest); cf. 3c infra. d to render (account). a ut ‥ debita ‥ multa pecuniae regi ultori daretur Bede HE IV 19 p. 249; s876 rex pactum cum eis pacis confirmat, simulque pecuniam dando Æthelw. IV 3; burgenses dederunt xx naves regi una vice in anno DB I 1 (cf. ib.: dabant pro caballo transducendo iij d.); quando geldum dabatur TRE ‥, dabat hida iij d. et ob. ante Natale Domini et tantumdem ad Pentecosten DB I 56b; 1137 (v. canum); 1201 tenet ij carrucatas terre in Newinton’ [Cumb] per sectam comitatus et de hendemot, unde scutagium dari non debet Pipe 255; 1203 tempore H. regis non dederunt toloneum in comitatu SelPlCrown 31; s1473 (v. benevolentia d).  b c945 (10c) pro firma dabit hoc quod ego testificata sum CS 812; 1247 dat ij altilia de redditu annuo SelPlMan 10; 1253 burgenses dabunt firmam suam de burgo ad iiij anni terminos (Ch. Bolton) EHR XVII 293.  c ex hoc dedit ille vadem DB II 103; 1100 si quis baronum ‥ foris fecerit, non dabit vadium in misericordia pecuniae suae (Ch. Hen. I) GAS 522; si ‥ accusatus ei vadium dare nolit [AS: wedd sellan nelle] (Quad.) Ib. 93; 1184 renuit dare wadium ‥ justiciis Pipe 101; 1221 si ‥ emerint ‥ mercandisam, ubi ernes dederint ‥ nullus ‥ a mercandisa sua eos elongabit SelPlCrown 98; c1250 (v. arra a); 1275 (v. argentum 3b).  d s1406 laici nihil solvere volebant nisi eis daretur compotus de receptis Eul. Hist. Cont. III 409; 1468 de post non reperitur exinde dare computum ExchScot 577. 3 (w. abstr. obj.) to give, bestow, confer: a (help, favour, pardon, joy, or sim.); b (care, attention, or sim.); c (‘faith’, promise); cf. 2c supra; d (dignity, office, or sim.); e (opportunity, leave, power, authority, or sim.). f dedimus potestatem as name of writ; (cf.Reg. Brev. Orig. 151 etc.). a ut mihi ‥ / ‥ veniam dantes commissa piacula solvant Aldh. CE 4. 13. 5; pax data manu regis vel suo brevi vel per suum legatum, si ab aliquo fuisset infracta, inde rex c s. habebat DB I 262b; 1211 [serviens regis] dedit ei pacem domini regis et recessit CurR VI 137; Neckam Ut. (gl.) 103 (v. auxilium 1a); D. Bec. 2034 (v. basium); das gaudium J. Howd. Ph. 47 (v. demulcere a).  b primo ‥ sermo ‥ prorumpit ‥, daturus operam de singulis quae terra fovet Lib. Monstr. I pref.; lectioni operam dare gaudebant Bede HE III 27; date operam ut libenter faciatis ‥ Osb. Bawdsey clxi; [regina] operam et studium dederat ut ‥ Arthur & Gorlagon 7.  c 1191 fidem dedit corporaliter cunctis videntibus quod insulam non exiret donec ‥ (Lit. Ep. Eli.) G. Ric. I 218; 1564 scholares ‥ fidem dent universitati etc. StatOx 393.  d da, ‥ Pater, in hunc famulum tuum ‥ presbiterii dignitatem Egb. Pont. 22; 1102 archidiaconatus non dentur ad firmam (Act. Conc. Lond.) Eadmer HN 163; cur in legibus Anglie non datur bacalariatus et doctoratus gradus Fortescue LLA 50; 1482 me dedisse ‥ Edwardo ‥ officium senescalli ‥ FormA 335.  e si eis facultas abeundi daretur Aldh. VirgP 38; a705 pontificem qui licentiam dedit baptizari illam sanctimonialem Id. Ep. 6 (8); [Eadbald] occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi [cf. II Petr. ii 22] his ‥ Bede HE II 5; Ib. II 8 (v. auctoritas c); data sibi optione Ib. III 25 p. 183; Ib. V 6 (v. 1 copia 3a); orat sibi pernoctandi ibidem licentiam dari Osb. Mir. Dunst. 2; nulla dabitur ei inde dilatio Glanv. II 1 (cf. (v. 11f infra)); 1313 sciatis quod dedimus potestatem tali monacho nostro petendi [et] exigendi W. de A. tanquam clericum nobis liberandum Eyre Kent I 124; Ockham Pol. I 77–8 (76) (v. capacitas 2a).  f 1462 absque brevibus nostris ‥ de dedimus potestatem extra cancellariam nostram ‥ prosequendis ChartR 191 m. 5; 1508 coram ‥ commissionariis domini regis virtute cujusdam brevis de dedimus potestatem eisdem commissionariis per dictum dominum regem directi ‥ recognovit ‥ Cl 373 m. 20d.. 4 (w. abstr. or inanim. subj.). aethereum ‥ regnum / ‥, / cui dedit et dempsit nil mundi longa vetustas Aldh. VirgV 2875; Clementem ‥ / ‥ cui dat clementia nomen Ib. 525; Gir. TH II 28 (v. agnomen a); huic lacui mirabilis ‥ casus initium dedit Ib. II 9; nulla patitur ratio ‥ ut aliqua ‥ res sit per illud cui dat esse Anselm (Mon. 3) I 16 (cf. (v. 14c infra)); quod ipsa [forma] non sit esse, cum tamen dicatur dare esse T. York Sap. II 29 tit.; hoc dat defectus humiditatis ei Neckam DS VI 106; 1325 dicunt ‥ quod quar. mediocris frumenti valuit iiij s. viij d. et quar. simplicioris frumenti iiij s. vj d.; et, quia ij d. neque dant neque minuunt assisam panis, fiat examinacio panis secundum precium CBaron 145. 5 (w. pers. obj.): a to give in marriage. b to give as hostage. c to give as tenant or serf. d to entrust as ward. e to appoint, provide (to office or sim.); cf. datio 2. a Bede HE II 9 (v. conjunx); offerebat ut ‥ filiam fratris sui virginem illi conjugem daret Ib. V 19; 1100 si ‥ filia heres remanserit, illam dabo consilio baronum meorum cum terra sua (Ch. Hen. I) GAS 521; c1110 ut det ‥ filiam suam Hugoni ‥ in uxorem CalCh IV 266; W. Newb. HA II 18 (v. compar 2c); cui [Dermitio ‥ Rothericus] ‥ filiam suam se nuptui daturum spopondit Gir. EH I 10; Emelina data fuit ‥ Rogero Meaux I 165.  b s876 ipsi dant obsides ei Æthelw. IV 3; obsides dantur ab utraque parte Enc. Emmae II 14; super hoc ei [Rotherico] filium suum ‥ obsidem dedit [Dermitius] Gir. EH I 10.  c a1190 sciatis me dedisse ‥ conventui de B. Hugonem filium G. et humagium ejus cum omni sequela sua ‥ liberum et quietum de me ‥ Danelaw 26; c1210 dedi et concessi ‥ Willelmum filium R‥. cum tota sequela sua ‥ sicut liberum hominem E. Ch. S. Paul. 201; 1258 dedisse ‥ G. G. servum nostrum Inchaffray 77; c1280 dedi ‥ terram meam ‥ et R. nativum meum cum sua sequela Couch. Furness II 176.  d infans pro infante potest dari ad monasterium Deo Theod. Pen. II 14. 5; datus sum educandus ‥ abbati Benedioto Bede HE V 24 p. 357.  e cum episcopo, quem ei adjutorem fidei dederant Bede HE I 25; postulans ab O. rege ut aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christianam converterent Ib. III 22; rex ‥ postulavit ‥ ut illis episcopus Ceadda daretur Ib. IV 3; c1220 J. procurator abbatis ‥, datus ad componendum coram nobis Reg. Malm. I 404; [rex] hanc fossam, datis magistris operum, construi fecit per gentem suam armigeram G. Hen. V 6; 1518 (v. dativus 3a). 6 a (refl.) to devote oneself to (attacking). b to betake oneself, resort. c (absol. w. obviam, cf. CL refl.) to encounter. d (p. ppl.) inclined. a sic pauco exercitu se certamini dedit Bede HE III 24; s1273 [in torneamento] dedit se Edwardus ‥ comiti ‥; cum sepius se dare vellet, non adquievit in primis W. Guisb. 211; s1184 [rex] David ‥ se dedit in Angliam cum magna fortitudine Knighton I 139.  b Angli ‥ a manibus hostium sunt elapsi ‥, sese ‥ dantes ad inhonesta refugia Enc. Emmae II 10.  c s1337 quibus [cardinalibus] ‥ episcopi ‥ dederunt obviam parum citra S. Ad. Mur. Chr. 81; s1351 Vasconici et Francigene ad invicem obviam sibi dantes Avesb. 121; cum statim nostri precursores equites eis dedissent obviam G. Hen. V 11; 1428 fiat ‥ processio ‥ per ‥ ecclesie ministros dantes ‥ nobis obviam Conc. III 509a.  d juvenculum ‥ solum juvenili consilio datum Gir. EH II 36; [episcopi] seculo dediti et insatiabili secularitatis ambitioni dati Id. GE II 27 p. 300. 7 (w. Deity as recipient or sim.): a to render (praise), ascribe (glory), or sim.. b to devote, consecrate (property). c to dedicate (a person or one’s own life). d to give pro Deo; cf. deodandum. a undarum gurgites, dantes gloriam Deo ab infidelibus denegatam, ‥ virgines marginibus restituunt Aldh. VirgP 51 (cf. ib. 52: da honorem Deo).  b voto se obligans ‥ quia ‥ quartam pattem ejus [insulae] simul et praedae Domino daret Bede HE IV 14 p. 237; Eanmundus Christo indeptus quod dēderat almo Æthelwulf Abb. 74.  c dum dilubra dedit Christo atque sacella pudoris Aldh. VirgV 1685; gratias Deo referens, dedit filiam suam ‥ perpetua ei virginitate consecrandam Bede HE III 24; si dicimus quia dabit se ipsum ad oboediendum Deo ‥, non erit hoc dare quod Deus ‥ exigat Anselm (Cur D II 11) II 110 (cf. (v. datio 1d)).  d 1221 precium equi et carete, dim. m.; detur pro Deo pauperi sorori ejusdem W., que languida est PlCrGlouc 33. 8 (w. Deity as donor) to grant, bestow; b (absol.); c (p. ppl. as sb. n.; cf.James i 17) gift. Cf. 14b infra. quanta Deus dederit devoto dona clienti Aldh. VirgV 686; dedit auxilium clemens defensor egentum Ib. 1764; Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit Bede HE I 7; hec vera est: ‘tota Trinitas dat se.’ ‥ dare enim est communicare effectum communem creature rationali, secundum quod dicimus: ‘Filius datus est nobis in humana natura’ Hales Qu. 176 (cf. (v. datio 1e)).  b Deo dante Gir. Invect. I 13 p. 123; fiet, Domino dante, ut volueritis Ad. Marsh Ep. 33; 1408 auctoritate ‥ Dunelm’ episcopi proponentis, dante Domino, nos ‥ visitare ‥ vos citamus quatinus ‥ (Citatio) Finc. 29.  c pater luminum, a quo descendit omne datum optimum Ad. Scot Serm. 146A; munditiam, celeste datum, servare monemur Neckam DS VI 141; determinatum est ‥ de donatione Spiritus Sancti secundum quod dans et datum differunt Hales Sent. I 151; datum optimum gratie et glorie donum perfectum Ad. Marsh Ep. 119. 9 to administer: a food or drink (sts. w. inf.); b Eucharist. a rasuram [foliorum codicum] aquae inmissam ac potui datam Bede HE I 1 p. 13; dedit illi per quendam familiarem suum venenum potare G. Mon. VI 14; hec mihi, non illis, velut estimo, poma dabantur V. Merl. 1423; dabimus bibere aquam de sandal’ Gilb. VII 326v. 1 (cf. ib. 2: da medicinam provocantem flegma); antidotum quasi contra vicium aliquod datum, precipue quod datur per os SB 11.  b si quis dederit aut acciperit [sic] communionem de manu heretici [etc.] Theod. Pen. I 5. 7; cum viderent pontificem, celebratis in ecclesia missarum sollemniis, eucharistiam populo dare Bede HE II 5; 1229 eukaristia ‥ ad infirmum deferatur et cum debita honestate infirmo detur Conc. Syn. 171. 10 to inflict; b (absol.). primum inimicis ‥ strages dabant Gildas EB 20; pestis ‥ nimiam dedit mortalibus plagam Lib. Monstr. III 5; legio quae ‥ magnas hostium strages dedit Bede HE I 12; de sortilegis et liblacis mortem [v. l. †sortem] dantibus [AS: morðdœdum] (Quad.) GAS 153; BR Will. I 3 (v. dorsata); 1321 (v. alapa a); s1479 ipsum ‥ percussit et ei dedit plagam mortalem Sanct. Durh. 8.  b ciconia statim dedit ei [serpenti] cum rostro super capud, et serpens statim occubuit O. Cheriton Fab. 65. 11 a to direct, turn. b to yield, submit, give up. c (w. manum, in manum, or sim.) to submit or pledge oneself. d to consign, commit. e to impose, lay down (restriction or sim.). f to assign, set (day for legal procedure). a terga pro scuto fugantibus dantur et colla gladiis Gildas EB 6; dum consternati mox omnes terga dederunt Aldh. VirgV 577 (cf. ib. 1371); s891 barbari ‥ construunt classem, primnas dant ventis, volant rostra ad Anglicas partes Æthelw. IV 3; s1270 quod illi videntes dederunt facies suas et, cesis aliquibus, ceteros in fugam converterunt W. Guisb. 208; s1388 cum aliquantisper decertatum fuisset, Angli mox terga dederunt Fordun Cont. XIV 54; s1459 audiens ‥ rex ‥ dominos dedisse sibi dorsum aufugisseque Reg. Whet. I 345.  b sopitus cum somno membra dedisset Aldh. VirgV 1275; viam dedisse Bede HE I 7 (v. 2 cedere 4); mandavit canonicis ut unum de duobus eligerent, aut ‥ dare locum monachis aut suscipere habitum monachici ordinis Wulf. Æthelwold 18 (cf. ib. 35: cum membra sopori dedisset); 1463 sponte ‥ cessit et dedit accionem suam quam habuit contra T. MunAcOx 700.  c alii fame confecti ‥ manus hostibus dabant in aevum servituri Gildas EB 25; putantes homines illos manum cito daturos fame et siti et obsessione coactos Asser Alf. 54; Enc. Emmae II 13 (v. dexter 2b); debet prolocutor occisoris in manum dare [AS: on hand syllan] cognationi quod rectum ei per omnia faciet. deinde oportet ut prolocutori detur in manu [v. l. manum; AS: þœt man sylle ‥ on hand] cur interfector audeat ‥ ipse weram vadiare (Quad.) GAS 191; 1119 nulli sapienti dubium tam Theodorum quam ejus successorem in Eboraco primatum habuisse, ‥ quibus omnes ‥ manus dare consenserunt (Lit. Archiep. Cant.) Hist. Church York II 239 (cf. (v. datio 3b)).  d dat venum, vendit GlC D 14 (cf. (v. venumdare)); donec [corpus] sepulturae daretur Bede HE IV 9; Æthelw. IV 3 (v. dromo a); data in inferias villa in qua occubuerat, ut que ‥ conscia fuerat homicidii W. Malm. GR II 144; Gir. TH I 27 (v. 1 catellus d); 1381 precipitant edes, spoliant dant atque camino (Mors Simonis) Pol. Poems I 227.  e datas sibi metas Gerv. Tilb. III 34 (v. approximare 1c); de istis non potest dari regula generalis Ockham Pol. III 49; 1449 ea submovere per que eisdem obstaculum de verisimili dandum putaretur Lit. Cant. III 199; Colet Ep. 267 (v. coercitrix).  f tune dabitur eo respectus, et alius dies ei dabitur in curia Glanv. II 1 (v. 3e supra); 1196 (v. audire 3c); etc. (v. chirographum 2b); 1219 milites dederunt ei diem ad quem ipse venit CurR VIII 66; ordinatum est ‥ quod nulli detur tardius vel maturius, sed omnes dies sint pariter omnibus communes in hac forma Fleta 86. 12 a to give, show (example or sign). b to give out, express (utterance), pronounce, impart (message or sim.); c (w. conicere, intelligere, or sim.); d (w. in mandatis or praeceptis). a vobis exemplum dedit exemplaris iste vir ut, quemadmodum fecit ipse, et vos similiter faciatis‥. unde ‥ signa propter infideles data ‥ pretereo, ea sola viri exemplaris signa operum prosequens que fidelibus ‥ ad imitandum data sunt H. Bos. Thom. pref. p. 156; R. Partes 241 (v. datrix); pseudoprophete Antichristi dabunt signa magna et prodigia Ockham Dial. 491; ut ‥ signum daret navigio sparso ‥ ad eum ‥ festinandi G. Hen. V 3.  b prompta damus rogitanti verba silenter Aldh. Aen. 30 (Elementum) 7; quem consulta ferunt tali cum voce dedisse Id. VirgV 1486 (cf. ib. 2389: angelus ut dederat sancti praecepta pudoris); data oratione a presbytero Bede HE III 11; hoc consilium do [AS: þis geþeaht ic sylle] omnibus operariis, ut unusquisque artem suam diligenter exerceat Ælf. Coll. 100; sententiam dedit quam se dedisse postea ‥ penituit Abbo Edm. 15; data super illos suae auctoritatis benedictione Osb. V. Dunst. 42; non potuit dare responsum DB II 405b; 1253 det ‥ responsionem (v. deficere 6c); s1260 judicium dare (v. colludere c); dederunt plenum consensum ad articulos appunctuatos G. Hen. V 20; quando aliquis habet prerogativam in choro vel in capitulo, in opcionibus, in processionibus, in vocibus dandis et hujusmodi Lyndw. 108 i.  c cujus differentiae argumento conici et colligi datur quod virginitas sit quae ‥ spontaneo caelibatus affectu pudica perseverat Aldh. VirgP 19; qua de re conici datur quam pretiosa sit ‥ pudicitiae generositas Ib. 31; ut palam daretur intellegi quia ‥ illa ‥ intercapedo quietis ‥ caelitus donata est Bede HE V 1; s1191 Sabbati dies ad colloquendum prefixus infortunium aliquod exinde proventurum intelligere dedit quampluribus Diceto YH 98; 1220 datum fuit ei intelligi quod terra sua capta fuit in manum domini sui CurR VIII 347; ista nos historia dat intelligentes, / quod ‥ Latin Stories 150; 1291 per literas suas dederunt intelligi quod ‥ (Ipswich) BBC 346; 1358 in locucione mea dans intelligere quasi ii essent sophiste MunAcOx 211; quid ‥ Augustinus ‥ senciat ‥ ex suo prologo ‥ datur intelligi J. Bury Glad. Sal. 596.  d ait Cantuariensis se id in mandatis non dedisse A. Tewk. Add. Thom. 7; s1217 rex vicecomiti de Notinham dedit in mandatis ut ‥ castellum ‥ complanaret Wend. II 219; s1262 donec rex super aliud dedisset in preceptis Leg. Ant. Lond. 56; 1264 dedimus vicecomiti ‥ in preceptis quod ei inde ‥ seisinam rehabere faciat Cl 81; precipuis de familia domus regie dedit in mandatis ut ‥ necessaria providerent Ps.-Elmh. Hen. V 70. 13 to ‘give’, issue (formal letter or other document). b (p. ppl. as sb. f. or n.) date or dating clause. c (date of) regnal year. d (as sb. f.) document of specified date. 601 data die xv Kalendarum Juliarum (Lit. Papae) Bede HE I 28; 1116 datum Laterani, Nonis Januarii (Lit. Papae) H. Cantor 10v; 1221 datum apud Dorcestre, anno ‥ mccxxj Ch. Sal. 116; 1237 dat’ per manum ‥ cancellarii nostri, apud Wigorniam, xxj die Maii anno regni nostri xvj Reg. S. Osm. I 247; 1293 cartam domini H. regis ‥ datam anno regni sui liiij PQW 218a; 1296 data apud S., vij Idus Augusti Lit. Cant. I 24; 1297 datum apud C., xviij Kalendas Julii Ib. 25; 1321 acta et data apud G., xj die Decembris Ib. 56; 1398 [testamentum] scriptum et datum Oxonie die et anno Domini supradictis Deeds Balliol 35.  b s1095 adsunt ‥ praesul Wintoniensis ac cum eo R. capellanus regis vicesima quinta die mensis Aprilis, data-rum autem die Maii septimo Kalendas Herm. Arch. 45; 1169 est data rescripti post diem late sententie Ep. Becket 553; anno milleno sexageno data sexto / rex sacer Eduuardus celica regna capit Garl. Tri. Eccl. 17; 1255 post datum presentium litterarum RGasc I sup. 20; eo quod data brevis ‥ excesserat datam inquisicionis State Tri. Ed. I 29 (cf. ib. 37: non potuit dedicere ‥ quin datum illorum brevium precessit capcionem inquisicionis); s1296 fuit ista litera [regis Scocie] sine data W. Guisb. 276; s1326 datum bulle non fuit lectum Ann. Paul. 315; 13‥ nulla acquietancia sive relaxacio portans datam extra Londonias solucionis ‥ allegetur MGL I 175; ut patet per datam obitus sui in capite istius capituli prenotatum [sic] Elmh. Cant. 137; s1404 super ‥ anticipacione date facta per cameram pape Ad. Usk 91.  c s1272 die S. Cecilie magnates regni nominarunt Edwardum ‥ in regem ‥; et ex tunc cepit currere data sua et deinceps Ann. Dunstable 254; s1307 (v. currere 6a); 1390 sic patet quod illa septima curia tenta fuit ante primam curiam, eo quod data domini regis [Ric. II] mutatur ante festum ‥ S. Joh. Baptiste PlRCP 490 r. 105; s1216 facta est hec coronacio quinto Kalendas Novembris, a quo die ‥ descripta est data in brevibus regis Henrici Capgr. Hen. 87.  d s1300 potestatem et effectum procuratorii ‥ per posteriorem datam totaliter revocando G. Durh. 40. 14 a (w. subj. or ut & subj.) to grant (that). b (w. dat. & inf.) to give (as attribute, right, or sim.). c (w. acc. & inf. or compl.) to make, cause. Cf. 3e, 8, 12c supra. a laudibus eximiis da Augustinum resonemus Wulf. Poems 142; da, quesumus, eorum ‥ solemnitas nostre sit tuitionis argumentum Rit. Durh. 62; da nobis ‥ ut ‥ apostoli tui ‥ solemnitas ‥ devotionem nobis augeat Ib. 81.  b qualiter integritas ‥ / virginibus dederit nitidas gestare coronas Aldh. VirgV 1662; daque illi sophiae debriari fonte Epigr. Milredi 820; porosior est cui sic natura sonoro / esse dedit; quod sit siccior ecce liquet Neckam DS VI 104; ecclesie sacre stilus exerit iste triumphos, / dans ex materia nomen habere libro Garl. Tri. Eccl. 7 (cf. ib. 27: scelerum causas sculptor in orbe dedit / ‥ / denarios primos argenti fecit Yonas, / rector Thessalie, quos numerare dedit); 1520 (v. commissio 3c).  c o nos felices, ‥ quos, licet indignos et peccatores, hodierna lux tanti dabit martiris esse consortes Ad. Eyns. Hug. IV 12 p. 59; sunt Alleluja quoque Gloria cantica festa; / dum suspenduntur, dant primum tempora mesta; / dat prius abjectas signare Sequentia gentes, / quod sit ei data lex Garl. Myst. Eccl. 150; J. Howd. Gaudia 8. 10 (v. datrix); [rex] stultorum vile sibi consilium juvenile / legerat et sectam senium dedit esse rejectam Gower CT I 16. 15 to grant (as condition or consequence). b (p. ppl. in abl. abs. w. quod) granted that. nec hodie destitissent scriptores optimi, si non desiissent imperatores electi. da igitur Pirrum; dabis Homerum. da Pompeium; dabis et Tullium Gir. TH intr. p. 4.  b 1293 dato quod [cc libras] ab eodem habuisset Baruncino nomine societatis, potuit esse quod ‥ pecuniam receptam ‥ dicto B‥ . liberavit RGasc III p. xci n; s1311 dato quod nullus omnino tortor valeat inveniri in Anglia, utrum ‥ mittendum sit ad partes transmarinas ‥?  W. Guisb. Cont. 287; s1339 dato quod excludi deberet Philippus ‥, rex Anglie ‥ nihil juris in ‥ regno Francie vendicare posset Ad. Mur. Chr. 101; dato quod fecisset, non fuisset ad propositum Conway Def. Mend. 1336; cum non stetit per eos, dato quod aliquod infortunium in regno pretextu hujus fatigacionis ‥ inopinate novercaverit Favent 21; 1415 alios ‥ collectores ‥, dato quod primi ‥ ab hac luce subtracti fuerint, deputantes Conc. III 375. 16 to present (with). Cf. donare. s1260 rex cingulo dedit militari Johannem Flor. Hist. II 456. 17 to make, perform. dans David saltum manibus se tollit in altum [cf. Ov. Met. IV 552] Ad. Dore Pictor 148.