laicus
lāĭcus, a, um, adj., = λαϊκός,
- of or belonging to the people or laity, not priestly, not consecrated: non habeo laicos panes, loaves not consecrated, Vulg. 1 Reg. 21, 4.— Subst.: lāĭcus, i, m., a layman, laic, one not belonging to the priesthood (eccl. Lat.), Tert. Exhort. ad Castit. 7; opp. clericus, Hier. adv. Lucif. 3 al.
lāicus, ī, m. (λαϊκός), zum Volke gehörig, gemein, panes, Vulg. 1. regg. 21, 4. – subst., lāicus, ī, m., der Laie, Eccl.: Plur., laici, Ggstz. clerici, Cassiod. hist. eccl. 12, 4.
in hoc concilio papa ‥ sententiam excommunicationis vibravit in ~os investitores ecclesiarum
nulli ~e persone nisi regi subdatur(
concessisse ‥ omne jus ‥ in ecclesia de W. quantum ad ~am personam pertinet
matricularii ~i qui firmant et aperiunt ostia ecclesie non habent speciale aliquod officium
de qualibet persona ~a homine et femina etatim xv annorum excedente xij d.
gentes ~i(v.
garciones ~os(v.
persone ‥ ~i ordinis preeminebant
~um conversum beatus Benedictus non praecipit taliter promoveri
erant ‥ in congregatione ‥ viri tam clerici quam ~i mire sanctitatis et gravitatis
frater laycus de eodem cenobio
vir in ~o habitu
celibatum Deo voventes, Edfleda in sacrato, Ethelhilda in ~o tegmine
secularium legum peritiam ad patrie sue morem intentione ~a fervidus edidicit
omnes res tam ecclesiasticas quam ~as
inventi fuerunt in ~o habitu et sine tonsura
de ~o feodo(v.
etc.(v.
cum omnibus terris et tenementis ~is
domos aut possessiones ~as
super ~o tenemento
si virgam pastoralitatis signum ‥ tradit ~a manus, quid in ecclesia pontifices agunt(
~a manu ecclesiasticarum rerum investituram fieri non debere
super questionibus que ~am non contingunt potestatem
promulgatum est ‥ tam a monasteriis quam ecclesiis tertiam decimam exigi, et quosque reluctantes ad solvendum ~a violentia compelli
mandatum est vicecomiti Wiltes’ quod non permittat quod R. de W. ejiciatur ab ecclesia sua de P. per vim ~am
si ~us fidelis pro ebrietate vomitum facit, xv dies peniteat
omnes ‥ sive adtonsi seu ~i
~us quidam magne persone ad nos veniens dicebat sibi ab apostolicae sedis pontifice sanctae memoriae Gregorio datam fuisse licentiam, ut in matrimonium acciperet viduam avunculi sui
nullus ~orum habeat dominium super monasterium
et laicum monacho Gualtham permuto Dunelmo
effectus laicus fuit hic in tempore doctor / Oxonie
~i idcirco dicuntur, quod popularibus sunt ministeriis derelicti
J. S. laycus Lyncolniensis diocesis
adhuc enim ~us capite ‥ Deo serviebat
primoque [abbas ] aliquantum dure in monachos agebat, quod essent hebetes et ‥ barbari, et omnes terras ‥ auferens, pauculumque victum per ~os suos exiliter inferens
applicuerunt primo fratres minores in Angliam ‥, quatuor sc. clerici et quinque ~i
jubeo ‥ fieri ~os [Eng.: ] ut vocant monachoslaye bretherne
~is hec et parum literatis edita principibus plano facilique stilo
et ~i faciunt sibi medicinam de vitell’ ovorum
et iste aque ‥ sunt secrete ‥ nec debent doceri ~is, quia sunt de secretis meis maximis, quia si scirent vilipenderent medicos
hereses abjurarunt ‥ sacerdotes in Latino et literati, ~i in lingua Gallicana
multi ~i et illiterati puplice practisantes in ‥ facultate [medicine ]
laicus tractat victricia prelia regum
onerant se ‥ de omnibus bonis, bladis, firmis, redditibus laycorum et artificium
lāĭcus, a, um, (λαϊκός), commun ordinaire : Vulg. 1 Reg. 21, 4 || subst. m. , un laïque : Tert. Cast. 7.
Laicus, Popularis.
Hoc autem totum factum est in generalibus placitis apud Gesnes præsentibus Militibus et Laicis regionis Gisnesnis.Albertinus Mussatus de Gestis Henrici Imp. apud Murator. tom. 10. col. 412 :
Ex civitatum ceterarum legatis aderant et Paduani quatuor, Rolandus de Plaziola, Jacobus de Alvarotis, Johannes Henricus de Capite vaccæ, Judices, et Albertinus Mussatus Laicus.Recte pignorius :
Laicus hic opponitur Judicibus et Jurisconsultis, quod videlicet non esset adeptus gradum, ut vocant, doctoratus : quo sensu apud Joan. Villanum legitur lib. 9. cap. 135. de Dante Aligerio :Questi fu grande letterato, quasi in ogni scienza, tutte fosse Laico. Mirum enim admodum esse videbatur, tot litteras callere, et doctrinis fere omnibus imbutus esse, neque tamen ad magisterii apicem pervenisse ; alioqui Laicus alibi distinguitur a Clerico.
Ut omnes Laici intelligerent quantum iram Dei timere deberent, cum a præsenti pœna filios Sacerdotis, nec meritum parentis eriperet, etc.Idem lib. 5 :
Atque hoc videlicet Laici tantummodo, non quidam etiam Clericorum sæculares, non multi etiam religiosi, etc.
Ego Eudo episcopus cum voluntate et consensu de sacerdotes nostros, cardinales, presbyteros seu venerabiles Laicos, etc.
Laici estis, si percipere non potuistis vim verbi.Goffrid. Vindocin. lib. 3. epist. 8 :
Ad cujus objecta monachus, quia Laicus est, non Latina, quam non didicit, lingua, sed materna respondet.
Clero et populo Latinis verbis et Laica verbaInquesta ann. 1440. ex Archivo Abbatiæ Cassaniæ in Bressia :(sic) vel lingua verbum Dei proponere valeant et etiam prædicare.
Articuli lingua Laica et intelligibili voce expositi.Sententia arbitralis inter Dominos et Communitatem Calliani ann. 1497 :
Præsentaverunt quandam Cedulam in lingua Laica descriptam.
Atque legens pueris Layca lingua reserabit.Ubi Glossa :
Laicus, pertinens ad laicum.
Laicalis habitus, in Capitul. Caroli C. tit. 1.
Regalis et Laicalis potestas, apud Gerohum de corrupto Ecclesiæ statu ad Eugenium III. PP. tom. 5. Miscell. Baluz. pag. 180.
Laicalia imperia, in Charta ann. 863. apud D. Calmetum Hist. Lotharingiæ tom. 1. col. 307.
Laicalis persona, in Chron. Andrensi tom. 9. Spicil. Acher. pag. 386.
Laicalis patronus, in Litteris ann. 1410. apud Rymer. tom. 8. pag. 633.
Laicalia officia, in Bulla Pauli III. PP. ann. 1549.
Girardus presbyter de Sereniis recognovit coram nobis se tenere Laicaliter tantum, quod est dicere, sicut laicus et ad usus et consuetudines, quibus laici tenent, etc.Stat. synod. eccl. Corisopit. MSS. :
Prohibemus omnibus et singulis viris ecclesiasticis nostrarum civitatis et diocesis, ne se laicaliter ingerant in vestibus aut capillis, gestu vel sermone.
Si non in possessione clericatus sit, penes Episcopum erit, donec quæstio Laycatus...... fuerit terminata.
Terra vestra scripti sancti vestri monasterii, qui fuit quondam Timothei monachi vestri, qui in Laicatum Taurus vocabatur, etc.
Si filius fratris mei, quod absit, Laicaverit.Alia ann. 1292. ibid. pag. 271 :
Si contingat Reinhardum viam ingredi carni, universæ, vel monachari vel Laicari, etc.