mentiri

mentiri [CL] 1 to tell a falsehood, to lie; b (w. acc. & inf. or double acc); c (w. de); d (w. quod). barbari, veluti militibus et magna, ut ~iebantur, discrimina pro bonis hospitibus subituris, impetrant sibi annonas dari Gildas EB 23; nam mentita fuit strofosis lingua loquelis Aldh. VirgV 1913; jurando vel detrahendo sive ~iendo, falsum testimonium proferendo, vana loquendo verbis peccavi Nunnam. 75; Domine, qui non ~iris Anselm (Medit. 2) III 83; an verum dicat qui nichil nisi se ~iri dicit Balsh. AD rec. 2 171; est ‥ ~iri dicere falsum et se scire falsum, unde ‘mentire’ contra mentem ire Bacon VIII 70.  b quam [urbem] triplici muro circumdatam ‥ ~iuntur Lib. Monstr. III 24; qui Dominus Deus Israel dicitur, quem tua caecitas purum hominem futurum superius ~iebatur Eccl. & Synag. 84; qua [presumptione] se Altissimo fore similem promittebat, Cristum se esse ~itur V. Fridesw. B 7; ‘matris falsasque vestes’, sc. quia ~iebantur ipsum esse feminam Trevet Troades 19; mirandum est quanto ausu temerario ‥ canonici ejusdem beate Mildrede translacionem ‥ usque ad Lymningham factam fuisse ‥ ~iuntur Elmh. Cant. 224.  c de cujus virtute ~iri erubesceret fame volubilitas W. Malm. GP II 83 p. 184; dicunt eciam quod male ~iuntur [ME: lyen falsely] Judei de Maria et de filio ejus Jesu, dicentes quod eum crucifixerunt Itin. Mand. 70.  d 1443 suggessit ‥ pape ~iendo quod coactus ‥ fuisset ‥ ordinem intrare Paston Let. 871. 2 to give false impression, pretend. b to seem. corpore sine motu existente, quasi semimortuum se dormire ~itur Latin Stories 88.  b a1400 totus aer quadam ~iebatur repleri melodia (Hist. S. Crucis) Bannatyne Misc. II 15. 3 to misrepresent. si quis coram episcopo testimonium suum et vadium ~iatur [AS: aleoge] cxx s.emendet (Quad.) GAS 95. 4 to disguise as, simulate. imperator, militem se ~itus, suppliciter missam rogat W. Malm. GR II 175 p. 205. 5 to lie to, deceive; a (w. acc.); b (w. dat.); c (w. in & acc.); d (as true pass.). a si unus marinarius presumat alium ~iri ad mensam, pane et vino porrectis, perdet iiij denarios. et si magister navis aliquem marinarium ad mensam ~iatur, perdet viij denarios BBAdm I 229.  b ~itus est Deo Comm. Cant. I 51; si enim Deo sciens ~ior, nescio cui verum dicam Anselm (Ep. 156) IV 19; culpa sit erga justiciam cui ~itus est (Leg. Hen. 59. 14) GAS 579; numquid non hoc ~iri erit Spiritui Sancto, immo et prodidisse nosmetipse J. Ford Serm. 110. 6; 1364 de prefato Adam quia ~itus fuit predicte Alicie in curia Hal. Durh. 33.  c ipsi cuncti bene sciunt quod veridicus sum et quod in te non ~ior omnino Ælf. Bata 4. 3; 1417 ‘a lewd knave thou art’ ‘tu ~iris in caput tuum, ego sum miles sicut et tu’ Conc. III 387a.  d ut inani spe ~iretur sibi adquiri posse per industriam quod alter amiserat per ignaviam W. Malm. GR IV 356. 6 (fidem ~iri) to break or compromise faith or allegiance. hoc solum inerat boni, promissam fidem nolle ~iri Osb. V. Elph. 131; pro cupiditate regni domino suo fidem ~itus est Ord. Vit. III 11 p. 118; 1153 facient justiciam de eo tanquam de fide ~ita Ch. Chester 110 p. 125. 7 to belie, give the lie to. ~iebatur opus olivae, cum eadem plebs oleo adulationis impinguaret capita miserorum Bede Hab. 1252; sustulit imperator maleficio quem virtute nequibat, uxori ipsius conubium augustale ~itus: cujus insidiis elaboratum virus hauriens interiit W. Malm. GR III 262; s1249 messes oblate spem ~ite (v. furfureus 1a). 8 (pr. ppl. as sb.) liar. 1178 exhibe te Joannem incestuosis, ‥ ~ientibus petrum ‥ P. Blois Ep. 15. 54A; omnis enim ~iens dicit falsum et non e contrario Bacon VIII 70.