warda

1 warda v. eswarda

2 warda (g-), ~um [AS weard, AN warde, garde, ME ward(e)] 1 act or duty of guarding or protecting, (also as office) guardianship, keepership, custodianship, wardenship. b (in ~a) in or under protection, safekeeping, guard, or custody. c (tenere ~am) to keep guard. ille frater bonus husebondus est, quod probatur ex ~a sua et ex obedienciis quas bene servavit Brakelond f. 124; 1200 fuit saisitus de ~a gaiole de Wintonie ut de feodo die quo obiit CurR I 117; 1274 ab custodia sua exchapiavit per malam ~am Hund. I 144a; 1315 salvis antiquis gardiis locis et personis ecclesiasticis seu religiosis concessis Foed. III 522a (cf. ib.: nec volumus quod gardiatores ‥ jurisdiccionem dicti ducis racione gardie hujusmodi aliquatenus impediant); 1536 custodiam sive verdam manerii et dominii S. Audoeni MS PRO E 313/11/64A.  b 1304 cum [episcopus] ‥ se et ecclesiam suam esse in nostra speciali gardia recognoscat ‥ precipimus ‥ quatinus ‥ episcopum ‥ ab omni injuria ‥ protegatis RGasc III 432a; 1465 obiit in ~a ‥ regis pro suis transgressionibus ExchScot 314.  c c1300 debet tenere ~am infra portam curie ‥ per preceptum ‥ abbatis Reg. S. Aug. 123. 2 service of guarding or protecting: a (~a castelli or sim.) feudal service of providing personnel for a castle garrison, or payment in lieu. b (~a et wacha) watch and ward. c (~a maris) defence of the sea, coastguard service. a 1130 episcopus reddit compotum de m li. ut milites episcopatus de Ely faciant ~am suam in insula de Ely sicut faciebant in castello de Norwic Pipe 44; c1177 quieti ‥ de ~is et operibus castelorum Danelaw 179; confessus est ‥ se debere abbati domino suo †servicuim [l. servicium] trium militum integre in releviis et in scutagiis et in auxiliis sed de ~a facienda ad castellum Norwici tacuit Brakelond f. 139v; 1212 per servicium quod debet facere varidam in castro Salop' cum sua balista per viij dies Fees 145; immunes ab ‥ varda castelli Melrose 232; 1228 sic. ‥ habere faciat constabulario Windlesor’ ~am debitam predicto castro de eadem terra Cl 26; a1273 milites honoris Burgi non dabunt pro ~a castelli de Rokingham tempore pacis nisi iv s. de feodo militis, qui ‥ ante dabant dim. m. Swafham 103.  b c1205 x acras ‥ tenendas de nobis per servicium iij s. annuatim reddendorum ‥ faciendo et ~am et waccham in villa sancti Eadmundi Bury St. Edm. 174.  c 1326 certum numerum hominum armatorum providendorum pro ~a maris Lit. Cant. I 182; munimen habuit in litore maris ad inimicos expellendos ‥ ipso existente in ~o maris venit rex ‥ et vi oppressit uxorem ducis Eul. Hist. III 3; tenentes ‥ debent contribuere ‥ pro ~a maris tempore guerre Thorne 2140. 3 wardship (as feudal right), guardianship of a legal minor's person and lands (with profits accruing), (also) estate held in wardship. b (curia ~orum) Court of Wards. c (in or sub ~a) in state of wardship. occasione feodi sui quod in dominico suo habuerit vel occasione alicujus ~e Glanv. XIII 2; 1198 Hugo inde habet nisi ~am heredis Roberti CurR I 42; 1199 fuit seisitus inde ut de feodo vel de ~o Ib. I 102; 1212 Willelmus de Cantilupo tenet de garda hered' Johannis de K. feudum j militis et dimidii Fees 100; 1217 cum castris, ~is, escaetis, et omnibus aliis ad predictum episcopatum pertinentibus Pat 86; s1220 barones ‥ in crastino coronationis juraverunt quod castra et ~ias suas ad voluntatem regis resignarent et de firmis suis ‥ computum ad scaccarium redderent Ann. Dunstable 57; 1223 provisum est ‥ quod ‥ rex haberet legitimam etatem quantum ad liberam dispositionem de castris et terris et gwardiis suis Ib. 83; 1235 mortuo Philippo de M. uxor ejus fecit finem priori pro herede, sc. pro relevio, garda et maritagio pro x marcis Ann. Worc. 427; 1253 de terra Henrici de H. que est in custodia nostra usque ad etatem suam ‥. finita guarda predicta ‥ RGasc I 326a; reprehensus est insuper ‥ rex quod episcopatus et abbatias sicut et gardas vacantes ‥ quos in manu sua diu tenet et teneretur tutor esse et defensor ‥ depauperat M. Par. Maj. V 7; s1254 compertum ‥ est ‥ regem ‥ consumpsisse in expensis vicesies et septies centum milia librarum et amplius, exceptis gardis, terris, et redditibus quos contulit alienis Id. Abbr. 336; 1281 gwarda terrarum dicti heredis IPM 27/1; magnates Anglie concesserunt regi Henrico ~as heredum et terrarum suarum, quod fuit initium multorum malorum in Anglia Knighton I 210.  b 1583 per billam curie ~orum et liberacionum Pat 1236 m. 2.  c 1203 ad vestiandas ij garcettas que fuerunt in ~a ‥ Willelmi vij s. et vij d Pipe 223; 1272 si contingat ‥ quod heredes nostri ‥ aliquo tempore fuerint in vardia, volumus quod magister alium ‥ capellanum ‥ eligat Reg. Aberd. I 33; 1460 dicto nobili in pupillari etate et sub tutela seu wardia ‥ regis Scottorum Mon. Hib. & Scot. 427b. 4 ward, division (of place, also w. ref. to protective function): a (in castle); b (of city or borough); c (of county in northern England or in Scotland); d (of forest or pasture as area of jurisdiction of custos maneriorum or sim.). a s1324 evasit per omnes Turris custodias quas ~as vocamus et pervenit ad flumen Wals. HA I 174.  b c1120 recognosci faciatis per probos homines de ~a in qua est hida illa de Fleta E. Ch. S. Paul. 27; 1200 testibus ‥ J. filio H., tunc tempore aldermanno nostre †guade [l. guarde], etc. Ch. Westm. 381; c1210 hiis testibus Jukello aldermanno ejusdem ~e etc. E. Ch. S. Paul. 81; s1130 Londonia tota combusta est, excepto j ~am et dimid. Ann. Worc. 378; hos sequebatur una de custodiis civitatis [Londoniensis] quas ~as appellant Chr. Angl. 154; 1273 ponunt se super veredictum ‥ hominum de duobus veredis propinquioribus Gaol Del. 35A m. 4; 1368 Johanne de C. ‥ illius wardde aldermanno FormA 201.  c 1275 ~a de Tindale valet per annum vj m. et est in manu ‥ regis nunc Hund. II 21b; 1323 de duobus ultimis attachiamentis tentis in ‥ foresta [de Ingelwode] viz. in ~is de Penreth' et Gaytescales KR Ac 131/22 r. 7d.; 1345 juratores diversarum ~arum comitatus Northumbr' ‥ presentaverunt SelCKB VI 47; 1346 ~a de Inter Aids IV 58; 1358 infra ~am orientalem de Tevydale RScot 819a.  d 1334 agistatores ejusdem ~e DL Couch. II 194; 1447 expense in progressu ~e post festum Pasce DCCant. RE/40; 1459 per solucionem factam Marjorie Baty pro factura clausure ~e et nemorum de Faucland, x li. ij s. ExchScot 566; 1460 magistro cursorum ~e de Yarou ‥ cursori dicte ~e Ib. VII 24; 1467 propter abscisionem certarum quercuum infra ~am computantis Ib. 476; 1479 cursoris foreste de Ettrik infra ~am de Tweda Ib. 585. 5 group of people guarding, guard. b division within military formation, esp. in order of battle (in quot. dist. w. ref. to position). c group of men responsible for protecting social group, tithing. 1573 Christoferus Hatton, armiger ‥ capitaneus garde nostre personam regiam attendentis Pat 906 m. 12.  b 1247 [going in his army in the vanguard] prima ~a, [returning in the rearguard] Cal. Scot. I 317; eodem die prima ~a cepit duo castella fortissima per insultum Eul. Hist. III 217; ad exitum ‥ bosci ceciderunt in ultima ~a regis Francie at Angli illos non insequentes ne forte prima ~a Francorum vel media fugitivis preberet succursum Ib. III 222.  c decimatio ‥ est que alicubi dicitur vulgo ~a, id est observatio: sc. sub una societate urbem vel centenarium debet servare, - alicubi dicitur borch (Cons. Cnuti) GAS 618; habeat quilibet primariorum quolibet anno de nostra ~a, quam wichin Angli appellant, duos equos Ib. 621; 1221 juratores dicunt quod nullum est ibi francum plegium nec ~a que debeat respondere de fugitivis et ideo inde loquendum PlCrGlouc 113. 6 act of guarding animals or keeping impounded beasts. 1239 ponat etiam in respectum ‥ demandam quam facit eisdem pro ~a averiorum captorum pro eisdem debitis KR Mem 18 m. 13d.; 1269 cepit averia sua et detinuit quousque solvisset ei dim. m. pro deliberacione ipsorum et v s. pro ~a eorundem SelPlForest 49; 1276 portarius castri de Windesor' cepit de ‥ Isabella septem sol. pro ~a ‥ averiorum Hund. I 14b; 1296 de vj d. de ~a averiorum in parco DL MinAc 1/1 r. 4. 7 duty of ward, (esp. in phr. ~a facta) ‘ward set’ (w. ref. to animals taken in distraint when under the care of a custodian), (also) place where ward is set (esp. w. ref. to fine due for infringement of or intrusion of animals into such area). 1225 paverunt unum pratum de eadem terra cum ~a facta BNB III 114; c1235 pecora non teneantur in defenso illo de ~a facta vel de consuetudine BBC 73; 1237 queruntur ‥ quod homines ‥ prata illa injuste paverunt cum ~a facta et contra pacem regis CurR XVII 74; 1247 Lucia Ruffa in misericordia pro averiis suis captis in pastura domini in ~a facta CourtR Tooting Beck 234; 1269 si averia ‥ priorisse inveniantur sine ~a facta in clausis ‥ abbatis ‥ de quibus contencio mota fuit ‥ non imparcabuntur sed recaciantur sine detrimento ‥ animalia Cart. Sallay 37; si averia ‥ leprosorum transierunt ‥ in moram illam sine ~a facta, ego vel heredes mei nullam inde occasionem queremus versus ipsos leprosos imparcandi averia sua, set sine detrimento eorum recaciabuntur ‥ si inventa fuerint averia eorum in mora illa ‥ cum ~a facta, emendabunt mihi ‥ dampnum quod fecerint averia sua secundum legem terre Cart. Guisburn 330; 1287 si quis manens extra forestam agistaverit sua animalia infra dominica dom. regis in landis, boscis, et hayis sine waranta vel cum wardo facto, quorumcunque fuerint animalia in eisdem inventa per forestarios ‥ regis juratos, capta appreciantur coram viridarios SelPlForest 64; (1294) ita quod nec animalia mea ‥ seu aliquorum aliorum herbagium dicti fossati de ~o facto nisi tantum ea fugando depascere valeant; et si ibidem inventa fuerint depascendo in ~o facto licebit ‥ ea imparcare ChartR 80 m. 6; (1307) si averia ‥ infra pasturam ‥ inventa fuerunt sine ~a facta absque lesione ‥ recaciabuntur Ib. 93 m. 7. 8 inspection. b (duty or court of) inspection or protection of forest. 1285 visio seu garda [feodi] RGasc III xlv.  b 1194 quieti sint de placito foreste et de guardo et reguardo foreste BBC 84; 1204 non eant ad ~am nec rewardam nec ad venditionem foreste Ib.; 1204 quieti ‥ de ~o et reguardo foreste et de communi secta swannemoti Pipe 141. 9 (~am habere de) to be afraid of. 1091 haec est justitia domini Normannie quod in curia sua vel eundo ad curiam vel redeundo de curia nullus homo gardam [vv. ll. gaurdam, gardiam] habuit de inimico suo. ‥ si aliquis inimico suo in via curie ‥ forisfecit ‥ dominus Normanniae habuit pecuniam suam Consuet. Norm. 506.