adjungo
adjungō, (8) jūnxī, jūnctum, ĕre, tr., joindre à [au pr. et fig.] ¶ 1 [avec dat.] : plostello mures Hor. S. 2, 3, 247, atteler des rats à un petit chariot ; ulmis vites Virg. G. 1, 2, unir la vigne à lʼormeau ; natantibus invehens beluis adjunctis humano corpori Cic. Nat. 1, 78, [Triton] sʼavançant sur les flots grâce à lʼadjonction à son corps humain dʼanimaux nageant ; legioni legionem adjungere Cæs. C. 3, 89, 1, ajouter une légion à une autre ; montem urbi Cic. Rep. 2, 33, ajouter une montagne à la ville ; loca finitima provinciæ Cæs. G. 3, 2, 5, annexer à la province les régions limitrophes ; sibi auxilia Cic. Cat. 3, 12, sʼadjoindre des secours ; infimorum hominum amicitiam sibi Cic. Fam. 8, 4, 2, sʼattacher lʼamitié de petites gens ; scientiam aliquam oratori Cic. de Or. 1, 77, ajouter certaines connaissances au bagage de lʼorateur || aliquem sibi socium Cic. Quinct. 12, sʼassocier qqn ; multas sibi tribus Cic. Mur. 42, se lier (sʼattacher) plusieurs tribus ; hic dies me valde Crasso adjunxit Cic. Att. 1, 14, 4, ce jour-là mʼa fortement attaché à Crassus ; [dat. non exprimé] : laborabat ut reliquas civitates adjungeret Cæs. G. 7, 31, 1, il faisait ses efforts pour rallier les autres cités, cf. G. 7, 29, 6 ; 7, 30, 4 ; Nep. Hann. 10, 2 ; Liv. 21, 58, 2 || res rei adjungitur [adjuncta est ], une chose sʼajoute [est ajoutée] à une autre : Cic. Off. 1, 13 ; 3, 35 ; Fin. 5, 65 ; Arch. 22 ; [dat. non exprimé] : Mur. 41 ; Q. 1, 1, 21 ; Ac. 2, 2 ; nullo adjuncto malo Cic. Tusc. 5, 28, sans quʼaucun mal sʼajoute ; adjuncta satietate Cic. CM 85, quand en outre on est rassasié ; adjuncta Latinorum defectione Liv. 6, 11, 2, la défection des Latins venant par surcroît ; [abl. absolu du part. passé neutre] : adjuncto ut idem etiam prudentes haberentur Cic. Off. 2, 42, (étant ajouté que...) si lʼon ajoute que ces mêmes hommes étaient tenus aussi pour des gens avisés ¶ 2 [avec ad ] : parietem ad parietem Cic. Top. 22, joindre (appuyer) un mur à un mur ; hac (navi) adjuncta ad reliquas naves Cæs. C. 2, 3, 3, ce dernier navire étant ajouté aux autres ; ad imperium populi Romani Ciliciam Cic. Pomp. 35, ajouter la Cilicie à la domination romaine ; ad summum imperium acerbitatem naturæ Cic. Q. 1, 1, 37 joindre lʼâpreté du caractère à la toute-puissance ; ad hanc fortitudinem temperantia adjuncta Cic. Tusc. 5, 42, la modération sʼajoutant à ce courage || Cæsar se ad neminem adjunxit Cic. Phil. 5, 44 ; César ne sʼest joint à personne ; aliquem ad suam causam Cic. Att. 3, 24, 1, rallier qqn à sa cause ; civitates ad amicitiam Cæs. C. 1, 60, 5, gagner des cités à une alliance ; ad rationes alicujus se adjungere Cic. Fam. 1, 8, 2, embrasser les intérêts de qqn || animum ad rem, appliquer son esprit à qqch. : Ter. Andr. 56 ; Hec. 683 ; crimen et suspicionem potius ad prædam quam ad egestatem Cic. Amer. 86, appliquer lʼaccusation et les soupçons au butin acquis plutôt quʼà lʼindigence (faire porter... sur ceux qui ont le butin plutôt que sur celui qui manque de tout) ¶ 3 ajouter [par la parole, par lʼécriture], [avec prop. inf.] : illud adjungo sæpius naturam sine doctrina quam sine natura valuisse doctrinam Cic. Arch. 15, jʼajoute que la nature sans la science a été plus souvent efficace que la science sans la nature, cf. Ac. 2, 95 ; Tusc. 3, 73, etc. || adjungitur ut Cic. Top. 18, il sʼajoute que.
➳ inf. prés. pass. adjungiier Val. Flacc. 2, 421.