augmentare

augmentare 1 to increase, enlarge: a (in number or amount); b (in bulk or extent); c (in power or intensity). a omnis Europa ‥ religionis Cluniacensis numerum per eum ~atum non nescit W. Malm. GR III 265; 1139 ad illam communam ~andam et sustentandam dono eis ‥ x libratas terre Ch. Sal. 10; 1191 ad libitum vestrum pensiones earundem [ecclesiarum] ~are ‥ vobis indulgemus (Lit. Papae) Reg. Malm. I 375; propter elemosinam ampliandam et ~andam tanta ‥ admissa est ferculorum numerositas Gir. RG II 5 p. 53; 1215 de garnisione castri ‥ aumentanda Pat 156b; 1232 quomodo potestatis mee sunt que, cum voluero ‥ apprehendere, evanescunt, ~are, diminutionem capiunt? Gros. Ep. 9; 1283 non faciunt servicium qui aumentaverunt redditum suum Cust. Battle 71; ceterorum collata ‥ de suo proprio largissime ~avit Oxnead S. Ben. Holme 292; 1297 super augmen[tan]do numero monachorum Lit. Cant. I 24; 1306 procuravit ‥ vicariam usque ad ‥ x librarum valenciam ‥ aumentari Reg. Cant. II 1079; 1496 pre multitudine ‥ parochianorum ‥ ~ata Eng. Clergy 127.  b cervisia vires / prestat, augmentat carnem generatque cruorem D. Bec. 2723; 1250 pro ‥ horeo aumentando DCCant. Register/H f. 178b; sic ~antur caro et os et ingrossantur Bacon Tert. 158; 1269 licebit ‥ alia clausa in ‥ foresta facere vel eadem clausa aumentare Cart. Sallay 37.  c fundamenta ecclesiae, quae nobiliter jacta vidit, ~are ‥ et ‥ provehere curavit Bede HE II 4; si vera virtus ‥ in melius ~atur Lanfr. Ep. 37. 535b; caritas ab aliis aumentari dicitur per hoc quod intenditur Knapwell Not. 187; injuria quam ‥ W. fecit ‥ est ~ata et non correcta State Tri. Ed. I 3; 1300 divinus cultus tanto magis ~atur quanto plures ministri ‥ sunt constituti Vis. Ely 14; s1328 nequissimas nobis ‥ ~ans injurias Croyl. Cont. B 483; posset tota illa multitudo adhuc peccando ulterius adaugeri, possetque in malicia ~ari Bradw. CD 21E; c1370 ejus honor et virtus ‥ semper ~abuntur et crescent (J. Bridl. gl.) Pol. Poems I 139; illi amores mutuo se ~ant et minuunt ex adverso Wycl. Civ. Dom. I 60; mites augmentet regni justos animando Elmh. Metr. Hen. V 1308. 2 to add. etiam bissexti diem postquam transierit ~are memento Bede TR 22. 3 to enrich, endow. s1040 dux [Willelmus] dum multis probitatum commodis quotidie ~aretur W. Jum. VII 17; Lucius ‥ aumentavit eas [ecclesias] amplioribus et agris et mansis G. Mon. V 1; 1272 labores ‥ per quos ipsum monasterium in spiritualibus et temporalibus ‥ ~asti (Lit. Episc.) Ann. Durh. 29.