ballista
ballista, an engine for hurling
- a lārge military engine, resembling a bow, stretched with cords and thongs, by which masses of stone and other missiles were thrown to a great distance; a machine for projectiles, the ballista (orig. diff. from catapulta, which was used for throwing arrows; but afterwards often interchanged with it; cf. Vitr. 10, 16-18; Veg. 4, 22): centenariae, throwing stones of a hundred pounds weight, Lucil. ap. Non. p. 555, 25: ballistae lapidum et reliqua tormenta telorum eo graviores emissiones habent, quo sunt contenta atque adducta vehementius, *Cic. Tusc. 2, 24, 57; Caes. B. C. 2, 2; Liv. 24, 40, 15; 21, 11, 10; Tac. A. 12, 56; 15, 9; id. H. 3, 23; 3, 29; 4, 23; Gell. 7 (6), 3; Sil. 1, 334; Luc. 2, 686; Vulg. 1 Macc. 6, 20; 6, 51.—Sportively: meus est ballista pugnus, cubitus catapulta est mihi, umerus aries, Plaut. Capt. 4, 2, 17 (797). —For throwing other missiles, Caes. B. C. 2, 2; Luc. 2, 686; 3, 465.—
- II Transf., the weapon thrown, a missile, Plaut. Trin. 3, 2, 42 (668); Lucil. lib. XXVIII.: ballistas jactans centenarias. Sisenn. Hist. lib. IIII: ballistas quattuor talentarias, Non. p. 555, 24 sq.—
- III Trop.: jam infortunii intenta ballista probe, an instrument, Plaut. Poen. 1, 1, 73 (201); id. Bacch. 4, 4, 58 (697).
~a,staefliðre
ballistra, genus est machinae unde excutiuntur aste
~is et petrariis capita interemptorum in castra Francorum emittentes
rex ‥ ~is et aliis machinis ‥ oppidum expugnare aggressus est
quod igitur a ~a tormentum majus exspectes?
balista,gelocen boge
[dux Normannorum ] pedites in fronte locavit sagittis armatos et ~is
notum facio ‥ me recepisse ‥ xxxij ~as cornatas ad j pedem et v ~as ad ij pedes et ij ~as ad tornum et j magnam ~am ad turnum(
in quadam ~a de cornu ad stritum ‥ cooperienda cordubano
capite spiculo ~e terebrato ‥ interiit
una balissa ad troil’ [cf. trochlea ]
iij ~e ad troyel
iiij ~as ligneas et viij de cornu ad turnum ‥, xiiij de cornu sine telariis
~am Turonicam
una ~a ad viz’ [cf. vicia ], due ~e ad duos pedes, quinque ~e ad unum pedem
provideat cccc baculos de taxo Yspanica pro ~is faciendis et cccc nuces et cccc claves et cccc stripodia et c baudreas et cc pecias de balena, j miliare de nervis, c milia de quarellis ad ~as duorum pedum et c milia de quarellis ad ~as unius pedis
unius ingenii facti pro ~is de vice tendendis
caveant ‥ a tensione balestrarum ‥ et similibus
una ~a de tour de cornu, j viz pro eadem tendenda‥ , ij ~e de ifo‥ , ij ~e de omello
xl telaria, xl nuces, xl clavos, duo milia nervorum, xxij strers, duo vicz, ‥ cornu, filum et carbones ‥ pro factura ~arum
rex [Morwid ] ‥ ~am suam tendens omnes suas sagittas emisit ad bestiam
pro reparacione balestarum regis
~a,awblast, arowblaste
Ligures sagittarios, qui arcubus utebantur quos ~as vocant
- 1. katapult, geschut;
- 2. (meton.) projectiel.
- an engine for hurling: balistae emissiones lapidum habent: asseres ballistis missi, Cs.: porta ballistis instructa, L.
-
…mehercule M. Antonium vidi, cum contente pro se ipse lege Varia diceret, terram tangere. ut enim ballistae lapidum et reliqua tormenta telorum eo graviores emissiones habent, quo sunt contenta atque adducta vehementius, sic vox ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…haesuros numquam vitalibus ictus Hunc aut tortilibus vibrata phalarica nervis Obruat, aut vasti muralia pondera saxi Hunc aries ferro ballistaque limine portae Summoveat. Stat non fragilis pro Caesare murus, Pompeiumque tenet. Iam pectora non tegit armis ,…
Lucan, Pharsalia
-
…consutis, fartis alga aut paleis in aceto maceratis, circa tegatur machina tota. ita ab his reicientur plagae ballistarum et impetus incendiorum. Est autem et aliud genus testudinis, quod reliqua omnia habet, quemadmodum quae supra scripta…
Vitruvius, de Architectura
-
…caelum. Saepe dat ingentem fluctu latus icta fragorem nec levius pulsata sonat, quam ferreus olim cum laceras aries ballistave concutit arces. Utque solent sumptis incursu viribus ire pectore in arma feri protentaque tela leones, sic ubi se…
Ovid, Metamorphoses
-
…sunt oppressi. Etiam cum agger ad murum contra eos compararetur et arboribus excisis eoque conlocatis locus operibus exaggeraretur, ballistis vectes ferreos candentes in id mittendo totam munitionem coegerunt conflagrare. testudo autem arietaria cum ad murum pulsandum accessisset ,…
Vitruvius, de Architectura
-
…tensisque rudentibus actae Ipsa maris per claustra rates fastigia molis Discussere salo, spatiumque dedere carinis Tortaque per tenebras validis ballista lacertis, Multifidas iaculata faces. Ut tempora tandem Furtivae placuere fugae ne litora clamor Nauticus exagitet, neu buccina…
Lucan, Pharsalia
-
…ad moenia, cum manu promptissima stipatorum, quem ubi venientem iam telo forte contiguum contemplator peritissimus advertisset, contorta ballista, filium eius primae pubis adulescentem, lateri paterno haerentem, thorace cum pectore perforato perfodit, proceritate et decore…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…ut quamvis alte perniciterque alites haustu raptas absorbeant. nota est in punicis bellis ad flumen bagradam a regulo imperatore ballistis tormentisque, ut oppidum aliquod, expugnata serpens cxx pedum longitudinis ; pellis eius maxillaeque usque ad bellum numantinum duravere…
Pliny the Elder, Natural History
-
…damno magno quae elui ne utiquam potest. itaque hic scelestus est homo leno Lycus, quoi iam infortuni intenta ballistast probe, quam ego haud multo post mittam e ballistario. sed Adelphasium eccam exit atque Anterastilis. haec est…
Plautus, Poenulus
-
…machinas et organa id videtur esse discrimen, quod machinae pluribus operis vel vi maiore coguntur effectus habere, uti ballistae torculariorumque prela ; organa autem unius operae prudenti tactu perficiunt quod est propositum, uti scorpionis seu anisocyclorum versationes .…
Vitruvius, de Architectura
BALLISTA[TORMENTUM]
See tormentum.