cancellus

cancellus, i, m., v. cancelli.

cancellus, s. cancellī.

1 cancellus [CL], ~um, ~a 1 rail, (pl.) railing, grating, lattice. b (sg.) lattice or sim.. c (?) hurdle. d (w. per) crosswise. e (pl.) chancery. cf. 1 cancellaria 2. hoc tabulatum in extrema summitate murorum templi vice ~orum erat erectum ne qui ‥ incaute progrediendo dilaberetur Bede Kings 723; plurima praesenti domui ornamenta ministrans, / ‥ / cancellos, aras voluit vestire metallis Alcuin Carm. 88. 7; 801 direxi vobis ‥ de stagno libras centum ad opera necessaria facienda et ~as quatuor Alcuin Ep. 226; 802 irruentes ‥ intra ~os altaris Ib. 245; 8‥ per ~os prospexi [cf.Prov. vii 6], þurh crepelas WW; ~i, lytle porticas Ælf. Sup.; tunc porta castelli pendula ad humum pressa fuit et sic ex utraque parte per ~os portule tirones pugnaverunt Strecche Hen. V 164; 1520 rectores, vicarii ‥ ac clerici perrochiales ‥ maneant infra ~as chori et limites ecclesie tempore divinorum Conc. Scot. I cclxx; 1552 insordescentes affigantur in ~is aut valvis ecclesie Ib. II 133.  b 1445 pro j ~o A. a latyse ad cameram magistri C. Cant. Coll. Ox. II 168; oryel of windown, ~us, intendicula PP.  c quattuor postes solo infixi totam suspendunt machinam [ecclesie (Athelney)], quattuor ~is opere sperico in circuitu ductis W. Malm. GP II 92.  d set per cancellum [gl.: per transversum] post supra pone platellum Garl. Mor. Scol. 180.  e Alexander eum [Hildebrandum] papa ‥ ~is apostolorum prefecerat W. Malm. GR III 263; s1189 Gaufrido fratri suo, qui ‥ ~is regiis usque ad patris decessum prefuerat, concessit rex ‥ sedem Eboracensem W. Newb. IV 2. 2 interstice (in lattice), aperture. b crenel (in battlement). c loophole (fig.). fenestre in illo [edificio] nulle, nulla foramina videbantur vel ~i W. Dan. Ailred 47; nos etiamnum quasi per speculum et ~os aspicimus Beleth RDO 55. 62; cancellus, porus, forus atque fenestra, foramen Garl. Syn. 415. 1585B.  b ~i [gl.: karneus] debitis destinguantur proportionibus Neckam Ut. 104; simia quedam in ~is castelli residere consueverat Id. NR II 129; cancellum muri quadratum dico foramen, / in quo sunt solite sibi nidificare columbe Garl. Syn. 416. 1585B; per ruinas, ~os et fracta foramina post d[e]armacionem ipsorum [murorum] ‥ in ‥ machinis suis damni ‥ fecerunt quod poterant G. Hen. V 6; ~us, ‥ parvum foramen parietis, A. a kernell WW.  c 1268 regnum celorum ‥ colligit incolas ‥ extra mundi contagia per diversos ~os penitentie salientes Conc. Syn. 783. 3 chancel, (railed off) part of church or chapel (usu. to east of altar), choir; b interior of rabbit burrow. c (?) compartment in granary. s1107 Fiscannensis abbas ‥ ~um veteris ecclesie dejecit et eximie pulcritudinis opere in melius renovavit atque in longitudine ac latitudine decenter augmentavit Ord. Vit. XI 30; cepit ‥ Athelwoldus edificare ecclesiam hanc habentem formam: ~us rotundus erat, ecclesia et rotunda, duplicem habens longitudinem quam ~us Chr. Abingd. II 277; erat ‥ in ecclesia Norwicensi parte boreali sub latere magni altaris ~us, sanctorum olim martirum venerationi designatus T. Mon. Will. VI 1; de presbyteriis, que et ~i denominantur, quod solis clericis sunt assignata ‥ Gir. GE I 42; aditum templi, quod idem sunt basilica, ‥ oratorium, ~um, ecclesia Neckam Ut. 119; 1224 j quercum ‥ ad ~um de E. cooperiendum, viz. de cableicio sive de mortuo bosco Cl 644b; 1224 si rector alicujus ecclesie ‥ ~um cooperire noluerit, per officiales nostros de bonis ejusdem ‥ cooperiatur Conc. Syn. 128; c1240 cum onus reficiendi et conservandi chorum seu ~um ad rectores, ad parochianos vero corpus ecclesie ‥ non dubitant pertinere Ib. 367; 1241 fieri facias parietem ‥, qui separet †cacellam [l. cancellam; Cal. Liberate: †cacellamum] ejusdem capelle a corpore ejusdem Liberate 15 m. 16; c1250 statuimus quod ecclesie ‥ per ipsos parochianos et ~a earum per rectores de lapidibus construantur Reg. Aberd. II 6; cancellus templi pars intima dicitur esse Garl. Syn. 418. 1585B; ecclesia brevior cancellus mysticat esse / prelatos humiles Id. Myst. Eccl. 63; 1289 ad custum carpentarie ~e de T. [Cal. CourtR Chester 151: †cancille] CourtR Chester 5 r. 9d.; 1342 non est ibi ~us cujus construccio ad rectorem pertinet, ut parochiani asserunt; et, licet locus in quo majus altare consistit ~us dici debeat, tamen est insufficiens et inhonestus pro ~o Vis. Totnes 111; vos [clerici], laicis postpositis, concinitis in ~is R. Bury Phil. 32. 48; 1386 barres de ferro cujusdam fenestre ~e infra castrum ‥ asportantur IMisc 237/3 r. 1; 1448 cum ‥ registrarius ‥ ordinandos ‥ de navi ecclesie in chorum ejusdem per ostium ipsius ~i ‥ singillatim intrare permitteret Eng. Clergy 222; 1464 ad reparacionem et innovacionem ~e ampliande MunAcOx 706; hec ~a, ‥ hic ~us, A. chawnsylle, ‥ hec cansella, hoc cansellum, a schanselle WW.  b [bestiola] que ‥ cunniculos per ‥ ~as et domos subterraneas venatur S. Sim. Itin. 54.  c 1352 pols: de exitu j parvi ~i apud P., iiij estr[iche] Comp. Worc. I 69.

2 cancellus v. 2 cantellus

cancellus, (13) ī, m. Ulp. Dig. 43, 24, 9, surtout pl. cancellī, ōrum, barreaux, treillis, balustrade : Cic. Sest. 124 ; Col. Rust. 8, 17, 6 || rides [de la peau des éléphants] : Plin. 8, 30 || [fig.] bornes, limites : extra cancellos egredi Cic. Quinct. 36, dépasser les limites, cf. Verr. 2, 3, 135.