cancer
cancer, a crab, seacrab, river-crab
- I Lit., Plin. 9, 31, 51, § 97 sq.; 19, 10, 58, § 180; Pall. 1, 35, 7; Ov. M. 15, 369; Plaut. Ps. 4, 1, 45 (949); Verg. G. 4, 48; Col. 9, 5, 6: cancer femina, Plin. 32, 10, 46, § 134; Pall. 1, 35, 7.—*
- B Meton., hands that cling fast like the claws of crabs: Orci cancri, Ap. Met. 6, 8, 21.—
- II As nom. propr., the Crab, the sign of the zodiac in which the sun is found at the time of the summer solstice, Lucr. 5, 616; Ov. M. 2, 83; 10, 127; id. F. 6, 727; Cic. N. D. 2, 43, 110; Luc. 10, 259; cf. Hyg. Astr. 2, 23; Macr. S. 1, 17 fin.; acc. to the fable, as an animal hostile to Hercules in the contest with the Lernaean hydra; cf. Hyg. l. l. Hence, Lernaeus, Col. 10, 313.—
- B Poet. for the region of the south, the south, Ov. M. 4, 625.—
- C To designate great or violent heat, Ov. M. 10, 127.—
- III In medicine, a crawling, eating, suppurating ulcer, malignant tumor, a cancer, Cels. 5, 26, 31; 6, 18, 3: malum immedicabile cancer, Ov. M. 2, 825; Cato R. R. 157, 3; Claud. Quadrig. ap. Prisc. p. 697 P
- a lattice, the radical form of cancelli, q. v., Paul. ex Fest. p. 46; cf.: inter Orci cancros, Ap. Met. 6, 8, 21.
~er,haebrn
†concern,hafern
quid capis in mari? ‥ ostreas et ~ros [AS: ]crabban
sermo ne ~eris [sic ] in modum serpat [cf. ]II Tim. ii 17
~er ‥ lapidem inter testas ostrei projicit
ossa ~rorum flu[vialium ]
in quartana valet ~er marinus, sicut in ethica; et in febri colerica valet ~er fluvialis
cum Scotis nata Dyna cancro copulata [(gl.: sc. regi Scocie, qui per aliquas condiciones cum quibus concordat cum ~ro dicitur ~er ]
centrum galli vel centum grana, gallitricum ‥ nomine vulgari dicitur herba ~ri
quartum ~ri [signum ] ab ea [parte ] quam [sol ] in medio lustrat Junii facit principium ortus
sol ‥ procedendo venit in ~ro, quo non altius ascendere poterit
augeturque dies Cancri
oppositus Cancer Capricorno lapsus et ortus
incommodo tactam quo ejus genitalia ~er, morbus incurabilis, exederit
ejus [mulieris ] papillam quod ~rum nominant consumpserat incommodum
morbo laboraveram quem quidam ~rum vocant, quidam lupum
si sit ei scabies, ‥ / ptisis et artetica, serpigo, fistula, cancer
putrescentisque lacerti / omnibus ostendit corrosam cancere carnem
ex unoquoque horum humorum, quando aduruntur, fiunt egritudines multe, ut sunt antrax, fistula, ~er, lupus, ignis sacer et hujusmodi
Saturnus habet dominium ‥ supra lepram, ~ros morpheam et podagram
si est vincens colera nigra adusta, tunc fit ~er ulceratus; et, si melancolia naturalis, tunc fit sclirosis, i. apostema durum, i. ~er non ulceratus
quare vocatur ~er iste morbus est quia habet figuram rotundam ad modum ~ri, secundo quia ‥ firmiter adheret sicut ~er marinus, tercio quia habet venas circumdantes multas longas tortuosas sicut sunt tibie ~ri marini
hic ~er,the cankere
➳ qqf. gén. canceris et pl. -eres au sens de maladie : Cato Agr. 157, 3 ; Arn. 1, 50.
- 1. kreeft; krab;
- 2. (poët.; postklass.) Kreeft als sterrenbeeld, waar de zon op 21 juni in komt;
- 3. (Ov.) (meton.) het zuiden; zomerhitte;
- 4. (med.) kanker(gezwel).
Forceps. Gloss. Isid. Papias MS. cum veteri Glossario Sangerman. n. 501.
Cancer, Forceps, vel Ulcus. Forcipes autem sic appellantur, quod sint ad instar chelarum
Cancri. Gloss. apud Grævium in notis ad Glossar. Isid. :
Cancri dicebantur ab antiquis, qui nunc per deminutionem Cancelli, ex quo genere sunt Calces, qui per deminutionem appellantur Calculi.
Expugnavit Rex hanc civitatem per duo vasaInfra :(instrumenta) concava, quæ faciebant artifices sapientes. Unum vas Cattus vocabatur, aliud Cancer. Erant hæc vasa longa, quadrata, ex omni parte laterum clausa : versus terram nullum munimen habebant, sed versus cœlum de tabulis fortibus ac spissis tectum, machinarum lapides minime metuebat, etc.
Fuit Cancer instrumentum magnum forte, pariter et ponderosum. In eo erat trabs magna, pariter longa, in una parte grossa, in altera parva. In grossiori parte, sive in capite, fuit ferro forti circumdata, et in fronte ipsius Cancri fortissime colligata. Trabs hæc super quædam instrumenta jacuit, quod faciliter moveretur. Hic Cancer cum ad murum pervenisset, et octo in circulos, qui in trabe erant, funes immisissent, ex paucis ictibus pro magna parte cadere coegerunt.Mox :
Ex parte terræ fuerunt obsessi per Cattum atque Cancrum : quia solus Cancer, quingentos homines occupabat.In Consuetudine Baionensi,
Escrevissepro specie armorum usurpatur. Ita nostri Cancros vocant, etc.
Escrevisse, Armaturæ species, eadem quæ Scamma 1. Lit. remiss. ann. 1470. in Reg. 195. Chartoph. reg. ch. 461 :
Le suppliant frapa icellui Tarraise d'une petite fourchete ferrée deux ou trois coups : mais il ne lui fit quelque playe, ne ouverture, à l'occasion que ledit Tarraise estoit armé soubz son vestement d'une armeure, nommée Escrevisse. Crevisse,mendose, in aliis ann. 1482. ex Reg. 207. ch. 291 :
Icellui Aubry se arma d'une Crevisse, d'un arc, de cinq fleches et d'un braquemart.
Item septimus articulus de facto Cancris, quem dictus abbas in dicta villa Moyssiaci asserit se habere, cum hoc temporibus retroactis fuerit interdictum. Si appareat ex forma compositionis dictum abbatem habere justitiam ; pro modo justitiæ sibi competentis, non videtur prohibendus abbas, quin possit habere Cancram.Ubi leg.
Carceriset
Carcerem.
- 2 CAN-+CVR-, a crab, seacrab, river-crab: litoreus, O.— The Crab(in the zodiac): sidus Cancri, V., O.— Poet.: cancri bracchia videre, to visit the far south, O.: fervebant bracchia cancri, i. e. the sun was in Cancer, O.—A malignant tumor, cancer, O.
-
…signa sunt, ut in tantis descriptionibus divina sollertia appareat et Natos Geminos invisses sub caput Arcti ; subiectus mediaest Cancer, pedibusque tenetur magnus Leo tremulam quatiens e corpore flammam. Auriga sub laeva Geminorum obductus parte feretur. adversum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…id eo cura iumentorumque progeneratio suum cuique consilium dabit, opimo maxime quadrigarum quaestu. solstitium peragi in octava parte cancri et viii kal. iul. diximus. magnus hic anni cardo, magna res mundi. in hoc usque…
Pliny the Elder, Natural History
-
…sunt cum quid extrinsecus laesit, ut in uulneribus ; cum quid intra se ipsum corruptum est, ut in cancro ; cum quid innatum est, ut in uesica calculus ; cum quid increuit, ut uena, quae intumescens…
Celsus, De Medicina
-
…unum hoc animalium, nisi vivum ferventi aqua incoquatur, fluida carne non habet callum. vivunt petrosis locis, cancri mollibus. hieme aprica litora sectantur, aestate in opaca gurgitum recedunt. omnia eius generis hieme laeduntur, autumno…
Pliny the Elder, Natural History
-
…parum uulnus purum est, inter res infestissimas est nam id et umidum et sordidum reddit, ex quibus ad cancrum transitus esse consueuit. Leuis frictio recte adhibetur, sed is partibus, quae longius absunt a uulnere. Inflammatione…
Celsus, De Medicina
-
…atque in his quoque diligenter esse agendum, ne praecipitarent. Quidam brachia quoque et crura reposuerunt ; et ne cancri distentionesque neruorum orirentur, sub quibus in eiusmodi casu f e re mors matura e s t, sanguinem ex…
Celsus, De Medicina
-
…iussuque deum transibis in urbem, Magne, tuam, summusque feret tua busta sacerdos. Nunc quis ad exustam Cancro torrente Syenen Ibit, et imbrifera siccas sub Pleiade Thebas, Spectator Nili quis rubri stagna profundi, Aut Arabum…
Lucan, Pharsalia
-
…menae salsae cum felle taurino inlitae umbilico alvum solvunt. piscium ius in patina coctorum cum lactucis tenesmum discutit. cancri fluviatiles triti et ex aqua poti alvum sistunt, urinam cient in vino albo. ademptis bracchiis calculos pellunt iii…
Pliny the Elder, Natural History
-
…temporis aetas. haud umquam trepidos abrumpet bucina somnos, non glaciem Arctoam, non experi e re furentis ardorem Cancri nec mensas saepe cruento gramine compositas. aberunt sitis aspera et haustus sub galea puluis partique minore labores. sed…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…se ipsi pascunt. In geminis autem nascuntur bigae et boves et colei et qui utrosque parietes linunt. In cancro ego natus sum. Ideo multis pedibus sto, et in mari et in terra multa possideo ; nam cancer…
Petronius, Satyricon, Fragmenta, and Poems