About
Menu

capellanus

capellanus 1 chaplain, clerk ministering to religious needs of household or sim.: a (royal); b (papal); c (serving bishop or other ecclesiastic); d (serving lay magnate); e (serving in castle or w. troops; cf.EHR XXXV 90–7); f (fig.). a Deus ‥ transmisit ‥ Æthelstan et Werwulfum, sacerdotes et ~os ‥ eruditos, quos ‥ Ælfred ‥ ad se advocaverat Asser Alf. 77; 1068 ego Michael regis ~us (Ch. Regis) EHR XI 743 (= Regesta 22); Esmellt tenuit, ~us regis E. DB I 1b; si tale quid factum fuerit ‥ ante ~um regis [AS: cyninges preoste] (Inst. Cnuti) GAS 73 (cf. (Quad.) ib.: coram presbitero regis); s1115 Bernardus quidam ~us regine Eadmer HN 281; Domus Reg. 129 (v. capella 4a); 1153 testibus ‥ Ricardo ~o regis Regesta Scot. 114; 1264 ~is regis ‥ quorum quilibet capit per annum l s. pro stipendiis suis Cl 5; 1437 benedilectum clericum et ~um nostrum R. P. ‥ regie capelle nostre decanum Bekynton I 54.  b s1256 papa ‥ suum ~um ‥ condemnavit, privans eum capellania sua Trevet 245 (cf. (v. capellanatus)); 1282 magistrum A. domini pape cappellanum (Comp. Collect. Apostol.) EHR XXXII 51; s1402 in pape ~um palaciique apostolici auditorem ‥ exstitit sublimatus Ad. Usk 75.  c c803 vestros [archiepiscopi] discipulos et ~os meo ‥ officio saluta Alcuin Ep. 264; [tenet] ~us episcopi j hidam DB I 181b; 1091 si quis canonicorum ‥ ad dedicationem ecclesiarum ‥ cum episcopo fuerit, partem oblationis sicut ~us habebit Reg. S. Osm. I 199; archipresul ‥ proprium cappellanum suum convocavit H. Bos. Thom. III 37; s1192 [episcopus] assumpsit ‥ in quasi ~um quendam monacum vix adultum Devizes 40v; 1198 D. ~us decani de S. Paulo CurR I 47; 1212 O. [persona ecclesie de D.] ‥ attornavit ‥ A. ~um suum FormA 82; 1231 R. Cappellanus ponit loco suo O. cappellanum suum CurR XIV 1936; c1262 ~us in capella domini Londoniensis episcopi percipit per annum l s. Val. Norw. 347.  d est in novo Burgo [Norwici] quedam ecclesia quam fecit R. comes et eam dedit suis ~is DB II 118; vosque, capellani laicorum, dum decimatis / ecclesias H. Hunt. HA XI 165; c1213 illius prebende canonicus ‥ concessit mihi et heredibus meis oratiorium in curia mea de B., in quo ‥ ~um invenimus pro tempore ministraturum Reg. S. Osm. I 251; c1258 ne quis ~us in capellis magnatum, quantacumque gaudeant libertate, divina celebrare presumat nisi nobis fuerit presentatus Conc. Syn. 611 (cf. ib. 1032).  e 1228 dicit quod, ‥ cum ipse esset in castro de Norham tempore guerre, vidit ~os quos constabularius pro voluntate sua vocabat ad celebrandum in castro; recipiebant obvenciones ad altare venientes ‥, sed nescit quid inde fecerint; quando vero constabularius habuit ~os residentes, ipsi obvenciones ‥ sibi retinuerunt ‥; et ‥ constabularius ‥ elegit ~um quem voluit ad ministrandum in capella absque licencia prioris Feod. Durh. 224; 1266 ~o ministranti in capella castri de Aberden ExchScot 12; 1284 habeat in municione castri [Caernarvon] xxx homines defensabiles, de quibus sint x balistarii, j ~us ‥ et alii ministri qui necessarii sunt in castro (R. Walliae) EHR XXXIII 349 (cf. CalMem 1326–7 2182).  f s1137 B. Theodekesberiensis aecclesie abbas ‥ Dei genitricis servitio totus erat devotus. ‥ abbas predictus, Sanctissime Marie ~us ‥ J. Worc. 41. 2 chaplain serving in religious house or sim.: a (in household of abbot or prior); b (in other office). a abbas post refectionem cibi ‥ debet ‥ cum ~is suis ‥ gratiarum actionem Domino solvere Chr. Abingd. II 348; 1222 decrevimus ut ipsi [abbates] ~os singulis annis mutent Conc. Syn. 119 (cf. ib. 152); 1379 in solucione facta domino J. ‥ ~o domini prioris Ac. Durh. 587.  b 1294 in claustro habeat quilibet frater ~us et litteratus certam sedem MonA VI 610; 1429 ~o capelle infirmarie ministranti in solario caritatis Ac. Durh. 229. 3 chaplain serving in various (usu. subordinate) capacities; b (as minor canon or priest; cf.Reg. Linc. 1219–35 I xvii); c (attached to parish as curate or sim); d (serving as chantry priest or sim); e (acad); f (dist. as secular, in contrast to Hospitaller); g (honorary). archiepiscopum apprehendit ‥ nec ab illo recedere voluit quousque ministri ~i accurrerent Osb. Mir. Dunst. 19; erat clericus quidam ~us qui in curia monachorum degens ‥ sub abbatis imperio parrochianis ministrabat Chr. Battle 27; ~um quendam, qui eum sustinuerat ‥ questu aque benedicte Brakelond 132v; 1219 dies datus est ~is de Judaismo et inquirendum est de demanda quam exigunt versus Judeos DocExch 296; 1225 fugit ad ecclesiam et voluit ingredi et ~us clausit hostium SelPlCrown 116; s1272 divulgatum fuit per archidiaconum Londoniarum universis ~is ‥ ejusdem civitatis quod ‥ omnes viri ecclesiastici ‥ darent ‥ decimam partem ‥ mobilium suorum Leg. Ant. Lond. 157; 1286 dilecto domino J. L. capillano Reg. Heref. 116; 1334 in j pitancia facta ~is audientibus confessiones parochianorum ecclesie S. Oswaldi Ac. Durh. 115; c1415 teste L. B. capulano Melrose 538; 1448 per litteras domini J. de A., ~i dicti altaris ExchScot 318; ~us, chapyllayne WW.  b c1190 (v. canonicus 5b); a1210 R. de M. ~us presentatus ad ecclesiam de W. ‥ ad eam est admissus Reg. Linc. 2; 1269 quod duo ex ipsis sint ~i, duo diaconi et duo subdiaconi Ch. Heref. 124; 1327 capitulo ecclesie de Glasgue pro sustentacione j ~i, diaconi et subdiaconi ExchScot 70; hic ~us, a pryst WW.  c 1220 (v. commensalis a); c1250 si ‥ contigerit ~os annuos ex causa necessaria in ecclesiis parochialibus ministrare Conc. Syn. 462; c1250 singuli rectores ecclesiarum, vicarii vel eorum ~i parochiales Ib. 653; c1262 Neweport xx m., vicaria v m.; sed non est constituta ab episcopo et ideo nullus vicarius, sed ~us serviens pro predictis v m. Val. Norw. 351; 1301 W. de W., ~us parochialis de J., misit J. clericum suum SelCCoron 69; 1358 ~o parochiali dicte ecclesie ‥ lego xij d. Feod. Durh. 5; a1373 cum in ecclesia parochiali de Newerk ‥ sint ~i perpetui ‥ in cantariis suis ‥ canonice instituti (Reg. Ebor.) Eng. Clergy 146; 1397 modo non habent ~um parochialem Vis. Heref. II 445; ‘~i ecclesiarum parochialium’, rectores sc., qui debent esse ~i infra annum ‥; item vicarii perpetui qui debent esse ~i ad minus in proximis ordinibus sequentibus ‥; et potest eciam intelligi ‥ de ~is parochialibus, qui sunt vicarii temporales Lyndw. 68q; 1454 per solucionem factam ~o perpetuo de S. celebranti in capella ejusdem ExchScot 657; c1520 ecclesiarum parrochialium rectoribus et earundem vicariis perpetuis porcionariis et pensionariis ceterisque ~is et presbiteris curatis et non curatis Conc. Scot. I cclxx; 1531 ~um firmarium de Ednam Offic. S. Andr. 128.  d 1314 (v. cantaria 2b); 1352 si prior et conventus perfecerint et manutenuerint quandam cantariam ‥ vij ~orum in ecclesia sua de Bolton MonA VI 206; 1362 ~um anniversarium in dicta parochia celebrantem (Reg. Ebor.) Eng. Clergy 123; 1411 (v. annualarius b); 1414 ~us †annellarius [? l. anuellarius] CalPat 269; 1415 (v. 1 cantarista); 1430 ~us cantarie habebit ‥ illud tenementum cum volta ad finem capelle Ac. Durh. 230.  e c1345 quod ‥ cancellarius ‥ habeat ‥ jurisdiccionem ‥ in ‥ magistros universitatis ‥ ac eciam in ‥ rectores aut vicarios seu ~os stipendiarios inibi celebrantes MunAcOx 150; 1448 quod ‥ ~us universitatis nostre pro tempore existens in singulis missis suis infra universitatem dicendis mencionem sui nominis ‥ faciet specialem StatOx 275.  f 1235 promisit quod nec Hospitalarius nec ~us secularis parochianos ecclesie matricis ad divina admittant in eodem [oratorio] Cart. Osney IV 144; 1338 in uno fratri [sic] ~o et octo ~is secularibus deservientibus ecclesiam quondam Templariorum (Surv. Hosp.) N. & Q. II 123.  g quare persone ‥ de omni tali secta privata, habita super hoc dispensacione pape, efficiuntur quidam cappellani commensales, quidam honoris? Wycl. Compl. 89; s1387 quidam ‥, per quemdam fratrem ‥ cui ad colligendam pecuniam ‥ ad creandum l ~os honorarios summus pontifex ‥ concesserat potestatem, ‥ ultra graciam capellanatus et exempcionis obtinuerunt ut liceret eis rectores ecclesiarum fieri G. S. Alb. II 417–18; 1389 cum quamplures canonici ordinis ‥ S. Augustini se ~os honoris pretendentes infra regnum nostrum vagentur et apostatentur Pat 328 m. 5d.. 4 reader in synagogue. 1271 nos Samuel Judeus filius Aaron ~us [Heb.: hazzān] (Starr) Jewish Hist. Soc. XV 158.

Saved

Recent