cochlea
cō̆chlĕa, v. coclea.
cochlea (coclea), ae, f., I) (κοχλίας, ὁ), 1) die Schnecke, Plaut., Cornif. rhet., Cic., Sall. u.a.: cochleae aquatiles terrestresque, Plin.: bes. die eßbare Weinbergschnecke (Helix pomatia, L.), Varr. r. r. 3, 14, 4. – 2) meton.: a) das Schneckenhaus, Mart. 11, 18, 23: in cochleam, schneckenförmig, Cels. u.a. – b) die Schraube, Vitr. u. Plin. – c) eine Schöpfmaschine, Wasserschnecke, Vitr. 5, 12, 5 u. ö. – d) eine leicht bewegliche Tür, Varr. r. r. 3, 5, 3. – e) ein Turm mit einer Wendeltreppe, ein Schneckenturm, Vulg. 3. regg. 6, 8; Ezech. 41, 7. Isid. 15, 2, 38. Vgl. Preller Die Reg. der Stadt Rom. S. 175. A. **. – II) cochleae, verderbt aus κόχληκες, Kieselsteinchen rein lat. lapides marini vel fluminales, Cael. Aur. chron. 4, 3, 57. – ➳ Die Schreibung coclea die ältere, s. Georges, Lexik. d. lat. Wortf. S. 144. – Gedehnte Nbf. coculea (so viell. Plaut. capt. 80 Fl. u. Poen. 3, 1, 29), s. Fleckeisen Krit. Misc. S. 39. Anm. 10. Ritschl opusc. 2, 509. – Vulgär cuchlia, Edict. Diocl. 6, 46.
~eae,lytle sneglas
†codea,snegl
chelio, testudo vel marina †gugalia,sæsnæl velpinewinclan
nomina piscium: ‥ conche vel ~ee,scille velsæsnæglas
in coklis, xj d.
constabularii Turris ‥ perceperunt ‥ de quolibet batello ostreas, musculas et ~eas ad civitatem ‥ ducere consueto j mandam
cocule marine sunt teste quedam ubi pisces latitant, quales sunt ille que a peregrinis de S. Jacobo deferuntur
hoc cochile est quilibet piscis obtecta
~eas,uuiolocas
sunt et ~eae satis superque abundantes, quibus tinctura coccinei coloris conficitur
~ea,weoloc , ‥ coclyas,wilocas
[Wilfridus ] in Aegustaldesae ‥ domum ‥ fundavit ‥ variis ‥ anfractibus viarum aliquando sursum aliquando deorsum per ~eas circumductam
corpus ecclesie appentitiis et porticibus undeque circumcinxit, que ‥ per parietes et ~eas distinxit
~ea,gewind, ‥ windelstan
crux templi ‥ humili primum et robusta fornice simpliciter surgit, ~eis multipliciter ex arte ascendentibus plurimis tumescit
rex per ~eam quandam, quam forte perspexerat in domibus Templariorum, solus primus introivit in villam [Joppen ]
erat ibi aliud ostium prope, quo per ~eam ascenderet ad cameras [et ] testudines ecclesie superioris
superius per ~eam ascendens in fornicibus ecclesie desuper tegulis ‥ se abscondit
prior inventam mox ~eam tam velociter ascendit ut ab aspectu sequentis citius raperetur
reparaciones ~ee inter aulam et coquinam(
hec ~ia,a wyndylle
aedes novas priori aedificio communi ~ea conjunxit
~ea ‥ item est alta et rotunda turris,a topcastel
[Ailwynus ] triginta libras ad fabricandos cupreos organorum calamos erogavit, qui in alveo suo super unam ~earum denso ordine foraminibus insidentes ‥ melodiam ‥ longius resonantem ediderunt
conca, i. ~ea,mundleow
civitas Puteolana, in qua Virgilius balnea construxit ‥ singulisque ~eis singulos titulos superscripsit, in quibus notitia erat cui morbo quod balneum deberetur
~eae,adulseape
legula vel ~ea, velcode, metesacca
cochlĕa (13) (coclĕa), æ, f. (κοχλίας), ¶ 1 escargot : Varro R. 3, 14, 4 ; Cic. Div. 2, 133 || cochlea nuda Plin. 29, 112, limace ¶ 2 coquille dʼescargot : Mart. 11, 18, 23 ; in cochleam Cels. Med. 8, 10, 1, en spirale ¶ 3 tour avec escalier tournant, escalier tournant : Isid. Orig. 15, 2, 38 ¶ 4 écaille de tortue : Stat. S. 4, 9, 32 ¶ 5 vis de pressoir : Vitr. Arch. 6, 9 ¶ 6 vis dʼArchimède, machine à élever les eaux : Vitr. Arch. 5, 12, 5 ¶ 7 trappe : Varro R. 3, 5, 3.
- 1. slak; (Mart.) (meton.) slakkenhuis;
- 2. (meton.) voorwerpen in de vorm v.e. slakkenhuis, o.a.: (a) schroef; (b) spiraal;
- 3. (Laatl.) toren met wenteltrap.
Nequaquam reor esse contrarium religioni, si Cochlea, quam Christianus lambit, vel quodcunque vas aut poculum, Crucis signo munitur, cum per signi adventum dominici pellitur pestis adversantis inimici.
Cochleæ sunt altæ rotundæ turres et dictæ Cochleæ quasi cycleæ, quod in eis tanquam per circulum orbemque conscendatur.
Cochlea et Cochleare, est amfractuosum deambulatorium, sicut solent fieri in turribus Ecclesiarum. Unde quidam ait :
Rursum :Per Cochleam curris scandens ad culmina turris.
Durandus lib. 1. Ration. cap. 1. num. 37 :Dic Cochleam turrim, scalam, testamque limacis.
Angelrannus in Miraculis S. Richarii n. 6 :Cochleæ , sunt viæ muris intervolutæ latenter.
Venit ad introitum Cochleæ, qua culmina templi alta petebantur, etc.Vide Procopium lib. 1. Persic. cap. 24.
De tempestatibus, et cornibus, etVide Cauculatores.Cochleis .
cochlĕa, ae, f.: chiocciola; cochlea nuda Plin lumaca
● conchiglia, guscio.