constare

constare [CL; perf. forms might be referred toconsistere] 1 to persist, stay. b (w. compl.) to be. c (w. abl. or ex) to consist (of). d (w. dat.) to belong (to). infra me suprave nihil per saecula constat Aldh. Aen. 100 (Creatura) 63; furva per umbriferas semper constabo cavernas Hwætberht Aen. 60 (Bubo) 4; 8‥ ~at, wunað WW; precepit ‥ novam ‥ structuram adinvenire, que in memoriam tantorum virorum in evum ~aret G. Mon. VIII 10; textus libri hujus de duorum ~at episcoporum tempore Lib. Eli. III prol.; c1307 cum libertate molendi ‥ proximo post id quod in bynno ~at AncD A 13198; c1410 quot arene ~ant in maris litore FormOx 427 (cf. ib. 428: quant d’areyns sount en la coste du mere).  b est inimica mihi, quae cunctis constat amica / ‥ lampas Titania Phoebi Aldh. Aen. 97 (Nox) 7; dogma ‥ / quod binis constat descriptum rite libellis Id. CE 4. 1. 5; fuit ‥ quidam vir ‥ cujus mansio ‥ diversarum rerum fluxu praedita ~abat Felix Guthl. 1; 749 (12c) nec hoc praetermittendum est, cum necessarium ~at aecclesiis Dei CS 178; cum gesta eorum digna eternitate laudis ~arent G. Mon. I 1.  c si versus exameter sex spondeis ~iterit, poterit dici dactilicus? Aldh. Met. 10 (cf. ib.: qui tantum sex pedibus dactilicis ~ant); microcosmum ‥ ex duplici ‥ materiae substantia ~are Id. VirgP 3; conjuncta est quaestio quae ex pluribus quaestionibus ~at Alcuin Rhet. 8; geometricum corpus sola quantitate spatiorum linearumque ‥ ~are probatur Eriug. Per. 495C; 968 (15c) quamvis ex diversis ~et ‥ elementis omnis creatura conglobata CS 1215; oculus ~at ex tribus humoribus et septem tunicis Peckham Persp. I 30; lunda [l. binda] anguillarum ~at ex x stikis et quelibet stika ex xxv anguillis Fleta 73.  d bina mihi constant torto retinacula filo Aldh. Aen. 74 (Fundibalum)) 3; nulla mihi constat certi substantia partus Ib. 97 (Nox) 5; 1388 habuit unum pullanum ‥ qui ~at Johanni M. IMisc 239/1 r. 7 (cf. ib.: una vacca illarum ~at Alicie). 2 to be established (as fact), certain; b (nom. w. inf); c (impers., usu. w. acc. & inf., quod, or sim.). d (of persons) to be certain, know. e to demonstrate. f to establish, ascertain. idem utrimque interrogari fateri oportebit, et dictorum dicte differentie non ~abunt Balsh. AD rec. 2 128; c1228 ut que prediximus omnibus possint ~are ‥, parati sumus monstrare ad verum Feod. Durh. 219; 1286 (v. brusura b).  b quorum auctori aus / adesse constat alitus Carm. Aldh. 2. 112; a792 regum merces in miserorum juvamine ‥ magna apud divinam ~at esse clementiam Alcuin Ep. 11; c800 ordo saeculorum per eundem numerum [septem] decurrere ~at Ib. 243.  c Vergilium constat caram cecinisse sororem Aldh. Aen. 97 (Nox) 11; dilectionis ligatura tanto strictius ‥ nodetur ‥ quanto ~at quod ‥ viscus ‥ glutinosius lentescit Id. Met. (pref.) 5; quod usque hodie apud Pictos ~at esse servatum Bede HE I 1; de quo ~at quia non pro se ista ‥ viderit Ib. V 13; ~at quia equitas alienatur a venditore J. Sal. Pol. 569A; multa ad terrorem ~at emissa Gir. TH III 31; 1248 bene ~at eis quod leporarii cucurrerunt ad bestias ‥, set nichil ceperunt SelPlForest 87; 1266 (17c) per terram ‥ quam dominus rex tenet in manu sua quousque ~iterit ei si L. ‥ sit rectus heres ExchScot 32; quia non ~at ‥ auditoribus super examinacione justiciariorum ‥ facta per episcopum State Tri. Ed. I 20; 1407 teneatur ‥ venientem in contrarium alicujus articuli ‥, quam cicius sibi ~iterit, denunciare StatOx 194.  d 1241 nec ipsi levaverunt utesium vel clamorem nec aliquid inde ~are fecerunt camerarium aut vicecomites MGL I 103.  e 1204 cum nobis plene ~arent quod habuerunt ‥ omnes libertates quas cives Wint’ habuerunt (Ilchester) BBC 14.  f 1520 ut isti debeant examinare hanc causam jubilei, ~are quatenus fuit in usu Lit. Cant. III 345. 3 (pr. ppl.) constant, persistent, steady (of persons, character or conduct). b established, agreed, certain. c (as sb. n. w. pro) for certain. ~antior interrogando factus, non dubitavit promittere ‥ Bede HE II 12; 9‥ ~ans, stabilis, gestæppig, anræde WW; 1107 ~anti fortitudine Anselm (Ep. 413) V 358; leges patris ‥ per regnum renovavit, ~anti justicie indulgens G. Mon. III 10; s1173 villam ‥ viriliter et ~anti animo defenderunt G. Hen. II I 50; s1252 magister H. ‥, pavore qui poterat in ~antem cadere perterritus M. Par. Maj. V 350 (cf. (v. cadere 3b)).  b ~ans est nichil esse de quo initialia apte interrogari non possint Balsh. AD rec. 2 143; 1199 ~ans est quod fecit per atiam CurR RC I 444; c1200 volo ‥ omnibus fidelibus esse ~ans me neminem alium ‥ presentasse ‥ nisi priorem et fratres de Trentham FormA 248; 1288 ideo ~ans est quod ‥ abbas eat inde sine die Reg. Malm. I 264.  c 1301 intelligens ‥ pro ~anti quod palefridum vestrum non alio modo retinuimus nisi ‥ Chr. Rams. app. 374; 1329 scientes pro ~anti quod ‥ Lit. Cant. I 296; 1365 pro ~antissimo intelligentes quod ‥ FormOx 367; 1390 potestis ‥ per vos pro ~anti connicere et tenere quod ‥ impeticionem ‥ nullatenus evadetis Ib. 228; a1440 pro ~anti advertentes quod ‥ Pri. Cold. 77. 4 to cost: a (w. gen. or dub.); b (w. abl); c (w. acc.). Cf. 2 costare. a cum calciaretur novas caligas, interrogavit cubicularium quanti ~itissent W. Malm. GR IV 313; retulit amicus ejus literas liberationis ejus ‥, quibus nullatenus uti voluit Lucas, audito quod xij denariorum ~itissent Map NC VI 7; 1213 aurum ad deaurandum ~itit ij s. Misae 257; 1221 (v. culcita a).  b 1254 equus ‥ ei ~itit lx marcis Cl 207.  c 1405 navis ‥ Johanni ‥ ~abat ijc et lxviij nobiles Lit. Cant. III 92. 5 (pass., s. dub.). corpora distemperata ‥ quasi ad omnia sunt pigra; carnes ~antur nasum et quandoque pedes et manus, et oculi lachrimant M. Scot Phys. 32.