constantia
constantia, steadiness, firmness, constancy, perseverance
- A firm standing, steadiness, firmness, immutability, unchangeableness, constancy, perseverance (in good prose; esp. freq. in Cic.): (stellarum) perennes cursus atque perpetui cum admirabili incredibilique constantiā, Cic. N. D. 2, 21, 55; cf. id. ib. § 56, and 3, 9, 23: dictorum conventorumque, id. Off. 1, 7, 23; cf. promissi, id. Att. 4, 19 (17), 1: tantā constantiā vocis atque voltūs, Nep. Att. 22, 1: perseverantia constantiaque oppugnandi, Auct. B. Alex. 26.—
- II Trop., agreement, harmony, symmetry, consistency: testimoniorum, Auct. Her. 2, 6, 9: ordo et constantia et moderatio dictorum omnium atque factorum, Cic. Off. 1, 28, 98: non ex singulis vocibus philosophi spectandi sunt, sed ex perpetuitate atque constantiā, id. Tusc. 5, 10, 31: in quibus (orationibus) forsitan magis requiratur constantia, id. Clu. 51, 141; cf.: constantiae causā, for consistency's sake, id. Tusc. 2, 2, 5: quae autem est inter augures conveniens et conjuncta constantia? id. Div. 2, 39, 82: officii, id. Sull. 1, 2. —
- 2 Firmness of character, steadfastness, immovability, constancy, self - possession: is, qui moderatione et constantiā quietus animo est sibi ipse placatus, ut nec tabescat molestiis, etc., Cic. Tusc. 4, 17, 37; cf. id. ib. 4, 17, 38: Catoni cum incredibilem tribuisset natura gravitatem, eamque ipse perpetuā constantiā roborasset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, etc., id. Off. 1, 31, 112: si soceri Scauri constantiam (ceperis), id. Verr. 1, 17, 52: benevolentiam, non ... ardore quodam amoris, sed stabilitate potius et constantiā judicemus, id. Off. 1, 15, 47: firmamentum constantiae est fides, id. Lael. 18, 65: hinc constantia, illinc furor, id. Cat. 2, 11, 25; id. Sest. 41, 88; id. Phil. 7, 4, 14; id. Off. 1, 28, 98; Nep. Thras. 1, 1; Hor. Epod. 15, 15; Liv. 42, 62, 11: de eorum fide constantiāque dubitatis? Caes. B. G. 7, 77; Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 16, 10: animi, Ov. M. 11, 293: morum, Tac. H. 3, 86; id. A. 13, 30 fin.; Sen. Const. Sap. 1, 1 sqq.: sunt et alia ingenita quaedam adjumenta vox, latus, patiens laboris valetudo, constantia, decor, i. e. natural firmness, intrepidity, Quint. prooem. § 27 Meyer.; cf. id. 6, prooem. § 11; 12, 5, 2.— Acc. to the notions of the Stoics, = εὐπάθεια; in plur.: sic quattuor perturbationes sunt, tres constantiae ( = εὐπαθείας τρεῖς, Diog. L. 7, 115), Cic. Tusc. 4, 6, 14; cf. Aug. Civ. Dei, 14, 8.
pervigil hanc pestem calcat constantia mentis
~ia,bielde
asserit aliquis ‥ veridica ~ia se ‥ solidas ‥ carnes ‥ contigisse
mens ~ia et mansuetudine tutantibus quieta
vir in crimine singularis ~ie
tam animi quam verbi firma ~ia
~iam mentis, que nec deprimi debet adversis nec prosperis elevari
cum puer regnat, voluntas sola regnat, racio recessit, ~ia fugata est
~iam vestram ‥ deprecor ‥ quatinus equum vestrum ‥ dignetur vestra dileccio michi accomodare
Godefridum de S. Martino et ~iam uxorem suam
G. de S. M. et Custanciam uxorem suam
reddet ‥ iiij firmas in pane et cervisia et aliis ~iis
in pane et cervisia et ~iis pistrini et bracini
- 1. vastheid, kalmte [vocis atque vultūs];
- 2. continuïteit, onveranderlijkheid, bestendigheid, gelijkmatigheid, regelmaat [astrorum]; ➤ nihil est tam contrarium rationi et -ae quam fortuna (Cic.);
- 3. vastberadenheid, volharding, karaktervastheid, bedachtzaamheid [militum uithoudingsvermogen, energie; iudicum; animi in subeundis periculis];
- 4. het consequent zijn, het consistent zijn, consistentie; ➤ -ae causā defendere alqd om consequent te zijn;
- 5. duurzaamheid, bestendigheid; ➤ stabilitas et ~ benevolentiae;
- 6. (filos.) gemoedsrust.
Si Constantiam fecerint, quisque suam partem mittet.Vide Custus 1.
- constans, steadiness, firmness, constancy, perseverance: dictorum: vocis atque voltūs, N.: quantum haberet in se boni constantia, discipline, Cs.: Nec semel offensae cedet constantia formae, H.—Fig., agreement, harmony, symmetry, consistency: dictorum atque factorum: ea constantiae causā defendere, for consistency's sake: promissi, adherence to.—Firmness, steadfastness, constancy, self-possession: vestra: eorum: hinc constantia, illinc furor: firmamentum constantiae est fides: animi, O.—In the Stoic philos., self-possession, placidity: sunt tres constantiae.
-
…usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes sine causa timuissent hos postea armatos ac victores superassent. Denique hos esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; hinc pudicitia, illinc stuprum ; hinc fides, illinc fraudatio ; hinc pietas, illinc scelus ; hinc constantia, illinc furor ; hinc honestas, illinc turpitudo ; hinc continentia, illinc libido ; hinc denique aequitas ,…
Cicero, in Catilinam
-
…largiundo gloriam adeptus est. In altero miseris perfugium erat, in altero malis pernicies. Illius facilitas, huius constantia laudabatur. Postremo Caesar in animum induxerat laborare, vigilare ; negotiis amicorum intentus sua neglegere, nihil denegare ,…
Sallust, Catilina
-
…naturale aut necessarium, ut ipsam aegritudinem leniri videmus, cum obicimus maerentibus imbecillitatem animi ecfeminati, cumque eorum gravitatem constantiamque laudamus, qui non turbulente humana patiantur. quod quidem solet eis etiam accidere, qui illa mala esse censent…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…autem certum loquendi usum Tullianum sed falsam scribendi rationem posteriore aetate natam hic subesse vel inde apparet, quod eadem constantia reliquorum casuum formae eae ea eorum eos eqs. inveniuntur nisi quod p ., hos pro eos per errorem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…dignitas agitur Caesaris, homini tribuam ; si honos quidam, senatus concordiae consulam ; si auctoritas decretorum vestrorum, constantiam ordinis in eodem ornando imperatore servabo ; si perpetua ratio Gallici belli, rei publicae providebo ; si aliquod meum…
Cicero, de Provinciis Consularibus
-
…sed etiam inusitata ac nova neque enim umquam arbitror ornatas esse provincias designatorum, ut, cum in hoc illa constantia quae erat mea causa suscepta imminuta sit, nihil iam possit non decerni. iis ad quos relatum est amicis…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…videatur. Nulla igitur in caelo nec fortuna nec temeritas nec erratio nec vanitas inest contraque omnis ordo veritas ratio constantia, quaeque his vacant ementita et falsa plenaque erroris, ea circum terras infra lunam, quae omnium ultima est…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…effugero, satisne tutum reditum putatis fore cum enim et vestram auctoritatem meo more defendero et meam fidem rei publicae constantiamque praestitero, tum erunt mihi non ei solum qui me oderunt sed illi etiam qui invident extimescendi. custodiatur igitur…
Cicero, Philippicae
-
…, tum etiam aegritudine et voluptate nimia et iracundia, ut tranquillitas animi et securitas adsit, quae affert cum constantiam, turn etiam dignitatem. Multi autem et sunt et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes…
M. Tullius Cicero, De Officiis