deferre

1 deferre [CL, conf. w.differre] 1 to drive, impel, move; b (astr.). c (pr. ppl. as sb. m. or n.) deferent, (planetary) orbit. [Adamnan] vi tempestatis in ‥ Brittaniae littora delatus est Bede HE V 16; [falcones] infatigabili velocitate ~untur Gir. TH I 12; infructuosa ‥ properatione ~imur insani Map NC IV 13 f. 54v.  b centrum epicicli semper ~tur in circumferentia deferentis Sacrob. Sph. 114; quod orbis ~ens solem sit eccentricus Bacon VI 35; Ib. IX 194 (v. circulus 7c); dico quod circulus EHG est eccentricus ~ens stellam in epiciclo quesitus Wallingf. (Alb.) I 278.  c Sacrob. Sph. 114 (v. 1b supra); in uno quoque istorum [sc. Saturno, Jove, et Marte] movetur centrum epicicli ab oriente ad occidentem et vocatur ~ens Bacon IV 422 (cf. ib. 423: ~ens ejus [sc. Mercurii] totum, sicut ~ens Lune, movetur continue ‥ circa quoddam punctum); centrum equantis et ~entis Saturni Wallingf. (Alb.) I 300. 2 to carry, transport; b (w. ship as subj.); c (w. ref. to corpse); d (w. ref. to processional cross); e (w. ref. to letter or sim.). ~t, i‥. portat GlH D 48; 9‥ delatum, geferedne oððe aledne WW; ~ebant tabernaculum in hunc modum Ad. Scot TT 683A; duo pueri ad cereos ~endos Offic. Sal. 25; 1426 ipsum [confugam] a ‥ monumento violenter abstractum in navem ecclesie in suis brachiis detulerunt, eundem ab ecclesia ~re molientes Lit. Cant. III 148; 1456 presentabit quemdam nobilem puerum Rosenensen, qui in utero matris ad Turchiam delatus extitit Bekynton II 157.  b 1258 ita quod quelibet navis ‥ sit ~ens xx et iiij equos Cl 297.  c evulsum cadaveris lacertum et in sarcofago delatum Aldh. VirgP 32; cujus corpus honorifico agmine ‥ suam ~tur ad urbem Bede HE I 21; 1214 ipsorum corpora differetis in cemeterio sepelienda MunAcOx 3; s1424 delata sunt funera nobilium ducis T. et constabularii Francie ‥ ad monasterium Fordun Cont. XV 35; 1431 volo quod corpus meum ‥ differatur usque ad portas civitatis Norwici et deinde in humeris hominum deportetur usque ad medium corpus ecclesie S. Trin. Reg. Cant. II 437.  d episcopi ‥ hortantur quod [crux] uni eorum ~enda committatur W. Cant. V. Thom. I 25; 1268 (v. crux 5b); 1308 (v. delatio 3c).  e dona [sc. pandecten et alia] que ~ret [papae] protulit Hist. Abb. Jarrow 29; qualiter decreta Romana regi detulerit Frith. tit. 800 (cf. ib. tit. 810: quomodo rex delata scripta spreverit); hoc testatur omnis comitatus et ipse qui sigillum regis detulit DB I 169; si quis in nuncium regis eat et breve ejus ~at (Leg. Hen. 79. 2) GAS 595; Hengham Magna 4 (v. cavere 1c); 1293 in omnibus ‥ brevibus nostris ‥ que ‥ nomine nostro ~ri contigerit PQW 203a; 1332 inspexi litteras ‥ michi dilatas per commissarium vestrum Lit. Cant. I 467; c1336 cuidam garcioni ~enti literas cujusdam mercatoris de London’ Ac. Durh. 531; 1344 omnes illos quos ‥ literas, bullas, processus et hujusmodi in nostri ‥ prejudicium ~entes inveneris, ea [sic] ab ipsis capias et corpora hujusmodi ~encium capi et arestari ‥ facias (Lit. Regis) Ad. Mur. Chr. 241; 1352 (v. defesantia b). 3 to carry about (on one’s person), bear, wear: a (arms); b (clothing or ornaments); c (tonsure); d (yoke, fig.). a s1175 (v. cnipulus b); 1268, 1340 (v. 2 arma 1b); 1287 nullus ‥ ~at arcus vel sagittas in foresta ‥ extra viam regiam SelPlForest 64; 1289 arma ‥ per totum ducatum nostrum ‥ licite ‥ ~re RGasc II 450; 13‥ (v. cultellus 1c); 1354 etc. (v. 1 clava b).  b 1222 (v. anulus 1c); V. Edm. Rich 1775 (v. cappa 1c); [S. Thomas] cilicium pro camisia ~ebat Meaux I 186; 1310 W. de M., ~ens habitum ordinis milicie Templi Conc. II 381; s1312 [papa] inhibuit ne quis ‥ habitum illius [milicie Templi] ordinis ~ret vel reciperet T. Stubbs 414; SB 16 (v. cochlea 1a); c1520 clericus non ~ens habitum suo ordini et statui congruentem Conc. Scot. I cclxxvii.  c 1261 (v. corona 4b); 1301 se clericum ordinatum ‥ allegans tonsuramque ~ens Reg. Cant. 425; 1343 tonsuram congruam et aures patulas ‥ uniformiter ~entes (Stat. Sibthorpe) Eng. Clergy 272.  d servitutis jugum ~re G. Mon. IV 2; 1454 dissueti sepius tediose magis claustrale jugum ~unt (Lit. ad Priorem) Reg. Whet. I 145. 4 (w. inanim. subj.) to bear (a mark). 1278 tulit talliam suam ~entem in fine xv li. Rec. Leic. I 189. 5 to take away; b (w. abstr. obj.). ~t, i‥. deducit GlH D 48; congreget cantor de omnibus armariis libros et delatos; ponat in medio capitulo super extensa tapeta Cust. Norw. 67; 1375 quicquid colligerint infra campum differant per eosdem exitus Hal. Durh. 126.  b a1190 quicunque detulerit tholneum vel jura que ‥ predicte ville [Rutherglen] ‥ pertinuerunt Regesta Scot. 244 (= BBC 179); 12‥ jura ordinariorum quandoque ~untur vel penitus enervantur Reg. Aberd. II 11. 6 to bring, fetch (to); b (w. dat.). statuit ‥ sacrificium sibi novum ‥, panes viz. primitiarum duos, ad altare ~ri Bede Hom. II 17. 194; detulerat, brohte GlC D 20; 9‥ delaturos, bringende WW; mercator ‥ in civitatem ‥ trussellum ~ens DB I 263; s1070 rex W ‥. pecuniam ‥ auferri et in erarium suum jussit ~ri Fl. Worc. II 5; ~to W. Cant. Mir. Thom. IV 44 (v. commensuratio 2c); 1217 lasta coriorum que ‥ marinelli ‥ eis abstulerunt in mari et ad castrum nostrum de S. ‥ distulerunt Pat 102; 1274 N. de M. tenet j virgatam terre ‥ per serganciam defferendi ij cultellos Hund. II 108; 1285 quod omnes qui tallias habent de debitis domini regis solutis vicecomitibus vel ballivis, quod [sic] tunc eas defferant ibidem coram thesaurario Chr. Peterb. 106; 1374 in stipendio iij hominum differencium petras et arrenam super stagnum Doc. Leeds 112; 1417 in expensis differentis liberacionem ‥ episcopi usque Farnham Comp. Swith. 364.  b duo quidam dolium se viro Dei delaturos spoponderunt Aldh. VirgP 37; minister ‥ curie cum equo proprio monachorum singulis singulas ~re debet summas domibus Chr. Battle f. 18; 1266 pro harnesiis delatis ‥ regi ExchScot 10; 1351 cuidam garcioni ‥ ~enti venacionem priori de presento Ac. Durh. 552. 7 to refer (question for decision). hoc quodam tempore quo contingit ad eum delatum sic judicavit Theod. Pen. I 14. 29; 1082 res indeterminata permansit, donec ad praesentiam ‥ regis ~retur Regesta p. 122; in questione fidei que delata est ad apostolicam sedem Ockham Pol. III 263. 8 a to convey (message or sim.). b to state, announce. c to bear (testimony or sim.). d to delate, denounce, accuse. e (p. ppl. as sb. n.) accusation, charge. a †676 (12c) cum nobis evangelica ‥ dogmata ‥ fuissent delata CS 43; sensus particularis primo apprehendit res materiales per suas species, et ulterius depurando ad fantasiam ~untur Bacon VIII 31.  b ~t, nuntiat GlC D 92; Ricardus detulit quod Agnes ‥ partum edidit et de periculo ‥ evasit Mir. Montf. 80; ut quod per inculpatum ~tur per attornatum pronuncietur Fleta 50; si aliquid pro parte absencium possit interim allegari vel juritice diferri Favent 16.  c de qua Alvricus detulit testimonium DB I 60v; 1311 juramenta ‥ delata (v. decisorius).  d ~t, accussat, unde delator dicitur GlC D 110; ~t, wroegde Ib. 122; delatur, i. ~tur, ‥ proditur GlH D 135; V. Will. 289 (v. defunctio); reum regi ~unt Map NC V 5 (v. congerere d); s1342 apud regem de infidelitate delatus Fordun Cont. XIII 50.  e s1329 misit archiepiscopus ‥ clericos suos ad ‥ examinandum ‥ episcopum super compertis et delatis per capitulum Roffense in visitacione sua Hist. Roff. f. 53v; 1346 (v. 2 comperire 2c). 9 a (w. abstr. obj.) to render (service, deference, or sim.). b to defer, show consideration for, show deference to a person (cf.Deut. xxviii 50); c to defer to an institution or quality. d to defer, submit to a decision, regulation, or sim.. a ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse (Passio Albani) Bede HE I 7; ut propensiori cura ‥ tibi servitutis officia ~amus, hoc ‥ altare dedicamus Egb. Pont. 41; cum [Lanfranco] Romam venienti ‥ [papa] assurgeret, professus hanc venerationem non se illius archiepiscopatui sed magisterio litterarum ~re W. Malm. GP I 42; nec Deo nec hominibus reverentiam ~ens Ric. Hex. Stand. 40b; venerationis obsequium, quod sibi archiepiscopus parabat ~re Ad. Eyns. Hug. V 5 p. 102.  b stultatus, qui ~re nescit GlC S 556; ~t, i. ‥ honorat GlH D 48; de talibus alias dixi, multum, ut decet, regie majestati ~ens W. Malm. GP I 45; s1147 sancta illa edificia ‥ redigunt in favillam. non ~tur ordini Serlo Gram. Mon. Font. 101; ~o Deo, parcens nature, que ab ipso est, et impugnans vitium, quod contra ipsum est J. Sal. Met. 827D; 1163 nos ‥ ei [regi Anglie] ‥ per omnia et in omnibus in quibus secundum Deum possumus ~re volentes (Lit. Papae) Diceto YH 309; adeo ut natio ‥ Gualensium ‥, in inimicos suos ‥ sevissima, etiam inimicis vexillaris vasis hujus gestatoribus ~at H. Bos. LM 1335; tantam eorum esse perversitatem quod non magis ~rent pontifici quam persone cuilibet laicali Ad. Eyns. Hug. V 10 p. 135; in multis pro pace bona deferre tenetur / Cesaribus magnis pontificalis apex Garl. Tri. Eccl. 22; quod neminem gravabunt per odium nee alicui ~ent per amorem Bracton 116b; s1312 cum mea rapuerint et homines meos occiderint, satis est verisimile quod michi nolunt ~re V. Ed. II 186.  c s1138 [rex David], ~ens dignitati et antiquitati ecclesie Hagustaldensis, pacem ei ‥ conservavit J. Hex. HR Cont. 290; quisquis non arridet divitibus etiam cum malefecerint ‥ videtur aut invidere fortune aut officio non ~re J. Sal. Pol. 630D.  d 1178 appellationi vestre minime ~ens Ch. Sal. 42; s1192 episcopus in nullo detulit sententie illi [archiepiscopi] G. Ric. I 237; c1200 quorum [monachorum] appellationi [ad sedem apostolicam] ‥ debita devotione differre dignum duximus Reg. S. Thom. Dublin 478; nee ulli penitus juri vel scripto vel etiam consuetudinario delatum fuerat Gir. Symb. I 22 p. 265; 1242 quicumque sequeretur vel teneret hujusmodi placita [in curia Christianitatis], semper ad prohibitionem regiam supersedit et detulit prohibicioni sue CurR XVI 2021; s1313 monachi ‥ magistrum T. ‥ elegerunt, non ~entes inhibicioni summi pontificis Trokelowe 81; catholici non tenentur differre impugnacioni pape heretici nisi impugnantes interposuerint appellacionem legitimam Ockham Dial. 536; 1549 quatenus privilegiis sit ~endum Conc. Scot. II 92. 10 (w. dat.) to spare: a (person or thing); b (offence). a cum terram B. Eadmundi, cui omnes predones detulerant, videret opulentam J. Sal. Pol. 807A; asserentes se Anglorum ecclesiis de cetero nullatenus ~re velle Gir. IK II 12; aliis quomodo male scribendo ‥ ~re valeret, qui sibi ipso ‥ minime ~re dignum duxit? Id. Spec. IV 15; s1210 ignis ‥ succensus Londoniis ultra pontem maximam partem civitatis ‥ devoravit, nee ponti detulit, quamvis elemento contrario ‥ superpositus Ann. S. Edm. 23; s1219 cujus [urbis Jerosolymitane] muros ‥ evertit [Coradinus]; templo tantum et turri David detulit dominicoque sepulcro Trevet Ann. 204; 1221 nec timent Deum ‥ nec †differunt [MS: defferunt] ecclesie magis quam torpedule [MS: torredule], qui xxxv ecclesias combusserunt (Lit. Llewellini, AncC IV 18) RL I 177; 1282 Anglici hactenus ‥ nulli sexui vel etati ‥ pepercerunt, nulli ecclesie vel loco sacro detulerunt (Lit. Llewellini) Ep. Peckham 341; s1314 nec differebat ferocitas discurrencium ulli religioni vel clero Flor. Hist. III 158; hos colles transilit [cf. Cant. ii 8], quia illis ~t [ME: forbereð ham and forbuweð] donec crescant et de collibus fiant montes AncrR 149; s1379 [Flandrenses] occidunt ‥ nostros, nulli parcentes, nulli ~entes Wals. HA I 401.  b ibi ‥ remedium querimus ubi nec ejus excessibus nec vestris ‥ negligentiis ‥ ~etur Gir. Symb. I 3.

2 deferre v. 2 differre