gynaeceum
gynaeceum, the women’s apartments, inner rooms
gynaecēum or gynaecīum (gun-), i, n., = γυναικεῖον.
- Among the Greeks, the inner part of the house where the women dwelt, the women's apartments, Plaut. Most. 3, 2, 68 (757); 72 (761); Ter. Phorm. 866; Cic. Phil. 2, 37, 95.—
- II Among the Romans, the emperor's seraglio, where also women spun and wove the imperial garments: matresfamilias ingenuae ac nobiles in gynaeceum rapiebantur, Lact. de Mort. Pers. 21; Veg. Mil. 1, 7; Cod. Just. 9, 27, 5; 11, 7, 5.
gynaecēum (gunaecēum) u. gynaecīum, iī, n. (γυναικεῖον), I) bei den Griechen = der innere Teil des Hauses, wo die Frauen wohnten, die Frauenwohnung, Plaut. most. 755. Ter. Phorm. 862. Cic. Phil. 2, 95. Vgl. Isid. orig 15, 6, 3. – II) zur röm. Kaiserzeit, a) das Serail eines Kaisers, Lact. de mort. pers. 21, 4. – b) eine kaiserl. Zeugfabrik, eine Anstalt, in der Frauen u. Mädchen mit Spinnen u. Weben beschäftigt waren, Veget. mil. 1, 7 in. Cod. Iust. 9, 27, 5. Cod. Theod. 9, 27, 7. – Dav. gynaeciārius, iī, m., der Aufseher einer Zeugfabrik, Cod. Theod. 10, 20, 3. Cod. Iust. 11, 7. § 2 u. 3.
~eum Graecum est [quod est Latine textrinum ]
†gemonum [sic MS ? l. genicium ], propria domus mulierum
accepta contumelia ab Augusta Sophia ut rediret et in ~eo lanarum pensa divideret, respondit se ei telam orditurum quam non deponet quamdiu viveret
dulcarios, linteones, et omnes qui aliquid tractasse videbuntur ad genecia pertinens
genetheum [v. l. genecheum; gl.: domus mulierum ] ‥ adivimus, in quo telarum stamina ‥ videbamus, globellos etiam et mataxas
a derye , androchiarium, bestiarium, genetheum
fornix, prostibulum, genedea, turpido, lupinar
a bordylle house , ‥ fornix, ‥ genetheca, lupanar
gўnæcēum (-cīum), ī, n. (γυναικεῖον), gynécée [appartement des femmes chez les Grecs] : Pl. Most. 755 ; Ter. Phorm. 862 ; Cic. Phil. 2, 95 || atelier de femmes : Veg. Mil. 1, 7 ; Cod. Just. 9, 27, 5 ; Cod. Th. 9, 27, 7 || sérail : Ps. Lact. Mort. 21, 4.
gynaeceum , i. n. et, v. gynaeconitis
See an image
See an image
GynæconitidemCornelius Nepos,
Triclinium matronale, Sidonius lib. 2. Epist. 2. appellant.
Genitium, tovhus of vulle. Ubi Somnerus
Geneceium potest dici Sayrie, ubi manent mulieres de sero nendo.Sic sane Picardi nostri rustici puellarum serotinos conventus, in quibus lanificio una vacant,
Seriesetiamnum appellant.
Gynæcea, seu textrina publica, in quibus
Gynæciarii, opifices ita dicti, vestibus texendis operam dabant, obnoxiæ cæteroquin conditionis : adeo ut vice pœnæ in ea interdum loca noxii ac rei amandarentur, quod de viris testatur Sozomenus lib. 1. c. 8 :
Δημοσίοις ἔργοις ἢ γυναικείοις, ἢ λινυφίοις ύπηρετεῖν.Passio S. Romani Mart. :
Et induit eum colobio laneo, et tradidit eum in Gyneceo ad injuriam.De feminis vero Joannes Chrysostomus in Epist. ad Juniorem viduam tom. 6. pag. 300. Quo pertinet, quod habet Lactantius de Mortib. Persecutor. n. 21 :
Matres-familias ingenuæ ac nobiles in Gyneceum rapiebantur.Horum meminit Itinerarium Hierosolymitanum Antonini Monachi, ubi de Tyro :
Genecia sunt ibi plurima vel publica, oloserica, et diversa genera telarum.De Gynæciariis vero exstat titulus in utroque Codic.
de Murilegulis et Gynæciariis.
Gineciarii sunt qui pannos imperiales texunt inserendo sericum et aurum. Ginetium est locus ubi hæc fiunt : et dicitur a GynosEx dictis satis patet, vanum hoc esse etymon minusque accuratam definitionem.(Gymnos a Gr. quod est nudum, quia nudo panno vestitur aurum.γυμνός )
Gynæcia, seu, uti vocabant,
Genicia, in quibus ancillæ Regiæ rei lanariæ vacabant : quas
Geniciariaset
Pensilesinde dictas mox docemus. Capitulare de Villis cap. 48 :
Ad Genicia nostra, sicut institutum est, opera ad tempus dare faciant, id est, linum, lanam, waisda, vermicula, warentia, pectines, laminas, cardones,saponem, unctum, vascula, et reliqua minutia, quæ ibidem necessaria sunt.
Est ibi Genitium, in quo sunt feminæ 24. in quo repperimus sarciles 5. cum fasciolis 4. et camisiles 5.
Et ut feminæ nostræ, quæ ad opus nostrum sunt servientes, habeant ex partibus nostris lanam et linum, et faciant sarcillos et camisilos, etc.
Ut temporale servitium de opere femineo ab eis ad partem Dominicam nullatenus quæratur : quia si hoc fieri cœperit, omnino ordo regularis stare non poterit.Quod vero
opus femineumhic dicitur,
Genecæum opusvocat Concilium Meldense anno 845. cap. 77. a quo, ut et a cæteris, abstinendum diebus Dominicis statuit.
de quodam excæcato, pristino lumini restituto : Quoniam a pueritia in domo cujusdam nobilissimi ejusdem regionis viri adultotenus educatus et altus fuit, atque in Genæcio ipsius nendi, cusandi, texendi, omnique artificio muliebris operis edoctus, quidquid in prædicta postmodum Ecclesia pallorum ornari habuit et emendari... ipse sollicita intentione procuraret.Ubi id quoque notandum, in ipsa scilicet gynæcia inductos fuisse adolescentes, ut textrinam artem edocerentur.
Vel de mancipio scopulicolas, quos inGenicio nostro habuimus, plus minus numero 40.
Gynæcea, ipsa lupanaria et meretricum cœtus appellabant. Joannes de Janua :
Genecæum, lupanar, vel textrinum : quia ibi conventus feminarum ad meretricandum, vel opus lanificii exercendi causa conveniunt.
Geneteumin edito ann. 1514. ut
Genetearius, pro
Genecæarius, Qui, ut habet idem de Janua,
Si cum puella de Genecio priore concubuerit aliquis contra voluntatem ejus, cum 6. sol. componat.In Editione Heroldi tit. 81. § 2. vox
prioreabest. Et § 2 :
Si quis cum aliqua de alio Genecio contra voluntatem ejus concubuerit, cum 3. sol. componat.Ubi Editio Heroldi :
Si quis cum aliqua ex illis aliis de Genecio, etc.Capitula ad eamdem legem cap. 42 :
Si quis alterius puellam de Genicio deviolaverit, etc.Sed imprimis lupanar hac voce intelligi docet omnino Lex Longobard. lib. 2. tit. 37. § 6.
Statuimus, ut si femina, quæ vestem habet mutatam, mæcha deprehensa fuerit, non tradatur Gynæceo, sicut usque modo : ne forte quæ prius in uno, postmodum cumEt eodem libro tit. 9. § 2.pluribus locum habeat mœchandi, etc.
in curtim Regisduci jubetur,
et intra pensiles ancillasconstitui, ubi Edictum Rotharis Regis tit. 88. § 11. habet :
Et in Pisele inter ancillas statuere.Quæ quidem lectio pro legitima haberi potest : siquidem
piseleidem valet etiam ac
pensile, et
Gynæceum, in Charta ann. 803. apud Ughellum in Episcopis Veronensib. :
De vestimentis, quæ de pisele veniunt, vel de Ginicio, decimam partem.Ubi perperam editum
ginicro. Hinc
Pensitariiin Historia Epitomata Fredegarii cap. 65. iidem, qui
Gynæciarii, seu qui pensa trahunt :
Nec multo post tempore Narsis Patricius Justini Imperatoris, ejusque Augustæ Sophiæ minis perterritus, eo quod Augusta ei apparatum ex auro factum muliebre, eo quod eunuchus erat, cum quo filaret, direxit, et Pensilarios regeret, non populos, etc.In Libro veterrimo Sacramentorum Ecclesiæ Remensis n. 162. describitur
Oratio in pisle, hisce verbis :
Omnipotens sempiterne Deus, cujus sapientia hominem docuit, ut domus hæc careat aliquando frigore a vicinitate ignis, ita nunc quæsumus sicut omnes habitantes vel convenientes in ea careant in corde infidelitatis frigore a fervore ignis Spiritus sancti. Per Dominum, etc.Ita etiam
Pislelegitur in Indice, qui Libro præponitur, uti monuit vir eruditissimus Joan. Mabillonius, qui recte, ni fallor, hoc loco intelligi existimat, quod
Poile, seu vaporarium dicimus : adeo ut ab ejusmodi
pensilibus, seu gynæceis nomen traxerit, quod ex hypocaustis vicinis calor immitteretur in ea loca, quo facilius per hiemem operi vacarent, qui pensilario operam dabant, quod verba orationis,
a vicinitate ignis, indicant. Unde postmodum ejusmodi vaporariis, nomen inditum videtur locis allatis infra in voce Pisalis, ubi ex Adalardo et aliis docemus,
piselumet
pisalemfuisse triclinium monasticum, in quod Monachi calefaciendi causa simul secedebant, in eoque
pannos infusossuspensos desiccandos, ex eo depromptas vestes Monachorum, denique
Piselemet
Gynæceumpromiscue appellari : sed et inde Zelandos
Piiselvestiarium, Frisios vero culinam appellare. Quod vero Adalardus
Piselum, alii
Calefactoriumvocant. Vide in hac voce.
ad Palatium, seu in Gynæceum Palatinum amandatas, docet etiam Charto Pandolphi et Landolphi Principum Langobardor. in Chronico S. Sophiæ Benevent. :
Similiter concedimus in eodem Monasterio omnes illas liberas feminas, quæ servos ejusdem Monasterii sibi sociaverint maritos, vel illas, quæ ante ex ipsis sibi viros copulaverunt, pariterque et ipsos servos cum filiis et filiabus illorum in ipso Monasterio concedimus, ut quomodo omnes legaliter ad nostrum sacrum devenire debuerunt palatium, sic illis in eodem Monasterio deveniet ad serviendum et dominandum.
Genæciariarumancillarum passim mentio perinde occurrit, nude interdum, sæpe in malam partem. Synodus Meldensis can. 75 :
Si autem Laici capellas habuerint, a ratione et auctoritate alienum habetur, ut ipsi decimas accipiant, et inde canes aut Geniciarias suas pascant.Eadem habet Concilium Confluentinum ann. 922. cap. 5. Interrogationes Synodales cap. 37. apud Reginonem lib. 2. de Eccles. disciplin. cap. 5 :
Si aliquis in domo sua consentit cum propriis ancillis vel Geneciariis suis adulterium perpetrare.Concilium Nannetense can. 19 :
Cum indecens sit, mulieres virorum causas discutere, et quæ de lanificiis suis et operibus textilibus et muliebribus inter Geniciarias suas residentes debuerant disputare, senatoriam sibi usurpant auctoritatem.Charta Ludovici Regis Bajwariorum in Metropoli Salisburgensi tom. 2. pag. 12 :
Mancipia infra curtem inter pueros et feminas Genecios viginti duo.Charta Dodiconis Comitis, in Monumentis Paderbornensibus pag. 159 :
Exceptis ministerialibus ejus hominibus,... cæterisque mulieribus jam ad Gynæceum ipsius adsumptis, non ulterius assumendis, etc.De iis etiam capiendus videtur Gregorius Turon. lib. 9. cap. 38 :
In Marilegium villam deducitur, ut scilicet trahens molam his, quæ in Gynecio erant positæ, per dies singulos farinas ad victus necessarias præparet.Quæ quidem intelligenda sunt de feminis, quæ in pœnam in
gyneceaamandatæ fuerant : id enim indicat vox
positæ. Nam feminas, quæ stupra commiserant, in gynecea, tanquam in publica prostibula, fuisse relegatas supra indicavimus : ex quibus conficitur, permissa ac instituta fuisse ea ætate lupanaria publica de quibus accipienda etiam fortean hæc verba Monachi Sangallensis lib. 2. de Carolo M. cap. 5 :
Erant quoque ibi duo nothi de Genicio Columbrensi, etc.Ita hæc vox accipitur in Passione S. Isicii MS :
Infelix, quid tibi melius est in palatio, an in Genecio esse ? Isicius respondit : Melius est in Genecio propter Christum, quam in palatio propter dæmones.Scribit Theophanes, Theodosium M. statuisse, ne in posterum feminæ, quæ stuprum commiserant, in lupanaribus publicis includerentur :
Ὁμοίως δὲ καὶ τῶν μοιχευομένων γυναικῶν ὕβριν ἐν τοῖς πορνείοις, μὴ συγχωρήσας ταύτας ἔτι συγκλεῖσθαι, καὶ διὰ κώδονος τὴν πράξιν ἐλέγχεσθαι.
Quod denique domus plus conveniens esse videtur prædictæ Ecclesiæ S. Nicolai, vobis et Clericis vestris, quanquam in ea laicæ et seculares personæ maneant ad patrandam libidinem, et sæcularia facinora : quoniam justum non est, ut domus lupanaris, et turpis lucri, Ecclesiæ adhæreat, etc.Chartam aliam damus in voce Panagator, ubi mentio fit
Custodis Regii meretricum publice venalium in Lupanari Rotomagensi. Sed et Lupanaria publica Parisiis certis ac designatis in locis olim extitere, quæ
Bordeauxet
Clapiersdicuntur, in Charta ann. 1395. in libro rubeo Castelleti Parisiensis. Colligitur præterea ex libro nigro Castelleti Parisiensis, ubi hæc describuntur :
Item l'en commande et enjoint à toutes femmes publiques, bordelieres et de vie dissolue à present demeurans és ruës notables de la ville de Paris,... qu'elles vuident incontinent aprés ce present cry et se retraient, et que elles facent leur demeure és Bordeaux et autres lieux et places publiques à eux ordonnez d'ancienneté, pour tenir leurs bouticles au pechié devant dit, c'est assavoir és rues de l'Abrevoir, de Mascon, de Glatigny, de Tiron, la cour Robert de Paris, Baillehor, la ruë Chapon, et la ruë Palée, sur peine d'estre mises en prison, et d'amende volontaire.Exstat in eodem libro Statutum Caroli Regis 3. Februar. anno 1368. quo meretrices publicæ a vico Caponis
de ne eux tenir, herberger, ne demeurer ès bonnes ruës de Paris, mais que ils vuident eux et leurs biens hors desdites bonnes ruës, et voisent demeurer és moiens bordeaux, et és rues et lieux ad ce ordonnez, sur peine de bannissement de cette ville de Paris.
Gynæceum, in Charta alia Ulrici Pataviensis Episcopi ann. 1144. in Metropoli Salisburg. tom. 3. pag. 553 :
Unam curtim... cum hubis illuc pertinentibus,... cum Genizeo, silvis, pratis, piscationibus, et omni utilitate sua.Et pag. 556 :
Villam cum Genizeo, et molendino, silvis, pratis, etc.Sed quid proprie sit hoc loco
Gynæceum, fateor mihi haud omnino compertum.
gynaecēum (-cīum) ī, n
- , γυναικεῖον, the women's apartments, inner rooms, T., C.