gyrare

gyrare (girare) [LL] 1 (trans.) to turn around or over; b (w. part of subj. as obj., also refl.); c (horse); d (ship). e to cause to rotate. f (pr. ppl. as sb. m.) turnspit; cf. gyrator. secundum miraculum est ibi mons qui ~atur tribus vicibus in anno Nen. HB 218; indignata regi ignoto, “Heus, homo”, inquit, “urere quos cernis panes girare moraris” V. Neot. A 12; crux ‥ giratur ‥ pedibus sursum erectis capite deorsum pendente Hon. Spec. Eccl. 976c; 1237 non est leve canonum girare volumina Conc. Syn. 246 (cf. ib. 250: non cessat antiquus sophista girare volumina fraudis); 1287 simplices ‥, qui neutrius juris girarunt volumina Ib. 1045; Maria parvuli girat corpusculum, / nunc genas osculans, nunc os, nunc collulum Walt. Wimb. Carm. 229.  b per cava telluris clam serpo ‥ antra / flexos venarum girans anfractibus orbes Aldh. Aen. 73 (Fons) 2; girans ‥ oculos vidit illum V. Chris. Marky. 79; se in lectulo ‥ in latus aliud girabat Ad. Eyns. Hug. V 16 p. 193; s1377 cum gemitu ~abat latus suum, vertens se ab ea [meretrice] Chr. Angl. 145.  c ~atis equis Ord. Vit. III 14 p. 148; dum equum giraret, a comite lancea graviter inter scapulas vulneratur Diceto Chr. 156; quamdiu tenes equi frenum ambulat quo tu giras, et quam cito frenum negligis ambulat quo eum ducit impetus J. Godard Ep. 226.  d s1405 naucleri ‥ navem ‥ girantis Otterb. 253 (v. dracaena 2).  e 1329 verti seu girari habent trendelli KR Ac 467/7 (v. 1 cavilla 3g).  f 1448 iij girantibus [in the kitchen] Rec. Norw. II 72. 2 to describe (circle). b to follow (circular or circuitous route). c to visit, go round. ubicumque giraveris circulum, primo ‥ principium facies esse punctum Enc. Emmae (arg.) p. 6.  b Garl. Tri. Eccl. 25 (v. decrescere 1c); (J. Bridl.) Pol. Poems I 180–181 (v. circuire 1d).  c s1387 circuire fecerunt partes regni per gyrum. ‥ non est auditum quod aliquis rex ~averit fines regni in tam brevi tempore sicut ille fecit illis diebus Knighton Cont. II 242. 3 (intr.) to move in a circle; b (astr.). c to wander about. B. V. Dunst. 36 (v. circuitio d).  b sol ‥ girat per meridiem et flectitur ad aquilonem Bede TR 32; ex solis splendore parum sub terra ~antis Gir. TH II 25.  c girabam cum ea [i. e. muliere Hebrea] simplici corde, modicum exposcens sumptum quo introducerem eam in monasterium (Indractus) NLA II 58. 4 to draw (boundary) round, (pass.) to be bounded. Cf. circumgyrare 1d. 856 (12c) istis limitibus praefatae xx mansae ~antur CS 491; 963 his metis rus hoc giratur CS 1101; 974 (12c) (v. affinitas 1); reliquam ‥ terram, quae centum cassatorum lustris hinc inde ~atur, ‥ rex ‥ possidebat Wulf. Æthelwold 11. 5 to gird (also fig.). fides necnon trilicibus / girat thoracis humeros (Æthelwald) Carm. Aldh. 2. 28; ringe ‥ dicuntur ex eo quod renes girant, id est, circumdant Bracton 5b; mundi giravit parallelum crux mediantem Garl. Mor. Scol. 323. 6 to skirt around. b (mil.) to skirmish around, to encircle (also fig.). s1408 videntes ‥ preclusum sibi pontis transitum, ‥ giraverunt parkum de la Hay Chr. S. Alb. 28.  b s1345 cum parva manu ex omni parte Scotorum exercitum ~averunt in noctibus Wals. YN 285; 1440 heu, decus exspirat, heu dedecus undique gyrat Amund. II 221.