jam
age jam ‥ quid stupes ‥?
sceptra ‥ diversis vidit jam praesagata metallis
jam eos nudos spoliarem?
jam mendicantes lacerant(v.
quid tu ‥ canescente jam capite ‥ stupide riges?
videns eum melius habentem ac loqui jam valentem
somata jam rediviva
non jam hostes sed homines
jam advocavit debitum(v.
aureusque splendor solis serenans motus etheris meridiem mundo reduxit, cum jam crepusculum videretur
de firmis ‥ quas A. ‥ recepit ‥ et nichil habet distringibile jam in dictis terris ‥
nostris jam nunc obvallatis ‥ lateribus
jamjamque divino cibo satiatus et suffultus, in fortitudine ejus glorificans Dominum prospere proficiscebat
desine grandevos jam jam vexare poetas
sed Gualthamensi puer, ut puto, flumine potus / jam nunc eructas qualia tunc biberas
viribus ‥ opus esse jamjam animo concipiens
ipse vero, sicut accepimus, jam nunc in Wallia pupplice jactitat quod ‥
jam nunc, A.rygth nou velnou nou
quem ipsa mox intuita, cum hactenus quasi mentis quodam excessu teneretur et exstasi, evigilans ilico torporem excussit, jamjamque in se reversa ipsis eciam oculis corporeis stantem prope conspexit et obstupuit
jam referam verbis tibi quod vix credere possis
biblos(ic nu sceal , ‥ /geonges geanoðe geomres jamjamque, /secgan soð
sic incarnatum mundo jamjamque futurum / precurrens Dominum
tandem autem sciendi studio velut jam iterum incipiente, attentioni neglecta repetenti plerisque artium institutionibus eorum ad que artes notitiam redintegrari accidit
ut jam patebit
jamdudum ‥ constitutus(v.
vel incredulos ad Christum convertit vel jam credentes amplius in fide atque amore Christi confirmavit
necessarium est ‥ viros qui jam multo tempore ‥ miserabiliter laboraverant corrigere
hos denarios jam per plures rex non habuit
usque ad nostra jam tempora
jampridem
jam diucius ‥ debellarunt(v.
a jam diu, viz. ab anno(v. 3
ex eo tempore ‥ usque ad annum ‥ quique quadragesimus quartus ‥ orditur annus mense jam uno emenso
sicut jam paulo ante commemoravimus
quartum post decimum jamjam transegerat annum
et arte ista et ceteris ex ista multipliciter et velut jam satis ad cognitionem explicatis
filii jam nati
Nicholaus in maturitate sua fuit compos mentis et sane memorie usque jam tarde
terra ‥ jam dicta sit inperpetuum libera
hic jam dictus exercitus venit in Tamisiam
ad sacerdoti gradum disposuit jamfatum promovere Dei famulum
confirmamus eandem abbatiam in perpetuum jam dicto abbati
sicut carta jamdicti S. testatur
expressam de jamdicto monasterio faciant mentionem
inter dictas jam partes(v. 2
non ignoti rumoris penniger ceu volatus arrectas omnium penetrat aures jamjamque adventus veterum [inimicorum ]
cumque jaceret explosa et jamjamque videretur moritura
venit nox in qua jam velut exspiratura ab omnibus observabar
egro ‥ jam jam ‥ morituro
serebantur in Anglia rumores jam jamque adventurum ‥ comitem R.
digesto ‥ libello ‥ stilus jam finem quaerit
ego jamjamque ‥ depotavi eum
concedo. jam interrogare tibi liceat de quacumque re vis sapere
hec de Virginis porta tetigisse sufficiat. nunc jam ad portam Angeli veniamus
perpendebantque jamjam veracissime, non sine causa exilio lachrymabili, ipsam, ut predictum est, fuisse condemnatam
quid celabunt cives quae non solum norunt sed exprobrant jam in circuitu nationes?
quid prodest vulnus manu ‥ palpare ‥ quod tumore jam vel fetore sibi horrescens ‥ medicamine eget?
ille ‥ homo Dei Cuðberht ‥ ad mare usque ad lumbare in mediis fluctibus, jam enim aliquando usque ad ascellas tumultuante et fluctuante tinctus est
I [temporel] ¶ 1 à lʼinstant, dès maintenant : eloquar jam Pl. Aul. 820, je vais parler à lʼinstant ; remove..., jam intelleges Cic. Phil. 2, 104, écarte..., à lʼinstant (aussitôt) tu comprendras, cf. Cic. Verr. 2, 5, 167 ; Tusc. 4, 54 ; jam concedo... Cic. Tusc. 1, 14, dès maintenant jʼaccorde... ; ac jam Cic. Verr. 2, 4, 116, et maintenant || jam jamque Cic. Tusc. 1, 14, dans cet instant même, cf. Cæs. C. 1, 14, 1 ; jam jam Pl. Curc. 233 ; Ter. Ad. 853 ; Cic. de Or. 3, 90, dès maintenant ; jam... cum Cic. Br. 171, aussitôt que ; jam... si Pl. Capt. 251, aussitôt que ¶ 2 il y a un instant : quæ jam posui Cic. Fin. 3, 26, les principes que jʼai posés tout à lʼheure ¶ 3 dans un instant [avenir], à lʼinstant : jam hic ero Pl. Aul. 104, je serai ici à lʼinstant, cf. Ter. Eun. 739 ; 765 ; jam audietis Cic. Har. 53, vous allez entendre ; jam jamque Cic. Att. 7, 20, 1, tout à lʼheure (de façon imminente) || bientôt : jam te premet nox Hor. O. 1, 4, 16, bientôt sur toi pèsera la nuit, cf. Virg. En. 4, 566 ; 6, 676 ; Tib. 1, 1, 70 || jam parce... Virg. En. 3, 41, allons, épargne... ¶ 4 déjà, jusquʼà maintenant : jam anni prope quadringenti sunt, cum... Cic. Or. 171, il y a déjà près de quatre cents ans que... ; septingentos jam annos vivunt Cic. Fl. 63, voilà sept cents ans quʼils vivent... ; jam diu, jam dudum, jam pridem, depuis longtemps || jam non, non jam, ne... plus déjà, ne... plus maintenant, ne... plus ; jam nemo, plus personne ; non jam..., sed... Cic. Verr. 2, 4, 60, non plus..., mais ¶ 5 déjà : jamne abis ? Pl. Rud. 584, est-ce que tu tʼen vas déjà ? senescente jam Græcia Cic. Rep. 1, 58, la Grèce arrivant déjà à la vieillesse ; et jam Cic. Br. 96, et même déjà ¶ 6 dorénavant, enfin : jam desine Ter. Haut. 879, cesse enfin, une bonne fois ; ut redeat jam in viam Ter. Andr. 190, pour quʼil revienne désormais dans le bon chemin ; aliquando jam Cic. Att. 1, 4, 1, enfin une bonne fois ; jam tandem Liv. 22, 12, 10, enfin ; ac jam Cæs. G. 3, 9, 6, et enfin || jam nunc, jam tum, dès maintenant, dès lors ; jam a pueritia Cic. Fam. 4, 7, 1, dès lʼenfance, cf. Cic. Mil. 22 ; Fam. 1, 9, 67 ; 2, 16, 9, etc.
II rapports logiques : ¶ 1 [conclusion] dès lors, alors : id muta quod..., jam neminem antepones Catoni Cic. Br. 68, change ce que..., alors il nʼy aura personne que tu mettes au-dessus de Caton, cf. Cic. Off. 3, 76 ; Cat. 1, 21 ; Leg. 1, 34 ; Verr. 2, 5, 165 ¶ 2 [transitions] maintenant, dʼautre part : Cic. Verr. 2, 4, 30 ; de Or. 2, 176 ; 2, 211 ; 2, 215, etc. || jam vero, et maintenant, jʼajoute : Cic. Tusc. 5, 110 ; Quir. 4, etc. || [énumérations] maintenant, dʼautre part : Cic. Nat. 2, 141, etc. || jam... jam Virg. B. 4, 43 ; En. 4, 157 ; 6, 647 ; Hor. O. 4, 1, 38 ; S. 2, 7, 13 (20, 114) ; Tib. 1, 2, 47 ; Ov. M. 1, 111 ; Plin. Min. Ep. 7, 27, 8, tantôt... tantôt [mais anaphore d. Virg. En. 4, 566 ; Tib. 1, 1, 70 ; Liv. 30, 30, 10 ].