ludere

ludere [CL], ~are 1 (w. person or animal as subj.) to play, sport; b (sexually); c (pr. ppl. as sb.) player, competitor. Ysmael ~it cum Ysaac impie tanquam persequens eum Ad. Dore Pictor 164; ludam; lude, placet; sic ludam tempore viso / ut ludo placeam Walt. Angl. Fab. 17. 9; cum Deus permittit nos temptari, ~it [ME: pleieð] cum nobis sicut mater cum caro filiolo AncrR 84.  b cum formosa domina ludere Ps.-Map 70 (v. frui 2c).  c ~entibus me miscui et simul cursa equi contendere coepi Bede HE V 6 p. 290; 1275 in foro de Wakfeud, ubi plures erant ~entes jactantes lapidem CourtR Wakefield I 68. 2 (w. ref. to sport): a (athletics); b (mil. & naval); c (hunting w. birds); d (skating). a in festa tota estate juvenes ~entes exercentur arcu, cursu, saltu, lucta, jactu lapidum, amentatus missilibus ultra metam expediendis, parmis duellionum W. Fitzst. Thom. prol. 16.  b dum ‥ militiam ~endo exercerent Alex. Cant. Mir. 29 (II) p. 217; in feriis paschalibus ~unt quasi prelia navalia W. Fitzst. Thom. prol. 15; spectari duos armis septos et equis impositos ‥ contendere, cum pro suo modo sine militari exercitio, tamen virtute vesana coram filio regis ‥ sine ludo ~erent Lucian Chester 62.  c plurimi civium delectantur, ~entes in avibus celi, nisis, accipitribus et hujusmodi, et in canibus militantibus in sylvis W. Fitzst. prol. 18; s1191 juvenis ‥ spiritum habens in avibus celi ludere, nisum suum docuit cercellas affectare propensius Diceto YH 102.  d W. Fitzst. Thom. prol. 17 (v. glacies a). 3 a (w. cum and abl.) to play with (an object). b (w. prep. and acc.) to play at (a game). a 1225 M. ‥ lusit cum quodam lapide in Givele (Yeovil) SelPlCrown I 119; et tunc ~unt cum tribus taxillis vel cum duobus, supposito semper pro tertio taxillo Ludus Angl. 161.  b 1188 quod nullus ~at ad aleas vel ad decios (Ordinationes) G. Hen. II II 32; cum uxore sua in scaccis ~entem Map NC IV 15 f. 56v; 1280 ~ens ad pilum CalIMisc I 2241; ~entes ad tesseras Trevet Ann. 107; 1382 quod constabularii ville non permittant aliquem ~ere ad pilam sub pena xl s. Hal. Durh. 175; 1442 ~endo ‥ ad ‥ taxillas MunAcOx 530; 1576 luserunt ‥ apud globos (v. globus 2b). 4 (absol.) to gamble (w. dice or sim.). b to risk, hazard. s1190 reges pro beneplacito suo ~ent, et in hospitio ‥ possunt servientes eorum ~ere ‥ usque ad xx solidos G. Ric. I 130; 1303 pro denariis ‥ mutuatis ‥ principi ad ~endum cum ‥ comite xl s. KR Ac 363/18 f. 13.  b per vada, per fluvios, per castra, per arma, per urbes / et lusi variam per maris alta viam L. Durh. Dial. III 54. 5 (mus. & dramatic) to play, perform: a (absol. & intr.); b (w. melody or song or poem as obj.); c (w. cogn. acc.). d (fig.) to play a part. a tinnitus licentius ~unt Gir. TH III 11 (v. gracilis 3b); abstrahatur ‥ superbus ‥ de sedili suo et veniat in medium et ~at coram nobis Coggesh. Visio 20; 1260 mandatum est ‥ quod mittant aliquem batellum ‥ cum vexillis ornatum et cum juvenibus et trumpis munitum qui in aqua Thamisie subtus Westmonasterium ~ere possint ad nostram ‥ recreacionem Cl 211; 1362 in uno viro ~enti in uno loyt Ac. Durh. 127; s1391 clerici Londonienses fecerunt ludum satis curiosum ‥ in quo tam Vetus quam Novum Testamentum in oculariter ~endo monstrabant Chr. Westm. 204; 1405 clerico ~enti super organo, precepto capituli, vj s. viij d. Fabr. York 133.  b ludebam variis carmina sepe modis L. Durh. Dial. I 40; nec possum ludere leta dolens Ib. I 76; [vox canentis] que varias imitata tubas quecunque volebat / cantum diverso lusit amena sono Ib. III 468; hactenus ipse meis musis studiosus adhesi / et lusi vario carmina sepe stylo; / lusit et exactum calamo spatiante libellum / mens mea Id. Hypog. 65; hic mimi ludent melodiam Beunans Meriasek 11.  c 1399 loca ubi ludus Corporis Christi erit lusus Mem. York I 51; 1417 quod loca ad ~endum ludum predictum [sc. Corporis Christi] mutentur Ib. II 64.  d pagina nostra brevi lusit tenuique susurro (Vers.) M. Rievaulx 2; hunc Deus adeo / viventem oleo / largiter perfudit, / quod jam in mortuo / cursu mirifluo / olei fons ludit Miss. Ebor. II 49. 6 to play, amuse oneself, rest from customary labour. b (pr. ppl. as sb.) person on holiday. c to idle, play the fool. Æthelw. I 1 (v. historiographare); ludo, sed illudo tali mea tedia ludo R. Partes 223; 1327 sociis ~entibus apud Beurepair xij s. Ac. Durh. 15; 1334 item sociis ~entibus apud Witton xx s. Ib. 22; [abbas Johannes, ob. 1401] concessit ut ~entes in quadragesima ante prandium, ~erent post prandium apud Sanctum Germanum, sicut in quadragesima consueverunt G. S. Alb. III 472 (cf. ib.: ut liceret conventui spatiari ‥ in Adventu).  b 1343 priori et ~entibus apud Beaurepaire Ac. Durh. 170.  c s1191 (v. demergere 1b). 7 to jest, joke, play a trick. b (w. cum or de) to play with, trifle with; c (pass. as impers.). d (trans.) to tease, mock. Indorum rex ‥ ad regem Romae Anastasium duos pardulos misit in camelo et elephanto quem Plautus poeta ~ens lucabum nominavit Lib. Monstr. II 6; s1066 Taillefer ‥ ensibus jactatis ~ens coram gente Anglorum H. Hunt. VI 30; prodigiosa nature ~entis opera Gir. TH intr. p. 7; feliciter si vis ludere, luda [? l. lude] pari / ludus non extat nisi ludere sponte scienti Walt. Angl. Fab. 11. 10–11; p1298 ludit in humanis divina potencia rebus [Ov. Pont. IV 3. 49] (Dunbar 164) Pol. Songs 172; fortuna sub variis ludet speciebus (Ib. 226) Ib. 177.  b sanctus ‥ flagellum quoddam arripuit atque ad demonem cum anima ~entem properavit ipsumque ‥ verberavit Coggesh. Visio 18; ut ~ere cum catulo commode possit Gir. SD 114; 1235 malo modo luserant cum predicto P. per quod provocatus fuit ad dandum ictum illum AssizeR Durh 80; moratus poterit morosos carpere, / et linci liceat de talpa ludere Walt. Wimb. Palpo 182.  c tucius cum catulo ~itur quam cum cane vetusto Gir. SD 134 (cf. ib. 106, 114).  d non potes ‥ me fallendo ~ere [v. l. illudere] Wulf. Æthelwold 35; vesania preceps / exitiale scelus ludere dulce putat L. Durh. Dial. II 344; et nostrum lugere novo modulamine ludunt / turbe / ‥ / voce, manu, calamis nos ludit, plaudit, inurit L. Durh. Dial. II 445, 447; pater ejus ‥ eum ~endo et applaudendo suum episcopum vocare consuevit Gir. RG I 1. 8 (of shoulder) to shrug (as in compulsive laughter). Ailr. Spec. Car. II 67. 571 (v. histrionicus); oculi surgunt in obliquum cum arcuatis superciliis, tumidis verbis imperiose intonat, ~unt humeri, vix ferre brachia prefastu valentes Coggesh. Visio 20.