male
male : (adv.), badly, ill, wrongly, wickedly; for parum, or nōn, not, un-, 2.23, et al.; 4.8. (malus)
mălĕ, adv., v. 1. malus, 2. fin.
male, Adv. (malus, a, um), Compar. pēius, Superl. pessimē, schlecht, nicht recht, übel, schlimm u. dgl. (Ggstz. bene), I) eig.: 1) von phys.u. geistiger Beschaffenheit, vom phys.u. geistigen Befinden, Ergehen usw., male olere, v. Lebl. u. v. Pers., Cic. u.a.: m. vestitus, Cic. – m. loqui, Plaut.: m. dicere, Quint. (vgl. unten no. 2, a, β). – v. Befinden, animo m. est, α) mir ist übel = nicht wohl, Plaut.; od. β) es verdrießt mich, Ter. – animo m. fit, es wird mir schlimm, übel, unwohl, Plaut.: u. so animo m. factum est huic miserae, sie wurde unwohl, ohnmächtig, Plaut.: animo m. factum cum perhibetur, was man im gemeinen Leben Ohnmacht nennt, Lucr.: peius, pessime mihi erat, es war mir übler, unwohler, sehr übel, sehr unwohl, Ov. u. Plaut. – hoc m. habet animum, das verdrießt ihn, Ter. – v. Ergehen, male mihi esse malo quam molliter, ich will lieber schlecht leben als usw., Sen.: numquam tam male est Siculis, quin aliquid facete et commode dicant, Cic. Verr. 4, 95: m. sit Antonio! dem A. soll es schlimm ergehen! den A. soll der u. jener holen! (als Verwünschungsformel), Cic.: male mi (= mihi) sit, si umquam quicquam tam enitar, es gehe mir schlimm, der Henker soll mich holen, Cic. ep.: o factum m. de Alexione! Cic.: o factum m.! o miselle passer! Catull. – quod animum in metu m. habet, Lucr.: hunc homines male habent (spielen übel mit), illum di, Sen.: suppliciis m. haberi, übel mitgenommen werden, Caes.: agmen adversariorum m. habere et carpere, belästigen, Caes. – peius victoribus Sequanis quam Aeduis victis accĭdisse, sei schlimmer ergangen, Caes. – m. audire, in schlechtem Rufe stehen, Cic.
2) vom Verfahren u. Verhalten, nicht recht, verkehrt, schlimm, übel, a) im allg.: m. agere, einen verkehrten Weg (bei der Klage) einschlagen, Cic. (versch. v. no. d unten): ebenso m. sponsionem facere, Cic.: ante actis male credere, mißtrauen, Ov. (versch. von no. b). – alci m. facere, Übles, Böses zufügen, Plaut. u. Cic., od. unrecht tun, Cic. – alqm m. accipere, jmd. übel empfangen, α) im allg., verbis, Cic. β) im Kriege, hart mitnehmen, Nep.: in oppugnando, Lentul. b. Cic. – m. loqui, nachteilig reden, Cic.: alci m. loqui, schmähen, lästern, Plaut.: m. loqui de alqo, von jmd. schlecht (nachteilig) sprechen, Suet.: quid mali facio, cui m. dico? Plaut. (vgl. maledico bes.). – male, peius consulere alci, Nep., pessime consulere in alqm, Ter. – m. mereri de etc., s. mereono. II, B: pessime agitur cum alqo, es ist jmd. übel, schlimm daran, Cic.
b) in bezug auf den Erfolg, α) übel, mit üblem Erfolg, ungünstig, unglücklich, zum Unglück, zum Nachteil, zum Verderben, m. rem od. negotium gerere, s. 1. gerono. I, B, 2. – m. impendĕre, zum Nachteil des Hauswesens Aufwand machen, Petron. – m. pugnare, Sall. u. Liv.: m. adversus Lusitanos pugnare, Liv. epit.: m. vivere, ärmlich (Ggstz. recte vivere), Cic. u. Hor.: m. mori, schmerzvoll sterben, Plin. ep.: fungis m. creditur, Hor.: m. (zu seinem Unglück) credere hosti, Ov. (versch. von no. 2, a): m. credam, et credam tamen, Plaut. – naves errabundae m. vagabantur, Auct. b. Afr.: m. nobile lignum, zum Verderben der Römer, Petron. – suos labores et apparatus m. cecĭdisse, Cic.: quae res m. tibi vertat, Ter. – dah. insbes. beim Handel sich zum Nachteil, bei Verben des Kaufens, Dingens = teuer, m. emere, redimere, Cic.: m. conducere, conciliare, Plaut.: u. bei Verben des Verkaufens = wohlfeil, m. vendere, Cic. – β) ohne Erfolg, erfolglos, vergeblich, m. custodita poma, Ov.: ter m. sublato ense, Ov.
c) in bezug auf Ort u. Zeit, am unrechten Ort, zur unrechten Zeit, m. si palpere, Hor.: m. salsus (witzig), Hor.: so male dicax, Plaut. u. Macr.: m. feriati Troes, Hor.: m. sedulus, Ov.: m. sollers, Amm.
d) v. Denkart u. Gesinnung, übel, schlimm, d.i. schurkisch, treulos, m. agere fraudareque, Cic.: male corde consultare, bene linguā loqui, Plaut.: Carthago iam diu m. cogitans, Böses im Schilde führend, Cic. – od. nachteilig, ungünstig, m. cogitare de alqo, Cael. in Cic. ep.: m. sentire, Cic.: pessime sentire de re publica (Ggstz. optime sentire), Cic.: m. existimare de alqo, Nep. u. Sen.: m. opinari de alqo, Suet. – alci m. velle, übelwollen, Plaut. – m. interpretari beneficium fortunae, ungünstig, Sen.
II) übtr., vom Maße und Grade: 1) vom hohen Maße u. Grade = arg, tüchtig, derb, sehr, α) bei Verben: alqm m. mulcare, s. mulco: m. tussire, einen schlimmen Husten haben: animo male fracto, ganz sinnlos, betäubt, Suet.: m. nocent, Ov. – bei Verben des Affekts = arg, heftig, male od. pessime metuere, Plaut.: m. timere, Ter.: m. odisse, Caes. in Cic. ep.: peius odisse quam etc., Plaut. u. Cic.: vitare cane peius et angue, Hor. – β) bei Adjj. (s. Orelli Hor. carm. 1, 17, 25) = sehr, ganz, insulsa m. et molesta, Catull.: m. raucus, Hor.: m. dispar, Hor.
2) vom fehlerhaften Zuviel oder Zuwenig, dem Maße u. Grade nach: a) vom zu hohen Maße u. Grade, schlimm = allzu, nur zu sehr, unmäßig, m. laxus, Hor.: m. parvus, Hor.: m. superbus, Hor.: m. dicax, schmähsüchtig, Plaut.: m. pertinax studium vincendi, Prud. – b) vom zu niederen = nicht recht, nicht gehörig, nicht genug, nicht eben sehr, nur schwach, kaum, nur noch, kaum noch, α) bei Verben: scuta m. tegebant Gallos, Liv.: m. haerere, Liv.: m. sustinere arma, Liv.: m. parēre, Sen. – β) bei Partizpp. u. Adjj. (vgl. Weißenb. Liv. 35, 49, 10): ossa m. tecta, Ov.: m. densatus agger, nicht dicht genug angelegter, Liv.: duae m. plenae legiunculae, nicht recht vollzählige, Liv.: m. praecinctus puer, zu locker, Sulla b. Suet.: m. percepti fructus, im geringen Maße (Ggstz. ubertas percipiendis frugibus), Cic. – digitus m. pertinax, nicht eben sehr sich sträubend, Hor. – m. viva caro, Ov.: m. fortes undae, Ov. – dah. zur Bezeichnung des Gegenteils, unser un-, m. sanus, unklug, nicht recht gescheit, beschränkt, der Überlegung beraubt, Cic. u. Sen., schwermütig, Verg.: m. fidus, unzuverlässig, Verg. u. Tac.; vgl. malefidus: m. gratus, undankbar, Ov.: m. parens, m. parentes, ungehorsam, Hor. u. Sen. – od. des nur Scheinbaren, nur zum Scheine, m. dormiens, m. repugnans, Petron.: m. laeti, mit erheuchelter Freude, Val. Flacc.
2) vom Verfahren u. Verhalten, nicht recht, verkehrt, schlimm, übel, a) im allg.: m. agere, einen verkehrten Weg (bei der Klage) einschlagen, Cic. (versch. v. no. d unten): ebenso m. sponsionem facere, Cic.: ante actis male credere, mißtrauen, Ov. (versch. von no. b). – alci m. facere, Übles, Böses zufügen, Plaut. u. Cic., od. unrecht tun, Cic. – alqm m. accipere, jmd. übel empfangen, α) im allg., verbis, Cic. β) im Kriege, hart mitnehmen, Nep.: in oppugnando, Lentul. b. Cic. – m. loqui, nachteilig reden, Cic.: alci m. loqui, schmähen, lästern, Plaut.: m. loqui de alqo, von jmd. schlecht (nachteilig) sprechen, Suet.: quid mali facio, cui m. dico? Plaut. (vgl. maledico bes.). – male, peius consulere alci, Nep., pessime consulere in alqm, Ter. – m. mereri de etc., s. mereono. II, B: pessime agitur cum alqo, es ist jmd. übel, schlimm daran, Cic.
b) in bezug auf den Erfolg, α) übel, mit üblem Erfolg, ungünstig, unglücklich, zum Unglück, zum Nachteil, zum Verderben, m. rem od. negotium gerere, s. 1. gerono. I, B, 2. – m. impendĕre, zum Nachteil des Hauswesens Aufwand machen, Petron. – m. pugnare, Sall. u. Liv.: m. adversus Lusitanos pugnare, Liv. epit.: m. vivere, ärmlich (Ggstz. recte vivere), Cic. u. Hor.: m. mori, schmerzvoll sterben, Plin. ep.: fungis m. creditur, Hor.: m. (zu seinem Unglück) credere hosti, Ov. (versch. von no. 2, a): m. credam, et credam tamen, Plaut. – naves errabundae m. vagabantur, Auct. b. Afr.: m. nobile lignum, zum Verderben der Römer, Petron. – suos labores et apparatus m. cecĭdisse, Cic.: quae res m. tibi vertat, Ter. – dah. insbes. beim Handel sich zum Nachteil, bei Verben des Kaufens, Dingens = teuer, m. emere, redimere, Cic.: m. conducere, conciliare, Plaut.: u. bei Verben des Verkaufens = wohlfeil, m. vendere, Cic. – β) ohne Erfolg, erfolglos, vergeblich, m. custodita poma, Ov.: ter m. sublato ense, Ov.
c) in bezug auf Ort u. Zeit, am unrechten Ort, zur unrechten Zeit, m. si palpere, Hor.: m. salsus (witzig), Hor.: so male dicax, Plaut. u. Macr.: m. feriati Troes, Hor.: m. sedulus, Ov.: m. sollers, Amm.
d) v. Denkart u. Gesinnung, übel, schlimm, d.i. schurkisch, treulos, m. agere fraudareque, Cic.: male corde consultare, bene linguā loqui, Plaut.: Carthago iam diu m. cogitans, Böses im Schilde führend, Cic. – od. nachteilig, ungünstig, m. cogitare de alqo, Cael. in Cic. ep.: m. sentire, Cic.: pessime sentire de re publica (Ggstz. optime sentire), Cic.: m. existimare de alqo, Nep. u. Sen.: m. opinari de alqo, Suet. – alci m. velle, übelwollen, Plaut. – m. interpretari beneficium fortunae, ungünstig, Sen.
II) übtr., vom Maße und Grade: 1) vom hohen Maße u. Grade = arg, tüchtig, derb, sehr, α) bei Verben: alqm m. mulcare, s. mulco: m. tussire, einen schlimmen Husten haben: animo male fracto, ganz sinnlos, betäubt, Suet.: m. nocent, Ov. – bei Verben des Affekts = arg, heftig, male od. pessime metuere, Plaut.: m. timere, Ter.: m. odisse, Caes. in Cic. ep.: peius odisse quam etc., Plaut. u. Cic.: vitare cane peius et angue, Hor. – β) bei Adjj. (s. Orelli Hor. carm. 1, 17, 25) = sehr, ganz, insulsa m. et molesta, Catull.: m. raucus, Hor.: m. dispar, Hor.
2) vom fehlerhaften Zuviel oder Zuwenig, dem Maße u. Grade nach: a) vom zu hohen Maße u. Grade, schlimm = allzu, nur zu sehr, unmäßig, m. laxus, Hor.: m. parvus, Hor.: m. superbus, Hor.: m. dicax, schmähsüchtig, Plaut.: m. pertinax studium vincendi, Prud. – b) vom zu niederen = nicht recht, nicht gehörig, nicht genug, nicht eben sehr, nur schwach, kaum, nur noch, kaum noch, α) bei Verben: scuta m. tegebant Gallos, Liv.: m. haerere, Liv.: m. sustinere arma, Liv.: m. parēre, Sen. – β) bei Partizpp. u. Adjj. (vgl. Weißenb. Liv. 35, 49, 10): ossa m. tecta, Ov.: m. densatus agger, nicht dicht genug angelegter, Liv.: duae m. plenae legiunculae, nicht recht vollzählige, Liv.: m. praecinctus puer, zu locker, Sulla b. Suet.: m. percepti fructus, im geringen Maße (Ggstz. ubertas percipiendis frugibus), Cic. – digitus m. pertinax, nicht eben sehr sich sträubend, Hor. – m. viva caro, Ov.: m. fortes undae, Ov. – dah. zur Bezeichnung des Gegenteils, unser un-, m. sanus, unklug, nicht recht gescheit, beschränkt, der Überlegung beraubt, Cic. u. Sen., schwermütig, Verg.: m. fidus, unzuverlässig, Verg. u. Tac.; vgl. malefidus: m. gratus, undankbar, Ov.: m. parens, m. parentes, ungehorsam, Hor. u. Sen. – od. des nur Scheinbaren, nur zum Scheine, m. dormiens, m. repugnans, Petron.: m. laeti, mit erheuchelter Freude, Val. Flacc.
vide ne ~e pereas, festina te corrigere antequam finis veniat
patibulum exosum est unicuique [latroni et regi ] ubicunque ~e habet
fecit se essoniari de ~e veniendo
si male de domino fueris, de te bene dicet / vix pius
redditum est castrum regi Bebanburh; fautores vero consulis ~e pacati sunt
[Hibernienses ] que bene formantur, exquisitissime et nusquam melius; sic et qui male, nusquam pejus
quod intellectus noster per sua naturalia potest attingere ad cognoscendum essenciam prime cause, hoc ~e sonat, et est error, si intelligatur de cognicione immediata
ut solus quod ~e agit confiteatur abati
dum ~e acta deorsum insequitur, confundi ‥ a summorum contemplatione cogebatur(
erant ‥ in veteri monasterio ‥ ~e morigerati clerici
clericos autem ~e actionales de ecclesiis expelleret
sunt divites qui a majoribus ~e quesitas divitias possident
~e ipsum verberaverunt et tractaverunt
in ~e audiente
~e, A.wykkedly
librum ‥ ~e de Greco translatum
W. J. in misericordia quia ~e aravit terram domini
de Leticia, uxore Johannis B., quia ~e gleniavit in principio autumpni
R. le Bailiffe pistor de fine pro uno pane ~e pasto et minus ponderante
haec siquidem agere est philosophum diffiteri ad ad ~e sanos accedere
mălĕ (7) (malus), adv., comp. pejus, superl. pessime, ¶ 1 mal, autrement quʼil ne faut : male olere Cic. de Or. 2, 242, avoir une mauvaise odeur ; v. audio, habeo ; loqui Cic. Amer. 140, parler de façon préjudiciable, mal parler ; male loqui alicui Ter. Phorm. 372, parler mal de qqn ; pejus existimare Cic. Fam. 3, 8, 7, avoir plus mauvaise opinion ; male accipere aliquem verbis Cic. Verr. 2, 1, 140, accueillir qqn avec des paroles désobligeantes ; male, pessime Latine Cic. Tusc. 3, 20 ; Br. 210, en mauvais, en très mauvais latin || à tort, injustement : male reprehendunt Cic. Tusc. 3, 24, ils ont tort de critiquer || dʼune façon qui ne convient pas : male sustinere arma Liv. 1, 25, 12, ne pas bien tenir ses armes || [presque syn. de non ] : male pinguis harena Virg. G. 1, 105, terre qui nʼest pas grasse, cf. Hor. O. 1, 9, 24 ; male sanus Cic. Att. 9, 15, 5, qui nʼa pas sa raison ¶ 2 de façon fâcheuse, malheureuse : male est alicui Cic. Verr. 2, 4, 95, cela va mal pour qqn, il est dans une situation pénible ; Antonio male sit, siquidem Cic. Att. 15, 15, 1, maudit soit Antonius, puisque... ; dei isti Segulio male faciant Cic. Fam. 11, 21, 1, que les dieux confondent ce Ségulius ¶ 3 violemment, fortement [avec adj. et v. ayant un sens défav.] : male odisse aliquem Cæs. d. Cic. Att. 14, 1, 2, détester violemment qqn ; pejus odisse Cic. Fam. 7, 2, 3, détester plus ; male metuere Ter. Hec. 337, craindre fortement ; male parvus Hor. S. 1, 3, 45, diablement petit, trop petit, cf. S. 1, 3, 31.
- 1. slecht, kwaad; onzedelijk, oneervol; ➤ ~ vivere armoedig of onzedelijk; ~ dicere, loqui kwaadspreken; ~ facere alci iem. onrecht doen; ~ esse zich slecht voelen; ~ mihi est het gaat slecht met mij; ~ sit ei de duivel moge hem halen!; o factum ~ de Alexione jammer voor Alexio!; adversarios ~ habere lastigvallen; suppliciis ~ haberi in het nauw gebracht worden; animo ~ est (Ter.) het ergert me; ~ consulere in alqm; ~ mori op pijnlijke wijze; ~ vagari met gevaar; alqm ~ accipere iem. slecht behandelen; ~ audire beledigd worden of een slechte naam hebben; ~ existimare de ongunstig denken over;
- 2. (met betrekking tot het resultaat) zonder succes, ongunstig [pugnare; rem gerere; cadere ongunstig uitvallen; emere tegen een (te) hoge prijs; vendere tegen een (te) lage prijs]; (poët.) tevergeefs; ➤ ~ accidit alci het loopt slecht met iem. af; ~ sublato ense;
- 3. (a) (poët.) op het verkeerde moment, op de verkeerde plaats [feriati; dicax]; (b) (jur. t.t.) onjuist, ten onrechte;
- 4. (v. maat en graad) niet passend: (a) te veel, (al) te, (te) zeer, uitermate, hevig, buitengewoon [parvus veel te klein; raucus zeer hees; metuere; odisse]; (b) te weinig, nauwelijks, niet erg; (in comb. m. een adj.) on-, niet [fidus niet erg betrouwbaar; sanus niet goed wijs; percepti fructus in geringe mate; parens ongehoorzaam; gratus ondankbaar; legio ~ plena niet voltallig]; (c) (poët.) (bij uitdr. v. verwoesting, ondergang) totaal; ➤ ~ perdidit me; ~ peream.
male . adv. c. pejus. s. pessime.
不善。歹。難然。— moratus 惡行爲者。— oculatus 目不利。— gratus 不知恩者。— suadus 勾引人者。— vivere 窮苦。日需不給。— audire 有醜名。— habere eum 待人不善。— mereris de eo 汝得罪彼。— fortis 不大勇。— credere 信不及。— sit tibi 願汝不得好。— me habet haec res 吾此事難遇。— docet te mea facilitas 吾寬恕則不善訓汝。— nati versus 不善作之詩。— narras de illo 爾述其事不美。
Suggest a Translation
See an image
不善。歹。難然。— moratus 惡行爲者。— oculatus 目不利。— gratus 不知恩者。— suadus 勾引人者。— vivere 窮苦。日需不給。— audire 有醜名。— habere eum 待人不善。— mereris de eo 汝得罪彼。— fortis 不大勇。— credere 信不及。— sit tibi 願汝不得好。— me habet haec res 吾此事難遇。— docet te mea facilitas 吾寬恕則不善訓汝。— nati versus 不善作之詩。— narras de illo 爾述其事不美。
Suggest a Translation
See an image
Quod universitas possit probare contra Male nutritos per illos de terra sua. - Pro comuni et publica utilitate statuimus quod Comunia terrarum, seu universitatum possint probare per homines terre (et) universitatis eorum contra illos, qui se defendere volunt occasione citadancie.- Et in banno Antianorum Bononiæ febr. 1386. edito in literar. Collect. quæ inscribuntur
Il Propugnatore, tom. XIII. p. 1. pag. 33-34 :
El fae comandare gli nostri Magnifici signori signuri antiani, etc. a tuti li massari de le terre del contado de Bollogna che de quie a octo die proxime che deno vegnire si dibbiano presentare in lo cortile del palaxio de la residentia de li dicti signori denanci ali oficiarij che serano a zoe deputadj e da li dictj signurj officiarj dare et apresentare in scripto tutj et zaschaduno nobillj et citadini Mallnudridi che abitano per la maore parte del tempo in lle lloro terre del contado de Bollogna ;- et in altero banno 27. martii 1386 :
El fa comandare i nostri Magnifici signuri,... de dare et porgere insscripti tuti et zascaduno nobille et citadinj che si chiamano citadini Mallenudridi che abitano per lamaore parte del tempo in le dicte terre del contado de Bollogna, etc.
male (1) adv. with comp. peius (1) and sup. pessime. (1)
- see malus, badly, wrongly, ill, wretchedly: homines male vestiti: animo malest?are you vexed?T.: hoc male habet virum, vexes, T.: L.Antonio male sit, ill betide: audire, be ill-spoken of.—Badly, wickedly, cruelly, maliciously, hurtfully, injuriously: quod mihi re male feceris, T.: male agendi causā: loqui: pessume istuc in illum consulis, T.: Carthagini male iam diu cogitanti bellum denuntio: agmen adversariorum male habere, harass, Cs.—Badly, awkwardly, unskilfully, unsuccessfully, unfortunately, ruinously: male gerendo negotio: res suae male gestae: pugnare, S.: Nec vixit male, qui, etc., failed in life, H.: quae res tibi vortat male, turn out ill, T.: vendendum, too cheap: empta, too dear: cui male si palpere, awkwardly, H.: defendit pampinus uvas, to no purpose, V.: salsus, impertinently, H.: sedula nutrix, unseasonably, O.—Badly, excessively, extremely, greatly, very much: male metuo, ne, etc., T.: quo neminem peius oderunt: cane peius Vitabit chlamydem, H.: rauci, miserably, H.: dispar, sadly, H.—Badly, imperfectly, scarcely, not at all: (domum) male tuetur: sanus, deranged: pārens asellus, refractory, H.: male numen amicum, hostile, V.: statio male fida carinis, unsafe, V.: plenae legiunculae, L.: male viva caro est, O.
male faciō (2) see male.