mazer
Maezer, Belgis, aceris arboris tuberculum sonet. Sane scribit Janus Dolmerus in Notis ad Jus aulicum Norvegicum antiquum pag. 461. pocula ex acere facta olim fuisse in pretio apud Norvegios. At Fortunatus in Epistola præfixa lib. 1. Poemat.
pocula acernaut viliora recenset.
Maser, olim
Masar, est Tuber, nodus trunci. Vide Graff. Thesaur. Ling. Franc. tom. 2. col. 875.
Murrhinavocant :
Murrha, Hanap de madre.Sed et Matthæus Paris ann. 1181. videtur appellasse,
Murrhina, quæ alii
Mazerina, pag. 97 :
Tres cuppæ Murrinæ.Charta Guillelmi Episc. Ambian. ann. 1293. in Tabul. Episcop. Ambian. fol. 99. v. :
Et cuilibet lectum et sciphum argenteum et Murreum.
Una cum omnibus et singulis ciphis meis Murreis tam cum pedibus argenteis, quam sine pedibus, etc.
Item duos ciffos Murreos, valentes tunc communi extimatione sexaginta solidos Turon.Charta ann. 1375. in Reg. 108. ch. 286 :
Item omnes ciphos, tam argenti quam alios de Madre, etc. Un henap de Madre vermeil,... lequel henap fut prisié douze sols Parisis,in Lit. remiss. ejusd. an. ibid. ch. 66.
Murrha, ut auctor est Plinius lib. 37. cap. 2. lapidis pretiosi genus odoris præstantia commendabile, et colorum varietate insigne, subinde circum-agentibus se maculis in purpuram candoremque, et tertium ex utroque ignescentem, veluti per transitum coloris purpura rubescente, aut lacte candescente.
Murrheaet
Murrhina poculaet
vasamagno olim fuisse in pretio apud Veteres, non modo ex Plinio, sed et Seneca lib. 7. de Benef. cap. 9. Suetonio in Augusto cap. 71. Propertio lib. 4. Eleg. 5. vers. 26. Martiale lib. 14. Epigr. 113. Paulo et Javoleno JC. in leg. 3. § 4. et leg. 11. § 2. D. de Supellectile legat. (33, 10.) Capitolino in Antonino Philosopho et in Ælio Vero, Lampridio in Heliogabale, Victore in Epit. in eodem Antonino, etc.
tantam nobilissimorum Scriptorum in re frequentissima dissensionem adnotatione dignam prorsus existimandam.Quippe Baronius ann. 34. ex Mich. Mercato, Mirrham veterum, idem esse ait quod hodie Indi
Benzni, seu
Benivinumvocant, materiam scilicet ex mirrhæ arbore incisa fluentem, ex qua in massam coagmentata, coloribus ad speciem inductis, arte inde potoria effingebantur, quæ in summis populi deliciis essent. Cardanus, Julius Scaliger in lib. de Subtilitate, et Salmasius ad Solinum,
murrhinaantiquorum, esse vasa nostro sæculo
porcellaneavocata contendunt, proindeque, ut Baronius, fictilia ;
Taceo... vasa Murrhyna ex China tot generum, quæ Porcellanæ patrio sermone appellantur.
agatenesse putat. Andreas Cæsalius de metallis lib. 3. cap. 23. ex scoriis metallorum
madratas, a vulgo appellari annotat cap. 6. extremo) qualis improprie Sardonyx dicta, quæ potissimum in Caramania probatissima nascebatur. Id præterea firmant Glossæ Græc. Lat. :
myrrinam Sardonichendixit :
Myrrina Sardoniches, amethystus Iberus, iaspis Indus, etc.
Ὁ λίθος οὕτος καὶ χροίαν αἱματιαίαν ἐγκολπίζεται.Ejusmodi onychinorum vasorum meminit Concilium Duziacense I. part. 4. cap. 5 :
Et probatum est coram omnibus in Synodo, quia calicem onychinum de ipsa Ecclesia auro et gemmis ornatum, et patenam onychinam, quam Domnus Rex S. Mariæ Laudunensis Ecclesiæ dedit, auro et gemmis ornatam de scriniis suis... latentius jussit arripere.Unde colligitur ejusmodi calicibus usos etiam in sacrificiis Sacerdotes, ut et ex Chr. Casin. lib. 3. cap. ult. Helgaldus in Roberto Rege pag. 68 :
Urceolum ex onychino factum, quod comparaverat Rex ditissimus pretio 60. librarum, iterum ipsi sanctæ Crucis loco contulit.In hoc tamen differre observat idem Guibertus antiquorum
murrhinaet
onychinavasa, quod vasa murrhina ex Onyche gemma confecta appellationem hanc sortiebantur : pocula vero onychina, quæ ex Onychite, hoc est, ex Calchedonio erant confecta. Sed hasce virorum eruditorum sententias aliis examinandas relinquimus, quas legere est potissimum apud Iacobum Gretzerum in Syntagm. de Vino myrrhato et myrrhinis.
Murrhinaporro
poculaintellexisse Virgilium 2. Georg. non desunt qui putant :
Ubi Servius :Ut gemma bibat et Sarrano dormiat ostro.
Gemmeo poculo, non gemmato.
Et quemdam scyphum pretiosi Mazeris ob sui memoriam obtulerat.Ubi Codices alii monente Henschenio, præferunt
pretiosi Marmoris.
Mazerislegendum censet Mabill. sæc. 6. Bened. part. 2. pag. 73. ubi observat Brunonem Signiensem asserere hunc scyphum ligneum fuisse, atque a Desiderio Casinensi seu Victore III.
poculum lignariumappellatum.
Et empla un hanap de Mazer, oue un pée d'argent.Visitatio Thesaurariæ S. Pauli Londinensis ann. 1295 :
Item ciphus de Anserne magnus de Mazero, cum bassoCharta Heccardi Comitis Augustodunensis apud Perardum :pede, et circulo argenteo. Item cupa magna de Mazero, ornata pede alto 2. circulis et pomellis argenteis.
Et anapo corneo majore, cum illo de Mazaro.Testamentum Mag. Geraudi de Abbatis-villa Archidiaconi Ambianensis ann. 1271 :
Et tota supellectilis mea argentea, et cyphi de Mazaro, cum pedibus, et sine pedibus.
Item, unum ciphum de Mazaro sine copertorio, cum pede argenteo laborato in medio et deaurato, cum sex esmaltis parvis. Item, unum alium ciphum minorem cum copertorio de Mazaro cum pede argenteo, habente unum esmaltum laboratum in summitate dicti copertorii.
de la FontaineArgentarii Regis ann. 1350. titulo,
Madres et caillers pour boire vins nouveaux:
Pour un hanap de Madre fin à tout le couvercle, duquel l'en sert le Roy à table, 16. liv. Par.In eodem Computo :
Pour faire et forger 7. bouillons d'argent pesans 2. onces, dorez et émaillez à leurs armes, et mis és fons desdits caillers.Alibi :
Pour apareiller et recoudre 2. hanaps caillers, pour argent et façon 28. sol. Paris.Rursum :
Pour faire et forger la garnison de sa couppe de Madre de son hennap de jour, et de son cailler de nuit, pour le terme de Toussains, et les 12. bouillons pour les caillers de sa table.Ibidem :
Pour faire et forger 4. boullons d'argent doré et émaillez pour mettre és fons des 4. caillers, etc.Et cap. quod inscribitur
Coutellerie:
Deux paires de couteaux à trenchier avec les parepains, l'une paire à manches de cedre, garnis de virolles et de tinglettes d'argent dorées, et émaillées de France : et l'autre paire à manches de Madre semblables, garnis et émaillez, delivrez en ce terme pour le Roy aux festes de Toussains et de Noel, douze livres.Passim ibi Regestum Peagiorum Paris. :
Hanap de Madre doivent un denier, et s'il y a hanap de fust, si aquite le madre le fust tout pour un denier.Infra :
Du tonlieu des hanaps de Madre, de fust, d'escuelle, et de plateaux.Regestum continens Peagium Bapalmarum :
Le hanap de Madre à pied d'argent.Infra :
Le hanap de Madre pour son boire.
Tradita fuerunt Priori 2. plates, 3. escueles d'argent, 1. hennas, 2. bises dorées, 13. cuilliers en un cofin, 9. en l'autre d'argent, 3. hennas de Madre à pié.Testam. Droconis
de Vaucellesann. 1358 :
Item do Alizonæ de Nigella pediceæ meæ...x. libras Par. et meum magnum scyphum de Madre cum pede argenti.
Excepto quod scriptum est de merceriis et cyphis de Madre.Etiamnum hodie Angli pateram
Mazervocant.
mazare. Radulphus de Diceto in Imag. histor. ann. 1182 :
Ciffi 9. argentei, tres cuppæ Mazerinæ, 3. salsaria argentea.Teloneum S. Audomari in Tabulario S. Bertini :
Saccus cordatus cyphorum Mazerinorum 4. den.
Legavit... sorori defunctæ Eremburgis, quadraginta solidos, et quemdam ciphum Mazerinum.
Mazerin, pro scypho ex
mazarereperire est. Philippus
MouskesMS. in Philippo Aug. :
Et apporterent estrelins, Hanas, coupes, et Mazerins.
Alibi :Venir en fait tout plein un Mazerin, Aubery bust, qu'il n'y quist point d'engin.
Tu en beuvras à un tel Mazerin, Dont tu morras encore à male fin.
Wido de Elembon dedit feodum, quod ab eo tenebat Gerardus de Sauvingehem, pro tribus fertis argenti, et cifo uno Mazdrino.Ubi Chronicon Andrense pag. 352. habet
mazerino.
Hæc sunt nomina utensilia de Ruminiaco... duo manutergia, tria auricularia, duo cifi Madelini cum pedibus argenteis.
Promisit abbas Eroardo quemdam cifum Maderinum, etc.
Duos cyphos argenteos, 11. cochlearia, unum Madrinum.Et mox,
Cifum Madrinum. Necrolog. S. Martini de campis 4. Id. Jan. :
Dedit Conventui ciphum Madrinum ad pedem argenteum et deauratum... an. 1331.
Cil prent touailles, cil bacins, Cil coupe d'or, cil Maderins.
Unum coopertorium Mardrinum ad servitium sui successoris dimisit.
le Scropann. 1415. apud Rymer. tom. 9. pag. 276 :
Unum Maserium coopertum, cum pede et borduris argenteis et deauratum.
Dedit etiam nobis cyphum Mazelinum cum pede argenteo ad serviendum in refectorio.Adde 21. Kl. Maii. Le Roman
de GarinMS. :
Alio loco :Si m'ont tolu et mon pein et mon vin, Et m'escuelle, mon hanap Mazelin.
Infra :Giebert appelle, Baillez-moy câ le vin, Dessus ma table mettez mon Mazelin.
Nolim tamen hisce omnibus Auctorum locis,Desor la table fiert si le Mazelin, Le hanap froisse, si espandi le vin.
murrinavasa, cujusmodi antiquorum erant, intelligi, cum doceat Papias sua ætate ita appellata universim vasa vitrea, seu scyphos vitreos :
Murra, genus vasis, pro vase vitreo ponitur.Edit. habet
pro vitro. Alibi :
Myrrhinum, genus optimi vitri et saphyrini coloris, inde myrrhina vasa dicuntur.Ita Codex editus : at MS. pro
vitri, habet
vini. Sed prior lectio melior ; atque ita sumi debere vasa mazerina in Regestis Peagiorum supra laudatis fortean existimandum est.
Rad. de Asneriis Madrinarius.Statuta Philippi Longi pro sua domo ann. 1317. in Regesto
Pater, Cameræ Comput. Paris. fol. 79 :
Il y aura un Madrinier, qui servira de voires et de hanaps, et aura 3. den. de gages par jour pour toutes choses.Nescio an huc spectent Glossæ Gr. Lat. :
Meterinus, Profusor, ut legendum sit
Meserinus, vel
Maserinus, hacque voce intelligatur Pincerna. Sed hæc vox non est istius ævi.
Guillelmus Madelinarius..., tam pro ciphis, quam pro vitris quærendis et portandis, etc.Vide Olea, Masoricus.
Madeliniervero in Lib. pitent. S. Germ. Prat. et
Maderinier, ejusmodi vasorum opifex, in Charta ann. 1312. ex Reg. 48. Chartoph. reg. ch. 205. Vide supra Madarinarius et Madrelinerius.
madrinavasa ac pocula in usu cotidiano fuisse ita videantur ac vulgata, ut iis servandis et administrandis minister proprius præpositus fuerit in aulis Regum, mirari sane subit, quod ex iis potoriis vix hodie aliqua suppetant : præter illud forte quod etiamnum servat illustre ac regium omnino Sandionysianum gazophylacium, de quo ita Doubletus pag. 344 :
Le hanap du Roy S. Louis, dans lequel il beuvote, fait de Madre, avec son couvercle de mesme matiere, garny d'un pied d'argent doré, et dedans icelui hanap, au milieu du fond, un émail de demy rond taillé de fleurs de lys d'or à champ d'azur, etc.Qui quidem sancti Ludovici scyphus coloris subfusci est, et ex pretiosiori lapillo confectus, adeo ut
agatæformam præferat, firmetque sententiam Antonii Nebrissensis : cujusmodi forte fuere de quibus Nicol. de Braia in Ludov. VIII :
Tametsi poetis veteribus loquendi formula familiaris, de qua Savaro ad Sidonium lib. 2. Ep. 13.Discumbunt proceres, implentur vasa phalerno Gemmea, clam labor est crateres evacuare.
porcellanasimitantur, vasis ex argilla opere figulino elaboratis, incrustatione quadam albissima intinctis deinde in fornacem positis, quo nitorem et lævorem vitri acciperent.
Porcelaine; alia inferioris, quam
Fayanceappellamus, fuisse certum videtur. Et quidem distinguebantur
Le grand et petit madre, ut colligitur ex Lit. remiss. ann. 1383. in Reg. 124. ch. 64 :
Raoulin Guillet vit quatre hanaps de caillier ou de petit Madre, desquelz l'en servoit en ladite taverne.Aliæ ann. 1400. ex Reg. 155. ch. 432 :
Un hennap de Madre du pris d'environ six blans.Argillam fuisse innuere videntur Lit. remiss. ann. 1408. in Reg. 162. ch. 212 :
Icellui Boyaud avoit esté fort blecié en sa teste d'une grant pierre, qui estoit cheue sur saditte teste, et y portoit, comme l'en dit, du Madre ou autrement.
Adsit plena sero Maserica theca liæo, Penus et artocopis, et acerna popina ferinis.
Masericam, ollaminterpretatur.