minuere

minuere [CL] 1 (intr) to become smaller. b (trans.) to reduce in size or extent, make smaller. lunaticus est cujus ~ente luna minuatur vel mutatur cerebrum Comm. Cant. III 43.  b ~atur ‥ cerebrum Comm. Cant. III 43 (v. a supra). 2 to reduce in amount, number, or value, make less. admisso itaque trocheo ~itur temporum numerus et erunt tempora xxiij Aldh. Met. 10 p. 82; sic male sacra fames exactor dispulit illos, / sic minuet servos, nec sic sibi sat habet illa Alcuin Carm. 8. 13; 958 si quis ‥ hoc ‥ donum ‥ frangere vel ~ere voluerit, ~at omnipotens Deus dies illius in hoc seculo CS 1040; c965 hoc donum ‥ minentes et spoliantes sciant se in novissimo judicio ‥ rationem reddituros CS 1139; c1175 prohibeo ut nullus quicquam predictarum decimarum auferre, ~ere, vel detinere presumat Regesta Scot. 165; 1213 si qua ‥ tenementa vel feoda sua post inchoatam discordiam ad detrimentum ‥ episcopi ‥ minuata inveneritis Cl I 154a. 3 (~ere sanguinem) to let blood. b (~ere sanguine or ellipt.) to bleed (person, part of body, or animal); c (w. object bled in dat.). d (p. ppl. as sb.) person who has been bled. licentia ~endi sanguinem omni tempore statim post capitulum petenda est Lanfr. Const. 159; ~ere vero sanguinem sine detrimento corporis non contingit N. Lynn Kal. 207.  b cum ii qui ~endi sunt ‥ ad locum ‥ venerint Lanfr. Const. 159; Robertus faber ‥ debet ~ere boves domini sanguine ad Natale Cust. Glast. 102; 13‥ [v]ena sub pollice, si ~atur, contra caliditatem corporis valet multum Tabula Phlebotomiae.  c 1213 pro furrura Ricardi Clerici qui ~uit domino regi iiij s. Misae 234; 1337 in sanguine domine ‥ ~endo iiij d. Househ. Ac. 216.  d queritur quare dicatur: ‘tertia lux cunctis gravior solet esse minutis’? Quaest. Salern. B 38; queritur de ~tis quare magis diligunt coire quam non ~ti? Ib. B 39; 1234 de ~tis sic volumus quod spacium minuendi et numerus minuendorum ‥ observentur Vis. Bury 735; et econverso sedebunt per ordinem, quando cenant cum ~tis Cust. Cant. 10; a ceteris fratribus portabitur ad infirmariam, viz. ad mensam †munitorum [l. minutorum] et ad mensam infirmorum Cust. Swith. 20; 1451 exceptis ~tis, debilibus, et infirmis Mon. Francisc. 92. 4 to have one’s blood let: a (refl. or pass., w. sanguine or ellipt.); b (refl. as middle, w. sanguinem or ellipt.); c (absol. or intr.). a rex ‥ ~tus est sanguine. ‥ etsi non sanguine, ut esse testaris, ob mentis tamen livorem rex minutus est Dei gratia Pass. Æthelb. 7; infirmi fratres et qui opus habebant ~i sanguine Chr. Abingd. II 154; in balneo calido de utroque brachio se sanguine ~ens spontanea ‥ stulta morte vitam finivit Chr. Dale 10; homo infirmus sanguine non minuitur [ME: : he ne let him naut blod] ex illa parte ubi est infirmitas AncrR 33.  b qui sibi in curia sanguinem ~unt vel accipiunt medicinam P. Blois Ep. 14. 48C; Burnellusque sibi minuit crinesque totondit Nig. SS 1509; c1230 ut nullus canonicorum preter ejus licentiam sibi [v. l. se] ~at, vel a civitate recedat Reg. S. Osm. I 14; inveni eum jacentem in lecto, ~erat enim sibi Chr. Evesham 144.  c 1194 vicarii ‥ nullo modo recedant a villa ‥ nisi per licentiam decani, nec ~ant, nisi prius in capitulo licentia publice requisita Conc. I 500a; cur ante prandium juvenes ~unt et senes post prandium Quaest. Salern. C 10. 5 to cut into smaller pieces, mince. in quoquina sit mensula, super quam olus apte ~atur [gl.: seit mynce] et lecticula, et pise, et fabe frece Neckam Ut. 96. 6 to subtract, take away. b (p. ppl. as sb. n.) subtracted number. ex illi xxj drachmas [v. l. ex his ergo xxj ~e] Rob. Angl. (I) Alg. 74; quod de thesauro nichil ~atur per x annorum spacium Norw. Cath. Pri. 115.  b aucta ~ta simul minues, sed cetera junges Rob. Angl. (I) Alg. 138. 7 to reduce in degree, scope, or scale, lessen. b to alleviate, mitigate (pain or sim.). nulla occupatio animae meae potuit ~ere amorem vestri Anselm (Ep. 22) III 129; candor ‥ interior non ~itur sed potius ex pressuris suscipit incrementum Alex. Bath Mor. II 8 p. 127.  b contuli ‥ illis benefitium ‥ penam ~i qui mortem acceleravi W. Malm. GR II 202 p. 252; ut [dolorem] ~ant jam remissum Gir. TH III 12 p. 157. 8 to reduce in authority, importance, or power, degrade; a (person or living thing); b (dignity, law, or sim.). a c1095 circumjacentibus plateis frequenter ~eris, et frequenter bannearis H. Los. Ep. 16; a1162 nemo ‥ presumat eas [sc. moniales] vel res earum opprimere, ~ere, vel aliquam injuriam ‥ eis inferre Doc. Theob. 174; et mutilata frondibus arbor ‥ tam dignitate ~itur quam decore Gir. TH III 53.  b 798 ne ullus rex ‥ apostolica decreta violenter infringat aut ~at (Lit. Papae) CS 284; a1072 defendo ne aliquis de prefato jure ecclesie prescripte aliquid auferat vel ~at Regesta I 120; ut numquam aestimetis vestrae celsitudinis ~i dignitatem Anselm (Ep. 248) IV 159; 1117 ne nos eandem dignitatem ~amus aut ~i sinamus W. Malm. GP I 69. 9 (p ppl. as adj.) small in size, amount, or value; b (of animal). c (as sb. m.) small intestinal worm. obolus, ~tus nummus GlC O 65; ni pius in templo Deus aera minuta ferentem / laudasset viduam, quae sua tota dedit Alcuin WillV prol. 13; calculus, ~tissima petra arenae Gl. Leid. 12. 12; et c acrae silvae ~tae (Kent) DB I 10va; 1242 arma ~ta (v. gisarma); 1486 empciones ~te per dietas ‥ in omnibus et singulis ~tis empcionibus victualium Househ. Ac. 557.  b ~tissimarum avicularum CathA (v. minurrire).  c lumbrici secundum quosdam generantur in yleon, ascarides in orbo, cucurbitini in longaone, et mimiti [? l. minuti] in eodem Gilb. V 229. 1. 10 less important, with little authority or power. b (as sb. m.) person of lower rank or status. 1167 sed fortasse ~ti homines indigni videntur ut pro eis tanti principes debeant exacerbari J. Sal. Ep. 200 (235); 1168 ~ti homines ejusdem ville r. c. de xx s. de eodem auxilio Pipe 41; duo ~torum hominum quos tunman Angli dicunt (Cnut) GAS 621; c1211 quid faciant clerici miseri et ~ti sub potestate constituti? Gir. Ep. 6 p. 220; 1289 curia de ~tis placitis tenta apud Gippewycum AncD A 3776.  b sintque omnes, tam primarii quam mediocres et ~ti, liberi et quieti (Cnut) GAS 621. 11 minute, executed with attention to detail. 1284 de latrocinio unius furure ~ti operis Gaol Del. 35B m. 24d.. 12 (p. ppl. as sb. f. or n., usu. pl.) small object. naenia, i. ~ta quae in sole videmus vibrare, quod paene nihil Comm. Cant. I 7; 1308 in amigdalis, croco, rys, pipere, galanga, ficubus, resinis et aliis ~tis ‥ emptis Ac. Durh. 2; 1328 dedit eis meremium ‥ et alia ~ta cum cariageo eorundem Deeds Balliol 315; 1337 ~te necessarie tam de empcione quam de stauro pro hospicio domine Househ. Ac. 226; Greci autem pro albo piperi accipiunt quoddam ~tum planum sine rugis quod invenitur in pipere nigro ‥ SB 27. 13 (as sb f. or n.) small coin, mite; b (w. ref. toLuc. xxi 2); c (as measure of weight). quadrans duo ~ta habet. duodecim ~ta in uno tremisse sunt Comm. Cant. III 5; calcus minima pars ponderis est quae tenet dimidium silique et quartam partem silique, idest ~am et semissem Ib. app. p. 564; quadrans genus nummi est habens duo ~ta Gl. Leid. 29. 9; de alia scira homo de summa caballi j denar’ dabat. de eadem vero scira unam ~tam (Chesh) DB I 268ra; sepius invigilo quot mille talenta minutis / constent L. Durh. Hypog. 65 (v. invigilare 2c); et ego de uno denario iij Pictavinas sive tria minuta Latin Stories 113.  b a797 et ipse Dominus viduae laudavit duo ~ta quae ‥ Deo ‥ obtulit Alcuin Ep. 74; copiosis largitionibus divitum plus duae ~tae valuerunt pauperculae Gosc. Transl. Aug. 26B; omnibus largitionibus divitum copiosis plus due ~te valuerunt evangelice paupercule apud judicem justum NLA II 38.  c halfe a fardynge, calcus, calculus, †munitum [l. minutum] CathA; a myte, quando est pondus, ~tum Ib.. 14 (as sb f.) small fry. ~te, lochie sc. Gir. TH I 9 (v. locha). 15 (as sb. f.) minute, rough draft. curiam perveniens, invenit negocium in ~tis exaratum, ut optavit, in manibus minutoris Meaux III 188; 1428 doctores provisionem ‥ conciperent et ~tam exinde redigerent in scripturam Reg. Cant. III 191; 1449 cedulam papiream forma ~te ipsorum prelatorum desideria continentem producentes Conc. Scot. I cvi; item pro ~ta ‥ viij flor., pro charta ‥ pro scriptore Amund. II app. 271. 16 (as sb. f. or n.; geom. or astr.) minute, one sixtieth of a degree. gradus ‥ ~tum 60 Adel. Alch. 21; Gros. 14 (v. gradus 14a); secundum astronomos iterum quilibet gradus dividitur in 60 ~ta. quodlibet minutum in 60 secunda Sacrob. Sph. 88; nullus sinus est nobis notus nisi quantum communicat cum diametro quam dividimus in 300 ~ta Wallingf. Quad. 32; margines [sc. regule] ‥ dividemus in 60 partes equales divisione fideli et vocabuntur hec sectiones gradus seu partes cordarum, quarum parcium quamlibet dividamus in 60 ~ta vel in quotlibet longitudo permittit Id. Rect. 412; ~tarum continuacio SB 7. 17 (as sb f. or n.) minute; a (of an hour usu. one tenth of an hour); b (as one sixtieth of an hour; c (as one sixtieth of a day). a recipit hora ‥ x ~ta Bede TR 3; ~ta ‥ a minore intervallo vocantes Ib.; 798 una hora decem habet ~ta, decies vero decem ~ta faciunt centum ~ta Alcuin Ep. 148 p. 240; ~tum quoque est ex iiij momentis collectum. punctum vero temporis spatium duobus ~tis et dimidio metitur. hora etenim iiij punctis contenta est, xxiiij diei Adel. Alch. 17; a minute (a mynet of an howre), ~ta, ~tum CathA.  b scinditur ‥ hora equalis ‥ in lxa partes quas vocant fracciones seu ~ta Bacon VI 48.  c duodecim lunationes ‥ continebunt trecentos quinquaginta quatuor dies et viginti duo ~ta unius diei Bacon Tert. 284; unum autem ~tum diei est xxiv minute hore; quoniam sicut dies ad suum minutum, ita hora ad suum minutum igitur permutatum Bradw. CD 470A. 18 (as sb f., mus.) minute, form of note (shorter than a semibreve). prima dicitur largissima, ‥, sexta ~ta, septima minima ‥ ita semibrevem primo divido in iij partes quas ~tas voco ‥ Will. 24; Odington non vocavit illam notam minimam sed ~tam quia posuit quod minor possit esse Ib. 25. 19 (as sb n.) (as measure). 1418 de qualibet pipa cisare, cervisie, et boscheto v sol. Turonenses ac etiam de quolibet minoto salis Foed. IX 565.