moneta
ad hoc enim ut fiat generatio oportet utriusque spermata convenire et in ~am conceptionis transfundi, ut exinde fetus subsequatur generatio
fetus in utero materno nervis, venis, arteriis per umbilicum ~e conceptionis illigatus constat
quum spermatis pars suscipitur in una ~a matricis, et altera pars in altera: deinde ille partes sunt continue, et tunc divisus fetus generatur secundum capita et continuus in inferioribus vel econverso
mercatus redd. l sol. et de ~a l solid
quando ~a vertebatur quisque monetarius dabat xx solid. ad Lundoniam pro cuneis ~ae accipiendis
rex commisit Ernaldo de Landa ‥ et preposito ~e Burdegale ‥ domum domini regis de monetaria junctam aule domino regis in Burdegala
duo sunt officia necesssaria in unaquaque ~a, viz. magistri ~e et custodis ejusdem
custodem dicte minete nostre apud dictam villam [Cales’ ]
absque aliqua bullione ‥ magistro ~e turris Londonie seu alicui alii portanda(
absque aliqua bullione ‥ magistro minete turris Londonie seu alicui alii portanda
pro gardianis excambii minete infra turrim Lond’
monetarii reddebant per annum TRE iiij libras pro ~a
ut sanctus Edmundus habeat monetarium suum in villa sua cum omnibus consuetudinibus ~e sicut habuit tempore patris mei(
concedo quod abbas ‥ habeat in villa de S. Edmundo ~am et monetarium et cambium suum(
rex W. geldum ~e posuit
omnis denarius haec tria debet habere: ~am, pondus, puritatem
denarius quippe bonus puro ex aere, recto pondere, ~aque legitima debet constare
sunt narratores quibus est numerata moneta / nequam factores nisi sunt ibi munera leta(
monetarius habet unam [(hagam ] quietam quamdiu facit ~am
volo ‥ ut omnes burgenses ‥ jurent tenere et servare ~am meam in Anglia, ut non consentiant falsitatem ~e mee(
etc.(v.
cum eam ponderasset, inposuit eidem Judeo predictam platam de tonsura ~e fuisse conflatam
ad aedificationem monasterii ‥ trecentas libras legalis ~ae
etc.(v.
etc.(v.
in viginti libris argenti bone et usualis ~e
in ~a currente(v.
sex solidos ‥ bone et usualis ~e
xx librarum usualis ~e regni nostri
usualis ~e(v.
duas ‥ armillas ‥ pensantes xxiiij denarios minus de nova ~a regis quam libram plenam
Gillopatric monetarius r. c. de iiij li. pro forisfactura veteris ~e
veterem ~am(v.
tunc omnino creata est nova ~a
mandatum est thesaurario et baronibus de Scaccario quod ‥ sumptus quos W. de G. apposuit in nova ~a predicti auri regis fabricanda ‥ in exitibus cambii regis allocari faciant
inprimis, in diversis thesaurariis monasteriorum et ecclesiarum Anglie est summa depositorum de ~a veteri xxviiijm ijc xxvij libre viij solidi et viiij denarii et obolus sterlingorum veterum. item de nova ~a in eisdem thesaurariis vijm ‥ libre etc. sterlingorum novorum
de veteri ~a(v.
summa oneris, ix li. iiij s. iij d., antique ~e, que summa extendit in nova ~a ad xj li. xiij d.
hoc anno creavit rex ~am auream denariorum
assignavimus vos ‥ ad assaiam de ~is nostris, de auro et argento, in turri nostra Londonie(
incepit ~a de auro(
in ~a auri in Anglia
computum ‥ monetariorum domini regis ‥ de ‥ expensis provenientibus de cona tam auri et argenti quam de nigra ~a
ipsis quoque fratribus regularibus damus ‥ quindecim libras Rothomagensis ~e ‥(
in ~a sancte Elene
de auro in ~a sancte Helene xxiiij s. ix d. numero ponder’ lxxj s. x d. ob.
Cathaiorum ~a
fieri fecit novam ~am que vocabatur Scalding’ seu ~a episcopi vel Stephening’ a nomine episcopi(
xiiij ~e de partibus transmarinis(v.
in ~a Flandr’ vocata Englissh’
pro Scotica ~a
in quindecim libris grossorum ~e Flandrie, allocanda pro qualibet libra quinquaginta quinque solidos
tria milia marcarum ~e Scoticane
~e Scotie(v.
invenerunt ‥ clerici regis ‥ octo millia libras argenti optime ~e
preter morem usitatum, / non per follem sed per flatum / hec moneta cuditur
- 1. munt (plaats waar het geld geslagen wordt);
- 2. (poët.; postklass.) munt(geld);
- 3. (postklass.) (metaf.) stempel.
Verbis utendum est, ut nummis publica Moneta signatis.Ita
monetam latiaris eloquiidixit Symmachus, pro charactere. Vide Juretum ad hunc locum pag. 315. Eadmerus lib. de S. Anselmi similitud. cap. 9 :
Denarius bonus puro ex ære, recto pondere, Monetaque legitima debet constare.Infra :
Is autem Monachus qui adeo est senex, ut ante et retro jam nequeat inclinare, denario illi est similis, cujus Monetam temporis antiquitas jam delevit.Rursum :
Assimilatur nummo ponderoso, Monetam tamen non habenti, et ideo non æque venali.
Tertio Idus Februarii apparuerunt de nocte igneæ acies... et lux tanta enituit quod nummus cujus Monetæ esset posset agnosci.
Et ne aliquis conet monetam domini regis, in qua Moneta apparebit, nisi fracta fuerit infra circulum.
Infantes docet illa loqui, linguasque ligatas Solvit, et in propriam deducit verba Monetam.
eadem et trutina dicta, quia admonet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat.Iter Camerarii Scotici cap. 10. § 5. de Brasiatoribus :
Non habent mensuras, videlicet quartam, pintam, tertiam, et partes concordantes Monetæ domini Regis, per quas mensuras populus possit deservire debite, cum indiguerit.Ubi
Monetasumitur pro mensura publica ac regia quæ pretium
monetæfixum habet. Ibid. cap. 9. § 3 :
Quod non faciunt panem concordantem monetæ, panem pro denario, panem pro obulo, panem pro quadrante.
Trado ad usus fratrum S. Camerac. Ecclesiæ... alodium de Lietscinis et de Wilrehem, cum Moneta, cum teloneo et macera et districto, cum molendinis, cum terris cultis, etc.
Videns autem hæc admodum pauca superadjeci decimam mei monetagii in Moneta Pictavensi.Occurrit rursum in Charta ann. 1215. ibid. col. 844. et alibi passim.
Majori filio meo Johanni lego... totum mansum majorem in quo maneo ad naves, cum sua Moneta et cum suis omnibus botiguis et operatoriis.
Dono tibi dilecte sponse mee Majore, episcopatum Albiense, et civitatem, et Moneta, et mercatum.
Change. Charta Otton. imper. ann. 1001. inter Instr. tom. 3. Gall. Christ. col. 1 :
Dedimus jus, fas atque licentiam faciendi, statuendi atque construendi mercatum cum Moneta, teloneo, banno et totius publicæ rei ministeriis, in quadam proprietate sanctæ Cameracensis ecclesiæ, in loco qui vocatur Castellum S. Mariæ... Atque prædictum mercatum, Monetam, teloneum, bannum, cum tota publica functione, in proprium concedimus sanctæ Cameracensi ecclesiæ, tali tenore, ut nullus dux, marchio, sive comes, seu aliquis homo ullam potestatem habeat super memoratum mercatum.Ubi haud obscurum est præcipuum hujusce concessionis propositum ad
mercatumspectare, seu fori instituendi facultatem, cujus appendices enumerantur omnes, mensa nummularia scilicet, jus exigendi tributa ex mercibus,
bannaindicendi atque officiarios constituendi, qui iis servandis invigilarent. Neque alio sensu intelligendæ videntur Chartæ huic similes, in quibus monetæ percussio non exprimitur aut indicatur. Aliunde vero jus cudendi monetam ecclesiæ Cameracensi assertum infra, ubi de monetis baronum, ostendemus.
Monetavero his locis est Jus statuendi de omnibus quæ ad monetas et earum usum pertinent.
In episcopatu Constantiensi, Fratres de Monte AngelorumIbidem :(debent) unam Monetam auri.
Ecclesia de Monte Angelorum unam Monetulam auri.
Monnoie Blanche, cui
nigraseu ærea opponitur. Edictum pacis Jacobi Reg. Arag. ann. 1228. tom. 8. Spicil. Acher. pag. 386 :
Præstantes insuper centum viginti solidos de Blencha Moneta.
Tant en monnoie d'or comme en blancque monnoie.
Bossanaya.
nigraaliis dicitur. Vide Bruna 1.
censuspersolvi debent, atque adeo eadem atque
fortis, cujus scilicet materia purior erat, qualis nimirum eo tempore, quo instituta fuerat ejusmodi pensitatio ; tunc quippe minus erat adulterata. Instr. ann. 1389. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 373 :
Dedit et concessit, videlicet pro summa quadraginta librarum bonæ Monetæ censualis.Vide supra Censuales nummi.
Computisdatur et accipitur, in Charta ann. 1261. ex parvo Reg. S. Germ. Prat. fol. 53. r°. col. 2.
nigra.
Ad episcopum et ecclesiam Mimatensem pertinet jus... cudendi monetam ære Contaminatam et monetam argenteam, etc.Occurrit præterea apud Rymer. tom. 5. pag. 444. col. 2.
Ponamus,Eadem de re habet Philippusinquit , quod a tempore venditionis citra facta est Moneta de corio, sicut fuit tempore captivitatis Regis Johannis, de qua moneta licet curribilis sit centum floren. non valent duos florenos de Moneta currente tempore contractus, etc.
de Commineslib. 5. cap. 18 :
Et mit (le Roy Jean) le royaume en si grande pauvreté qu'il y avoit longtemps monnoye comme de cuir, qui avoit un petit clou d'argent.Ex his tamen minime certo efficitur iis temporibus exstitisse ejusmodi monetam coriaceam, præsertim cum nullum supersit hac de re Edictum, unde opinionem hanc deliramentum esse atque puerilem fabellam ait Molineus de Usur. n. 799. neque probabilior videtur D.
le Blancpag. 230. De moneta itaque debiliori, quam urgente necessitate cudi jusserat Carolus Regens, hæc accipienda existimo. Et quidem exstat Edictum datum Parisiis 25. Jan. ann. 1356. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 95. in quo memorantur gravissimæ querelæ quas de imminutione monetæ habuerat populus, quibus ut fieret satis fortiorem monetam cudendam eodem Edicto curavit. Huc spectant Chron. S. Dionysii tom. 2. pag. 17. et Belgicum cap. 93. Antiquioris usus fuit hæc coriacea moneta apud Francos, si fides Joh.
Aliquanto tempore per regnum Franciæ intermissum est fabricari monetam, et maxime quandiu Rex erat absens, sed monetæ curreHæc credat qui aliis quas ibi profert fabulis fidem habere volet. Monetam coriaceam apud Lacedæmonios in usu fuisse docet Seneca lib. 5. de benef. cap. 14. quod et propter exhaustam diuturnitate Italici belli pecuniam fecisse Fridericum II. Imper. narrat Antoninus Florentinus in Chron. ad ann. 1240.(currebant) frusta de corio cum infixo clavo aureo vel argenteo, majori vel minori, et secundum hoc erat majoris pretii vel minoris.
de Niemin lib. de Privil. et Jur. imper. ex conficto Ottonis M. decreto, evertit et exsibilat Muratorius tom. 2. Antiq. Ital. med. ævi col. 590. Vide infra Britanniæ ducum denarii in Moneta Baronum.
fortiopponitur. Vide infra. Occurrit præterea in Privilegiis Capituli S. Barnardi de Romanis ann. 1358. tom. 3. Ordinat. pag. 277. et alibi passim.
Nummi leves, in Charta Philippi senioris
de Falkensteinpro monast. Fuld. ann. 1266. apud Schannat.
fortium. Ita vocabant eam monetam, cujus materia purior erat, minusque adulterata. Vetus scheda :
Ad Nativitatem beatæ Mariæ 1306. incipit fortis moneta, et fuerat cursus debilis monetæ ab Omnibus Sanctis 1303. usque ad dictam Nativit.
Libræ fortes, libræ fortium, in Chartis aliquot, in Histor. Monasterii S. Mariæ Suession. pag. 450. apud Duchesnium in Hist. Drocensi pag. 276. Guichenonum in Histor. Sabaudica pag. 52. 60. 61. eumd. in Bibl. Sebusiana pag. 349. 355. et in Episcopis Bellicensib. pag. 78. Justellum in Hist. Turenensi pag. 90. Roverium in Reomao pag. 327. etc. Charta Lud. Imp. ann. 1329. pro Monetariis Papiensibus :
Et debent taliare monetas prædictas tali modo, quod in duabus unciis non sint plures quam 3. denarii fortes, et 3. debiles, etc.Infra :
Et debent taliare monetam tali modo, quod nullus de prædictis denariis erit fortior vel debilior suo justo pondere ultra 1. granum.Charta ann. 1306. pro Moneta Comitatus S. Pauli :
Et les deniers seront taillez à douze fors, et à douze foebles ; c'est à sçavoir les fors à 14. sols 6. d. et les foibles à 19. s. 6. d.Adde Statuta Leodiensia art. 19. et formulam
assidendi terrasin Ducatu Burgundiæ post Consuetudinem Municipalem, sub finem capitis. In Charta ann. 1162. apud Ghirardaccum lib. 3. Hist. Bonon. pag. 85 :
Receptis ab eo centum libris afforciatorum.
Denarii infortiatorum, passim in Tabul. Abbat. Dalonensis fol. 4. 5. 7. 49. 55. etc. Ibidem fol. 70 :
Acceptis 8. libris de forzats, vel Pictavinis.
Solidi exforçati, eadem acceptione, in Charta ann. 1171. apud Stephanot. ex Antiq. Pictav. Bened. Mss. part. 4. pag. 566.
Solidi inforciatorum, in nova Gall. Christ. tom. 2. inter Instr. col. 451.
Solidi reforciati, in Charta ann. 1323. tom. 2. Hist. Dalph. pag. 110. col. 2 :
Lego... Esmenjardæ filiæ meæ 500. libras Reforciatorum, sive Turonensium bonorum,in Testam. Isnardi de Antravenis apud
An. 1112. nummi mutati sunt, et cum granis alii facti sunt.
Item et duos sacos Monetæ mixtæ dicti regni, ponderantes cc. marchas.
Comme le suppliant eust acheté certaine Monnoye de plont de huit et de quatre deniers Parisis pour le pris et somme de huit blans ; et huit jours après ou environ eust icelle monnoye de plont vendue à un nommé Jehan Michau le pris et somme de cinq sols Tournois, et d'icelle monnoye eust esté trouvé quatre ou cinq jours après icellui Jehan Michau saisi en la ville de Lillebouchart, et pour ce eust esté emprisonné audit lieu, etc.
alba, seu argentea opponitur. Martialis lib. 1. Epigr. 100 :
Sic enimUt convivia sumtuosiora, Toto quæ semel apparas in anno, Nigræ sordibus explices monetæ.
æreammonetam intelligi censet Salmasius. Nicolaus Oresmius Episc. Lexov. de Mutatione Monetar. cap. 3 :
Et quoniam aliquoties in aliqua regione non satis competenter habetur de argento,... imo portiuncula argenti quæ juste dari deberet pro libra panis, vel aliquo tali, esset minus bene palpabilis propter nimiam parvitatem, ideo facta fuit mixtio de minus bona materia cum argento : et inde habuit ortum Nigra Moneta, quæ est congrua pro minutis mercaturis.Charta Joannis Nigellensis Domini apud Vassorium in Novioduno pag. 952 :
Centum solidos Nigrorum vel Atrebatensis monetæ, in pretio 18. nummorum nigrorum singulis annis me et hæredem meum soluturum concedo, etc.
Turonenses nigri, in Charta ann. 1369. in Probat. Hist. Turenensis pag. 42.
Nigelli, in Charta Communiæ Crespiacensis ann. 1223 :
Dicta vero Communia pro his omnibus tenetur reddere Baillivis nostris apud Crespiacum singulis annis trecentas et septuaginta libras Nigellorum ;
Damus et concedimus in puram et perpetuam eleemosinam sexaginta libras Nigellorum.
sols nerets) dicuntur valere 36. sol. Paris. Vide Renaldum in Probat. Histor. Suess. pag. 23. Justellum in Probat. Hist. Turenensis pag. 64. Hist. Monasterii S. Mariæ Suessionensis pag. 466. etc.
de terno,
de quaterno, de duplo,
XI. Kl. Aprilis ann. 1212. fuit aspersa a domino Rege Petro moneta de Quaterno Barchinon.Andreas Boschus de Titulis honorar. Catalaniæ lib. 4. pag. 490 :X. Kl. Martii an. 1221 . fuit a domino Rege Jacobo aspersa moneta de Duplo Barchinon. VIII. Kl. Sept. an.1258 . fuit aspersa a domino Rege Jacobo moneta de Terno Barchinon.
LaChronicon Petri Regis Aragon. lib. 3. cap. 8 :moneda de tern de Barcelona, qual era cousta ab la constitucio del Rey Don Pere del any 1365. so es la moneda se fabricava en Barcelone en virtut deldits privilegis del Rey Don Jaume any 1258. Rey Don Pere ab pragmatica del any 1283.
Sino a nos solament batre moneda en Catalanya, e que sia moneda Barcelonesa, e ques bata dins la Ciutat de Barcelona : laquel moneda es appellada de Tern.Monetæ
de bino, in Catalania meminit Paulus Xammer lib. de Antiquit. Barcinonæ § 10. num. 41.
Hoc prædictum donum... nos et successores nostri, si voluerimus, possimus recuperare datis, imo persolutis successoribus nostris 5. millib. solid. Tholos. Monetæ septenæ, vel Malgor. duplos largos ad ipsorum electionem, vel ex singulis 26. solid. Tholos. unam marcham argenti fini, et de pure pro eadem ratione, si Tholos. et Malgor. abjiciebantur vel minorabantur expenso de lege, etc.
Acquisivit a laicis hominibus aliam medietatem Ecclesiæ, cum decimis, et oblationibus, et sepultura ; a Barlione filio Barnardi quartam partem ejusdem Ecclesiæ, et dedit ei inde 4. libras denariorum Viennensis octavæ Monetæ, etc.Infra :
A Falcone filio Isardi accepit Gatgeriam laudante Ademaro fratre suo, dedit ei 300. solidos Viennensis octavæ Monetæ, etc.
Vobis impignoravimus pro solid. unius quadrannos duos de Moneta decima, etc.Alibi :
Donec prædicti solidi integro numero jam dictis restituantur Monachis. Est autem Moneta decena et electissima.Idem Tabular. apud Acherium tom. 13. Spicilegii pag. 284 :
Longa per tempora stetit ipsa Moneta bona in pondere, et mensura decena. Moneta decima octava.Charta Arcembaldi de Soliaco ann. 1229 :
At sciendum, quod debemus Prioratui dictæ villæ de Capella triginta et octo solidos Monetæ decimæ octavæ ad Parisiensem, annuatim censuales, etc.
Ternæ, Octavæ, et
Decimæappellatæ fuerint, haud facile est definire, nisi ad voces a Monetariis vulgo receptas
Moneta prima, secunda, et tertia, etc. referri debeant, et quarum mentio habetur in Consilio Curiæ Monetariæ sub Philippo Pulcro Rege Franc. ad quarum explanationem hæc vernacula ex Adversariis Magni Peirescii, ipsiusque manu descripta, olim excerpsimus, quæ ut minime trita hic inserere haud absurdum fortasse fuerit :
Monnoye douziéme, quinziéme, dix-huitiéme, etc. ; de laquelle il est parlé dans l'Advis de la Cour, sur le fait des monnoyes, dressé sous Philippes le Bel. Ces termes se prennent ordinairement pour la monnoye d'argent et billon, qui estoit une façon de parler usitée entre le Roy et les Maistres generaux des monnoyes, pour par le moyen d'icelle, et le prix que le Roy faisoit donner au marc d'argent hors œuvre, qui estoit toujours contenu és mandemens qu'il envoyoit aux Maistres generaux, sçavoir la traitte, ou l'imposition que le Roy prenoit sur chascun marc d'argent le Roy en œuvre, des especes qu'il faisoit fabriquer. Pour entendre ceque dessus, il faut prendre pour fondement que Monnoye Premiere que d'autres appellentGros , est cinq sols.Monnoye Deuxieme est dix sols.Monnoye Troisieme , quinze sols, et ainsi du plus au plus.Monnoye xii. soixante sols, parce qu'en 60. il y a cinq fois 12.Monnoye xv. 75. sols.Monnoye xviii. 4. l. 10. s. Or quand le Roy ordonnoit une fabrication d'espece, posé que soit celle qui est mentionné au 2. art. de l'advis de la Cour donné au Roy Philippe le Bel sur le fait de monnoyes, qui est à 6. den. (de loy) de 14. s. 8. den. (de taille) ayant cours pour 3. den. Tournois piece : il faut considerer premierement que lesdits 14. s. 8. den. qui font 176. pieces, ayant cours pour 3. den. chascune, vallent en tout 528. den. Tournois, revenans à 44. sols Tournois, qui est la valeur du marc d'argent à 6. den. de loy, en œuvre desdites especes, qu'il appelle Monnoyexviii. laquelle pour n'estre qu'à 6. den. de loy, (qui est la moitié d'argent le Roy) il faut doubler la valeur de 44. sols pour sçavoir la valeur de la susdite monnoyexviii. qui seroit à cette raison 4. livres 8. s. encore que ladite monnoyexviii. doit valoir 4. livres 10. sols, qui sont 2. sols sur le tout, ou sur les deux marcs de 6. den. de loy. De sorte qu'en cet article il y auroit faute à la taille desdites especes, laquelle il faudroit augmenter de 4. den. pour la faire venir à 15. sols de taille, n'est que lesdits 2. sols fussent retenus par celuy qui en donnoit l'avis pour la façon et fabrication des 2. marcs. Et pour sçavoir la traitte et l'imposition que le Roy prenoit sur ladite monnoye, il faut remarquer que le Roy par le mandement qu'il envoyoit aux Maistres generaux des monnoyes, leur mandoit le prix du marc d'argent, sur lequel devoient estre fabriquées lesdites especes, qui valloit moins que le marc d'argent en œuvre desdites especes : Comme en cet exemple de la monnoyexviii. le marc d'argent en œuvre, c'est à dire, monnoyé, doit valoir 4. livres 10. sols ; et pouvoit mander que l'on donne du prix du marc d'argent 4. livres, son intention estant de prendre 10. s. de traitte ou d'imposition, ou pour la façon, sur chascun marc d'argent desdites especes. Et la monnoye cinqcentiéme, du temps du Roy Jean, vaut cent 25. livres Tour. et le Roy faisoit donner en ses monnoyes aux Marchands qui livroient l'argent, ou le billon, 102. livres Tournois, lesquels desduits de 125. liv. restera 23. liv. que le roy prenoit de traitte, et ainsi du plus au plus, et du moins au moins. De façon que pour sçavoir la traitte, ou le profit que le Roy y faisoit desdites monnoyesxv. xviii. etc. il faut sçavoir le prix du marc d'argent, lequel estoit toujours specifié et arresté dans les mandemens que le Roy envoyoit ausdits Maistres generaux des monnoyes. La différence desdites monnoyesxv. xii. etc. est que la plus basse, c'est à dire, laxii. est la plus forte monnoye, parce que les especes cy-dessus mentionnées n'auroient cours que pour 2. den. Turon. sur le pied de la monnoyexii. lesquelles sur le pied de la monnoyexviii. deveroient courir pour 3. d. Turon. et ainsi plus la monnoye est haute, plus les especes de mesmes poids et de mesme bonté sont augmentées en cours. Comme par exemple, les susdites especes estans à 6. den. de loy, et de 14. s. 8. den. de taille, dressée sur le pied de monnoye cinqcentiéme, auroient cours pour 7. s. un d. 40. de denier. De tout ce discours se tire que la monnoyexii. est le pied de la monnoye qui se fabriquoit à raison de 60. s. le marc d'œuvre : Et la monnoyexviii. est le pied de celle qui se battoit sur le prix de 4. l. 10. s. ledit marc d'œuvre : et à mesure que le marc augmentoit de prix, on augmentoit aussi le nombre du terme de monnoye, d'autant qu'il y avoit de fois cinq sols ; jusques à la monnoye cinqcentiéme, qui valloit 125. livres.
Ordenons que l'en face nos monnoies d'or, blanches et noires, dishuitaines ; c'est assavoir nos monnoies blanches et noires sur le pié de lx. gros Tournois d'argent le roy au marc de Paris, et nostre monnoie d'or fin sur le pié de douze mars d'argent le roy audit marc de Paris ; c'est assavoir que un marc d'or fin vaudra et courra pour douze marcs d'argent. Et ainsi parmi ce seront toutes nos dites monnoies d'or, blanches et noires avaluées dishuitaines, en courant le marc d'argent le roy audessus du marc pour quatre livres, dix sols Tournois, et un marc d'or fin pour cinquante quatre livres Tournois argent le roy des monnoies dessus dites.Aliæ ejusd. reg. ult. Oct. ann. 1338. ibid. fol. 106. r° :
Ordenons que l'en face nos monnoies blanches et noires vintquatriemes sur le pié de lx. gros Tournois d'argent le roy au marc de Paris, et nostre monnoie d'or fin sur le pié et la value à courir un marc d'or fin pour soixante deux livres, dix sols Tournois.... Et aura chascun denier d'or cours pour vingt-cinq sols Tournois, et nos monnoies blanches et noires, courans à present, seront et demouront du pois, du cours et du coing que elles sont à présent.... Et donnez en tout or fin au marc de Paris cinquante huit livres Tournois, et en tout argent et billon à ceuls qui seront leur loy, quatre livres, douze sols Tournois de celle même monnoie.
le Blancpag. 254.
Ut in omni regno nostro non amplius vendatur libra auri purissime cocti, nisi duodecim libris argenti de novis et meris denariis.Ubi libra auri purissimi, vel, ut monetariorum voce utar, ad 24. karats, duodecim libris argenti puri, seu ejusdem legis æquiparatur.
monetagii. Pactum inter archiep. Lugdun. et comit. Forens. ann. 1167. ex Cod. reg. 5190. fol. 13. v° :
Pedagia tam in fluminibus, quam in terra, communia sunt inter archiepiscopum et comitem Forensem, Moneta similiter communis est ; excepta decima, quæ archiepiscopi specialis est.
decima, non de
moneta decimaagitur.
Si quis denarium inveniat retonsum, vel de alio cuneo, quam de cuneis communibus Angliæ, Hiberniæ, et Scotiæ, statim illum faciat perforari et restitui.
Et se lesdites personnes ès Monnoies qui einsi leur seront monstrées, trouveront aucuns deniers contrefaitz, ou faus, il les perceront, ou trencheront, etOccurrit pluries in veteribus Edictis ad monetam spectantibus : at in recentioribus,perciés ou trenchiés les rendront franchement.
Cizailler, legitur. Vide Copator monetæ.
usu publico constituta, in leg. 1. Cod. Th. Si quis pecunias conflaverit (9, 23.) ;
quæ in usu versatur, apud Lampridium in Alex. Severo ;
in conversatione publica, leg. 2. dicto tit. et leg. 1. de Conlat. æris. (11, 21.) Senator in formula Comit. sacr. Largitionum lib. 6. Epist. 7 :
Hanc liberalitatem nostram alio decoras obsequio, ut figura vultus nostri metallis usualibus imprimatur, monetamque facis de nostris temporibus futura sæcula commonere.
Usualis, in Statutis MSS. Augerii Episcopi Conseran. ann. 1280.
Cursibilis, in Charta ann. 1215. apud Calmet. tom. 2. Hist. Lothar. col. 14.
Usualis et cursibilis, in Tabulario Palensi apud Marcam in Hist. Beneharn. lib. 4. cap. 16. num. 7. et in Chronico Senoniensi lib. 2. cap. 16.
Denarii usuales et dativi, in Charta Caroli IV. Imp. ann. 1351. in Chronico Constantiensi.
Mansurus infra mettas prædictas.... solvet nobis viginti solidos Cursualis monetæ in comitatu Nivernensi.
Monnoie coursable, in Edicto Philippi VI. Reg. Franc. ann. 1336. et in alio ann. 1339. tom. 2. Ordinat. pag. 142. Vide Cursualis.
Ut liceat ei in sua civitate monetam publicam cudere, quam per omnem Comitatum et Episcopatum ejus dativam et et acceptam esse præcipimus.Occurrit etiam in Charta ann. 1258. apud Maximilianum Henricum in Apologia Archiep. Coloniensis pag. 33. Tabularium Conchense in Ruthenis Ch. 85 :
Centum 84. solidos denariorum exhibilium et pecunibilium publicæ monetæ Carcassonæ, etc.
Nummi usuales, in Speculo Saxonico lib. 1. art. 65. § 5 :
Nummi communiter currentes vel usuales,lib. 3. art. 40. § 4. Occurrit passim. Vide Ambulare.
de mise, in Charta ann. 1322. in Maceriis S. Barbaræ Lugdun. pag. 203.
Bellum, si ortum fuerit de placito monetæ,.... apud Arcam monetæ terminabitur.
De forisfacto Monetæ ita specialiter statutum est, quod qui accusaverit aliquem de hominibus prædictis, quod accepit monetam quam Dominus Sacricæsaris accipi noluerit, postquam voce præconia prohibita fuerit, etc.
Pied de monnoye, Budelio,
est meta monetariis præscripta in cudendis nummis, quam omnino observare tenentur. Occurrit passim in Edictis ad rem monetariam pertinentibus.
Poullainad calcem Tract. de Monet. pag. 423.
De Monetæ vero redditibus unde controversia multa exorta est, hoc constituimus ; ut habeant Canonici medietatem omnium, et super medietatem decimam ex omnibus quæcumque ex Moneta recto usu perveniunt. De investitura quoque ejusdem Monetæ, quam vestitionem dicunt, cum tempus expostulaverit, ita disposuimus fieri, ut cum post mortem Episcopi, per manum succedentis Episcopi Monetarii Monetam suam acquisierint, pecuniæ inde provenientis habeant Canonici præstitutam partem, scilicet medietatem et decimam, etc.
Prædia, possessiones, beneficia, libera sunt et quieta ab omni exactione, redditione, consuetudine, et relevatione Monetæ quæ tertio anno a nobis exigitur.Idem videtur quod
Monetagiumin Normannia.
le Blancpag. 156.
le Blancpag. 156. ex Reg. 8. Chartophylacii regii fol. 66 :
Monetam Aurelianensem quæ in morte patris nostri currebat, in tota vita nostra non immutandam concessimus et eam neque mutari neque alleviari patiemur. In tertio anno pro Redemptione ejusdem Monetæ de singulis modiis vini et hiemalis annonæ binos denarios, et de singulis modiis avenæ singulos denarios, sicut in tempore patris nostri fiebat, capiemus.
usualis, in Charta ann. 1398. apud Schlegel. Dissert. de Nummis antiq. Gothan. etc. pag. 61 :
10. libris denariorum bonorum usualium seu Monetæ Terræ.
Ubi Gentilis de Fulgineo :In muliere magis portendit probra Monetæ, Si calor est rufus, etc.
Matrix, Moneta dicitur metaphorice, quia sicut super incudem moneta tunditur, sic in matrice fœtus, monetariorum.
Meta. Vide in hac voce.
Monnoie le Royvel
Monnoie du Roy, ad discrimen Monetæ Baronum, quibus id etiam juris competebat.
Villæ, in quibus fiunt monetæ regni, sunt, Parisius, Tornacum, Trecæ, S. Portianus, Monspessulanum, Tholosa, Monsterelium, Rothomagum.Vide infra pag. 497. col. 2. et pag. 500. col. 1.
Nuls des Barons de France ne puet, ne ne doit faire Monnoie d'or et d'argent, se ce n'est li Rois, ou par son commandement, ne Monnoie qui vaille plus d'un denier.Mox, cum de Baronibus qui Statuta de Monetis infringunt, agitur :
Le Quens de Bretagne a encommencé à faire une Monnoie qui valoit deux deniers.Eidem porro Britanniæ Toparchæ Ludovicus XI. Rex monetam auream cudendi facultatem indulsit Diplomate mense Oct. ann. 1465. exarato, quod descriptum legitur in primo volumine Ordinationum ejusdem Regis f. 97. Chartophylacio Parlamenti Parisiensis. Habetur illa apud Hautinum lib. de Monetis Fr. pag. 99.
Brusseltom. 1. de Usu feud. pag. 201. uti minus accurata, censetque laudato Edicto reprobari veterem usum, quo Baronibus assertum hactenus fuerat jus monetam argenteam cudendi, eamque altioris pretii quam unius denarii : haud immerito quidem, cum ex infra dicendis certum sit monetæ regiæ cursum non in omnibus Baronum dominiis invaluisse, in quibus proinde necessarium erat cudi monetam auream vel argenteam, ut esset commercio locus. Exstat præterea Charta ann. 1306. in Tabular. Mimat. qua Philippus IV. Rex Franc. agnoscit Ecclesiæ Mimatensi competere jus cudendi monetam argenteam ; quod a prædecessoribus suis illis concessum non dicit :
Ad episcopum et ecclesiam Mimatensem pertinet jus.... cudendi Monetam ære contaminatam et Monetam argenteam, etc.Ex monetis vero argenteis Baronum, quæ etiamnum supersunt, nihil videtur certo colligi posse : aut enim ad Barones qui eo jure, ex regio indultu, gaudebant, referri debent ; aut esse monetas regias in iis locis cusas suspicari licet.
TalamusMontispess. fol. 21 :
Jacobus Rex.... percepto quod moneta Melgorii in villa nostra Montispess. curribili ab antiquo sufficere non valente usibus hominum ejus ville... ad requisitionem fidelium nostrorum Consulum Montispess. volentes occurrere.... Monetam grossam argenteam, denarios scilicet et obolos, cujus quilibet denarius valeat 12. denarios Melgorienses, et quilibet obolus 6. denarios Melgor. cudendam in ipsa villa, seu ejus dominatione et non alibi... duximus ordinare.
Anno D. 1340. Bartholdus Comes de Hennenberg impetravit ab Imp. Ludovico Lubicen. auctoritatem faciendi auream Monetam sub bulla aurea Imperatoriæ Majestatis.
Et que nulleSimilia habet deMonnoie ne soit prise au Royaume, de la S. Jean en avant, là où il n'a point de propre monnoie, fors la Monnoie le Roy. Et que nuls ne vende, n'achapte, ne fasse marchié fors que à celle monnoie. Et puet et doit courre la Monnoie le Roy par tout son Roiaume sans contredit de nulli qui ait propre monnoie, ou point, que ele courra en la terre le Roy. Et ne seront refusez Parisis, ne Tournois, tout soientils pelez ; mais qu'ils aient cognoissance devers Croix ou Pile, que ils soient Parisis, ou Tournois, pour qui n'y faille piéce. Et li Rois veut et commande que telles Monoies soient receues à ses rentes, comme il commande à prendre en sa terre, et que nuls ne puisse recourre, ne trebucher la Monnoie le Roy, sus paine de corps et d'avoir.
tonsis monetisStatutum Philippi Pulcri ann. 1313. In Philippi III. Regis Fr. Statuto exarato circa Pentecosten ann. 1273. descripto in 10. Regesto Chartophylacii f. 62.
de Laurieretom. 1. Ordinat. pag. 297.
de Mignianes, Guillelmi
Contet, et Johannis
Disinier, datum Regi super Monetis, ex Regesto Cameræ Comput. sig.
Noster, fol. 211. 212 :
C'est l'ordenance que li bons Rois Loys, cui Diex face merci, fist sur le fait des monnoies. Premierement il ordena que nulle monnoie ne courussent en sa terre fors que les senes propres ; et és terres des Barons corussent que leur propre monnoie en la terre de chascun Baron tant seulement. Et les Monnoies nostre sire le Roy doivent courre et estre prises par toutes les terres aus Barons pour le pris que elles valent à leurs monnoies.Statutum Philippi Regis Franc. 17. Jan. 1308. in Regesto ejusd. Regis Chartophylacii Regii :
Et volumus insuper quod nostræ Monetæ currant et capiantur in terris ipsosum Baronum pro pretio monetarum suarum, valore ad valorem.
Brusselde Usu feud. tom. 1. pag. 197. 198. 292. et sqq. quod præsertim efficit ex conventione inter Ducem Burgundiæ et Episcopum Lingon. ann. 1195. qua nulla alia moneta præter Divionensem et Lingonensem in usu esse apud Castellionem permittitur ; unde et regiam prohibitam fuisse contendit. Ne quis vero hac in re remaneat scrupulus, subjicimus monumentum hactenus ineditum, Litteras nempe Philippi
Philip. Dei gratia Francorum Rex. Noverint universi ad quos litteræ istæ pervenerint, quoniam nos fidelem nostrum Joscium abbatem Corbeiæ rogavimus et postulavimus, ut Monetam nostram Parisiensem in villa sua currere faceret, salvo jure suo ; et eidem concessimus, et in verbo regio creantavimus, quod quum monetam suam iterum facere voluerit, contra non ibimus neque vim aliquam ei aut successoribus ejus inde faciemus ; imo ad beneplacitum suum monetam suam in villa sua sine contradictione currere faciet. Quod ut firmum et stabile permaneat præsentem paginam sigilli nostri auctoritate præcipimus confirmari. Actum Ambiani anno incarnati Verbimclxxxv. regni nostri annovii. mense Martio.
Nec illud de laude Episcopi prætereundum est, quod per 15. annos quibus præsul sedet, plebiculæ suæ ita pepercerit, ut percussuram proprii numismatis depravatam, mox post primum annum deposuerit, et Catalaunensem monetam inducens, nunquam deinceps nummi percussuram, ne pauperes inde gravarentur, mutari fecit.Id etiam colligitur ex eo quod de monetarum suarum cursu Barones inter se componere poterant. Hinc Henricus Trecensis Comes Episcopo Meldensi concedit ut ipsius moneta per comitatum Pruvinensem et Trecensem currat. Charta ann. 1165. apud
BrusselTract. cit. pag. 194 :
Meldensem Monetam nec bonam nec falsam deinceps fieri faciam aut fieri permittam,... sed cum Pruvinensi et Trecensi moneta eadem lege et eodem pondere per comitatum Pruvinensem et Trecensem curret in toto posse meo.Eo etiam pertinet inita societas inter Blancham Comitissam et Godefridum Episcopum Meldensem ann. 1208. quam confirmat ejus successor Willelmus ann. 1214. Vide laudatum D.
Brusselibid. pag. 195. At cum dignitati regiæ hæc minus consentanea viderentur, Edictis supra memoratis statuitur, ut monetæ Baronum cursus intra eorum dominia, qui eo jure gauderent, cohiberetur : quod ut facilius obtinerent Reges Franc. jus cognoscendi de delictis circa monetas etiam Baronum commissis, atque mulctas ob
forisfactaimponendi,
Brusselpag. 204. et sqq. Quibus addi potest Arestum Candelosæ ann. 1274. apud Molin. tom. 2. pag. 661. quo Comes seu Dux Britanniæ mulctatur, quod monetam suam in metalli probitate vitiasset. Neque tamen continuo is invaluit usus : exstat quippe in Tabular. Vivar. Transactio inter Philippum Pulcrum Reg. Franc. et Episc. Vivar. ann. 1307. qua constat monetam Baronum tunc temporis, etiam extra eorum terras, in aliquo usu fuisse :
Nos(Philippus Rex) non impediemus directe vel indirecte, quo minus moneta dicti episcopi, quam ipse episcopus cudi faciet, in terra sua cudatur, et cursum habeat in civitate Vivarii, et toto episcopatu Vivariensi, extra vero episcopatum prædictum, moneta ipsa libertatem habebit illam, quam monetæ aliorum Baronum regni nostri habebunt extra terras eorum.
Il est esgardé que nuls ne puisse faire monnoie semblant à la Monnoye le Roy, que il n'y ait dessemblance aperte, et devers Crois et devers Pille, et que elles cessent à estre faites doresnavant.Idem statuitur in Statutis Philippi III. ann. 1275. et Philippi IV. ann. 1313.
Mes. Jehan de Landas fu en la Chambre des Comptes,... et jura à saintes Evangiles que jamés il ne fera, ne souffrira estre faite monnoie au chastel de Ellincourt et ès appartenances semblable à celle du roy, et que celle que il fera, il la fera telle et si... différente, que le peuple le pourra appercevoir clerement.Hinc prævaricatores, bonorum suorum privatione mulctabantur, ut patet ex Lit. ann. 1373. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 661.
Nonnulli nullam habentes auctoritatem juris vel consuetudinem seu privilegium faciendi monetam, falsam cudunt et fabricant in regno Franciæ et locis vicinis, alii vero monetam fabricatam sub vero signo carissimi in Chr. filii nostri Johannis Regis Franc. illustris studiose depravant, et ex hoc cadit a suo recto pondere. Quam plures etiam in locis circumvicinis, quibus de jure aut consuetudine seu privilegio jus competit fabricandi monetam, signum proprium monetæ regiæ, monetæ suæ quam fabricant, quantum possunt similius speciem et formam insculpunt, constituunt et imponunt. Et quamvis moneta prædicta eorum ad usurpatam similitudinem prædictam deficiat a justo pondere argenti, et solito in Regia moneta et more et consuetudine observato, simplices tamen et populares personæ non habentes inter monetas tantæHabetur integra tom. 11. Spicilegii Acheriani pag. 402. cui Chartam aliam earumdem usurpationum indicem adnectemus, ex Cartophylacio Regio, scriniosimilitudinis peritiam discernendi, falluntur quotidie ea occasione in usu monetarum, recipientes monetas falso assimilatas pro veris, etc.
Monetarios, tit. 28.
Nous Eudes Duc de Bourgongne, Comte d'Artois et de Bourgongne, Palatins et Sire de Salins, façons savoir à tous, que come nous aiens entendu que nostre chier et redoubté Seignour le Roy de France, se tient mal apaié de nous, pour ce que le Maistre de ses monnoies li hont donné à entendre que nous façons à maintenant battre monnoie en nostre ville d'Auxerre, et semblable au coing et à la forme de sa monnoie, que petite différence y avoit entre sa monnoie et la nostre, et que mult de gens pouvoient estre décheus en prenant nostre monnoie comme la monnoie de nostredit Seignour ; Nous qui pour riens ne vouldrions fere chose qui depleust à nostredit Seignour, voulons et promettons faire muer le coing en la forme que nous facions quant à present abattre en nostre ville d'Auxonne, et fere en nostre dite monnoie tel differance, et tel forme, que un chascun pourra apertement cognoistre nostre monnoie dissemblable à la monnoie le Roy Monseig. pour tel que nostre dite monnoie haura son cours tant seulement en nostre Comté de Bourgoigne, et en la terre de l'Empire : et commenderons et deffenderons, et ferons deffendre, que il ne forgent la monnoie du Royaume, et les ferons jurer, et auxi ne recevront, ne feront recevoir le billon du Royaume. En témoignage de laquelle chose nous avons fait mettre nostre seel en ces presentes Lettres faites et données au Bois de Vincennes le tiers jour d'Octobre 1337.
Que les Maistres qui feront les monnoies des Prelats et Barons, soient tenu de jurer sur les SS. Evangiles, que ils ne fonderont, ne feront fondre nulle des Monnoies du Roy... Et d'autant que nulle monnoie ne peut, ne ne doit estre sans garde, elle ordonne qu'en chascune monnoie des Prelats et des Barons il y aura un Garde de par le Roy, à ses propres couts et despens, laquelle Garde pour ce que fraude contre les Ordonnances ne puisse estre faite, delivrera les deniers de tel prix comme il sera ordonné, et sera à tous les achaps d'argent et de billon ; et que l'on ne pourra fondre, ne mettre à fournel, se laditte Garde n'est presente, par quoy l'on ne puisse fondre nulles monnoies contre lesdites Ordonnances, et iront les Maistres des monnoies du Roy par toutes les monnoies des Prelats et des Barons, et prendront les boistes desdites monnoies, et en feront essay, pour sçavoir se icelles monnoyes seront faites de tel poids et de telle loy, comme ils doivent estre, etc.
grossi Turonensesnon solum in Gallia, sed in Germania etiam imitando exprimebantur, necnon Flandrenses dynastæ
Albos magnoseffingebant. Hæc Vir Clarissimus
Et cil pert les iex,... qui fait fausse monoye.Dehinc aquæ bullientis supplicio multati patibulo suspensi fuere, ut videre est supra in Bullire 3. Feminæ vero fossa immergebantur vivæ. Lib. rub. fol. parvo domus publ. Abbavil. ad ann. 1296. fol. 18. r° :
Watiers Heraus fu envoié en le court l'éveske pour fausse monnoie que il alouoit et que on trouva en se maison, et pour chu fait meisme Maroie Pissons se femme fu enfouie toute vive le Mardi de Penthecouste.Monetarum falsarii, vel qui adulterata moneta scienter utebantur, igni damnabantur apud Italos. Stat. crimin. Cumanæ cap. 147. ex Cod. reg. 4622 :
Si quis fecerit vel fabricaverit.... monetam falzam, vel monetam falzam spendiderit scienter,... comburatur, ita quod moriatur.
Monetarios, tit. 31.
De falsis monetis, quia in nonnullis locis contra justitiam, et contra Edictum nostrum fiunt, volumus ut nullo alio loco moneta sit, nisi in Palatio nostro ; nisi forte iterum a nobis aliter fuerit ordinatum.Capitulare ejusdem Caroli ann. 808. cap. 7 :
De monetis, ut in nullo loco percutiantur nisi ad curtem ; et illi denarii Palatini mercentur, et per omnia discurrant.Meminit præterea Monetæ quæ in Palatio regio cudebatur, Edictum Pistense cap. 12. quæ quidem pro Inscriptione hanc præferebant,
le BlancTract. de Monet. pag. 49. 75. 98. et 109.
Trientessub regibus primæ stirpis causas hanc inscriptionem habere monuit nos. V. Cl.
De Saulcy. A Philippo igitur quarto ordiemur, cum ipsis monetariis archivis.
Grassin: iis tamen aliisque, quantum licuit, attente perlectis, cum D. Cangio a Philippo Pulcro exordium ducendum existimavimus, quod nihil maximi momenti aut indubitatæ fidei de anteactis temporibus nobis occurrerit. Id præterea suasit exemplum
D. le Blancqui hac in re licet versatissimus sæpissime implicatus hæret. Ad sequiora vero tempora illustranda non minimum proderit locupletissima hæc collectio, cujus etiam ope figuras, pondera ac pretia monetarum ad hanc usque ætatem dabimus.
Cartier, usi in hac re consiliis viri clarissimi
Monetæ Aureæ Regum Franciæ Tertii Stemmatis Sub Philippo IV.
Grossi regales auri (Gros Royaux d'or,)nuper cusi currere jubentur pro 20. s. Paris.
Edicto ann. 1295.
apud de Lauriere tom. 1.
Ordinat. pag. 543.
Floreni magni et parvi, (Florins d'or grands et petits)cusi ann. 1302. 1303.
Regest. 36.
Archivi Regii ch. 60. Florenus aureus exstat, qui forte is est qui hic indicatur, tametsi id nolimus asserere. Ab Altera parte Joannem Baptistam præfert cum Inscript. S. B. in altera lilium Florentinum, cum Inscript.
P. Di. Gra. Fra.
Florenidicebantur.
Florenorummentio occurrit in Charta ann. 1068. unde merito colligit D.
le Blancpag. 147. florenos antiquiores esse ann. 1252. quo primum Florentiæ cusos scribit Villaneus Histor. univers. sui temporis lib. 6. cap. 54.
Histoire véritable de l'antiquité du vicariat de Pontoisepag. 22. seculo decimo quarto exaratam esse, anno forte 1368. harum rerum peritus, quisquis eam legerit, facile videbit.
Regales parviauri puri et examinati,
(petits Royaux d'or fin)ponderis 3. denariorum et 15. granorum, et 70. ad marcam Parisiensem, pretii 11. solid. parvorum Turonensium,
Philippus D. G. Francorum Rex.In postica, crux efficta conspicitur inter 4. lilia, cum Inscript.
Xrc. Vincit. Xrc. Regnat. Xrc. Imperat
Ad Nativitatem B. Mariæ 1306. incipit fortis moneta et fuerat cursus debilis monetæ ab Omnibus Sanctis 1303. usque ad dictam Nativitatem. Vet Regest.
Floreni cum Cathedra, (
Florins d'or à la Chaire) pretii 20. solid. Turon. in
Edicto Philippi Regis dat. Paris. 18.
Jan. ann. 1308. Sic dicti quod Rex in cathedra sedens effingitur. Typum exhibet Tab. VII. num. 3.
Denariidicti
cum Regina, (
Deniers à la Reine) currebant pro 16. sol. 8. den.
Idem Statut. Quærunt viri docti, cujus Reginæ fuerint hi denarii : nam cum ii interdicantur in Edicto ann. 1310. cum Florenis Florentinis et aliis monetis extraneis, videretur conjici posse extraneæ pariter Principis fuisse. Verum ex ipsis statuti verbis id omnino non evincitur :
Denarii cum Reginadicuntur currere pro 14. sol. et 54. conficere ad marcam ut et
Boni cum Regina (Bons à la Reine) 52.et semissem ad marcam, et currere ut
Agnipro 15. sol. unde plerique opinantur ejuscemodi denarios fuisse cusos in Navarræ regno a Joanna Regina Navarræ, Philippi Regis uxore. Verum in Francia ipsa cusos arguit Statutum 4. Aug. ann. 1310. de quo mox. Proinde ii fortasse fuerint, qui Blancam
le Blanc, qui se præ manibus sæpius illum habuisse scribit, cujus etiam genuinum Typum delineari curavit pag. 168. Sed neque ex eo certo concludi posse auctor est idem D.
le Blanccujus sit ætatis, cum in sequioribus temporibus cusum fuisse perspicuum sit. Ejusmodi tamen denarios cusos sub Philippo IV. dubium non est ex laudatis Edictis, unde eos fuisse opinatur in quibus Regis et Reginæ efficta protome : at cujus tituli et ponderis fuerint prorsus incompertum.
Denarii aurei ad Cathedramcurrere jubentur pro 25. sol. Turon.
Denarii cum massa, (
Deniers à la Mace) pro 22. sol. 6. den. Turon.
Denarii cum Massatypum exhibemus Tab. VII. num. 1. et Semissis ejusdem ibid. num. 2.
Denarii cum Regina, pro 16. sol. 8. den. Turon. et
parvi den. nuper cusipro 12. sol. 6. den. Turon.
Ita in alio statuto 18. Jan. 1308.
Floreni cum Massa, 26. ad marcam confecisse, et valuisse 21. sol. 3. den.
Floreni cum Massa, 37. ad marcam confecisse, et valuisse 20. sol. 8. den.
Floreni cum Cathedra, valuisse duobus Florentinis : quorum quidem Florentinorum alii 70. ad marcam conficiebant et valebant 12. sol. 2. den. obol. alii conficiebant 72. ad marcam, et valebant 11. s. 10. den.
Regales duri (Royaux durs)duplum fere pendentes parvorum Regalium, sed legis minoris, scilicet 22. karats auri, cum iisdem ferme figuris, pond. 5. den. 12. gran. et pretii 24. solid. Paris. quorum 34. et dimid. conficiebant marcam auri, ann. 1310.
die Jovis ante Assumptionem Deiparæ, usque ad 8. Febr. seq. Regales Philippi Aug. Regis et Ludovici, incertum an. VIII. vel IX. nonnulli circumferuntur.
Denarii auri cum Agno, (
Deniers d'or à l'Agnel) cum iisdem figuris, quibus insigniuntur
Mutones, (
les petits Moutons) pond. 3. den. 5. gr. pretii 15. solid. Turon. ab 8.
Febr. 1310.
usque ad 1. Sept. 1311.
le Blancpag. 180. ex Statuto 22. Jan. ann. 1310 :
Agnels que nous faisons forger comme au temps de S. Louis, pour 16. sols Par.Unde leg. 16,
sol. Par. vel 20.
sol. Turon. Ipsum consule.
qui est et sera appellé à l'Aignel, laquelle est du temps S. Louis nostre aieul, pour 16. s. Parisis, et aussi pour 8. s. de Bourgeois fors, et pour 16. s. de Bourgeois petits.
Ne mettre les deniers d'or à l'Aignel pour plus de 16. sols petits Bourgois.
Qui est et sera apelée à l'Aignel, laquelle est du temps de S. Loys, nostre tres chier aieul, que nous fesons forger à present, faces prendre et mettre pour sexe sols parisis, et aussi pour huit sols de Bourgois petits, etc.
d'or fin, qui sera appellé à l'Aignel, de 58. den. et un tiers, au marc de Paris, et seront taillez sans fors et sans feuble.
le Blancpag. 181.
cum Regina, (
à la Reine) quod in multis locis
contrafictifuerint, ac eorum plerique falsi, vel minoris pretii, quam ii qui in Francia cusi fuerant : quo etiam Edicto inhibentur Floreni Florentini.
Denarii aurei cum massa, (
à la Mache) post proximum Pascha, ut et Turonenses argentei 21. denariorum, et
Denarii aurei cum Regina.
Denarii aurei cum massa, interdicti Statuto dato Parisiis 12. April. ann. 1311.
Denarii cum Regina: et
Denariorum cum Agnocursus pro 16. sol. parvorum Burgensium statuitur, Statuto dato Meldis 16. Febr. ann. 1311.
Et est sciendum quod duo solidi dictorum Grossorum argenti computantur ibi pro uno Regali ad Massam.
Denariorum cum duplici cruce et cum Pallio, (
au Mantelet) ut et Denariorum duorum cum Massa,
des Deniers durs à la Mace, et
Denariorum cum Regina, qui interdicuntur.
ad Agnum, cudi jubetur 15. solid. Turon. parvorum, cæteris monetis interdictis, præter Turonenses, Parisienses et Burgenses. Guillelmus Nangius in Chronico ann. 1313 :
Philippus Rex Franciæ circa festum B. Virginis... monetam ejusdem valoris et ponderis quo fuerant tempore Beati Ludovici, fabricari fecit, Florenos ad Agnum, qui in quindena pro 22. solidis parvorum Burgensium communiter ponebantur, usque ad aliam super hoc ordinationem pro 15. solidis Turonensibus duntaxat cursum suum habere decernens. Fecit insuper Edicto Regio et sub pœna amissionis totalis bonorum districtius inhiberi publice et proclamari, ne quis alia moneta quacunque auri vel argenti aliter vel sub alterius æstimatione pretii uteretur publice vel occulte. Quanquam ex hujus mutationis causa subita multum extitit murmur in populo : in brevi, quod multa damna saltem exinde perpessi sunt et incommoda, et præcipue mercatores, etc.
SubX.
cum Agno, quæ tum cudi statuitur pretii 15. sol. parvorum Turon. vel 12. solid. Paris. cum Inscript.
Denarios aureos cum Agno, quorum cursus permittitur usque ad Pascha proximum pro 12. sol. Paris. bonis, et subinde pro 10. solid. tantum currere jubentur.
SubV.
Denarius cum Agno, ejusdem ponderis et pretii, a 23. al. 24. Jan. 1319. usque ad 27. Martii 1323. Tab. VII. num. 18. Typum damus, Tab. VII. num. 18.
Chascun florin à la chaere pour xxvj. soulz Par. Chascun florin à la mace pour xxiij. soulz Par. Chascun florin au mouton et à la royne pour xv. soulz Par. Chascun florin de Florence pour xiij. soulz. Par. Chascun gros Tournois à deux Oz pour xiiij. den. Par. Chascun gros Tournois à un O pour xij. den. Par.
SubIV.
Denarius cum Agno, a 27. Martii ann. 1323. usque ad 16. Febr. cum Inscript. , sub Agno. Typus hic describitur, Tab. VII. num 19.
Denarii aurei cum Agnoejusdem ponderis et tituli ac ii qui tum cudebantur, pretii 10. sol. monetæ currentis pro 2. den. Turon. vel 20. sol. monetæ simplicis (
monoye sengle) aut pro 16. sol. Paris. interdicta quavis alia moneta aurea.
Regales duplices auri puri, (
Royaux doubles d'or fin) in quibus effictus Rex stans in porticu cum Inscr.
Longs vestusvocant) pond. 3. d. 7. gr. pretii 20. sol. Paris. 58. pond. ad marcam Parisiensem, a 16. Februar. 1325. ad 20. Sept. 1330. Statuto ann. 1329. currere jubentur pro 12. sol. Edictis aliis eorumdem Regalium pretium subinde usque ad 20. s. adauctum legitur. Typum hic exhibemus. Tab. VII. num. 20.
Regalis parvusauri puri (
Petit Royal d'or) ibidem num. 21.
le Blancpag. 205.
Cent livres Parisis,... c'est assavoir en florins d'or au mouton, xliiij. liv. et xvj. souz Par. en florins d'or à la mace, xl. liv. et xvj. souz Par. et en gros Tournois à un O et esterlins viij. souz Par.
Moyennant le prix de quatre mille cinquanteflorins royaux, pour xxviij. sols Par. chacun florin.
Denarii auri ad reginam. Vide in Moneta argentea sub hoc rege.
SubVI.
Floreni Regales aurei, (
Florins Royaux d'or) iidem qui infra Regales nude dicuntur, currere jubentur pro 28. sol. Paris. usque ad Natale Domini ann. 1329. ab hac die usque ad Pascha seq. pro 21. sol. Paris. subinde pro 16. sol. Paris.
Edicto dato Luparæ 21. Martii an. 1328.
tom 2. Ordinat. p. 28.
Edicto alio 25. Mart. an. 1332.
ibid. p. 85. currunt pro 12. sol. Paris.
Parisienses aurei, (
Parisis d'or,) in quibus effictus Rex in cathedra sedens, cum binis leonibus ad pedes, pond. 5. den. 10. gran. pretii 20. sol. bonorum parvorum Parisiensium. In Regestis vero Curiæ Monetarum dicuntur fuisse pond. 5. den. 17. gran. et 33. denar. aureorum et 3. quintor. ponderis ad marcam Paris.
die Sabbato post S. Michael. an. 1329. 20.
Septemb. 1330. 9.
Jan. 1331. Typum hic describimus, Tab. VIII. num. 2.
per pondus et legem pro 20. s. bonorum parvorum Paris. illius valoris et quales erant parvi Parisienses, tempore quo vivebat B. Ludovicus Rex.Sic autem dicti quod libram seu 20. sol. Paris. valebant.
Noster, fol. 216. statuitur ut boni Parisienses aurei qui cuduntur currant per universum Regnum prostridie Natal. Domini usque ad proximum Pascha pro 30. solid. Paris. tantum, et 3. Parisienses aurei pro 5. Regalibus aureis, iidemque Regales graves currant pro 18. solid. Paris. et Agni aurei graves pro rata, cæteris monetis interdictis. Post Pascha vero ut currat fortis moneta, scilicet Parisiensis aureus qui tum cudebatur, pro 20. sol. Regalis pro 12. solid. bonorum Parisiensium et Angelus aureus pro rata.
Aurei vocati ad Agnumpermittitur pro 14. grossis Turon. argenti et 7. parvis Turon. In Charta 8. Nov. 1345. tom. 3. novæ Gall. Christ. inter Instr. col. 122. 10.
Agni aureivalere dicuntur sex libras.
Malliæ aureæpretii 8. sol. Paris. fortium, mentio fit in Charta Theodorici Abbat. S. Martini Tornac. ann. 1330. Locum vide in Malgia.
Regales auri examinati et puri, (
Royaux d'or fin) similes Duplicibus Regalibus Caroli Pulcri, pond. 3. den. 10. gran. pretii 15. Turon. 9.
Jan. 1331. 1.
Febr. 1336.
usque ad 1. Febr. 1337. Typum hic exhibemus, Tab. VIII. num. 1. Regestum Cameræ Comput. Paris.
Noster, fol. 478.
A 20. die Sept. 1330.
usque ad 1. Febr. 1336.
fiebant Parisienses auri, ponderis 34. et 4. quint. et Regales de 58. et 1. tert.
Regales auridicuntur
valere 30. grossos.
Denarii auri puri cum Scuto(
Deniers d'or fin à l'Escu) in quibus Rex in cathedra sedet sinistra scutum liliatum, ensem dextra tenens, pond. 3. d. 13. gr. et pretii 20. sol. Tur. vulgo
Scuta prima(
Escus premiers) appellantur.
A 1. Febr. 1336.
ad 1. Febr. 1337. 24.
Nov. Typus hic describitur, Tab. VIII. num. 3.
Denarii auri puri cum Leone(
Deniers d'or fin au Lion) in quibus Rex sedet in cathedra, cum leone prostrato sub pedibus,
Nov. 1338. 12.
Dec. 1338. 25.
Maii 1339.14.
Jun. 1339. Regestum
Noster:
A 1. Febr. 1336. usque ad 14. Nov. 1338. fiebant Leones ponderis 50.scilicet ad marcam. Typum hic perinde describimus, Tab. VIII. num. 4.
Denarii auri puri cum Papilione, (
Deniers d'or fin au Pavillon) in quibus Rex sedet sub papilione seu tentorio liliato, pond. 4. den. pretii 30. sol. 48. pond. ad marcam Paris. 14.
Jun. 10.
Aug. 1338. 20.
Jan. 1339.
Jun. 1339.
Noster:
A 14. Nov. 1338. usque ad 14. Jan. 1339. fiebant Papiliones ponderis 48.Horum typus hic describitur, Tab. VIII. num. 5.
Denarii auri puri cum Corona, (
Deniers d'or fin à la Couronne) in quibus efficta major Corona in campo liliato, ut
CoronæComitum Provinciæ, pond. 4. den. 6. gran. pretii 40. sol. Turon. a 7.
Febr. 1339.
usque ad 7. April. ante Pascha ann. 1340. Regestum
Noster:
7. Febr. 1339. fiebant Coronæ ponderis 45.ad marcam Paris. scilicet. Typum hic damus, Tab. VIII. num. 6. De hisce prædictis monetis ita Johannes Villaneus lib. 11. cap. 71 :
E fece fare nuova moneta d'oro, che si chiamavano Scudi, piggiorando la lega della buona moneta 25. per cento : e le monete del argento a l'avenante. E poi fece un altra moneta d'oro, che chiamavano Leoni, e poi un altra che chiamavano Padiglioni, piggiorando ciascuna et di lega et di corso, per modo che doue il nostro Fiorino d'oro, chè ferma e leal moneta, e di fine oro, valea alla buona moneta ch'era prima in Francia soldi 10. di Parigini, inanzi fosse gli anni 1338. valse il Fiorino d'oro in Francia soldi 24. di Parigini, et il quarto piu a Tornesi piccioli. Et poi l'anno 1340. fece un altra moneta nuova d'oro, chiamata Agnoli, e piggiorolla tanto, et cosi quella dell' argento e piccioli, chel nostro Fiorino d'oro valse a quella moneta soldi 30. di Parigini.
Denarii auri puri, id
est, Duplices Regales, in quibus Rex cum sago militari liliato sedet in cathedra veluti operis cementitii, sceptrum et manum justitiæ utraque manu tenens pond. 5. den. 8. gr. et pretii 60. sol. Turon. 24.
April. 27.
Maii, 27.
Jul. 17. (
al. 7.)
Oct. 1340. Regestum
Noster:
20. April. 1340. post Pascha fiebant Duplices auri fini ponderis 36.ad marcam Parisiensem. 17.
Maii 1340. Duplices auri de23
kar. ponderis 36. ut supra. Typus hic describitur, Tab. VIII. num. 7.
Doubles d'orappellantur in Edicto 15. April. ann. 1339. tom. 2. Ordinat. Reg. Franc. pag. 132. ut et in alio 8. Jun. ann. 1340. ibid. pag. 146. qui cæteris monetis aureis interdictis currere jubentur pro 60. sol. Turon. In iis etiam memorantur
Demi doubles d'orqui tum cudebantur pretii 30. sol. Turon.
Faites faire et ouvrer nos deniers doubles d'or du pois et du coing que l'en fait à présent, à xxiij. quaras d'or fin et un quarat de tenue.
Denarii auri puri cum Angelo, (
Deniers d'or fin à l'Ange) in quibus effictus Angelus togatus et coronatus draconem pedibus premens, dextra crucem florigeram, et læva scutum tenens, in quo tria tantum expressa lilia, pond. 5. den. 16. gr. et pretii 75. Turon. ponderis 33. et 2. tert. ad marcam Parisiensem. Atque hi
Primi Angelivulgo appellantur.
Jun. 1340. Rursum
a 7. Febr. 1340.
usque ad 23. Aug. 1341. cusi denarii auri puri cum Angelo, pretii 75. sol. Turon. et 33. et 1. tert. ponderis ad marcam Parisiensem.
A 23. Aug. 1341.
ad 19. Jan. seq. cusi similes denarii. Ita denique a 19.
Jan. 1341.
ad 18.(
al. 28.)
Junii 1342.Horum typum exhibemus, Tab. VIII. num. 8.
Deniers d'or fin appellez Angles) ejusdem pretii et ponderis ut supra, cudi jubentur Edicto 27. Jan. 1340. ubi etiam eorum semisses pretii 37. sol. 6. den. Turon. vel 30. sol. Paris. memorantur.
Faites faire et ouvrer deniers d'or fin, appellez Angles, qui auront cours pour lxxv. solz Tour. la piece, et pour lx. solz Par. de xxxiij. et deux tiers de pois au marc de Paris... Faites ouvrer deniers d'or fin, appellez demi Angles, qui auront cours pour xxxvii. solz, vj. den. Tour. et pour xxx. sols Par. dont les deux vaudront justement un des Angles doubles.
de la Rosesub Philippo Pulcro, ut vulgo creditur, exarato :
Pour noyant fut un Angelos.
Secundi Angeli, (
seconds Anges) pond. 5. den. tantum, et pretii 75. Turon. pond. 42. ad marcam Paris. a 28. Jun. 1342. ad 16. Febr. seq. In Regesto 123. dicuntur pretii fuisse 4. lib. 5. sol. Tur.
Tertii Angeli, pond. 4. den. 13. gr. pretii 4. lib. 5. sol. Turon. 16.
Sept. et 10. April. ante Pascha 1342. Regest.
Noster:
7. Febr. 1340. fiebant Angeli fini pond. 33. et duo tertia. 23. Aug. 1341. Angeli ponderis 38. et 1. tert. 28. Jan. 1342. Angeli ut supra, ponderis 42.
Denarii auri puri cum Scuto, (
Deniers d'or fin à l'Escu) ejusdem figuræ et formæ qua prædicti aurei, ann. 1336. pond. 3. den. 13. gr. pretii 36. Paris. 54. ad marcam Paris. At ann. 1344. 27. Mart. currebant pro 16. sol. 8. den. Turon. secundum fortem monetam ;
April. ante Pascha 1342.1.
Nov. 1343. Regestum
Noster:
1. April. 1342. fiebant scuta auri ponderis 54. Marca auri empta 52. scuta 27. Mart. 1344. scuta ut supra, Marca auri empta 53. scuta.In Regesto 123. dicitur eorum pretium fuisse usque ad 22. Sept. ann. 1343. 56. 58. et 59. solid. pro populi arbitrio : deinde Statuto 22. Sept. ann. 1343. 36. sol. usque ad 1. Novemb. seq. quo cusi iidem denarii, pretii 16. sol. 8. den. usque ad 27. Mart. 1344. quo rursum cusi iidem denarii ejusdem pretii. Quo pertinent quæ habet Joannes Abbas Laudunensis in Speculo Historiali scripto ann. 1388. lib. 11. cap. 73 :
En ce mesme tempsMox :(ann. 1343.) le Roy de France fist cheoir sa monnoye, par telle condition, que ce qui valoit 12. deniers de la monnoye courante, ne vaulroit que 9. deniers : c'est à sçavoir que le Escu qui valoit 60. sols, ne vauldroit que 36. sols, et le gros Tournois ne valdroit que 3. sols, le 22. jour de Septembre, et en la Pasque ensuivant prochaine l'Escu ne vaulroit que 24. sols, et le gros deux sols, et la maille blanche six deniers jusqu'en my-Septembre l'an dix-neuviéme, et plus ne dureroit, etc.
Et fut laclameur du peuple si grant, que le Roy ce meisme an, c'est assavoir l'an 1343. le 28. jour d'Oct. fit cheoir du tout les monnoies devant dites par telle maniere, que le gros vaulroit 12. deniers, et la maille blanche vaulroit trois Tournois : le Florin à l'Escu 13. sols 4. den. le Florin de Florence 9. sols six deniers, jaçoit ce que paravant il eut osté le cours aux autres monnoies excepté aux Bruslez qui valoient 2. deniers, lesquels furent à une maille Tournoise, etc.
Denarii auri puri cum Cathedra, (
Deniers d'or fin à la Chaire) in quibus Rex in cathedra sedet, cum longiori sceptro, et manu justitiæ, uti vulgo appellatur : cathedra vero collum non excedit ; pond. 3. den. 16. gr. pretii 20. sol. Turon. pond. 52. ad marcam Paris. 17.
Julii 1346.
Mart. et 6. April. 1347. Regestum
Noster:
14. Julii 1346. fiebant Cathedræ auri, ponderis 52. Marca auri empta 50. Cathedr. auri 6. Matth. 1346. Cathedræ ut supra. Marca auri empta 48. Cathedr. 7. April. 1347. post Pascha Marcha auri empta 50. Cathedr. auri.Regestum 123. a 4. Mart. 1346. usque ad 6. April. 1347. iidem denarii cusi, quorum pretium fuit 30. sol. Rursum a 6. April. ann. 1347. ad 11. Jan. seq. iidem cusi denarii, quorum pretium fuit ex arbitrio populi 26. 28. 30. et 32. sol. licet aliud statutum esset Edicto regio. Typum hic damus, Tab. VIII. num. 9.
Denarios aureos ad Cathedram(
à la Chaiere) qui tum cudebantur pretii 16. sol. Paris. Alio Edicto 24. Febr. seq. ibid. pag. 257. aliis etiam monetis interdictis, eorumdem den. pretium statuitur 24. sol. Paris. ut in Edicto 21. Julii 1347. Alio 6. Jan. ejusd. anni reducuntur ad 16. sol. Paris. Rursum 27. Mart. 1347. et 3. Jun. 1348.
Denarii cum Scuto, (
Deniers d'or à l'Escu) ut supra dicti, pond. 3. den. 13. gr. pretii 15. sol. Paris. et pond. 54. ad marcam Paris.
Secunda scuta, Gall.
Escus deuxiemesStatuto 5. 11.
Noster:
26. Jan. 1347. fiebant scuta auri de 23. karats, ponderis 54. Marca auri empta 55.scuta 18. Maii 1349. fiebant scuta ut supra. Marca auri empta 55. et 1. tert.
Maii 1349. scuta, ut supra, et 1. tert.
Sept. 1350.
valuit 57. scuta et tert.
Jun. 1351.
valuit 58. scuta et 1. tert.
Denarius aureus cum scutovalere dicitur 13. sol. 4. d.
Florenus Florentinus 10.sol.
Cathedra 20.sol.
Parisiensis aureus 20.sol.
Muto, seu
Agnus 12.sol.
Regalis 12.sol. 13. den.
Leo 14.sol.
Papilio 14.sol. 8. den.
Corona 15.sol. 6. den.
Duplex aureus 19.sol. 6. den.
Primus denarius ad Angelum 20.sol. 10. den.
Secundus Angelus 18.sol. 4. den.
Postremus Angelus 16.sol. 9. den.
Cursus Florenorum ad Scutum voluntar.
Mart. 14.
s.
S. Joan. 14.
sol. 3.
d. 2.
Nov. 15.
s. 21.
Nov. 14.
s. 2.
Decemb. 15.
s. 1.
d. 5.
Jan. seq. 16.
s. 8.
d. 1.
Febr. 16.
s. Martio seq. 17.
s. fine Martii 19. s. Ea sunt Scuta Philippi prima.
April. 22.
sol. S. Joan. 24.
s. O. SS. 27.
s. 4.
d. 10.
Nov. 28.
s. 16.
Nov. 28.
s. 2.
d. 2.
Octobr. 27.
s. 4.
d. Nativit. Dom. 28.
s. 6.
d. 28.
Jan. 29.
s. 8.
den. et 30. s. 11.
Jan. fiebant Scuta Philippi à 23. karats cupri 22. Febr. 15.
s. In Martio 16. s. 8.
den. Ea sunt Scuta Philippi secunda.
Jun. 18.
s. 30.
Aug. fiebant Scuta Philippi de 22. karats 3. quart. 8.
Octob. 18.
s. 6.
den. 1.
Nov. 19.
s. 23.
Dec. 19.
s. 2.
d. Ea sunt Scuta Philippi tertia ad 22. karats 3. quart. 12.
Mart. fiebant Scuta de 22. karats, in Martio 22. s. 6.
den. Ea sunt Scuta Philippi quarta ad 22. karats.
Maii fiebant Scuta de 21. karats, ad S. Joan. 24.
s. 6.
den. ult. Jun. 25.
s. 14.
Jul. 25.
s. 2.
den. Nov. 29.
s. Mart. 29.
s. 4.
den.
April. 30.
s. 26.
April. 15.
s. In Aug. 16.
s. 6.
d. in Sept. 17.
s. ad Nativit. 20.
s. in Mart. 20.
s.
Ad Pascha 23. s. Ea sunt Scuta Philippi quinta.
Nosterfol. 481 :
Jan. 1347.
fiebant Scuta Philippi à 23. karats auri fini, et 1. habebat cupri.
Aug. 1348.
fiebant Scuta Philippi de 22. karats 3. quarts.
Mart. 1348.
fiebant Scuta de 22. karats.
Maii 1349. fiebant Scuta de 21. karats.
Jun. 1351.
fiebant Scuta Joannis prima de 21. karats.
Item 21. Jun. fiebant Scuta Joan. de 20. karats et demi.
Item 27. Jul. fiebant Scuta Joan. de 20. karats.
Sept. 1358.
fiebant Regales auri fini ponderis 70. ad marcam pretii 20. sol. et postea facti fuerunt 70. ad marcam.
Decemb. 1360.
facti fuerunt Francici auri fini ponderis 63. ad marcam, pretii 16. sol. Paris. Regales de 69. ad marcam 13. sol. 4.
den. Par. Scuta Joan. 10.
sol. 8.
den. Par.
Regalispretium esset Parisiis, apud S. Marcellum, et apud S. Germanum, 20. solidorum, in aliis vero locis 13. solid. 4. den.
Hoc idem Francia experta est. Si quis enim hujus temporis nomisma cum antiquo examinet exploretque, dimidio uberius illud hoc inveniet et pondere et indicatione, atque eo etiam amplius. Nos enim Philippeos habuimus geniatos plus sesquisolato pendentes. In his genius est alatus, quales divini statores pingi solent, liliata insignia tenens. Extant et alii Philippei sceptrati nonnulli, alii etiam soliati, Rege intus trabeato jura pro potestate reddente. Ibi Majestatem regiam plane agnosceres, qualem hodie nemo meminit, Rege utroque vestigio Leonibus innitente. Hi triplici forma percussi sunt : sed qui minima signati sunt, binos Solatos trahunt ; qui maxima et gravissima, ii pondus habent secundum Eduardeos Angliæ maximum, eisque proximum. Hoc genus omnium, quæ vidi, (tametsi nullius generis non habui quod quidem hodie extet,) scite formatum erat. Hos et Rosatos Eduardeosque pondere superant Caroli Aquitaniæ, qui Fortes appellantur, in quibus Dux armatus genu nitens Leonem manibus Herculis more elidit : sed superiorum indicatura Pecuatorum bonitate par est, quos Joannes Rex signavit, triplici et ipsos forma et magnitudine, omnes primam auri notam obtinentes. Quanto autem jejunior sit, et exanguior, uti ita loquar, res nummaria, ex eo certe constare potest, quod qui Francici extant aurei equites peditesque, olim 20. solidos valentes, (unde quoque appellamus) nunc solidis 40. Edicto etiam Principis æstimantur, pluris etiam in foro permutabiles.
Florenus S. Georgii, vulgo
Florin S. Georgedicebatur, cujus cursus permittitur mense Feb. ann. 1340. Edicto Johannis Philippi VI. Reg. primogeniti, 27. April. ann. 1346. tom. 2. Ordinat. pag. 242 :
Denarii boni auri puri (bons deniers d'or fin, appellez Florins S. Georges)qui tum cudebantur, currere jubentur pro 20. s. Turon.
Mutuo receperunt... a dom. episcopo Lingonensi septies centum libras Turon. parvorum,... videlicet in florenis de Florentia, regalibus Parisiensibus et agnis aureis ac Turonensibus et obolis argenteis, computato videlicet flloreno de Florentia pro xiij. solidis Turon. parvorum, regali pro xvj. solidis, tribus denariis, Parisiensi aureo pro xxvj. solidis, agno aureo pro xv. solidis, Turonensi argenteo ad O rotondum pro xiij. denariis, et obolo argenteo pro iiij. denariis Turon. parvorum.
Confiteor habuisse... sexcentas libras Turon. videlicet cxxxv. denarios auri, vocatos Angels,pretio cujuslibet quatuor libr. Turon. et xxx. florenos auri, pretio cujuslibet xl. sol. Turon.
Computato scudato auri pretio viginti quinque solidorum Turonensium, in Charta ann. 1350. inter Instr. tom. 6. Gall. Christ. col. 289.
Sub Rege
Denarii aurei cum Scuto, ejusdem ponderis et pretii, 1. Sept. 1350. ad 20. karats et semissem, 20. Jun. 1351. ad 20. karats. 27. Julii et 17. Sept. ad 18. karats, 24. Sept. 20. Nov. 1351. 21. April. et 18. Jan. 1352. 25. Oct. 1353. ejusdem pretii. Auctarium ad Chronicon S. Albini Andegavensis :
Anno 1351. valuit sextarium frumenti fere duas marchas argenti. Nam valuit apud Bracum saccum 18. libr. monetæ currentis, et valebat Florenus Florentiæ 40. sol. Florenus ad Scutum de primis 50. sol. de ultimis 43. sol. et vinum etiam fuit carissimum sed optimum, nam pipa vini valebat 13. Florentinos, videl. 12. denarios ad Scutum de novis.Typus hic describitur, Tab. IX. num. 12.
Escu.
Denarii aurei cum scuto(
Deniers d'or à l'Escu) nuper cusi et qui tum cudebantur currere jubentur pro 20. sol. Turon.
Edicto 12. Martii 1353.tom. 2. Ordinat. pag. 550.
Alio Edicto 14. Nov. 1354. ibid. pag. 560. pro 12. sol. 6. den. Turon. Horum præterea mentio fit in Annal. Rer. Angl. Wilh.
Wyrcesterad ann. 1356. Lib. nig. Scaccarii pag. 432 :
Taxata fuit postea redemptio prædicti Regis Johannis ad tres miliones scutorum, quorum duo valerentvi. s.viii. den. et est millis millesies mille, vel secundum quosdam, taxata est redemptio ad tria milia milium florenorum, quod idem est.
Die 17. Martii 1353. fuit ordinatum per regem in consilio suo, quod floreni ad scutum habeant cursum de cetero pro xvj. sol. Par.
Advaluatio in auro fiet faciendo de lxxiiij. scutis Johannis unam marcham auri ; quæ advaluabuntur ad pretium marchæ auri in agnis nunc currentibus, videlicet pro dictis lxxiiij. scutis xlviiij. floreni ad agnum, quolibet computato pro xx. sol. Par.
Denarii auri puri cum Liliis, (
Deniers d'or fin aux Fleurs de lys)
Floreni aureinude dicti,
Regales auri puri, (
Royaux d'or fin) in quibus Rex stans in tabernaculo effingitur pallio instar pluvialis amictus ad pectus clauso, cum sceptro liliato in dextra, quod sinistræ digito videtur indicare : hos alii Trabeatos seu
Longsvestusvocant, pond. 2. den. 21. gr. pretii 25. sol. Turon. pond. 56. ad marcam Paris. 30.
Aug. 1358. 20.
April. 1359. Vetus Regestum :
Prima Sept. 1358. fiebant primi Regales auri fini, ponderis 67. ad marcam, pretii 20. sol. Paris. et postea facti sunt de 69. ad marcam.Ejus typum hic damus, Tab. IX. num. 14.
Regales auri puripond. 66. ad marcam Paris. pretii 25. sol. Turon. quorum 63. dabantur Campsoribus pro marca auri fini.
Edicto 15. April. ann. 1358. ejusdem Caroli ibid. pag. 335. cuduntur pond. 69. ad marcam Paris.
Denarii auri puri cum Agno, (
Deniers à l'Agnel d'or fin) in quibus effictus
Agnus, quem
Deidicimus, sub cujus pedibus scriptum,
In aversa parte crux florigera cum 4. liliis in angulis efficta : cujus hic typum damus, Tab. IX. num. 13. ponderis 3. den. 16. gr. pretii 25. sol. Turon. pond. 52. ad marcam Paris. 24.Agnus. Dei. qui. tollis. peccata. mundi. miserere. nobis.
Novemb.
Jan.
Jun.
Dec.
Jan.
Febr.
Semisses Denariorum ad Agnum, (
Demi-Deniers à l'Agnel) ponderis denarii et 20. granorum 30.
Aug. 1358. Froissart. 1. vol. cap. 154 :
Ce mesme mois le Roy de France fit faire Florins de fin or appellez Florins à l'Agnel, pource qu'en la pille avoit un Agnel, et estoient de 52. au marc : et lorsqu'ils furent faits, le Roy en donnoit 48. pour un marc de fin or, et deffendit l'on le cours des autres Florins.
Petits Aignelezvocantur, pretii 15. sol. Turon.
Edicto 12. Martii 1356.tom. 3. Ordinat. pag. 148. Alio 23. Jan. 1357. ibid. pag. 196. currunt pro 15. sol. Paris.
Denarii auri puri, (Deniers d'or fin) 52.ad marcam, pretii 13. sol. et 4. den. 28.
Decemb. 1355.
Die 22. Martii 1356. Joannes Poilevilein retulit in Camera quod Domini de Consilio ordinaverunt prout in scedula scribitur, cujus tenor talis est :
Deniers d'or fin à l'Agnel du coing du Roy, qui est à present pour 20. s. pour la piece.
Deniers d'or fin au Pavillon, pour 20. s. 6.
den.
Deniers d'or fin au Lyon, 19.
s. 8.
d.
Deniers d'or fin à l'Escu viez pour 18. s.
Royaux d'or fin pour 16. s. 8.
den.
Florin d'or de Florence de bon poids, pour 13. s. 10.
d.
Escu de Philippes, si comme il cherront, pour 15. s. 4.
d.
Escu de Jean du coing du Roy pour 13. s. 4.
d.
Gros deniers blancs que l'en fait à present pour 8. deniers Tournois.
Doubles que l'en fait à present pour 8. deniers Tournois la piece.
Paresis petits, et Tournois petits, et mailles Parisis, et mailles Tourn. pour leur droit cours.
Gros Tournois d'argent viez et de poids, pour 2. s. Tourn.
Gros Tournois d'argent viez de non poids, pour 20. deniers Tournois.
Deniers blancs viez à la qüe, pour 7. d. obole Tour.
Deniers blancs à la qüe darreinement faits pour 2. den. obole Tournois.
Francici auri puri, (Francs d'or fin)in quibus Rex sinistra gladium vibratum tenens, sago liliato et armis militaribus instructus, equo vestito ac liliato insidet. In aversa parte crux florigera effingitur : pond. 3. d. 1. gr. pretii 20 s. pond. 63. ad marcam Par.
a 12. Jan. 1360.
ad 18. Aug. 1363. et 5.
Aug. 1364. Statuto alio Regis Joannis e captivitate reducis, dato Compendii 5. Decem. ann. 1360. de Institut. Auxiliorum, et instauratione fortis monetæ, Denarius auri puri, dictus
Francicus aureus, appretiatus fuit 16. sol. Paris. et
Regalis auri puri, 13. sol. 4. den. Paris. Exstat illud in 8. Regesto Memorialium Cameræ Comput. Paris. fol. 33. Typum hic delineamus, Tab. IX. num. 15.
Franc à cheval.
Franci magni auri puri (grans Francs d'or fin)qui tum cudebantur, currere jubentur pro 24. sol. Paris.
Edicto 10. April. 1361. tom. 3. Ordinat. pag. 484. In alio 14. ejusd. mensis ibid. pag. 486. dicuntur pond. 42. ad marcam Paris. et pretii 30. sol. Turon.
Avons fait faire bonnes monnoies et fines d'or et d'argent, c'est assavoir bons deniers d'or fin, appellez Frans, ausquelz nous donnasmes darrenier cours pour xvj. Par. piece.
Francos aureosprimum cusos vulgo creditur : quod falsum esse prorsus efficit D.
le Blancpag. 147. ex Charta ann. 1068. in qua memorantur
Franci auri: dimisit
septem solidos Parisienses supra dictam domum, pro pretio quatuor Francorum auri.
Noster, Cameræ Computorum Paris. fol. 481. habetur
Cursus Florenorum ad Scutum voluntarius, ut inde non modo percipiat Lector monetæ istiusmodi pretium sub Philippo VI. et Joanne Regibus, sed etiam quam crebra in monetis, et earum pretio mutatio fuerit.
SubV.
Florenos aureos, quos cum Delphinus esset cudi jusserat,
le Blancpag. 235. erant pond. 68. et 1. tert. ad marcam Gratianopolit. pretii 12. gross. et semiss. Delphinalium, hoc est, circiter 18. sol. 9. den. Ante Inscript.
Regales auri puri, (
Royaux d'or fin) in quibus effictus Princeps armis militaribus et sago liliato instructus, stans in tabernaculo, ensem dextra, et manum justitiæ sinistra tenens, in campo liliato, pond. 3. den. 1. gran. pretii 20. solid. Turon. pond. 63. ad marcam Par.
A
Julii
Aug. ad 10. Sept. 1364. Typus hic exstat, Tab. X. num. 12. et in Edictis monetariis editis.
Francici auri puri, (
Francs d'or fin)ejusdem figuræ et ponderis quibus alii, præterquam quod loco Joannis scribitur, pond. 3. d. 1. gr. pretii 20. s.
Sept.
Sept. 1364. 15.
Maii 1365.Typum habes, Tab. X. num. 13.
Unus denarius auri vocatusPro eodem pretio curruntFranc proxx. sol. computatus.
Edicto 6. Febr. 1360. 1.
Maii 1371.10.
Aug. 1374. 28.
Jul. 1378.
Denarii auri puri cum liliis, (
Deniers d'or fin aux fleurs de lys) ejusdem figuræ
Fleurs de lys d'orappellantur in Computo Auxiliorum pro liberatione Regis Johannis ann. 1366. fol. 32. vers.
A
April. 15. al.
Maii 1365. ad 30. Aug. 1368.
Febr. 1369.
Mart. 1371.
Maii 1371.10.
Aug. 1374. 28.
Julii 1378.8.
Mart. 1379.
Mart. 1384.
Franci aureidicti etiam ii denarii quod pretii essent 20. sol. qui ut ab aliis in quibus effictus Rex eques distinguerentur,
Franci pedites(
Francs à pied) nuncupati, alii vero
Franci equites(
Francs à cheval) ubi Rex sagatus effictus eques cum gladio, equo ipso, ut aiunt, vestito, vesteque liliis et delphinis interstincta, cum hac Inscriptione,
Les florins que nous faisons à présent faire, appellez Fleur de lis d'or,.... qui à présent ont cours pour xx. solz Tour. la piece.
Novem centum libræ Turonenses in novem centum denariis auri, Francis nuncupatis, boni auri et legitimi ponderis.
Trente francs d'or, franc d'or pour vingt sols,in Ch. 17. Mart. ann. 1373. ex Chartul. episc. Carnot.
Trois cent flourins, frans d'or du coing du roy pour vingt sols,ibid. ex Ch. 18. Jan. ann. 1379.
Quæ venditio fuit facta pro pretio undecim denariorum auri, vocatorum Floreti, boni ponderis.
SubVI.
Denarii auri puri, dicti
Escus à la Couronne, quos vulgo
vetera Scutanuncupamus, in quibus effictum scutum coronatum, in quo descripta tria lilia, absque sole, cum cruce admodum variegata, pond. 3. d. 4. gran. pretii 22. s. 6. d. Tur. pond. 60. ad marcam Par.
Mart. 1384.
Julii 1385.5. al.
Sept. 1386. Typus hic exhibetur, Tab. XI. num. 3.
Denarii auri puri cum Corona, (
Deniers d'or fin à la Couronne) cum iisdem figuris pond. 3. den. 3. gr. pretii 22. sol. 6. den. Turon. 3.
Mart. 1387.
Nov. 1388. currunt pro 22. sol. Turon. pro 22. sol. 6. den. Turon. 11.
Sept. 1389.
April. 1391. 1.
April. 1392. 8. al. 28.
Aug. 1393.
Julii 1394.2.
April. 1407.
Denarii cum Corona, pond. 3. d. 2. gr. pond. 64. ad marcam Paris. 28.
Aug. 1394.
Nov. 1411.
Stat.
Nov. 1411. 5.
Mart. 1411.
Julii 1413.20.
Jan. 1416.
Octobr. 1415. Atque hi nummi aurei
Couronnes, et
Couronnes de France, dicuntur Froissarti tom. 4. cap. 26. 64. 66. Adde Historiam Betuniensem pag. 375. Hist. Durdanensem pag. 108. etc.
Denarii parviseu
Scuta cum Corona, dicti
Escus à la Couronne petits, cum iisdem figuris, pond. 2. d. pretii 15. s. Tur.
Jul. 1413. 11.
Octob. 1415.
Jan. 1416.
Maii 1417.
Denarii auri puri cum liliis(
Deniers d'or fin aux fleurs de lys) cum iisdem figuris, ejusdem etiam ponderis et pretii quibus sub Carolo V. cudi jubentur
Edicto 25. April. 5.
Aug. 10.
Aug. 30.
Oct. 1381. 15.
Maii 1382.11.
Sept. 1389.
Agni, vel
parvi Agni, (
Moutons, ou petits Moutons,)
Aignel.
Agnissimiles, præterquam quod sub agno scriptum est,
A 10. Maii usque ad 21. Dec. 1417. Typum hic describimus, Tab. XI. num. 4.
Edicto 18. Junii 1419.Alio 26. Febr. ejusdem anni reducuntur ad 26. sol. 8. den.
Franci auri puriejusdem figuræ et ponderis quibus sub Carolo V. currere jubentur pro 20. sol. Turon.
Edicto 27. Nov. 1388. et 11.
Sept. 1389. ejusdem pretii statuuntur in Arresto ann. 1390. 20. s. Provincialib. æstimantur in Charta 17. Jun. 1408. inter Schedas Præs.
Scuta Galeata, (
Escus Heaumez à 3. fleurs de lys) simplicia et duplicia, in quibus efficta galea coronata, cui imminet majus lilium apicis vice : in aliis deest apex, ponderis{4 d. ; 2 d.} pretii {40 s. Tur. ; 20 s. Tur.} pond. 48. et 96. d.
A 21.
Oct.
Decemb. 1417.
ad 12. Junii 1418.18.
Jan. 1419. Typi hic perinde delineantur, Tab. XI. num. 1. 2.
Scuta cum Corona, (
Escus à la Couronne) veteribus similia, præterquam quod in crucis centro stella perforata, quam
molettamdicimus, ad stellatorum scutorum quæ multo meliora sunt, discrimen habetur : pond. 2. d. 20. gr. pretii 30. sol. Tur. 23. karats, pond. 67. ad marcam Paris.
Stat. 17.
Jun. 1418. In hisce Denariis statutum, ut ad cæterorum discrimen versus crucem, inter
Caroluset
Dei, crucicula vice puncti, et in aversa parte inter primum
Christus, et vocem subsequentem pariter similis crucicula, cum cæteris solitis discriminibus effingeretur. Ita Regest. 123.
Scutasub iisdem figuris ad 23. karats, pond. 67. ad marcam Paris. pretii 30. sol. Tur. cuduntur in moneta Tornac. in aliis vero locis itidem ad 23. karats, pond. 64. ad eamd. marcam, pretii 50. sol. Turon.
Edicto 7. Martii 1418. et 16. ejusdem mens. At
Edicto 26. Febr. 1419. cudi jubentur ad 23. karats, pond. 62. ad marcam Paris. pretii 40. sol. Paris.
Agni, vel
parvi Agni, (
Moutons, ou petits Moutons) pond. 2. den. pretii 30. sol. Tur. 22. karats, pond. 96. d. ad marcam Paris.
A 18. Jun. usque ad 2. Mart. 1419.
Vetera scuta cum Corona, (
vieux Escus à la Couronne) ut alia, pond. 2. den. 20. gran. pretii 50. sol. Turon. 24. karats, et pond. 67. ad marcam Paris.
A 2.(al. 12.)
Mart. ad 11. Aug. 1419. quo etiam Edicto 2. Martii statutum ut Agnorum pretium esset 33. sol. 4. den.
Scutaad 24. karats, pond. 66. ad marcam Paris. pretii 22. sol. 6. den.
Denarii auri puridicti
Duplices aurei(
Doubles d'or) currere jubentur in Francia et Delphinatu pro 8. lib. Turon. Eorumdem semisses pro rata portione
Edicto Caroli Regentis 25. Aug. 1420.
Salutes cum Armis Franciæ, (
Saluts aux Armes de France) in quorum aureorum altera parte, scutum cum tribus liliis effingitur inter Angelum et Deiparam : in volumine scriptum , supra, radii cœlestes eminent. In altera visitur crux plana inter duo lilia, cui subest litera
Ab 11. Aug. 1421.
usque ad 6. Febr. 1422. Typum hic damus, Tab. XI. num. 6.
Semisseseorumdem aureorum, ponderis et pretii pro rata portione, dicti
Demisaluts. De Monetarum aurearum pretii sub Carolo VI. immutatione, vide Monstrelletum 1. vol. cap. 251.
des Ursins.
Parisiensisforte, cum is typum eumdem fere præferat quem Parisiensis Philippi VI. Regem scilicet sedentem in cathedra leoninis capitibus exornata, cum binis leonibus ad pedes jacentibus, binisque hinc inde scutulis 3. lilia præferentibus, et hac Inscriptione,
Item ex legato dom. Willelmi de Walecamp ij. francos, valentes lxxviij. sol. franco computato pro xxxix. sol.
Denarii auri fini, vocati scuta ad coronam, qui habebunt cursum pro xviij. sol. Par. petia, et erunt ponderis lx. scutorum ad marcham Paris. marcha auri fini empta lxv. lib. x. sol. Tur. Denarii albi cursus x. den. Tur. petia, dd vj. den. leg. argenti regis et pond. vj. sol. iij. den. alborum ad marcham Paris. Duplices Turonenses cursus ij. den. Tur. petia, ad ij. den. xij. gr. leg. argenti regis et pond. xiij. sol. cum quarto j. den. ad marcham Par. Parvi denarii Par. et parvi Tur. qui habebunt cursum pro j. den. Par. et j. den. Tur. petia, ad ij. den. leg. argenti regis et pond. xvj. sol. viij. den. Par. ad marcham Par. videlicet parvi Par. et parvi Tur. pond. xx. sol. x. den. Tur. ad marcham Par. Item parvi oboli Par. ad iij. ob. leg. argenti regis et pond. xxv. sol. ad marcham Par. Et dabuntur campsoribus pro marcha auri fini lxv. lib. x. sol. Tur. et pro marcha argenti in albo allegiato ad vj. den. leg. cxvj. sol. Tur. et in nigro allegiato, ut supra, cxij. sol. Tur.
Deux cent quarante neuf escus d'or couronnés de xxij. sols, vj. den. Tour. la piece,ij liv. ij. sols, vj. den. Tour. en francs, xx. sols Tour. la piece ;mlxxx.vj liv. Tour. en blancs de xv. den. Tour. la piece ; sept livres, quinze sols Tour. en blancs de x. den. Tour. la piece ; xxxiiij. liv. xvij. sols, vj. den. Tour. en blancs de vj. den. Tour. la piece.mliij.
Pour le pris de treize livres Tournois, fort monnoye, courant à présent le franc d'or pour xx. sols Tour.
Mille francorum auri in scutis, octo scutis videlicet pro novem francis computatis.
Centfrans d'or... en quatre vingt et huit escus d'or à la couronne de dix huit souz Par. la piece, de fin or du coing du roy nostre sire et en un franc de fin or du coing de France.
Pour le pris et somme de xxxviij. escus d'or à la couronne du coing du roy nostre sire de xxij. solz, vj. den. Tour. piece.Inventarium Chartar. monast. Athanat. fol. 54. v° :
Instrumentum 27. Sept. ann. 1399. decem librarum Turon. monetæ regiæ, cujus xxij. solidi cum dimidio valent unum scutum auri regis Francorum, boni auri et legitimi ponderis.
Datum procuratori ecclesiæ in Cameraco pro pensione sua iiij. francos, franco pro xxxiij. sol. vj. lib. xiv. sol.
Scutadicta
Houppelandes, a sago, quo rex vestitus in iis effictus erat, memorantur in Lit. remiss. ann. 1402. ex Reg. 157. Chartoph. reg. ch. 61 :
Sept escus d'or, nommez Houppelandes, trente quatre escus d'or nommez Couronnes.
Pour le pris et somme de huit mile quatre cens livres Tournois, monnoye courant,.... qui ont été nombrez en sept mile, quatre cens soixante six escus d'or à la couronne, du coing du roy nostre sire, aians cours pour xxij. solz, vj. den. Tour. piece, et xv. solz Tour. en blans de x. Tour. piece.
Scuta cum coronapretii 18. sol. ann. 1413. 1417. 1418. et 1420. ex Tabul. Corb. 20. sol. Par. ann. 1421. 1423. ex eod. Tabul. 24. sol. ann. 1426. ibid.
SubVI.
Rege Angliæ.
Salutes cum Armis Franciæ et Angliæ, (Saluts aux Armes de France et d'Angleterre)in quibus effictus
Henricus. Dei. Gratia. Francorum. et. Angliæ. Rex.In aversa parte, crux plana inter lilium et leopardum : pond. 3. d. 1. gr. pretii 25 s. Tur. cum 4. parte remedii, pond. 63. den. ad marcam. 6.
Febr. 1422. 3. (al. 4.)
Jun. 1423. Vide Monstrelletum 1. vol. cap. 251. Typus hic describitur. Henrici V. Tab. XII. num. 1. Henrici VI. ibid. num. 3.
Salutes, ponderis 2. den. 17. gr. pretii 22. sol. 6. den. Tur. conficientes ad marcam Paris. 70. d. cum 4. parte remedii 6.
Sept. 1423.
(Angelots)qui sunt duo tresses
Salutum, in quibus effictus Angelus utrumque Franciæ et Angliæ scutum tenens : in aversa parte, eadem cruce cum lilio et leopardo exaratis, pretii 15. sol. conficientes 105. d. ad marcam Paris. 24.
Maii 1427.Typus hic perinde describitur, Tab. XIII. num. 4.
Henricus D. G. Francorum et Angllæ Rex.In altera parte crux florigera, cum solita Inscript.
SubVII.
Regales auri, (Royaux d'or,)in quibus Rex effictus palliatus in area liliata, dextra virgam, sinistra sceptrum tenens, pretii 25. sol.
Octob. 1429. Typum hic describimus, 16. Tab. XII. num. 13.
Regales auri, prioribus similes, præterquam quod punctum apertum (O) ante cruciculam præferunt. 1430.
Denarii auri puri, (Deniers d'or fin, appellez Escus à la Couronne)in quibus efficta 2. lilia coronata ad scuti latera, cum 4. parte remedii, pond. 2. den. 17. gran. (pendunt tantum 2. den. 14. gran.) pretii 25. sol. Tur. pond. 70. den. ad marcam Par.
Statuto 1435.28.
Jan. quod demum executioni mandatum Parisiis 4.
April. 1436.
Verum cum monetas sæpius variari, deteriorari vel meliorari contingat, libras supradictas intelligi volumus 40. grossis Flandrensibus pro libra computatis, in eo et tali valore quod 42. grossi similes Coronam auri de 67. in marcha ad minus valeant.
demi Escus. Tab. XII. num. 15.
Scuta, et eorum semisses paris ponderis, pond. 70. et semiss. et 141. den. ad marcam Paris.
Diplom. 12.
Aug. 1445.
Scuta, ad 23. karats et semiss. cum 8. parte remed. pretii 27. sol. 6. den. pond. 70. d. et semiss. ad marcam Par.
Edicto 20. Jan. 1446. 26.
Maii 1447.18.
Maii 1450.
Scuta, ad 23. karats et 3. quart. cum 4. parte remedii, ponderis et pretii ut supra,
Edicto 26. Maii 1447.18.
Maii 1450.quo anno
marcha auri fini et optimiæstimatur 95. lib. in Charta ejusdem ann. tom. 2. Hist. fundat. Capellæ et Cathedr. Catalaun. pag. 159.
Scuta, ponderis 2 d. 16. gr. pretii 27. sol. 6. den.
Diplom. 16.
Jun. 1455.
et 7. Junii 1456.
Receptum ab executoribus domini decani pro quadam emenda, per unum hominem de Dixmude perpetrata, xij. francos, valentes xix. lib. xvj. sol. Receptum a dom. Guillelmo Moreau pro loco suæ sepulturæ in circuitu chori per eum electo, lx. scuta aurea, pro quolibet xlij. sol. valentia cxxvj. lib.
Danielad 6. Febr. ann. 1427. fol. 72. v° :
Telle monnoie de tel pris et valleur, que pour xxij. solz Par. on puist avoir ung Salux d'or.Idem fol. 183. v°. ad ann. 1432. 12. Jan.
xxiij. Par. pour un Salut d'or, ibid. ann. 1433. 9. Jun. fol. 194. v°.
Dix couronnes d'or du coing et forge du roy nostre sire ad présent ayans cours, tellement que les lxx. pesans et faisans le marcq d'or au marcq de Troyes.
Scuta aureapretii 22. sol. memorantur in apocha ann. 1452. ex Tabul. S. Germ. Prat.
SubXI.
Scutavetera 25. sol. æstimantur in Charta 14. Febr. 1465. ex Tabul. Corisopit. :
Duodecim scutorum antiquorum adxv. libras monetæ ascendentium.
Scuta fortia aureaquæ tum cudebantur in Francia et Delphinatu, pond. 2. den. 16. gr. pretii 27. sol. 6. den. Turon.
Edicto 4. Jan. 1470.
Scuta vetera Franciæ (à pied et à cheval)eod. Edicto.
Regales auripond. 2. den. 23. gr. pretii 30. sol. Turon. laudato
Edicto 4. Jan. 1470.
Scuta nova (Escus neufs)tam in Francia quam in Delphinatu, pretii 28. sol. 4. den. Turon.
Edicto 12. Mart. 1472.
Scuta, cum binis liliis ad latera, ad 23. karats cum 8. part. remedii pond. 2. den. 16. gr. pretii 30. sol. 3. den. Turon. pond. 72. ad marcam Paris.
Diplom.
Dec. 1473.
Jan. 1473. Typus hic exhibetur, Tab. XIII. num. 1.
Scutum aureumæstimatur 22. sol. 6 den. fortis monetæ, in Charta 7. Aug. 1473.
Scuta cum Sole, (Escus au Soleil)in quibus effictus sol octo radiorum supra coronam flosculis adornatam, ad 23. karats, et 8. part. remed. pond. 2. den. 17. gr. (nulli tamen reperiuntur graviores 15. gran.) pretii 33. sol. Tur.
Diplom. 2.
Nov. 1475. Eorum fabrica decreta tam in Franciæ quam Delphinatus officinis monetariis. Eodem Diplomate statutum, ut prius cusa Scuta pretii essent 32. sol. 1. den.
Angelivarii ponderis et pretii, vulgo
Angelots, in quibus effictus S. Michael, gladium dextra, læva scutum cum tribus liliis tenens, pedibus serpentem terens effingitur, cum Inscript.
le Blancpag. 249. cum ob institutum ab ipso Ordinem S. Michaelis cusa fuerint, non ut in publico usu essent. Id tamen affirmare non ausim.
cxxxj. livres, six solz payez en quatre vingt-quatre escus d'or neuf du coin du roy, ayant cours pour xxvij. sols, vj. deniers chaque piece, dix reaux d'or du prix de xxx. sols piece et xv. sols Tournois.
Et hoc totum pro pretio et summa xij. scutorum et xij. grossorum auri, scuta vero boni auri et recti ponderis, cugni et legis dom. nostri Franciæ regis, videlicet cugni novi nunc cursum habentis, computando scutum auri pro decem et octo grossis auri et duobus ardicis, et pro quolibet grosso auri sex ardicos, et pro ardico duos jaquetos monetæ nunc currentis.
Chartierde Bajocis, qui
Summa septuagintorum scutorum auri, quolibet pretii xxij. sol. Par.
Scutum aureumæstimatur xxx. sol. iij. den. in Charta ann. 1475. 29. Oct. xxxiij. sol. in alia ann. 1481. ex Tabul. Corb.
SubVIII.
Scuta cum Coronacurrere jubentur pro 35. sol. Turon.
Edicto 30. Julii et 29. Jan. 1487. 24.
April. 1488. Ejusd. pretii memorantur in Charta ann. 1493. apud Rymer. tom. 12. pag. 528 :
Valente unaquaque Corona 35. sol. Turon.
Scuta cum solestatuuntur pretii 36. sol. 3. d. Turon.
Edicto 30. Julii et 29. Jan. 1487. Tab. XIII. num. 3.
Scuta, Francicis et Delphinalibus similia, pret. 36. sol. 3. den. Turon.
Diplom. 24.
April. 1488.
Scutorum aureorum, Tab. XIII.
Francicinum. 13.
Dalphinalisnum. 15.
Britannici (escu au soleil de Bretagne)num. 14.
Regis Siciliæ, et
Jerusatem, alii in quibus
Pisanorum Liberatoristitulus ei adscribitur.
Grans Blans unzains tant aux armes de France, que du Dauphiné pour 11. den. Tourn. piece, demi unzains à l'équipollent.
Grans Blans au soleil tant aux armes de France, que du Dauphiné pour 12. den. Tourn. piece, demi unzains à l'équipollent.
Liars et hardis pour 3. den. piece.
Doubles et petits deniers Tournois pour 2. den. T. et 1. den. Tournois.
Les Parisis pour 1. den. parisi piece.
Les Gros d'argent tant aux armes de France, que du Dauphiné pour 2. sols 10. den. Tourn.
Tous les Escus à la Couronne qui sont faits à divers poids, à tout le moins, qui poisent deux d. 14. gr. au pris de 32. s. 1. d. T. piece. Les demi Escus à l'équipoll.
Les Escus faits au pays de Dauphiné du poids dessusdit pour 32. s. 1. d. T. piece, et les demy à l'équipollent.
Les Escus au soleil, qui sont faits de 70. de poids au marc à tout le moins, qui poisent deux den. 16. gr. pour 33. s. T. piece, et les demi Escus à l'équipollent.
Les Escus au soleil, qui sont faits oudit pays de Dauphiné de semblable poids pour 33. s. T. piece, et les demi à l'équipollent.
Bons viels Escus pour 40. s. Tourn.
Bons Francs à pié et à cheval et Royaux pour 39. s. Tournois.
Bons Saluts à 37. s. Tourn.
Bons Escus au soleil pour 36. s. den. Tourn.
Bons Escus appellez à la couronne pour 35. s. T. piece.
Grans Blans au soleil appellez douzains pour 13. den. Tournois.
Grans Blans à la couronne appellez unzains pour 12. den. T. piece, et les demi à l'équipollent.
Gros du Roy, qui par cy devant ont eu cours pour 2. s. 10. d. T. auront cours pour 3. s. T.
Liars et Hardis, doubles Tournois, Petits Tournois et deniers Parisis au pris qu'ils courent à present.
des Grans Blans à la Couronne à 4. den. d'aloi argent le Roy, à 2. g. de remede, de 7. s. 8. den. et demi de poids au marc de Paris, qui auront cours pour 10. den. T. la piece, sur le pié de 11. livres T. marc d'argent.
Les Escus fins au soleil de 70. de poids au marc, qui est 2. den. 17. gr. 3. quarts de gr. du poids de 2. d. 16. gr. du prix de 36. s. 3. d. T. les demi à l'équipollent.
Les Escus à la Couronne, qui sont à 72. de poids au marc, qui est 2. den. 14. gr. du prix de 35. s. T. Les demi à l'équipollent.
Les gros de Roy de 2. den. 16. gr. pour 3. s. T.
Les grans Blans au souleil aux armes de France et du Dauphiné pour 13. den. T. les demi à l'équipollent.
Les grans Blans à la Couronne pour 10. den. T. etc.
Albi magni regii cum sole, in Invent. Chart. monast. Athanat. fol. 12. v° :
Instrumentum ann. 1486. pensionis annuæ xxv. florenorum monetæ regiæ, quolibet floreno valente xviij. albos magnos regios sive solem.Et fol. 25. r° :
Instrumentum 26. Mart. ann. 1493. annuæ pensionis unius scuti auri ad coronam sine sole, valoris xxxv. solid.Idem legitur in Ch. 3. Sept. ann. 1495. ibid.
SubXII.
Scuta veterapond. 3. den. currunt pro 40. s. Turon.
Edicto 4. Julii 1498.12.
et 22. Novemb. 1506. quæ vero pendunt tantum 2. den. 23. gran. pro 39. sol. 6. den. Turon.
Scuta cum Coronapond. 72. ad marcam Paris. seu pond. 2. den. 14. gr. statuuntur pretii 35. sol. Turon.
Edicto 4. Julii 1498.23.
Mart. 1503. 12.
et 22. Nov. 1506. 25.
Decem. et 3. Febr. 1511.
Scuta cum Solequæ tum cudebantur pond. 70. den. ad marcam Paris. vel pond. 2. den. 16. gr. currere jubentur laudatis mox Edictis pro 36. sol. 3. den. Turon. Typum exhibet Tab. XIV. num. 1. semissem num. 2.
Regales Franci pedites et equites (à pied et à cheval)pond. 2. den. 22. gr. currere permittuntur pro 39. sol. Turon.
Edicto 4. Julii 1498.12.
et 22. Nov. 1506.
Scuta cum Histrice, (Escus au Porc espic)in quibus binæ histrices scuti latera ambiunt : in aversa parte crux visitur, in muris Pontici vellus desinens, inter binas histrices, et bina L. pond. 2. den. 17. gran. pretii 36. sol. 3. den. Turon.
Diplom. 19.
Nov. 1507.
et 25. Decem. 1511.
SubI.
Scuta similia
cum Sole
Edicto 27. Nov. 1516.
Jul. 1519. 28.
Sept. 1526. Pro 45. sol. Turon. currunt
Edicto 5. Mart. 1532.
et 18. Octob. 1539.
Scuta cum parva Cruce, (Escus à la petite Croix)pretii 45. sol. Tur. pond. 2. den. 16. gran.
Diplom. 19.
Mart. 1540.
Scuta cum Solead 23. karats cum. 8. parte remedii quæ prius cudi jusserat pond. 71. den. et 1. sextar. ad marcam Paris. quolibet scuto ponderis 2. denar. 16. gran. pretii 45. sol. Turon. iterum cudi jubentur
Edicto 24. Febr. 1539. 19.
Mart. 1540. 15.
April. 1545. Debiliora 1. gr. pro 44. sol. 3. d. Turon. currere jubentur laudato Edicto 19. Mart. 1540. quæ vero 2. gr. minus pendunt pro 43. sol. 6. d. Turon. At Litteris datis mense Jan. 1544.
Scutapond. 2. den. 15. gran. currunt pro 45. sol. Turon.
Scuta veterapond. 64. ad marcam Paris. cusa ad 23. karats et semiss. currere jubentur pro 51. Turon.
Edicto 19. Martii 1540.
Scuta cum Coronaad 23. karats, pond. 2. d. 14. gran. pretii 30. sol. Turon. pond. 74. ad marcam Paris.
Edicto 27. Nov. 1516. 28.
Sept. 1526. In Charta ann. 1525. apud Rymer. tom. 14. pag. 45. dicuntur valere 38. sol. Turon.
Scutastatuuntur pretii 40. sol. 6. den. Turon.
Edicto 5. Mart. 1532. Pro 43. sol. 6. den. currunt
Edicto 18. Octobr. 1539.
et 15. April. 1545.
Franci pedites et equites (Francs à pied et à cheval)cusi ad 24. karats minus 4. parte, pond. 2. den. 20. gran. pretii 48. sol. 10. den. Turon.
Edicto 19. Mart. 1540.
Regales auriad 23. karats, pond. 2. den. 20. gr. pretii 47. sol. 3. den. Turon. statuuntur.
Scuta cum solequæ cudi jussit Franciscus I. veteribus prorsus similia exstitisse, ab iis quippe distincta fuerunt vel Salamandris, unde
Escus à la Salamandrenuncupata ; vel parva cruce in aversa parte efficta, unde
Escus à la petite Croix, vel
à la Croisettedicebantur. Horum typi hic exarantur, Tab. XIV. cum Salamandris num. 19. cum parva cruce num. 13.
Scutisaureis, uti monet D.
le Blancpag. 264. quod jam sub Ludovico XII. in
Grossis Testonibusfactum videre est infra in monetis argenteis. Ab eo etiam institutum ut annus cusionis in monetis notaretur ; quem morem Edicto confirmavit Henricus II. Primi scuti hac nota signati typum damus, Tab. XIV. num. 20.
SubII.
Denarii Auri, dicti
Henrici, (Deniers d'or, dits Henris)in quibus regis laureati et armis instructi efficta protome, et in aversa parte Crux ex litteris H. coronatis compacta pond. 2. den. 20. gran. pretii 50. solid. Turon.
Ducatietiam appellabantur, cusique et duplices.
Diplom. 14.
Jan. 1549.
(Escus au soleil)in quibus loco crucis, Rex coronatus effictus, pond. 2. den. 15. gran. pretii 46. sol. Turon.
Scuta cum Solein quibus caput Regis coronatum ad vivum effigitur cum Inscriptione,
Edicto ult. Jan. 1548. Typum hic habes, Tabul. XV. num. 15.
Scuta duplicia cum soledicta
Henrici, in quorum una parte caput Regis coronatum effictum cum Inscript. , etc. et in aversa parte inter quatuor lilia crux ex quatuor litteris H. coronatis compacta, cui sol imminet, cum crucicula in medio crucis, et Inscript.
Edicto 8. Febr. 1548.
Duplices Henricipond. 5. den. 17. gran. pretii 5. lib. Turon. simplices et semisses pro rata parte
Edicto 23. Jan. 1549. 5.
Febr. 1550. 29.
Januar. 1551. 12.
Sept. 1554. 13.
Maii 1555.
Henriciduplices et simplices, paris ponderis, cum figura muliebri galeata super trophæo sedente Victoriolam lauream porrigentem dextra præferente, cum Inscript.
Semissis, pro rata.
Scutacum
Soleet
Lunulis, paris ponderis et pretii. Typum damus, Tab. XV. num. 13.
(Monnoye au molin)fabrica Parisiis instituta in Domo Thermarum Regiarum, ad caput horti Palatii, in quo cusa.
Edicto 29. Jan. 1551.
Scutavetera pond. 3. den. statuuntur pretii 51. sol. Turon.
Edicto 29. Jul. 1549. Pro 55. sol. Turon. currere jubentur
Edicto 23. Jan. 1549. 5.
Febr. 1550. 5.
Jun. 1551. 12.
Sept. 1554.
Scuta cum Coronapond. 2. den. 14. gran. pretii 43. sol. 6. den. Turon.
Edicto 29. Jul. 1549. Pro 45. sol. Turon. currunt Edictis mox laudatis.
Scuta cum solepond. 2. den. 15. gran. pro 45. sol. Turon. currere jubentur
Edicto 29. Jul. 1549. Pro 46. sol. Turon.
Edicto 23. Jan. 1549. 5.
Febr. 1550. 5.
Junii et 29. Jan. 1551. 12.
Sept. 1554.
Franci pedites et equitespond. 2. den. 20. gr. statuuntur pretii 48. sol. 10. den. Turon.
Edicto 29. Jul. 1549.
Regalespond. 2. den. 20. gr. currere jubentur pro 47. sol. 3. den. Turon.
SubII.
Edicto 24. Febr. 1559.
Scuta cum Solepond. 2. den. 15. gran. et supra, pretii 50. sol. Turon. semisses pro rata.
Scuta veterapond. 3. den. ejusdem pretii.
Scuta cum Soleet
coronapond. 2. den. 14. gran. pretii 46. sol. Turon.
Salutespond. 2. d. 17. gr. pretii 49. sol. Tur.
SubIX.
Duplices Henricipond. 5. den. 17. gran. statuuntur pretii 5. lib. 8. sol. Turon. simplices et semisses pro rata.
Edicto 17. Aug. 1561. Pro 5. lib. 16. sol. Turon. currere jubentur
Edicto21
April. 16.
Oct. 1571. et 26.
Maii 1573.
Scuta cum Sole (Escus au Soleil)absque ulla effigie,
Diplom. 17.
Aug. 1561.
Diplom. 31.
Deg. 1563
Diplom. 11.
Aug. 1568.
Diplom. 23.
Nov. 1569.
Edicto 30. Aug. 1570.
Aresto Intimi Consilii 16. Sept. seq. pretii 54. sol. usque ad. 1. April. 1572.
Diplom.
April.
Dipl. 1.
April. 1572. pretii 54. sol.
Dipl. 2.
Septemb. 1572.
Dec. seq. 30.
Jan. 1573.
Maiiejusd. anni.
Dec. 1573. pretii 57. et 58. sol. anno seq. 59. et 60. sol.
Edicto 8. Junii 1574.
Diplom. 22.
Septemb. 1574. pretii 60. sol.
Dipl. ult. Maii 1575.pretii 65. sol.
Diplom. 22.
Mart. 1577. pretii 66. sol.
Aresto Curiæ 13. et 21. Jun. 1577. Typum describimus, Tab. XVI. num. 2.
Scuta cum Reginacurrere permittuntur pro 51. sol. Turon.
Edicto 23. Nov. 1569.
Scutavetera pond. 3. den. pretii 60. sol. Turon.
Edicto 17.Aug. 1561. pretii 65. sol.
Edicto 21. April. 16.
Oct. 1571.
et 26. Maii 1573.
Scuta cum Solepond. 2. den. 14. gran. pretii 49. sol. Turon.
Edicto 17. Aug. 1561.
Scuta cum Coronaejusdem pond. et pretii eodem Edicto : pretii 51. sol. Turon.
Edicto 11. Aug. 1568. pretii 53.
Edicto 21. April. 16.
Oct. 1571.
et 26. Maii 1573.
Regaleset
Franci (à pied et à cheval)pond. 2. den. 20. gran. pretii 55. sol. Turon.
Edicto 17. Aug. 1561. pretii 59. sol. statuuntur aliis Edictis mox laudatis.
SubIII.
Aresto Curiæ Monet. cudi jubentur
Scuta cum Soleejusdem figuræ et ponderis quibus alia, præterquam quod loco Caroli scribitur, pretii 60. sol. Turon. Pro 66. sol. currere jubentur
Aresto Parlamenti 13. Jun. 1577. et
Diplom. 28.
Sept. 1577.
ad libram, inductæque
ad Scuta, quorum pretium fuit 66. sol. Turon. usque ad ultimum Dec. et deinceps 60. sol.
Duplices Henricipond. 5. den. 17. gran. pretii 5. lib. 16. sol. Turon.
Edicto 7. Jul. 1574. pretii 6. lib. 4. sol.
Edicto 22. Sept. seq. pretii 6. lib. 10. sol.
Edicto ult. Maii 1575. et 14. Jun. seq. pretii 7. lib. 1. sol.
Edicto 22. Mart. 1577. pretii 7. lib. 4. sol.
Aresto Parlamenti Rotomag. 9.
Jul. seq. ad 6. lib. 10. sol. reducuntur
Edicto dato mense Sept. ejusdem anni.
Scuta veterapond. 3. den. pretii 65. sol. Turon.
Edicto 7. Jul. 1574. pretii 69. sol.
Edicto 22. Sept. ejusdem anni, pretii 72. sol.
Edicto ult. Maii et 14. Jun. 1575. pretii 78. sol.
Edicto 22. Mart. 1577. pretii 4. lib.
Aresto Parlamenti Rotomag. 9.
Jul. seq. reducuntur ad 72. sol. Turon.
Edicto mense Sept. ejusdem anni.
Scuta cum Solepond. 2. den. 15. gran. varii pretii 54. 58. 60. 65. 66. et 60. sol. Turon. semisses pro rata portione.
Scutorum cum Coronapond. 2. den 14. gran. 53. 57. 59. 64. 65. et 59. sol. Turon.
Regalium aureorum et Francorum (à pied et à cheval)pond. 2. den. 20. gran. sic statuitur iisdem Edict. 59. 63. 68. 73. 75. et 68. s. Tur.
le Blancpag. 293. qui plura voluerit.
Scutum cum coronaann. 1292. damus Tab. XVII. num. 1.
SubIV.
Duplices Henricipretii 6. lib. 10. sol.
Aresto Parlamenti 2. Dec. 1596.
Scuta veterapond. 3. den. pretii 72. sol. Turon. pretii 78. sol.
Edicto mense Septemb. 1602.
Scuta cum Solepond. 2. den. 15. gran. pretii 60. sol. Turon.
Edicto 5. Jun. 1596. 24.
Maii 1601. Aresto Curiæ Monet. 13.
Mart. 1602. pretii 65. sol.
Edicto mense Sept. seq. Pro 72. sol. currere jubentur
Edicto mense Aug. 1609. usque ad 1. Sept. seq. subinde pro 70. sol.
Scuta cum Coronapond. 2. den. 14. gran. pretii 59. sol. Turon.
Aresto Parlamenti 2. Decemb. 1596. pretii 64. sol.
Edicto dato mense Sept. 1602. Typus exhibetur, Tab. XVII. num. 8.
Regaleset
Francipretii 3. lib. 8. sol. Turon.
Aresto mox laudato.
ad Scuta, numerationes
ad libramrestitutæ Edicto dato mense Septemb. 1602.
Litteris 23. Junii 1604.cursus monetarum præscriptus Aresto 2. Sept. 1603. prorogatur usque ad 1. Julii 1605. Rursum usque ad festum S. Johannis 1606.
Aresto Consilii Regii 4. Augusti 1605.
Henrici Aurei, seu
Duplices Henriciqui et
Libræ Henrici (Livres Henry)dicti pond. 9. den. 6. gran. pretii 12. lib. cudi jubentur
Edicto dato mense Aug. 1609.
SubXIII.
Scuta cum Solepond. 2. den. 15. gran. pretii 3. lib. 15. sol. Turon. Eorumdem semisses pro rata portione,
Edicto 5. Dec. 1614. pretii 3. lib. 16. sol.
Aresto Consilii Reg. 18.
Sept. 1621. pretii 3. lib. 15. sol.
Arestis Curiæ Monet. 4.
Febr. 1625.
et 30. Martii 1626.pretii 4. lib.
Edicto 5. Febr. 1630. usque ad ult. Mart. seq. a dicta die usque ad ult. Jun. seq. 3. lib. 18. s. subinde reducuntur ad 3. lib. 15. sol. pretii 4. lib.
Edicto 28. Januar. 1631. usque ad ult. Jun. seq. a dicta die usque ad ult. Sept. seq. 3. lib. 18. sol. At
Edicto 13. Aug. 1631. statuuntur pretii usque ad ult. Oct. ejusd. ann. 4. lib. 3. sol. ab hac die usque ad ult. Jan. 1632. 4. lib. a dicta die usque ult. April. 3. lib. 17. sol. subinde reducuntur ad 3. lib. 15. sol. Sed cum ex arbitrio populi currerent pro 4. lib. 10. s.
Aresto Consilii Reg. currere jubentur pro 4. lib. 6. sol. tantum : qui cursus pluribus Edictis et Arestis prorogatus, iterum statuitur
Edicto 30. Jun. 1635. pretii 4. lib. 14. sol.
Edicto mense Mart. 1636.
Edicto 25. Jun. ejusdem anni.
Scuta cum Coronapond. 2. den. 14. gran. pretii 3. lib. 14. sol.
Edicto 5. Dec. 1614. pretii 3. lib. 19. sol.
Edicto 19. Febr. 1635. pretii 4. lib. 13. sol.
Edicto mense Mart. 1616. pretii 5. lib. 3. sol.
Edicto 25. Jun. ejusd. anni. Typus Tab. XIIX. num. 1.
Scuta veterapond. 3. den. pretii 5. lib. 14. sol.
Edicto mense Mart. 1636. pretii 6. lib.
Edicto 25. Jun. ejusd. anni. Semisses eorum pro rata.
Duplices Henricipond. 5. den. 17. gran. pretii 8. lib.
Edicto 5. Dec. 1614. pretii 10. lib. 4. sol.
Edicto mense Mart. 1636. pretii 11. lib. 4. sol.
Edicto 25. Jun. ejusd. anni.
Regales Auripond. 2. den. 20. gran. pretii 5. lib. 12. s.
Edicto 25. Jun. 1636.
Franci pedites et equitespretii 5. lib. 15. sol.
Edicto 20. Dec. 1636.
Edictis 17. Nov. 1639. 18.
Oct. 1640.
Sept. 1641. 19.
Dec. seq. 12.
Febr. 1642. 29.
Mart. seq. 24.
Aug. 1643.
Ludovici Aurei (Loüis d'or)ad 22. karats cum 4. parte remedii, in quibus effictum caput Reg. Laureati, cum inscript.
Edicto 31. Martii 1640.Typus hic exaratur, Tab. XIIX. num. 2. Duplices et semisses pro rata parte. Typus ibidem num. 3.
Scuta aurea cum Armis Franciæ.
SubXIV.
Scuta aureaet
Ludovici Aureiponderis, tituli et remedii statutorum in Arestis Curiæ Monet. cudi jubentur
Aresto Consilii Reg. 21.
Mart. 1646.
Scuta cum Solepond. 2. den. 15. gran. pretii 5. lib. 4. sol.
Aresto Curiæ Monet. 1.
Aug. 1650. pretii 5. lib. 14. sol. usque ad 1. Jul. seq. subinde 5. lib. 4. sol.
Edicto 23. Mart. 1652. pretii 5. lib. 14. sol. usque ad finem anni
Aresto consil. Reg. 31.
Jul. 1652. pretii 6. lib. 4. sol.
Edicto 29. April. 1653. usque ad ult. Jun. seq. a dicta die usque ad ult. Sept. 5. lib. 19. sol. ab hac die usque ad ult. Dec. 5. lib. 14. sol. rursum usque ad ult. Mart. 1654. 5. lib. 9. sol. subinde 5. lib. 4. sol. ejusd. pretii
Edicto mense Dec. 1655. pretii 5. lib. 14. sol.
Aresto Consil. Reg. 7.
Dec. 1665. usque ad 1. Jan. seq. a qua die currunt ex eod. Aresto pro 5. lib. 11. sol. 6. den. ad 5. lib. 14. sol. revocantur
Aresto Consil. Reg. 15.
Mart. 1656. qui cursus prorogatur
Edicto 8. April. ejusd. anni, Arestis Curiæ Monet. 16.
Dec. 1660. 16.
Dec. 1662.
et Aresto Consil. Reg. 1666. pretii 5. lib. 19. sol.
Edicto 27. Jul. 1686. reducuntur ad 5. lib. 16. sol. 6. den.
Aresto consil. Reg. 20.
Octob. 1687. pretii 6. lib.
Edicto mense Dec. 1689. qui cursus invaluit usque ad 1. Jan. 1691. subinde pretii 5. lib. 16. sol. 6. den.
Aresto Consil.
Reg. 19.
Dec. 1690. Demum eorum cursus inhibetur
Edicto mense Septemb. 1693.
Ludovici Aureipretii 20. lib. cudi deinceps prohibentur
Aresto Curiæ Monet. 18.
Jul. 1648.
Ludovici Aureipond. 5. den. 6. gran. pretii 10. lib.
Aresto Curiæ Monet. 12.
Aug. 1649. pretii 11. lib.
Edicto 23. Mart. 1652. usque ad 1. Jul. seq. subinde 10. lib. rursum pretii 11. lib. usque ad finem anni
Aresto Consil. Reg. 31.
Jul. 1652. pretii 12. lib.
Aresto Consil. Reg. 7.
Mart. et Edicto 29. April. 1653. usque ad ult. Jun. seq. a dicta die usque ad ult. Sept. seq. 11. lib. 10. sol. ab hac die usque ad ult. Dec. seq. 11. lib. rursum usque ad ult. Mart. 1654. 10. lib. 10. sol. subinde 10. lib. pretii 11. lib.
Aresto Consilii Reg. 15.
Mart. et Edicto 8. April. 1656.
Ludovici aureipretii 11. lib. cudi permittuntur
Aresto Consilii Reg. 19.
Aug. 1656. ejusd. pretii
Arestis Curiæ Monet. 16.
Dec. 1660.
et 16. Dec. 1662. a 1. Jan. 1666. currere jubentur pro 10. lib. 15. sol.
Aresto Consil. Reg. 7.
Dec. 1665. revocantur ad 11. lib. alio
Aresto 16. Sept. 1666. eorum cursus permittitur, interdictis
Scutis aureiset
Francis, Edicto 28. Mart. 1679. pretii 11. lib. 10. sol.
Edicto 27. Jul. 1686. pretii 11. lib. 5. sol.
Aresto Consil. Reg. 20.
Oct. 1687. pretii 11. lib. 12. sol.
Edicto mense Dec. 1689. qui cursus obtinuit usque ad 1. Jan. 1691. ab hac die pretii 11. lib. 8. sol. 6. den.
Aresto 19. Dec. 1690. ejusd. pretii
Arestis 23. Jan. 1691. 20.
Februar. et 20. Mart. seq. pretii 11. lib. 5. sol.
Aresto 18. April. 1691. usque ad
Arestum 28. Febr. 1693. quo eorum cursus omnino est prohibitus.
Ludovici Aureiad 22. karats, in quibus effictum caput Regis laureati cum Inscript.
Edicto mense Dec. 1689. ejusd. pretii
Aresto Consil. Reg. 2.
Maii 1692.usque ad 1. Jun. subinde 12. lib. 5. sol. pretii 12. lib.
Aresto 13. Dec. 1692. pretii 11. lib. 10. sol.
Aresto 7. Febr. 1693. pretii 12. lib.
Arestis 24. ejusd. mensis, 31.
Mart. 28.
April. 30.
Maii seq. pretii 11. lib. 15. sol.
Aresto Consil. Reg. 16.
Jun. 1693. usque ad 1. Aug. seq. subinde 11. lib. 10. sol. ejusd. pretii
Arestis 19. Aug. et 22. Sept. 1693. pretii 11. lib. 15. sol.
Arestis 1. et 22. Dec. seq. pretii 12. lib. 15. sol.
Aresto 22. Sept. 1699.
Ludovici Aurei, ejusdem tituli et ponderis quibus alii, in quorum aversa parte inter quatuor litteras L. crux conspicitur ex quatuor liliis coronatis compacta, cum solita Inscript.
Edicto mense Sept. 1693. pretii 14. lib.
Declarat. 11.
Oct. seq. pretii 13. lib. 10. sol.
Aresto Consil. Reg. 10.
Nov. 1699. pretii 13. lib. 15. sol.
Aresto 22. Dec. ejusd. annia 1. Jan. 1700. usque ad 1. Febr. seq. ab hac die usque ad 1. April. seq. 13. lib. 10. s. subinde 13. lib. 5. s.
Ludovici Aureitituli et ponderis statutorum in Edicto mense Sept. 1693. in quorum altera parte crucem ex literis L. coronatis compositam decussant virga seu manus justitiæ et sceptrum, cum solita Inscript.
Declarat. 8.
Jun. 1700. pretii lib. 12. 15. sol. a 1. Jan. 1701.
Arestis 30. Nov. et 21. Dec. 1700. quo ult.
Ludoviciveteres ejusd. pretii statuuntur, interdictis debilioribus ; pretii 12. lib.
Arestis Consil. Reg. 17.
Maii, 28.
Jun. 1701.
et Edicto mense Sept. seq.
Ludovici Aureiejusdem tituli, ponderis et figuræ quibus alii, pretii 13. lib. cudi jubentur
Edicto mense Sept. 1701. pretii 14. lib.
Declarat. 27.
ejusd. mensis, pretii 13. lib. 10. sol.
Aresto Consil. Reg. 25.
Jul. 1702. pretii 13. lib. 15. sol. usque ad 1. Jan. 1703.
Arestis 22. Aug. 17.
Oct. et 18. Nov. 1702. pretii 13. lib. 5. sol. a 1. April. seq.
Aresto 6. Febr. 1703. pretii 13. lib. 10. sol.
Arestis 17. April. 15
Maii, 19.
Jun. 1703. pretii 13. lib. 5. sol. a 1. Aug. seq. usque ad ult. Sept. ejusd. anni
Arestis 14. Julii et 21. Aug. 1703. pretii 13. lib.
Aresto 30. Oct. 1703. ejusd. pretii
Arestis 29. Dec. 1703. 22.
Jan. 19.
Febr. 18.
Mart. 1704. a 1. Maii usque ad 15. ejusd. mensis pretii 12. lib. 15. sol.
Aresto 1. April. 1704.
Ludovici Aureiveteres nec reformati, quorum cursus inhibitus fuerat Aresto Consil. Reg. 24. Febr. 1693. iterum currere permittuntur pro eodem pretio ac reformati,
Aresto 23. Mart. 1700. pretii 12. lib. 10. sol.
Aresto 19. Sept. 1701. pretii 13. lib.
Declarat. 27.
ejusd. mensis, ejusdem pretii usque ad 21. Nov. subinde 12. lib.
Arestis 29. Oct. 13.
Dec. 1701. 11.
Mart. 1702. pretii 13. lib.
Edicto mense Maii 1704.usque ad 15. Jun. seq. subinde 12. lib. 10. s. reformati vero ex eodem Edicto pretii 14. lib. 15. sol. a 1. Febr. seq.
Aresto 20. Jan. 1705. pretii 14. lib. 10. sol. a 1. Martii seq.
Aresto 3. Febr. ejusd. anni.
Ludovici Aureitituli, ponderis et remedii statutorum in Edicto mense Sept. 1693. in quibus efficta crux ex quatuor liliis coronatis, manu justitiæ et sceptro decussatim positis, pretii 15. lib. cudi jubentur
Edicto mense Maii 1704.Iidem pretii 14. lib. 15. sol.
Aresto Consil. Reg. 14.
Febr. 1705. qui cursus obtinuit usque ad 1. Sept. seq. ab hac die pretii 14. lib. 5. sol.
Aresto 18. Aug. 1705. ejusd. pretii
Aresto 17. Nov. 1705. usque ad 1. Jan. 1706. ab hac die usque ad. 1. Mart. seq. pretii 14. lib. a dicta die usque ad 1. April. seq. pretii 13. lib. 15. sol. ejusd. pretii usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 20. Mart. 1706. pretii 13. lib. 10. sol. a 1. Jul.
Aresto 8. Jun. 1706. ejusd. pretii usque ad 1. Jan. 1707. ab hac die pretii 13. lib. 5. sol. Typus hic exaratur, Tab. XIX. num. 4.
Aresto 27. Nov. 1706. ejusd. pretii statuuntur pluribus Arestis usque ad 1. Mart. 1708. ab hac die pretii 13. lib.
Aresto Consil. Reg. 31.
Jan. 1708. qui cursus prorogatus fuit usque ad 1. Jan. 1709. a dicta die pretii 12. lib. 15. sol.
Aresto 20. Nov. 1708. ejusd. pretii usque ad 1. Maii seq.
Aresto 19. Februarii 1709.ab hac die pretii 12. lib. 10. solid. usque ad
Arestum 14. Maii 1709.quo currere jubentur pro 13. lib. usque ad 15. Jun. seq. pretii 13. lib. 5. sol.
Aresto 4. Jun. 1709. usque ad 1. Jul. seq. subinde pretii 13. lib. usque ad 1. Octobr. ejusdem anni ; ab hac die usque ad 1. Nov. seq. pretii 12. lib. 10. sol.
Aresto 13. Aug. 1709. qui cursus obtinuit usque ad 1. Jan. 1710.
Aresto 7. Decemb. 1709. Iidem
Ludovicipond. 5. den. 6. gran. currere jubentur pro 13. lib. usque ad 1. Febr. seq.
Declarat. 7.
Oct. 1710.
Ludovici aureiad 22. karats, in quorum aversa parte inter quatuor liliola crux visitur ex litteris L. coronatis compacta, in cujus medio effictus sol, cum solita Inscript.
Edicto dato mense April. 1709. Duplices et semisses pro rata.
Ludovici Aureiejusdem tituli et figuræ quibus alii, pond. 6. den. 9. gran. et 3. quint. pretii 20. lib. duplices et semisses pro rata parte, cudi jubentur
Edicto dato mense Maii 1709. Aresto Consil. Reg. 30.
Sept. 1713. currere jubentur a 1. Dec. seq. pro 19. lib. 10. sol. a 1. Feb. 1714. pro 19. lib. a 1. April. seq. pro 18. lib. 10. sol. a 1. Junii seq. pro 18. lib. a 1. Sept. pro 17. lib.
Aresto 25. Aug. 1714. a 15. Oct. seq. pro 16. lib. 10 sol. a 1. Dec. ejusd. anni pro 16. lib.
Aresto 8. Decemb. 1714. currere debent a 1. Febr. 1715. pro 15. lib. 10. sol. a 1. April. seq. pro 15. lib. a 1. Jun. seq. pro 14. lib. 10. sol.
Aresto 23. Jul. 1715. statuuntur pretii 14. lib. a 1. Sept. seq. qui cursus confirmatur
Declarat. 13.
Aug. 1715.
Lilia Aurea (Lis d'or)ad 24. karats 4. parte minus, in quibus efficta Regis effigies cum Inscript.
Edicto mense Martii 1655.
Lilia Aureaad 23. karats et 1. quart. in quibus loco capitis Regis conspicitur inter quatuor liliola crux ex liliis coronatis compacta, pond. 60. den. et semiss. ad marcam, pretii 7. lib. cuduntur
Edicto mense Dec. 1655. ejusd. pretii
Aresto Consil. Reg. 15.
Mart. et 8. April. 1656. Typus hic delineatur, Tab. XIX. num. 3.
Lilia Aureaejusdem pretii cudi permittuntur
Litteris Patentibus 19. Aug. 1656. ejusd. rursus pretii
Arestis Curiæ Monet. 16.
Dec. 1660. 16.
Dec. 1662. 21.
Apr. 1664.
et Aresto Consil. Reg. 16.
Sept. 1666.
Aresto Curiæ Monet. 18. Jan. 1649. 384. lib.
Aresto ejusd. Curiæ 7. Jul. 1662. 423. lib. 10. d. 10/11.
Aresto ejusd. anni, 423. lib. 10. s. 11. den.
Edicto 3. Jan. 1690. 457. lib. 16. sol.
Edicto M. Sept. 1693. 450. lib.
Aresto Consil. Reg. 12. Dec. 1693. 465. lib.
Aresto 22. Sept. 1699. 502. lib. 10. sol.
Declarat. 8. Jun. 1700. 494. lib. 6. s. 4. den.
Aresto 30. Nov. 1700. 499. lib.
Aresto 17. Maii 1701. 469. lib. 15. sol.
Aresto 28. Jun. 1701. 462. lib. 6. sol.
Aresto 20. Mart. 1703. 474. lib. 10. s. 10. d. 10/11.
Aresto 16. Jun. 1703. 484. lib. 8. sol. 7. den.
Aresto 30. Oct. 1703. 514. lib. 1. s. 9. den. 9/11.
Edicto M. Maii 1704. 514. lib. 1. s. 9. den.
Aresto 21. Jul. 1705. 533. lib. 17. sol. 3. den.
Edicto M. April. 1709. 531. lib. 16. s. 4. d. 4/11.
SubXV.
Ludovici Aureitituli, ponderis et remedii statutorum in Edicto mense Maii 1709. et Declarat. 5. Nov. ejusd. anni, in quibus effictum caput Regis cum Inscript.
Edicto mense Dec. 1715. Typus hic exhibetur, Tab. XX. num. 1. Eodem Edicto marca auri puri pretii 523. lib. 12. sol. 8. den. 8/11.
Ludovici aureicusi ex Edicto mense Maii 1709. et non reformati, pretii 16. lib.
Edicto mense Decemb. 1715. usque ad ult. Jan. 1716. a 1. Febr. seq. pretii 14. lib. usque ad ult. Mart. ejusdem pretii usque ad ult. April.
Aresto Consil. Reg. 21.
Mart. 1716. pretii 24. lib. 12. sol.
Aresto 22. Jan. 1720. pretii 23. lib. 9. sol.
Arestis 28. ejusd. mensis, 3. 9.
et 20. Febr. seq. pretii 24. lib. 12. sol.
Aresto 25. ejusd. mensis, Parisiis pretii 28. lib. 14. sol. a 20. mensis Mart. 1720. in toto regno a 1. April seq. pretii 24. lib. 12. sol.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 33. lib. 16. sol.
Aresto 29. Maii 1720.usque ad 1. Jul. seq. ab hac die usque ad 15. ejusdem mensis pretii 30. lib. 15. sol. subinde pretii 27. lib. 12. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 49. lib. 12. s.
Aresto 30. Jul. 1720. usque ad 1. Sept. seq. hinc usque ad 15. ejusdem mensis pretii 43. lib. 8. sol. ab hac die pretii 37. lib. 4. sol. usque ad 1. Oct. inde usque ad 15. ejusd. mens. pretii 31. lib. dein pretii 24. lib. 16. sol. ejusdem pretii ad placitum Regis
Aresto 26. Dec. 1720. Eorum cursus inhibetur post mensem Jan.
Edicto 21. ejusdem mensis 1721.
Ludovici Aureireformati ad figuram eorum qui tum cudebantur, pretii 20. lib. duplices et semisses pro rata,
Edicto mense Decemb. 1715. ejusd. pretii
Edicto mense Nov. 1716. pretii 24. lib.
Edicto mense Maii 1718. et Aresto 17. Jul. seq. pretii 30. lib.
Aresto 22. Jan. 1720. pretii 28. lib. 6. sol. 8. den.
Arestis 28. Jan. 3. 9. 20.
Febr. 1720. pretii 30. lib.
Aresto 25. ejusd. mens. pretii 40. lib.
Aresto 5. Mart. seq. Parisiis pretii 35. lib. a 20. Mart. 1720. in toto regno a 1. April. seq. pretii 30. lib.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 41. lib. 5. sol.
Aresto 29. Maii 1720.usque ad 1. Jul. seq. ab hac die usque ad 15. ejusd. mens. pretii 37. lib. 10. sol. subinde pretii 33. lib. 15. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 60. lib.
Aresto 30. Jul. usque ad 1. Sept. hinc usque ad 15. ejusd. mens. pretii 52. lib. 10. sol. a dicta 15. die usque ad 1. Oct. pretii 45. lib. ab hac die usque ad 15. ejusd. mens. pretii 37. lib. 10. sol. subinde pretii 30. lib. ejusdem pretii ad placitum Regis
Aresto 26. Dec. 1720.
Ludovici Aureiad 22. karats, in quorum antica parte caput Regis coronatum visitur, in postica bina scutula Franciæ et bina Navarræ coronata in modum crucis inter quatuor lilia, disposita, cum solita Inscript.
Edicto mense Nov. 1716. pretii 36. lib.
Edicto mens. Maii 1718. et Aresto 17. Jul. seq. usque ad 1. Aug. vel Sept. seq. pretii 45. lib.
Aresto Consil. Reg. 22.
Januar. 1720. pretii 42. lib. 10. sol.
Arestis 28. ejusd. mens. 3. 9.
et 20. Febr. seq. pretii 45. lib.
Aresto 25. ejusd. mens. pretii 60. lib.
Aresto 5. Mart. 1720. Parisiis pretii 52. lib. 10. sol.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 61. lib. 17. sol. 6. den.
Aresto 29. Maii 1720.usque ad 1. Jul. seq. ab hac die usque ad 15. ejusdem mens. pretii 56. lib. 5. sol. subinde pretii 50. lib. 12. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 90. lib.
Aresto 30. Jul. usque ad 1. Sept. seq. hinc usque ad 15. ejusd. mens. pretii 78. lib. 15. sol. a dicta 15. die usque ad 1. Oct. pretii 67. lib. 10. sol. ab hac die usque ad 15. ejusd. mens. pretii 56. lib. 5. sol. subinde pretii 45. lib. ejusdem pretii ad placitum Regis
Aresto 26. Decemb. 1720. Typum hic damus, Tabul. XX. num. 2. Duplicis Ludovici aurei.
Ludovici Aureiad 22. karats, in quibus effictum caput Regis laureati, in aversa parte Crux Melitensis in cujus medio tria lilia, cum Inscript. , etc. pond. 7. den. 10. gran. 8/25. pretii 36. lib. duplices et semisses pro rata, cudi jubentur
Edicto mense Maii 1718.marca auri puri ex eodem Edicto pretii 654. lib. 10. s. 11. den. Iidem denarii pretii 35. lib.
Aresto Consil. Reg. 7.
Maii 1719.pretii 34. lib.
Aresto 25. Jul. seq. pretii 33. lib.
Aresto 23. Sept. seq. pretii Parisiis 32. lib.
Aresto 3. Dec. 1719. in aliis regni locis pretii 31. lib.
Aresto 15. Jan. 1720. pretii 36. lib.
Aresto 22. ejusd. mensis, pretii 34. lib.
Arestis 28. ejusd. mens. 3. 9.
et 20. Febr. 1720. pretii 36. lib.
Aresto 25. ejusdem mensis, pretii 48. lib.
Aresto 5. Mart. 1720. Parisiis pretii 42. lib. a. 20. Mart. 1720. in toto regno a 1. April. seq. pretii 36. lib.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 49. lib. 10. sol.
Aresto 29. Maii 1720.usque ad 1. Jul. seq. ab hac die usque ad 15. ejusd. mens. pretii 45. lib. subinde pretii 40. lib. 10. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 72. lib.
Aresto 30. Jul. usque ad 1. Sept. seq. hinc usque ad 15. ejusd. mens. pretii 63. lib. a dicta 15. die usque ad 1. Oct. pretii 54. lib. ab hac die usque ad 15. ejusd. mens. pretii 45. lib. subinde pretii 36. lib. ejusd. pretii ad placitum Regis
Aresto 26. Decemb. 1720. Typum hic habes, Tabul. XX. num. 3.
Ludovici Aureiveteres pond. 5. den. 6. gran. pretii 19. lib. 12. sol.
Edicto mense Maii 1718.usque ad 1. Aug. vel Septemb. seq. eorum cursu subinde prohibito.
Quindeni Aurei (Quinzains d'or)ad 24. karats cum 1. quart. remedii, pond. 65. den. et 5/11. ad marcam, pretii 15. lib. in quorum aversa parte Crux ex litteris L. coronatis compacta, cum Inscript.
Edicto mense Dec. 1719. quod licet exsecutioni mandatum non sit, eorum nihilominus hic mentionem injicere voluimus.
Ludovici Aureiad 22. karats cum 10/32. remedii, in quibus effictum caput Regis laureati, in altera parte inter tria lilia binæ L. aversæ quibus imminet corona, cum Inscript.
Edicto mense Sept. 1720. semisses pro rata. Typus describitur, Tab. XX. num. 4. Eorumdem cursus post 1. Dec. seq. sive de novo cusi, sive reformati, reducitur ad 45. lib. post 1. Jan. 1721. ad 36. lib.
Aresto Consil. Reg. 24.
Oct. 1720. pretii 44. lib.
Aresto 21. Jul. 1723. Iidem pond. 7. den. 15. gran. pretii 39. lib. 12. sol. qui vero tantum 7. den. 14. gran. pendunt, pretii 39. lib. 7. sol.
Edicto mense Aug. 2173. quo eorum cursus subinde inhibetur.
Ludovici Aureiejusdem tituli et remedii quibus ii qui tum currebant, in
Edicto mense Aug. 1723. Duplices et semisses pro rata ; marca auri puri tum pretii 1087. lib. 12. sol. 8. den. 8/11. Iidem statuuntur pretii 24. lib.
Aresto Consil. Reg. 4.
Febr. 1724. pretii 20. lib.
Aresto 27. Mart. 1724. sed promulgato 4. April. seq. pretii 16. lib.
Aresto 22. Sept. 1724. pretii 14. lib. a 1. Jan. 1726. et 12. lib. a 1. Febr. seq.
Aresto 4. Decemb. 1725. Typum hic exaramus, Tab. XX. num. 5.
Ludovici Aureiad 22. karats, in quibus effictum caput Regis cincinnati, in altera parte scuta Franciæ et Navarræ juncta, eidem coronæ subjacent pond. 30. ad marcam, quolibet aureo ponderis 6. den. 9. gran. pretii 20 lib. duplices et semisses pro rata, cæteris monetis interdictis, cudi jubentur, marca auri puri tum pretii 536. lib. 14. sol. 6. den. 6/11.
Edicto mense Jan. 1726. pretii 24. lib.
Aresto Consil. Reg. 26.
Maii seq. qui cursus etiamnum obtinet. ,
partim ex Regesto inter duos asseres dicto, quod in Curia Monetarum asservatur, partim ex Regesto Cameræ Computor. Paris. signato 123. et aliis monumentis excerptæ.
SubIV.
Parisienses duplices, (Parisis doubles)id est, denarii duo Parisienses, quarta parte Turonensi graviores : in quorum parte altera crux effingitur in florem desinens cum Inscript.
Die Lunæ post Quasimodo 1293. die S. Trinit. 1296.
Parisienses duplicespretii 2. den. Paris.
Edicto dato Pontesiæ mense Jun. 1313. tom. 1. Ordinat. pag. 520.
Alio Edicto 1. Oct. ejusd. an. ibid. pag. 532. 3.
duplices Paris. debilesstatuuntur pretii 2. Turon. parv. bonor.
Regalisin iis denariis exarata dicti etiam
Regales Parisienses duplices, ut in Edicto ann. 1295. apud D.
le Blancpag. 184. ubi dicuntur pretii 2. den. Paris. Horum Regalium præterea meminit MS. :
Si com chil ki jeue a noiaux, Tant leur doint deniers et Roiaux.
Turonenses duplices(
Tournois doubles) id est, denarii 2. Turon. Parisiensibus paulo minores, cui efficta crux pedata (
Croix patée) cum Inscriptione in circulo,
Duplicis Parisiensis, quem exhibemus, Tab. VII. num. 11. ut et
simplices Parisiensesibid. num. 13. et 14.
Turonensis denariusest ibi num. 12. Advertat lector
Crucem pedatamCangii semper eam esse quæ Gall.
patéevel
épatéedicitur, scilicet cujus trabes quatuor extremæ excedunt latitudine interiores partes quibus conjunguntur.
Parvi Turonenses (Petits Tournois)nuper cusi, pretii 6. den. Paris.
Edicto ann. 1295.
Malliæ albæ, (Mailles blanches)quarum mentio est in Tabulis Philippi Regis
Oboli tertii. Sunt 4. denariorum.
Parvi Parisienses, (Petits Parisis). In eodem Regesto ch. 91. descriptum legitur Edictum Regium, quo jubetur ut parvus Parisiensis nuper cusus pro duplici Parisiensi currat,
de Laurieretom. 1. Ordinat. pag. 379. legitur
Parisiensis parvus noviter factus pro uno duplici Turonensi: Ubi prætermissum existimo,
pro uno duplici Parisiensi, et parvus Turonensis; quod ex sequentibus satis liquet :
Denariorum Parisiensiummentio fit, teste D.
le Blancpag. 148. in Charta ann. 1060. ex Tabul. S. Dionysii :
Quam in vadimonio tenebat pretio 60. librarum denariorum Parisiensium ;Turonensium vero in Charta ann. 1105. ex Tabul. S. Cypr. Pictav.
Habui octo libras Turonenses. Ex quibus perspicuum fit hanc monetarum distinctionem antiquiorem esse Philippo Augusto, cui tamen vulgo tribuitur.
Tunc facta est duplex moneta, Parisiensis et Turonensis ; unde postea multa mala sunt orta.
Je Guerars de Pincquegni chevalier.... ai vendu... pour dix noeufz cens et xxiiij. livres de Parisis, de le monnoie qu'il couroit devers le Nostre Dame en Septembre, lesquelz dix noeufz cens et xxiiij. livres valent six cens et quarante et une livre, onze solz et viij. den. de bons petis de Parisis.Alia ejusd. ann. die Veneris ante Advent. :
Deus mille huit cens quarente et cinq livres, dis et sept sols et quatre deniers de Parisis viés, dont lidis deniers de Parisis viés, dont lidis deniers et maaille valent un gros Tournois viés, de la loy et du poids comme li gros Tournois, que li rois S. Loys fist battre et courre en son realme.
Grossi Turonenses argentei, (Gros Tournois d'argent)cusi æque probi ac erant tempore S. Ludovici,
Paris. 3.
Maii 1305.ex eodem Regesto ch. 226. 229.
Denariorum Grossorum ad Pondus Parisiensementio est sub ann. 1268. tom. 5. Hist. Fr. pag. 435.
Grossi Turonenses argentei, (Gros Tournois d'argent)cusi sub S. Ludovico et Philippo Audace, ejusdem ponderis, et legis, pretii 31. den. et malliæ Paris. monetæ currentis.
Dat. Atheiis die Jovis post S. Trinitatem an. 1305.
Ex eod. Regesto 36. ch. 229. In altero scriptum legitur, Grossum Turonensem S. Ludovici, et alios esse 12. den. legis argenti regii,
à 12. den. de loy argent le Roy. In Edicto die Mart. post Pascha, ann. 1308. statuitur, ut Grossi Turonenses currant pro 10. den. et mallia Paris. ; Grossis Turon. 21. den. interdictis et conflandis. In alio, dato Parisiis 18. Jan. ann. 1308. idem Rex, ut reducerentur monetæ ad pretium et legem, quibus erant sub S. Ludovico, statuit : ut duplices Parisienses et Turonenses ejusdem essent pretii, quo prius erant, ut et Grossus Turonensis
Regest. noster.
Benedictum Sit Nomen Dominiet in aversa parte templum Turonense solitum, cum Inscriptione in ambitu,Nostri Dei Jesu Christi et Philippus Rex,
Grossi Turonensespretii 27. den. currere inhibentur
Edicto 30. Jun. 1306. tom. 1. Ordinat. pag. 442. ut Parisienses ita et Turonenses
Regalesinterdum eadem ex causa dicti, in Edicto ann. 1295. ibid. pag. 543.
Grossus Turonensis argenti Regis Francorum cum O rotundo justi ponderis, computatur pro 16. denar. in Charta 7. Maii 1312. tom. 1. Histor. Dalphin. pag. 203.
Burgenses fortes duplices, (Bourgeois doubles forts,)ponderis 1. den. gravioris, legis 6. den. pretii 2. den. Paris. in quibus efficta crux, quæ ipsum Inscriptionis limbum inferiorem pertingit :
Philippus Rex.In aversa parte sub lilio : , et in circulo :
Typum hic damus, Tab. VII. num. 8.Burgensis. 20. Jan. 1310. ad 8. Julii 1311.
Denarius burgensisvel
Burgensis duplex novus. Burgensem fortemexhibemus ibidem num. 7.
Burgenses,
Noster, fol. 301 :
Le 20. Jan. 1310. courrut bonne monnoie. Dudit 20. Janv. lors jusques à la S. Jean, coururent Bourgeois pour Parisis.
De ladite S. Jean lors commença à courre bonne monnoie, jusques en l'an 1310. que courrut bonne monnoie, et fu cette monnoie advaluée en l'an 1320. que le Marc d'argent valut 60. sols Tourn. en l'an 1321. couroit la bonne monnoie.Idem Regestum fol. 305 :
L'an 1307. 8. et 9. courut forte monnoie, au temps de Bourgeois, comme Bourgeois l'an 1314. et 15. au prix de 10. den. ob. le Gros Tournois dés l'an 1316. jusques à l'an 1325. Parisis lors valoit Tournois fors.
Ad candelosam 1310. incœperunt Burgenses, et fuerunt ad Natale B. Mariæ.
Croixfol. 122. r° :
Ad nativitatem B. Mariæ cccvj. incepit fortis moneta. Ad candelosamcccx. inceperunt burgenses, et finierunt ad nativitatem B. Mariæcccxiij.
Philippus Rex Franciæ simplicium ac Duplicium Burgensium fieri fecit monetam,pro simplicibus, Duplicibus Parisiis denariis concurrentem, etc.
Burgensesfieri jubentur Tolosæ. Dat. Pissiaci ante S. Vincent. 1311 :
Ex 1. Regesto Memor. Cameræ Computor.
Oboli Tertii, (Oboles Tierces)sic dicti, quod pretii essent tressis solidi, id est, 4. den. Turon. ponderis 1. den. 2. gran. et 12. den. legis argenti regii, pond. 14. sol. 6. den. ad marcam Paris. quæ quidem monetæ species admodum exigua est, cum duplici inscriptione :
Edicto 18. Jan. 1308.
al. 10.
Nov. et 20. Jan. 1310. Typus hic describitur, Tab. VII. num. 6.
Oboli Turonensis, quæ est moneta cypria, non argentea.
Sub
Parisienses, pond. 20. gr. legis 4. den. 12. gr. pretii unius denar. Paris.
Turonenses, pond. 21. gr. legis 3. den. 18. gr. pretii 1. den. Tur. 9.
Sept. 1313. 10.
Mart. 1315. quæ quidem binæ monetæ dictæ
parvi Cornuti, (petits Cornus)quia minus bene cusi et formati, in Edicto ann. 1315. quo prohibentur : figura similes sunt et Turonensibus, de quibus mox.
Cornutimemorantur, præter
Cornutosquos ad figuram Turonensium duplicium cudi fecerat Guillelmus Flandrensis Comes : unde dubium mihi est utrum
Cornutiinter monetas Ludovici X. debeant annumerari.
Parisienseset
Turonenses parviejusdem ponderis quo
Cornutisimiles Turonensibus cruce pedata insignitis, cum Inscript.
A 30. Mart. 1315.
ad 1. Mart. 1317. Typum oboli Turonensis damus, Tab. VII. num. 16.
De Saulcy.
Sub
Grossus Turonensis argenteus, (Gros Tournois d'argent)pond. 3. den. 5. gran. legis 11. den. obol. argenti puri, pretii 12. den. Paris. quorum 59. et sexta pars marcam Parisiensem conficiunt, Moneta magnitudinis Julii Romani, cruce insignita, cum duplici Inscriptione, et
A. 1.
Mart. 1317.
ad 7. Maii 1322.
Sub
Parisienses duplices, (Parisis doubles)ponderis 1. den. 2. gr. et legis 6. den. pretii 2. d. Paris. 14. sol. Par. pond. ad marcam Paris. Haud bene constat, an ea sit moneta, quæ crucem liliatam præfert, cum Inscript.
Ad 27. Oct. ad 2. Mart. 1322.
Ex 1. Regesto Memorialium Cameræ Comput. Paris.
Denarii Parisiensis. Num. 25.
Malliæ Turonensis, et num. 26. denarii vulgo dicti
à la couronne.
Grossus Turonensispretii 17. den.
Ex Charta 21. Mart. 1323. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 41. col. 2.
Grossus Turon. argenti cum O rotundoæstimatur 16. den. et sine O rotundo 15. den. cum obolo,
in Charta 6. Nov. 1323. tom. 2. Hist. Dalph. pag. 110. col. 2. Item cum O rotundo pretii 21. den.
Ex Computo 29. Aug. 1324. ibid. tom. 1. pag. 130. col. 2.
Et tant on depuis valu ; et pource que li Gros ne se haussoit pas d'un denier au coup, ains valoit au Change : et pource qu'ils prirent cours d'eux-mesmes sans ordonnance du Prince, il n'y a nulle certaine journée de muance.Hæc post D.
le Blancpag. 205. Typum hic habes, Tab. VII. num. 22.
Grossus Turonensis cum flore lilii seu cum O fendutopretii 20. den.
Ex Computo 29. Aug. 1324. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 130. col. 2.
Oboli albi, (Oboles blanches)pond. 1. den. 15. gr. legis 10. den. argenti regii, pretii 6. den. Paris. 9. sol. 10. den. ad marcam Paris. prædictorum Parisiensium medietatem conficientes et similis figuræ, sed minoris, cum duplici circa crucem Inscriptione
Benedictum Sit Nomen Dni. Nri.et in aversa parte templum, cum Inscriptione,et Carolus Rex.
Francorum, et limbo liliato. 2.
Mart. 1322. 4.
Maii 1323.18.
Jan. 1324. 3.
April. 24.
Jul. 20.
Jan. 1326. 7.
Nov. 1328. Typus hic describitur, Tab. VII. num. 23.
Turonensis parvus.
Anno 1322. die sabbati in vigilia Ramis palmarum, quæ fuit xiiij. Kal. Apr. fuit præconisatum publice apud Burgum,... quod Parisienses cornuti currant et habeant cursum iij. pro ij. den. Tur. et mites ij. pro j. den. Tur.... Denarii auri ad reginam pro xiiij. sol. monetæ prædictæ.
Estellins chacun baillié pour cinq petiz deniers : gros Tournois d'argent à un O, chacun pour quinze deniers et monnoye double neufve, chacun double compté pour deux petiz deniers et une maille.
SubVI.
Oboli albi, et
Duplices Parisienses, (Doubles Parisis)ejusdem ponderis, legis, pretii, figuræ et Inscriptionis, præter nomen Principis.
A. 7.
Nov. 1328.
ad 10. Nov. 1329.
Malliæ albæpretii 6. Turon. et
Parisienses duplices 3.malliarum Paris. usque ed Pascha ann. 1330. et subinde
malliæ albæpretii 4. Turon. et
Parisienses duplices 1.Paris.
Edicto 21. Mart. ann. 1328. tom. 1. Ordinat. Reg. Franc. pag. 28.
Parisienses, pretii 12. bonorum Parisiensium parvorum.
Sabbat. post. S. Michaelem 1329.
Parisienses parvi, (Parisis petits)pond. 1. den. legis 4. den. pretii 1. den. Paris. in quorum parte altera nuda crux
A 20. Sept. 1330.
ad 12. Jun. 1333. Typum hic damus, Tab. IX. num. 9.
De Saulcy.
Hoc eodem anno Philippus Rex Monetam antea mutabilem valde in meliori statu posuit : nam ipse ordinavit, quod unus Florenus de Florentia non valeret nisi 10. solidos Parisienses, et aliæ monetæ de auro secundum tale pretium, unus Grossus de argento 9. Parisienses parvos : et parvus Denarius, qui valebat 2. denarios, reduxit ad unum : et sic res multæ, quæ ante erant caræ valde, quasi ad medium reducuntur.
Nosterfol. 204. de monetarum argentearum hujusce tempestatis pretio :
Modus solvendi in Thesauro debita de temporibus retroactis, habitis tam per Cameram Computorum, quam al. tam secundum æstimationem cursus Grossi Turonensis argenti, quam al.
De toto tempore præterito usque ad annum 1301. exclusive solvuntur debita consideratione cursus Grossi Turonens. pro 10.
[den. et] ob. Par. exceptis eis, quæ debentur pro guerris, et specialiter pro vadiis gentium armorum, quæ fuerunt in guerris, Vasconiæ et Flandriæ ab anno 1295. usque ad annum prædictum, quæ vadia solvuntur per reductionem ad tertiam partem, ut 30. lib. ad 10. lib.Ab. ann. 1301. usque ad festum B. Mariæ Septemb. 1306. reducuntur 3. denar. ad unum.
A festo B. Mariæ in Septemb. 1306. usque ad Pascha 1311. valuit Grossus Turon. argenti 10.
[den. et] obol. Par. et secundum hujusmodi æstimationem recipitur et solvitur.A Pascha 1311. usque ad festum B. Mariæ in Sept. 1313. habuerunt Burgenses cursum, quilibet pro 2. den. P. et pro illo tempore Paris. reducuntur ad Turon.
A dicto festo usque circa Pascha 1316. aliquando habuit cursum Grossus Turonus pro 10. denar. ob. Par. aliquando non habuit aliquem cursum, sed utitur ac si habuisset cursum pro 10. den. ob. Par. licet aliquando minus valuerit.
Ab Pascha 1316. usque ad ann. 1325. habuit Grossus Turon. cursum pro 12. denar. Paris.
Anno 1325. circa Candelosam habuit cursum pro 13. den. Par. et ante ipsam Candelosam eodem anno, et in parte anni 1324. habebatur 6. den. pro libra penes Campsores super magnum pontem Parisiis.
Anno 1326. circa festum B. Remigii
valuit Grossus Turon. 14. den. Par. et a prædicta Candelosa usque ad dictum festum S. Remigi habebatur 6. den. Par. vel plus vel minus pro libra. Anno 1326. prædicto valuit Grossus Turon. 15. den. Paris.
Ad Pascha 1327. valuit Grossus Turon. 16. d. P.
Ad S. Joann. 1327. valuit 16. den. Paris. et quasi obolum.
Ad S. Remigium 1327. valuit 17. den. Par.
Ad Nativitatem Domini 1327. incœpit ascendere paulisper usque ad 20. d. Par. sed pro toto anno 1328. et pro toto anno 1329. usque ad 26. diem Decemb. exclusive utitur sic, quod 2. denar. reducuntur ad unum, quasi Grossus Turon. habuisset semper cursum per dictum tempus pro 2. sol. Turon.
A 26. die Decemb. 1329. exclusive usque ad crastinum Pasch. 1330. 9. diem Aprilis exclusive valuit Grossus Turon. 18. den. Tur.
Et in dicto crastino 9. April. 1330. incœpit habere cursum ad 12. den. Tur.
Nosterfol. 213. Edictum Philippi Regis ann. 1329. die Sabb. post S. Michaelem publicatum, quo statuit, ut
Grossi Turonensesargentei cudantur pretii et legis, quibus erant sub S. Ludovico, pro 12. bonis parvis Turon. præterea boni
parvi Parisiensespretii et legis, quibus erant sub S. Ludovico. Item
parvi Turonensespretii et legis ut sub S. Ludovico. Item
parvæ malliæ Parisienses et Turon. pretii et legis eorumdem denariorum. Item
parvæ Pictavinæ, quarum 4. valebunt pondere et lege bono parvo Turonensi, et 5. 1. bonum parvum Parisiensem.
boni Parisienses, qui tum cudebantur, currant pro 18. den. Paris.
Grossi TuronensesS. Ludovici, et veteres boni et graves, et qui tum cudebantur, pro 18. den. Tur.
Malliæ albæpro 6. d. Tur.
Duplices Parisiensespro 3. obol. Paris.
Boni parvi Parisienses, qui tum etiam cudebantur, pro tribus obolis Turon. cujusmodi pretia obtinere debebant a die Christi natalitio ad Pascha : deinceps fortis moneta currat, scilicet ex monetis argenteis,
Parisiensispro 12. bonis seu probis parvis Paris.
Grossi TuronensesS. Ludovici et veteres pro 12. Turonensibus bonis,
Malliæ bonævel probæ, pro 4. Turon. parvis bonis,
Duplices et boni parvi (Parisienses)qui tum cudebantur, pro 1. bono parvo Paris. denique
parvi Turonenses, qui tum etiam cudebantur, pro 1. den. Tur.
Turonenses argenteiæstimantur 22. denar.
in Charta 19. Octob. 1329. 12. den.
in Charta ult. Oct. 1330. tom. 2. Hist. Dalph. pag. 230. col. 2.
Turonenses argentei cum O rotundostatuuntur pretii 14. Turon. parv.
in Charta 10. Jun. 1332. apud D.
ChanteloupHist. Mont. Major. 12. den. æquiparantur,
in Charta an. 1337. ex Archivis S. Vict. Massil. ubi 12. Turon. cum O rotundo dicuntur valere florenum auri. Vide infra.
Valesiinomine appellatur moneta, cujus valor non indicatur, in Pacto inter abbat. et homines Anianæ ann. 1332. ex Reg. 69. Chartoph. reg. ch. 175 :
Determinamus quod pro solvendis prædictis.... levetur vintenum de quibuscumque fructibus et redditibus et capsol, scilicet unum Valoy a quolibet capite hospitii, qualibet septimana dictianni, ab habitantibus in dicta villa et ejus juridictione.
Denarii argentei cum Corona, (Deniers d'argent à la Couronne,)pond. 2. den. legis 10. d. 16. gr. arg. regii pretii 10. den. 8. solid. ad marcam Paris. In Edictis vulgo appellati
Blans deniers à la Couronne, magnitudinis Julii Romani. Crux Inscriptionem attingit :
Benedictum sit nomen,In aversa parte templum coronatum, cum Inscr. in circulo,etc. et Philippus Rex.
A 13. Febr. 1336.
ad 3. Nov. 1337.
et a 3. Nov. 1337.
ad 1. Febr. seq. 18.
Febr. 1337. 6
Febr. 1338. 28.
Oct. 16.
Nov. 18.
Dec. 3.
Jan. 1338. 19.
Aug. 17.
Decemb. 5.
Febr. 10.
April. 1338. 1.
Aug. 1340. Typus hic describitur, Tab. IX. num. 5.
ChanteloupHist. Mont. Major. :
Monetæ deferendæ juxta legem hujusmodi esset extimatio, ut legitimæ Turonicus esset 13. denariolis justis, antiquis, et Corona notatis, 12. vero de prædictis Turonicis argenteis, unius floreni Florentini, vel assium tredecim, et denariolis memoratis Corona signatis coalescentium.
Malliæ parvæ Parisienses et Tur. prius inhibitæ, iterum currere jubentur
Edicto ult. 1339.
Turonenses cum Leonememorantur
in Litteris 26. Aug. 1339. At cujus figuræ aut pretii fuerint mihi incompertum, cum alibi non occurrant.
Duplices Turonenses, (Doubles Tournois)pond. 1. den. 1. gr. legis 2. den. pretii 2. den. Turon. 13. Febr. 1340. incertum, an eadem sit moneta, ut altera Philippi Pulcri. Hujus mentio est in Computo Bartholomæi
Du Drach, Thesaurarii Guerrarum ann. 1349. 1350.
Grossi Turonenses argentei cum lilio, (Gros Tournois d'argent à la fleur de lys)pond. 2. den. 6. gran. legis 6. den. et pretii 15. den. Turon. 8. solid. pond. ad marcam Paris. ea parte, qua crux est efficta, inest liliolum, cum duplici Inscriptione, ut supra. In altera vero lilium visitur cum Inscript. in circulo, , et limbo liliato.
A 5. ad 13. Febr. 1340. 23.
Aug. 13.
Decemb. 10.
Mart. 1341.
ult. Jun. 7.
Sept. 9.
April. 1342.
Edicto 26. Jun. 1342. Eorum cursus inhibetur
Edicto dato penult. Aug. 1344.
Duplices cum lilio, (Doubles à la fleur de lys)pond. 2. den. 3. gr. legis 2. den. argenti regii, pretii 2. den. Paris. 14. solid. pond. ad marcam Paris. Crucem liliatam præferunt, cum Inscript.
Febr. 1340.
Edicto 26. Oct. 1343. Typus hic exhibetur, Tab. IX. num. 7.
Grossi Turonensespretii 15. den. Turon. parv. vel 12. den. Par. leg. 6. den. argenti regii, pond. 7. sol. ad marcam Paris. cudi jubentur
Edicto 27. Jan. 1340. pro 17. den. computantur,
in Charta an. 1342. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 446. col. 2. pretii 15. den. Turon.
Edictis 26. Oct. et13
decembr. 1343.
Denarii duplices Parisiensespond. 20. sol. ad marcam Paris. ejusdem legis et pretii atque alii, cudi jubentur
Edicto 26. Jun. 1342.
Edicto 24. Febr. 1346. pretii 1. den. Turon.
Edicto 27. Mart. 1347. Eorum cursus inhibetur
Edicto 3. Jun. 1348.
Grossi Turonenses, (Gros Tournois monnoye moyenne)pond. 3. den. 4. gran. legis 12. den. pretii 3. sol. 9. den. pond. 60. ad marcam Paris. Crucem perinde præferunt, cum solita duplici Inscript.
Sept. et 1. Nov. 1343. Typum delineamus, Tab. IX. num. 3.
Parvi denarii Parisienses, (Petits deniers Parisis)pretii 1. den. Paris. legis 3. den. 16. gran. argenti Regii, pond. 18. sol. 4. d. ad marcam Paris. et
Parvi Oboli Parisienses (Petits Oboles Parisis)quorum duo erant pretii parvi denarii Paris. legis 2. den. 6. gran. pond. 22. solid. 6. den. ad marcam Paris. 22.
Sept. 1343. 16.
Febr. 1344. 9.
April. 1345.
Parisienses parvi 12.æstimantur 1. gross. Turon. et
Turonenses parvi 15.ejusdem pretii,
Edicto 26. Oct. 1343.
Denarii Parisienses, (Deniers Parisis)ponderis 21. gran. legis 3. den. 16. gran. pretii 3. den. Paris. Cruce insigniuntur liliata, cujus pars inferior Inscriptionem pertingit :
In aversæ partis medio bina lilia, cum hisce ad eorum latera characteribus,Moneta Duplex.
Grossi, et
Parisienses, (Gros, et Parisis)similes, ejusdem ponderis et legis, scilicet
Grossus, pretii 15. den. Turon. et
Parisiensis, denarii Parisiensis solummodo, sicque pretium eorum imminutum.
A 1. Nov. 1343.
ad 16. Feb. 1344.
Edicto 25. Jan. 1348.
Grossi Turonenses argentei,
Parisienses parvi, et
Oboli parvi, (Oboles petites)quorum duo pretii erant parvi Parisiensis, ejusdem ponderis et pretii, quo prædicti.
A 9. April. 1345.
ad 17. Jul. 1346.
Duplices Parisienses nigri (Doubles Parisis noirs)pretii 2. den. Paris. leg. 2. den. argenti regii, ponderis 14. sol. ad marcam Paris.
Edicto 27. Jan. 1340. pretii 1. malliæ Turon.
Edicto 26. Octobr. 1343. pretii 2. den. et malliæ Turon.
Edicto 27. April. 1346. pretii 1. den. Paris.
Edicto 6. Jan. 1347.
Item faites ouvrer deniers d'argent, appellez Gros Tournois, qui auront cours pour xv. petits Tour. et pour xij. den. Par. à vj. den. de loy, et de vij. solz de pois audit marc, et deniers doubles noirs, qui auront cours pour ij. den. Par. la piece, à ij. den. Par. la piece, à ij. den. de loy argent le roy, et de xiiij. solz de pois audit marc.
Denarii duplices Parisienses nigri, (Deniers doubles Parisis noirs)pretii 2. den. Paris. legis 3. den. 18. gran. argenti regii, et pond. 15. sol. ad marcam Paris.
A 17. Jul. 1346.
ad 27. Jan. seq. et a 27. Jan. 1346.
ad 3. Mart. seq.
Duplices Parisienses nigri, pretii 2. den. Paris. legis 3. d. argenti regii, pond. 18. s. ad marcam Paris.
A 3. Mart. 1346.
ad 23. Jul. 1347.
et 11. Jan. seq. Cusi iidem denarii pretii 2. den. legis 3. den. 8. gran. pond. 15. s. 3. den. ad marcam Par. Typus duplicis Parisiensis est Tab. IX. num. 6.
Denarii albidicti
Grossi, (Deniers
blancs, appellez Gros)ponderis 2. den. 16. gr. legis 6 den. pretii 15. den. pond. 6. solid. ad marcam Par. 22.
Januar. 1348. 12.
Maii 1349.22.
August. 1350. Incertum an ea sit moneta quæ crucem nudam, Inscriptionem inferiore sui parte pertingentem, præfert, eamque coronatam cum solita duplici Inscriptione, et in aversa parte templum coronatum, et in circulo,
Denarii albi cum cauda, (Deniers blancs à la queüe,)de quibus infra sub Joanne Rege.
Parvi Denarii Turonenses (Petits Deniers Tournois)pond. 18. gran. legis 2. den. 16. gr. pretii den. Tur. pond. 20. sol. 7. den. ob. ad marcam Par. similes Denariis Ludovici Hutini, cum templo cruciato, et Inscript.
Ab 11. Jan. 1347.
ad 30. Aug. 1348. Typum hic describimus, Tab. IX. num. 11.
Grossi Turonensesleg. 6. den. pond. 6. s. cudi jubentur
Edicto 15. Jan. 1348.
Remediumad pondus,
le Remede sur le poids par villains forts, et villains foibles, voces sunt Monetariorum. Neque illius ulla antiquior occurrit mentio in Regestis Curiæ Monetarum, tametsi Diploma Alphonsi Comitis Tolosani, pro moneta Albiensi ann. 1272. illius meminerit. Vide Regestum 123. fol. 38.
remediiad legem,
Remede de loy; primum enim hujus mentio est in Edicto Johannis Regis 14. April. 1361. tom. 2. Ordinat. pag. 487 :
Voulons que se les Maistres particuliers qui tiendront nosdites Monnoyes, font leurs boestes du blanc escharses de troy jusques à quatre grains de Remede, ilz n'en soyent pour cause de ce, tenus de nous en payer aucune amende.Ubi observatur ad hæc verba in margine manu recentiori annotatum,
Cy-devant n'est fait mention de Remede; i. e. hactenus inaudita vox
Remedium.
Denarii duplices nigri, (Doubles tous noirs)pretii 2. den. Turon. legis 3. den. 1. gr. pond. 15. s. 3. den. et tert. ad marcam Par.
A 30. Aug. 1348.
ad 8. Decembr. seq. Typus est Tab. IX. num. 10.
Duplices Turonenses nigri, (Doubles Tournois noirs,)legis 2. den. 5. gr. et tert. argenti regii et pond. 16. s. 8. den. ad marcam Par.
A 22. Jan. 1348.
ad 12. Maii 1349.
Duplices Parisienses nigri, (Doubles Parisis noirs)pond. 1. den. 3. gr. legis 2. den. 8. gr. pretii, 2. den. Par. 11.
et 22. Aug. et 14. Nov. 1350.
Sub
Rege.
Duplices Parisienses nigri, (Doubles Parisis noirs)pretii 2. den. prædictis similes, valuitque marca argenti tam albi, quam nigri, 112. solidis Tur.
A 22. Aug. et 14. Nov. 1350.
ad 5. Febr. seq.
Duplices Turonenses, (Doubles Tournois)ponderis 1. den. 1. gr. legis 2. den. pretii 2. Tur. pond. 15. sol. Turon. ad marcam Par. vulgo dicuntur
Turonenses nigri. A 24. Mart. 1350.
ad 17. Maii 1351.
Duplices Turonenses (Doubles Tournois)pretii 2. den. Turon. leg. 2. den. 8. gran. pond. 14. s. 7. den. ad marcam Par. cudi jubentur
Edicto 22. Jan. 1351. pretii 1. obol.
Edicto 23. ejusd. mensis.
Duplices Turonenses boni nigri (Bons doubles Tournois noirs)qui tum cudebantur
Edicto 23. Jan. 1351.
Duplices Turonenses, (Doubles Tournois,)pond. 21. ac fere 22. gran. legis 1. den. 18. gr. pretii 2. den. Tur. pond. 17. sol. 6. den. ad marcam Par.
A 17. Maii ad 23. Jun. 18.
Aug. 12.
Septembr. 28.
Sept. 14.
Febr. et 27. Mart. 1351. 2.
Jun. 1352.
etc.
Malliæ albæ, (Mailles blanches)pond. 1. den. 8. gr. absque remedio, legis 4. den. 12. gr. pretii 6. den. Paris. pond. 12. sol. ad marcam. Par. iidem sunt cum obolis quantum ad pretium, sed figura diversi.
A 17. Maii ad 23. Jun. 1351. 28.
Septembr. 1351. Vide Hautinum pag. 81.
Malliæ albæpretii 2. den. Paris.
Edicto 23. Jan. 1351.
Grossi Turonensespretii 8. den. Turon. leg. 4. den. 8. gr. pond. 6. sol. 9. den. et 1. quart. grossi Tur. cudi jubentur
Edicto 22. et23
Jan. 1351.
Grossi Turonenses, (Gros Tournois)pond. 2. den. 8. gr. legis 4. den. pretii 8. den. Tur. Crucem pedatam cum spiculis in extremis præferunt cum Inscriptione duplici, †
Febr. 27.
Mart. 1351. 24.
Nov. 1354. Typum hic damus, Tab. X. num. 16.
Parvi Parisiensespretii 1. den. Paris. Item
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon.
Edicto 24. Mart. 1351.
Grossi Turonensesleg. 4. den. argenti regii, pretii 8. den. Turon. pond. 8. sol. 4. d. ad marcam Paris. cudi jubentur
Edicto 22. Julii 1352.Iidem denarii cuduntur leg. 4. d. pond. 10. sol. ad marcam Par.
Edicto 24. Nov. seq.
Duplices Turonensespretii 2. den. Turon. leg. 2. den. argenti regii, pond. 16. sol. 8. den. ad marcam Par. cuduntur
Edicto 22. Jul. 1352. ejusdem leg. et pretii, pond. 20.
Edicto 24. Nov. et 3. Febr. seq. ejusd. pretii, leg. 1. den. 16. gr. argenti regii, pond. 22. sol. 2. den. et 2. tert. den. duplicis Turon.
Edicto 20. April. 1353. ejusd. rursus pretii, leg. 2. den. 12. gr. pond. 13. sol. 6. den. obol.
Edicto 5. Oct. seq.
Grossi Denarii albipretii et pond. ut infra, leg. 3. den. 12. gran. argenti regii
Edict. 3.
Febr. 1352. 20.
April. 1353.
Malliæ albæpretii 2. obol.
Edicto 26. Octobr. 1353.
Grossi Denarii albi(
Gros Deniers blancs) pretii 8. den. legis 3. den. 8. gr. argenti regii, pond. 11. solid. 8. den. ad marcam Paris.
A 22. April. 1353.
ad 2. Aug. seq. 2.
Aug.
Nov. 8
Decembr. 1353.
Duplices Turonenses, (
Doubles Tournois) pretii 2. den. Turon. legis 1. den. 16. gr. argenti regii, pond. 16. sol. 8. den. ad marcam Par.
A 26. April. 1354.
ad 24. Maii seq. et a 28. Maii 1354. ad 5. Jul. seq. 5.
Jul. 1354. 7
Septembr. 1354. Turonensis duplicis typum exhibet Tab. X. num. 9. simplicis num. 11.
Denarii albileg. 3. den. 8. gr. pretii 5. den. Turon. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Par. cudi jubentur
Edicto ult. Oct. 1354.
Denarii parvi Turonenses, (
petits Deniers Tournois) pretii 1. den. legis 1. den. 20. gr. argenti regii, pond. 18. s. 4. den. ad marcam Par.
A
Oct.
Nov. 1354.
ad 24. Jan. seq.
Denarii albi cum Corona, (
Deniers
blancs à la Couronne) pretii 5. d. Tur. leg. 3. d. 8. gr. pond. 6. s. 8. d. ad marcam Par.
A
Nov. 1354.
ad 24. Jan. seq. Crucem liliatam præferunt cum inferiore sui parte longiori Inscriptionem pertingente,
Duplices Turonenses nigri(
Doubles Tournois noirs) pretii 1. malliæ Turon. Item
Parvi Turonenses nigri(
Petits Tournois noirs) qui tum cudebantur, pretii 1. den. Turon. Edicto 14. Nov. 1354.
Denarii parvi Turonenses(
petits Deniers Tournois) pretii 1. den. Turon. legis 1. den. 9. gr. argenti regii, pond. 18. sol. 4. den. ad marcam Paris.
A
Jan. ad 4. April. 1354.
Denarii albi cum Corona, pretii 5. den. Turon. leg. 2. den. 12. gr. argenti regii, pond. 6. solid. 8. d. ad marcam Par.
A. 27.
Jan. ad 4. April. 1354. 20.
Maii, 24.
Maii, 6
Jul. 1355.
Denarii albi cum Coronalegis, pretii et ponderis ut supra, cuduntur
Edicto 24. Jan. 1354. ejusd. pretii, leg. 3. den. argenti regii, pond. 10. sol. ad marcam Paris.
Edicto 20. Mart. seq. leg. 2. den. 12 gr. argenti regii, pond. 10. sol.
Edicto 22. Maii 1355.
Denarii albi cum Corona(
Deniers blancs à la Couronne) pretii 12. den. Paris. leg. 3. den. 9. gr. argenti regii, pond. 6. sol. ad marcam Par. cudi jubentur
Edicto 11. Jul. 1355. pretii ejusdem et pond. leg. 3. den. argenti regii
Edicto 17. Aug. seq. leg. 3. den. arg. reg. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris.
Edicto 27. Sept. ejusdem anni.
Duplices Parisienses nigri, (
Doubles Parisis noirs) pond. 1. den. legis 1. den. 12. gr. pretii 2. d. Par. pond. 16. sol. ad marcam Paris. Crucem ut supra effictam præferunt, et Inscript.
Jul. 1355. et 28.
Sept. Tab. X. num. 8.
Grossi Denarii albi cum cauda, (Gros deniers blans à la queüe)pretii 12. den. Paris. legis 3. den. arg. regii, pond. 6. sol. ad marcam Paris.
A 17. Jul. ad 22. et 26. Aug. 1355.
Grossi Denarii albi cum cauda, (
Gros Deniers blans à queüe) pond. 2. den. 9. gr. legis 3. den. pretii 15. den. Tur. pond. 6. sol. ad marcam Paris. crucem, ut cæteri alii, caudatam, sed coronatam, et eamdem duplicem Inscriptionem præferunt, et in aversa parte templum liliatum et , cum limbo liliato. 22.
al. 28.
Sept. 19.
Oct. 5.
Jan. 1355.
etc.
Grossi Denarii albi cum caudaleg. 3. den. arg. regii, pond. 8. sol. 4. den. ad marcam Paris.
Edicto 27. Octobr. 1355. Iidem denarii pretii 12. den. Paris. dicuntur
in Edicto 9. Nov. seq. quo cudi jubentur ejusdem pond. leg. vero 2. den. obol.
Denarii Duplices Turonensesleg. 2. den. 18. gr. argenti regii, pond. 13. sol.
Parvi denarii Parisiensesleg. 2. den. 7. gran. argenti regii, pond. 18. sol. 4. den. ad marcam Paris. pretii 1. parvi den. Paris. et
Parvi denarii Turonensesleg. 2. den. argenti regii, pond. 20. sol. ad marcam Paris. pretii 1. den. Turon. et
Malliæ parvæ Turonensesleg. 1. den. 12. gran. arg. regii, pond. 30. sol. ad marcam Par. pretii 1. malliæ Turon. Item
Denarii albi(
Deniers blancs) leg. 8. den. arg. regii, pretii 10. den. Turon. pond. 8. s. ad marcam Par. cudi jubentur
Edicto 30. Dec. 1355.
Duplices Turonenses, pretii 2. Turon. legis 2. d. 12. gran. pond. 12. sol. 6. den. et
Parvi denarii Parisienses, pretii 1. den. legis 2. den. pond. 20. solid. ad marcam Par. et
Malliæ Turonenses, pretii oboli Turon. legis 1. den. 12. gran. pond. 30. sol. ad marcam Par.
Grossi denarii albi cum lilio, (
Gros Deniers blancs à la fleur de lys) pond. 3. den. 4. gr. legis 4. den. pretii 8. den. Tur. cruce pedata inter 4. lilia insigniuntur, cum Inscript.
Jan. 1355. 9.
Aug. 19.
Sept. 26.
Oct. 1356. Typus hic delineatur, Tab. X. num. 6. Vide Hautinum pag. 87.
Grossi Denarii albileg. 4. den. arg. regii, pond. 5. sol. ad marcam Paris. pretii 8. den. Tur. cudi jubentur
Edicto 16. Jan. 1355. ejusd. pretii, leg. 3. den. pond. 6. sol. 3. den. ad marcam Par.
Edicto 26. Jul. 1356. ejusd. leg. et pretii, pond. 9. sol. 4. den. et semiss.
Edicto 13. Sept. seq. leg. 4. den. arg. reg. pond. 6. sol. 8. den. pretii 12. d. Turon. cudi jubentur, præterquam in Occitania,
Edicto 28. Nov. ejusdem anni.
Grossi Denarii albi cum Corona(
Gros Deniers blancs à la Couronne) pretii 12. den. Paris. leg. 3. den. 9. gr. argenti regii, pond. 6. sol. ad marcam Paris. cuduntur
Edicto 11. Julii 1355.ejusdem pond. et pretii, leg. 3. den. arg. regii,
Edicto 17. Aug. seq. rursus leg. 3. den. pretii ejusdem pond. 6. sol. 8. den.
Edicto 27. Sept. 1355. pretii 10. d. Turon.
Edicto 12. Mart. 1356.
Grossi Denarii cum Corona, pretii 10. Tur. den. legis 5. den. argenti regii, pond. 18. sol. 8. den. ad marcam Par. Item
Parvi Denarii Parisienses, (
Petits Deniers Parisis) legis 2. den. pond. 12. sol. ad marcam Par. Item
Parvi Turonenses, legis 1. den. 20. gran. argenti regii, pond. 21. sol. 4. den. ad marcam Par.
A 26. Mart. 1356.
ad 23. Jan. 1357.
Parvi denarii Parisiensespretii 7. den. Par. et
Parvi Turonensespretii 7. den. Turon.
Edicto 23. Jan. 1357.
Grossi Turonenses argenteileg. 6. den. argenti regii, pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris. pretii 12. den. Turon. Item
Duplices Turonenses nigrileg. 2. den. 12. gr. arg. reg. pond. 16. sol. 8. d. ad marcam Paris. et
Denarii parvi Turonensesleg. 1. den. 18. gr. pond. 23. sol. 4. den. cudi jubentur in monetis Occitanicis
Edicto 23. Nov. 1356.
Grossi Denarii albipretii 12. den. Tur.
Edicto 25. Nov. 1356.
Denarii albipretii 3. den. Turon.
Edicto 25. Nov. 1356. leg. 3. den. arg. reg. pond. 9. sol. 4. den. et semiss. ad marcam Par.
Edicto 25. Jan. seq.
Duplices Turonensespretii 2. d. Turon.
Edicto 25. Nov. 1356.
Grossi Denarii argentei cum Coronaex 2. s. Turon. reducuntur ad 16. den. Turon. et
Parvi denarii argentei cum Coronaex 12. den. Turon. ad 8. den. Turon. Item
Denarii duplicesdicti
Burgenses fortes(
Bourgeois forts) ex 2. den. Turon. ad 1. den. Par. pro partibus Occitanicis
Edicto 19. Mart. 1356.
Oboli albi ad caudam cursum non habentes, in Lit. remiss. ann. 1357. mens. Jun. ex Reg. 85. Chartoph. reg. ch. 143.
Grossi Denarii albi cum lilio, (
Gros Deniers blancs à la fleur de lys) pretii 15. d. Tur. legis 4. den. argenti regii, pond. 5. sol. ad marcam Par. Item
Denarii Duplices Turonenses, pretii 2. den. legis 1. den. 16. gr. argenti regii, pond. 15. sol. 7. d. et semiss.
A
Jan. 1357.
ad 1. Maii 1358.
Grossi Denarii albi cum lilioleg. 3. den. 8. gr. arg. regii, pond. et pretii ut supra
Edicto 7. Maii 1358.leg. 3. den. arg. regii, pond. 6. sol. 8. d. ad marcam Paris.
Edicto 5. Aug. seq.
Duplices Turonensesleg. 2. den. 6. gran. arg. regii, pond. 15. sol. ad marcam Paris. Item
Parvi Parisiensesleg. 1. den. 18. gr. arg. reg. pond. 18. sol. 8. den. ad marcam Paris. et
Parvi Turonensesleg. 1. den. 12. gr. pond. 20. sol. ad eamdem marcam. Item
Grossi Denarii albi cum Coronaleg. 4. den. arg. reg. pond. 4. sol. 5. d. et 1. tert. ad marcam Par. pretii 12. den.
Edicto 22. Aug. 1358. leg. 3. d. arg. reg.
Edicto 16. Nov. seq.
Grossi Denarii albiex 12. den. Paris. reducuntur ad 6. den. Turon.
Edicto 22. Aug. 1358.
Denarii albi(
Deniers blancs) leg. 3. d. arg. regii, pond. 7. sol. 6. d. ad marcam Par. pretii 6. den. Turon.
Edicto 22. Febr. 1358. ejusdem leg. et pretii, pond. 8. sol. 4. den. ad eamd. marcam
Edicto 25. ejusdem mensis.
Duplices Turonenses, leg. 1. den. 20. gr. arg. reg. pond. 13. sol. 9. den. ad marcam Paris. pretii 2. den.
Edicto 22. Febr. 1358. leg. 1. den. 18. gr. arg. reg. pond. 14. sol. 7. den. ad marcam,
Edicto 25. ejusd. mens. legis 1. den. 12. gr. arg. reg. pond. 15. sol. ad marcam
Ed. 15.
April. seq.
Parvi denarii Parisiensesleg. 1. den. 9. gr. et 1. tert. arg. reg. pond. 16. sol. 8. den. ad marcam Paris. pretii 1. den. Paris.
Edicto 22. Febr. 1358. leg. 1. den. 6. gr. arg. reg. pond. ejusd.
Edicto 25. ejusdem mensis.
Parvi Turonensesleg. 1. den. 6. gr. arg. regii, pond. 20. sol. 10. den. ad marcam Paris.
Edicto 25. Febr. 1358.
Denarii albi cum Corona, (
Deniers blancs à la Couronne) pond. 2. den. 13. gr. legis 4. den. pretii 12. den. Turon. pond. 4. sol. 5. den. ad marcam Paris. cum cruce pedata inter 2. lilia, et duplici solita Inscriptione : in aversa parte cum corona rosæ imminente, et in Inscript.
Aug. 21.
Oct. 22.
Nov. 1358.
Grossi Denarii albi, (
Gros deniers
blancs) pretii 6. Turon. legis 3. den. argenti regii pond. 7. sol. 6. den. ad marcam Paris. Item
Parisienses parvi, (
Parisis petits) pond. 23. gr. legis 1. den. 8. gr. pretii 1. den. parvi, pond. 16. sol. 8. den. ad marcam Par. cum cruce pedata, et Inscript.
Febr. 1358. 1.
Jan. 1359. Tab. X. num. 10.
Denarii albi cum Corona, pretii 6. den. Turon.
A 27. Martii ad 16. April. 1358. 24.
April. et 3. Martii 1359.
Denarii albi cum Coronapretii 6. den. Turon. leg. 3. d. arg. reg. pond. 10. sol. ad marcam Par.
Edicto 15. April. 1358. ejusd. leg. et pretii, pond. 12. sol. 6. d. ad eamd. marcam
Edicto 28. April. 1359. ejusd. pretii et pond. leg. 2. den. 12. gr. arg. regii
Edicto 6. Maii seq.
Grossi Denarii albileg. 3. d. arg. reg. pond. 6. sol. ad marcam Paris. pretii 15. den. Turon.
Edicto 25. Maii 1359.leg. 3. den. 12. gr. arg. regii, pond. 5. sol. 10. den. ad eamdem marcam, ejusd. pretii
Edicto 3. Jun. seq. ejusd. pretii et pond. leg. 3. den.
Edicto 7. ejusd. mens. leg. 2. den. 15. gran. arg. reg. cudi jubentur præterquam in Occitania
Edicto 8. Jul. 1359.
Denarii albi cum tribus liliis, (
Deniers blancs à trois fleurs de lys) pond. 2. den. 17. gr. legis 3. den. 12. gr. pretii 15. den. pond. 5. sol. 10. den. ad marcam Paris. cum cruce pedata, et duplici solita Inscriptione, et in aversa parte, cum tribus liliis coronatis, et in circulo,
et 12. Jun. 9.
Jul. 12.
Jul. 5. 19. 22.
Oct. 12. Mart. 1359. Typum hic damus, Tab. IX. num. 18.
Denarii albi cum tribus liliisleg. 2. den. 6. gr. arg. reg. pond. 7. sol. 6. d. ad marcam Paris.
Edicto 7. Sept. 1359. ejusdem leg. pond. 9. sol. 4. den. et semiss. ad eamd. marcam
Edicto 2. Octobr. seq. leg. 2. den. arg. reg. pond. 10. sol. ad marcam Paris.
Edicto 18. ejusdem mensis; ex 12. den. Paris. reducuntur ad 4. den. Paris.
Edicto 22. Nov. seq.
Denarii albi cum Stella, (
Deniers blans à l'Etoille) pond. 4. den. legis 4. den. pretii 2. sol. 6. den. Turon. pond. 4. sol. ad marcam Paris. Crucem præferunt pedatam, cum 4. parvulis spiculis inter 2. stellas perforatas, quas
moletesdicimus, et duplicem solitam Inscriptionem : in aversa vero parte limbum liliatum ambientem hosce in medio descriptos characteres,
Novemb. 4. 19.
Dec. 21.
Jan. 10. 25.
Febr. 3.
Mart. 21. ann. 1359. Vide Hautinum pag. 85.
Denarii albi cum Stellaleg. 4. den. arg. regii, pond. 4. sol. ad marcam Paris. pretii 2. sol. 6. d.
Edicto 22. Nov.
Edicto dato eod. die; leg. 3. den. arg. reg. ejusdem pretii et pond.
Edicto 2. Dec. seq. quod occultum haberi jubetur ; leg. 2. den. 12. gr. arg. reg. pond. 5. sol. ad marcam Par. pretii 2. sol. Paris.
Edicto ult. ejusd. mens. leg. 2. den. arg. reg. ejusd. pretii, pond. 6. sol. ad eamd. marcam
Edicto 21. Jan. 1357. ejusdem leg. et pond. sed pretii 2. sol. 6. den. Paris.
Edicto 29. ejusd. mens. leg. 2. den. arg. reg. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris. pretii 2. sol. 6. d. Turon.
Edicto 10. Febr. seq. ejusd. leg. et pretii, sed pond. 8. sol. 4. den. ad eamd. marcam
Edicto 22. ejusdem mens. leg. 1. den. 12. gr. ejusd. pond.
Edicto 28. ejusd. mens. leg. ejusd. pond. 10. sol. 5. den. ad marcam Paris. pretii 2. sol. 6. den.
Edicto 15. Mart. seq. pretii 2. den. Turon.
Edicto 27. ejusdem mensis.
Denarii albiex 15. den. Turon. reducuntur ad 5. den. Turon.
Edicto 22. Nov. 1359.
Duplices Parisienses, (
Doubles Parisis) pretii 2. den. Paris. legis 18. gr. 15. sol. pond. ad marcam Paris.
Ult. Dec. 1359.
Denarii Duplices Parisienses nigripretii 2. d. Paris. leg. et pond. ad arbitrium monetarii
Edicto 22. Feb. 1359.
Parvi Denarii Parisiensesleg. 1. den. arg. regii, pond. 16. sol. ad marcam Paris. pretii 1. den. Par.
Parvi Turon. leg. 1. d. arg. reg. pretii 1. d. T. pond. 20. s. ad marc. Par.
Ed. 27.
Mart. 1359.
Grossi Denarii albi, (
Gros Deniers blans) pond. 3. den. legis 3.
Mart. 1359. 23.
April. 1360.
Grossi Denarii albileg. 3. den. arg. regii, pond. 5. sol. 4. d. cudi jubentur præterquam in Occitania
Edicto 25. April. 1360. leg. 4. den. arg. reg. pond. 5. sol. 6. den. ad marcam. Paris. pretii 10. den. Turon.
Edicto 30. Aug. seq. leg. 4. den. 12. gr. arg. reg. ejusdem pretii, pond. 4. sol. 6. den. ad eamd. marcam
Edicto 26. Febr. ejusd. anni.
Parvi denarii Parisienses nigri(
Petits Deniers Parisis noirs) legis 18. gr. arg. reg. pond. 16. sol. ad marcam Paris. et
Parvi denarii Turonensesejusd. leg. pond. 20. sol. ad eamdem marcam
Edicto 25. April. 1360. Iidem denarii Paris. et Turon. ejusd. pond. et pretii, leg. 1. den. arg. regii,
Edicto 28. Maii seq.
Denarii albi(
Blancs Deniers) pretii 12. den. Paris. leg. 2. den. arg. reg. pond. 5. sol. 4. den. ad marcam Paris.
Ed. 26.
Maii 1360.ejusd. leg. et pond. pretii 6. d. Par.
Edicto 28. ejusd. mens. leg. 2. d. arg. reg. pond. 6. sol. 8. d. ad marcam Par.
Ed. 27.
Jan. seq. ejusd. pond. et pretii, leg. vero 1. d. 12. gran. cuduntur in monetis Paris. Rotomag. Trec. Bituric. Lemovic. et Turon.
Edicto dato eodem die; in monetis S. Portiani et Mastic.
Edicto 22. Jul. 1360. in moneta Pictav.
Edicto 27. ejusd. mens. leg. 1. den. 12. gran. pond. 8. sol. 4. den. pretii 6. den. Paris.
Edicto 6. Aug. seq. pretii 1. d. Paris.
Edicto 30. ejusd. mens. pretii 4. den. Turon.
Edicto 5. Dec. 1360.
Grossi Denarii argentei boni(
Bons gros Deniers d'argent) qui tum cudebantur pretii 8. den. Paris.
Edicto 30.Aug. 1360.
Denarii albi cum Corona(
Deniers blancs à la Couronne) qui tum cudebantur leg. 4. d. ut deinceps cudantur leg. 2. den. et obol. statuitur
Edicto 15. Octobr. 1360. vel ut habet aliud Edictum 7.
de Strasbourg.
Denarii albi cum liliopretii 8. den. Par.
Edicto 5. Decembr. 1360.
Parvi Denarii Parisienses, (
Petits Deniers Parisis) pretii 1. den. Par. legis 2. den. argenti regii, pond. 16. sol. ad marcam Paris. Item
Parvi Turonenses, pretii 1. den. Turon. legis 1. den. 18. gran. pond. 17. sol. 6. den. ad marcam Paris. Item
Denarii albi cum liliis, (
Blans deniers aux fleurs de lys) pond. 3. den. 13. gran. legis 4. d. 12. gr. pretii 10. den. Tur. pond. 4. sol. 6. den. ad marcam Paris. Majorem crucem pedatam præferunt Inscriptionem priorem pertingentem, inter 4. lilia.
Dec. 1360. 23.
April. 1361. Continuator Nangii ann. 1361 :
Eodem anno fecit fieri Rex Franciæ monetam valde bonam scilicet grossos albos 12. den. Paris. non tamen ita magnos, sicut erant Grossi antiqui, quia illi 16. Parisienses tunc temporis valuerunt.Typum hic damus, Tab. X. num. 2.
Denarii albi cum liliispretii 8. den. Turon.
Edicto 10. April. 1361. pretii 6. den. Turon. ut ex parvis albis, qui ad 3. den. Turon. reducuntur, conjicio,
Edicto 14. ejusdem mens. unde recte pretii 6. den. Turon. rursum statuuntur in
Edicto 3. Mart. ejusdem anni.
Albi Denarii, (
Blans Deniers) in Grossorum speciem, pond. 2. den. 6. gr. legis 42. den. argenti puri, pretii 15. Tur. pond. 1. sol. 6. den. ad marcam Paris. cruce insigniti pedata, et duplici solita Inscriptione : in aversa parte, templo coronato,
April. 1361. 2.
Maii seq. Typum damus, Tab. X. num. 3.
Semisses Alborum Denariorum, (
Demi Blans Deniers) pretii 7. den. obol. legis 12. den. argenti regii, pond. 14. sol. ad marcam Par.
A 22. April. 1361.
ad 2. Maii seq.
Grossi boni Turonenses argenti puri(
Bons gros Tournois d'argent fin) pretii 12. den. Paris.
Edicto 10. April. 1361. ejusd. pretii, leg. 12. den. arg. regii, pond. 7. sol. ad marcam Paris.
Edicto 14. ejusd. mens. 29.
Oct. seq. ejusd. pretii
Edicto 3. Mart. ejusdem anni.
Le gros Tournois de bon argent... pour xij. den. Par. la piece, et le demi gros de bon argent.... pour vj. den. Par. la piece, et le petit denier noir, qui est en fourme de Parisis, pour j. den. la piece, et l'autre petit denier noir, qui est en fourme de Tournois, pour une obole Par. la piece ; et pour ce que d'icelles monnoies n'avoit pas encore assez de faittes, eussions donné cours aux blans à la couronne pour iiij. den. Tour. la piece, et depuis ramené à trois, et depuis leur avons osté le cours : et aussi eussions donné cours aux deniers blans, à fleur de lis pour x. den. Tour. piece, et depuis ramené à huit.
Semi-grossi Turonenses argenti puri
Demis-gros Tournois d'argent fin) pro rata ex iisdem Edictis.
Duplices Turonensespretii 2. den. Tur.
Edicto 10. April. 1361. ejusdem pretii, leg. 2. den. 12. gr. arg. reg. pond. 11. sol. 8. den. ad marcam Par.
Edicto 14. ejusd. mens. ejusd. pretii et pond. leg. vero 2. den. 16. gr.
Edicto 29. Octobr. seq. ejusd. pretii
Edicto 3. Mart. ejusdem anni.
Denarii Parisiensesleg. 2. den. arg. reg. pond. 14. sol. ad marcam Paris. pretii 1. den. Par.
Edicto 14. April. 1361.
Parvi Parisiensespretii 1. den. Turon. pretii 1. den. Paris. leg. 2. den. pond. 14. Item
Parvi Turonensespretii 1. malliæ Par. pretii 1. den. Turon. leg. 2. den. arg. reg. pond. 17. sol. 6. den. ad marcam Paris.
Edictis 10. et 14. April. 1361. 29.
Octobr. et 3. Mart. seq.
SubV.
sub Oresmii tempora.
Grossi Denarii argentei (Gros deniers d'argent)pretii 15. den. Turon. leg. 12. den. arg. regii, pond 7. sol. ad marcam Paris. Typum habes, Tab. X. num. 15. Item
Duplices Denarii Turonensesleg. 3. d. arg. reg. pretii 2. d. Tur. pond. 13. sol. 1. den. et semiss. ad Marcam Paris. cudi jubentur
Edicto dato Paris. 27.
Jul. 1364.
Parvi Parisienseset
Turonensespretii 1. den. Paris. et 1. den. Turon. leg. 2. den. arg. reg. pond. 16. sol. ad marcam Paris.
Edictis 20. April. 15.
Maii et 18. Nov. 1365.
Albi denarii, (Blans Deniers)pond. 2. den. legis 4. den. pretii 5. den. pond. 8. sol. ad marcam Paris. Crucem nudam præferunt, et Inscript.
Maii 1365.Typum damus.
Parvi Denarii Parisienses, (Petits Deniers Parisis)pond. 1. den. legis 2. den. pretii 1. d. Par. pond. 8. sol. ad marcam Paris. Item
Parvi denarii Turonenses, pretii 1. den. Turon. legis 2. den. argenti regii, pond. 20. sol. ad marcam Paris.
Denarii albi argenteinuper cusi et qui tum cudebantur pretii 4. den. Paris.
Edicto 15. Maii 1365.pretii 5. den. Tur.
Edicto 6. Febr. 1369. Incertum an de iis denar. intelligendum Chron. Bonæ-Spei pag. 323. ubi ad ann. 1365 :
Solidi albi 14. currentes æquivalent in Comitatu Hannoniæ 15. Turonensibus.
Denarii albi argentei (Deniers blancs d'argent)leg. 12. den. aut circiter arg. reg. pond. 8. sol. ad marcam Paris. pretii 15. den. Turon.
Edicto dato Rotomagi 3. Aug. 1369.
et 6. Febr. seq. ejusdem pond. et pretii, leg. 11. den. 3. gran. et 1. quart.
Edicto dato Paris. 19.
Jun. 1370. 1.
Maii 1371.ejusd. pretii leg. 11. den. 6. gran. pur.
Edicto 28. Maii 1372.ejusd. pretii et leg. pond. 8. sol. ad marcam Paris.
Edicto 17. Jun. 9.
Aug. 22.
Nov. 21.
Febr. seq. ejusd. pond. et pretii, leg. 11. den. 17. gr. arg. reg. aut circiter
Edicto 7. April. ejusd. anni.
Denarii albipretii 5. den. Turon. Item
Parvi Parisienseset
Turonensespretii
Edicto 1. Maii 1371.
le Blancpag. 236. laudato, cusi Grossi argentei leg. 9. den. pond. 1. den. 1. gran. in quibus effictum castellum cruce loco coronæ insignitum, cum limbo 10. liliis ornato et Inscript. , etc. qui denarii interdum
Spinæ (Espines)nuncupantur.
Denarii albi argenteipretii 15. den. Turon. pond. 8. sol. ad marcam Par. leg. 11. den. 6. gr. arg. reg.
Edicto 11. Sept. 1373. ejusdem pretii et pond. leg. 12. arg. reg.
Edicto 13. Octobr. seq. ejusd. pond. et pretii, leg. 11. d. 6. gr.
Ed. 4.
Aug. 1374.
Parvæ Malliæ Turonensesleg. 1. den. 6. gran. arg. regii, pond. 25. sol. ad marcam Paris.
Edicto 10. Jun. 1374.
Denarii albipretii 5. den. Turon.
Edicto 10. Aug. 1374. ejusd. pretii, leg. 4. den. arg. regii, pond. 8. sol. ad marcam Paris.
Edicto 12. Dec. seq.
Parvi Denarii Parisiensespretii 1. den. Paris. leg. 2. den. arg. reg. pond. 106. den. vel 16. sol. ad marcam Paris. Item
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon. leg. 2. den. arg. regii, pond. 200. den. vel. 20. sol. ad marcam Paris.
Edictis 9. et 20. Janv. 1374.
Denarii albi argenteipretii 15. den. Turon. leg. 12. den. arg. reg. pond. 8. sol. ad marcam Par.
Edictis 15. Oct. ult. ejusd. mens. et 6. Nov. 1375. ejusd. pretii et pond. leg. 11. den. 6. gran. pur. aut circiter
Edicto 23. Sept. et 3. Octobr. 1377. ejusd. pretii
Edicto 28. Julii 1378.ejusdem pond. et pretii, leg. 11. den. 17. gran.
Edictis 19. Aug. seq. et 8. Mart. 1379.
Denarii parvi Turonensesleg. 2. den. arg. reg. pond. 20. sol. ad marcam Paris. pretii 1. den. Turon.
Edicto 20. Nov. 1378.
Denarii albipretii 5. den. Turon. Item
Parvi Parisienseset
Turonensespretii 1. den. Paris. et Turon.
Edicto 8. Mart. 1379.
Iceulx Oudin et Regnaut par esbatement gaigerent ensemble pour la somme de dix solz, que icellui Oudin ne sçauroit à dire combienvj blans valent de frans ; lequel Oudin respondi quec.vj blans valent vij. frans ; et lors icellui Regnaut dist audit Oudin queil avoit perdu la gaigeure : carc.vj blans ne valent que vj. frans et demi.c.
SubVI.
Denarii albi argentei (deniers blancs d'argent)pretii 15. den. Turon. leg. 11. den. 6. gran. pur. pond. 8. sol. ad marcam Paris.
Edictis 16. et 23. April. 1381. ejusd. pretii et pond. leg. 11. den. 6. gr. pur. aut circiter
Edictis 25. ejusd. mens. 5.
et 15. Aug. 1381. 15. 29.
Maii, 17.
Jun. 14.
Jul. 7. et 12.
Aug. 1382. 5.
Dec. 1383.
Denarii parvi Parisiensessub forma currente pretii 1. den. Paris. leg. 2. den. arg. reg. pond. 16. sol. ad marcam Paris. cudi jubentur Edicto 24. Octob. 1381. 24. Octob. 1382. 19. Jul. 16. Mart. 1383.
Albi Denarii cum Scuto, (Blans Deniers à l'Escu)dicti a
Cambiatoribus, seu trapezitis
Guenars, pond. 2. den. 13. gr. legis 6. den. pretii 10. den. Turon. pond. 6. sol. 3. den. ad marcam Paris. Crucem majorem pedatam inter binas coronas
Sit Nomen,et in postica scutum cum 3. liliis, et Inscript.etc.
Typum damus, Tab. XI. num. 10. Semissis num. 11.Karolus Francor. Rex. 11. Mart. 1384. 30. Oct. 1389. 7. Jun. 1413.
Alborumsemisses, pro rata.
Pour lesquelx deux solz Jehan Thomas bailla audit Reliot un gros Tournois d'argent à deux Os, qui tant valoit au pais.
Grossi denarii argentei (Gros deniers d'argent)leg. 12. den. arg. reg. pond. 8. sol. ad marcam Paris. pretii 15. den. Turon.
Edicto 22. Nov. 1384. 27.
Nov. 1388.
Denarii parvi Parisiensespretii 1. den. Paris. leg. 2. den. arg. reg. pond. 15. sol. ad marcam Paris.
Edicto 22. Nov. 1384. ejusd. leg. et pretii, pond. 16. sol. 8. den. ad eamd. marcam
Edicto 11. Mart. ejusd. ann. ejusd. leg. pretii et pond.
Edicto 19. Febr. 1385. 27.
Jun. 1386. 11.
Sept. 1389. ejusd. pretii et leg. pond. 15. sol.
Edicto 2. Mart. ejusdem anni.
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon. leg. 2. den. arg. reg. pond. 20. solid. ad marcam Paris.
Edicto 22. Nov. 1384.
Denarii albipretii 10. den. Turon. leg. 6. den. arg. reg. pond. 6. sol. 3. den. ad. marcam Paris.
Edicto 11. Mart. 1384.
Duplices Turonensespretii 2. den. Turon. leg. 2. den. 12. gr. arg. reg. pond. 13. sol. et 1. quart. den. ad marcam Paris.
Edicto 11. Mart. 1384. 26.
Nov. 1388. 11.
Sept. 1389.
Parvi Turonenseslegis et pretii ut supra, pond. 20. sol. 10. den. ad marcam Paris.
Edicto 11. Mart. 1384. 11.
Sept. 1389.
Parvæ Malliæ Parisiensesleg. 3. mall. arg. reg. pond. 25. ad marcam Par.
Ed. 11.
Martii 1384.
Denarii parvi albi cum Scuto (Petits deniers blancs à l'Escu)pretii 5. Tur. leg. 6. d. arg. reg. pond. 12. s. 6. d. ad marcam Par. cudi jubentur sub figura et typo magnorum alborum cum Scuto præter quam quod una tantum corona et unum lilium in iis effingitur,
Edicto 26. Sept. 1388.
Alborumveterum cursus inhibetur
Edicto 11. Sept. 1389.
Denarii albi cum Scutopretii 10. den. Turon. leg. 5. den. 12. gr. arg. reg. pond. 6. sol. 2. den. 1. quart. den. ad marcam Paris. cudi jubentur in Francia et Delphinatu sub forma et typo currentibus
Edicto 11. Sept. 1389. Item
Albi cum Scuto, dicti semisses alborum
(demi blanc à l'Escu)pretii 5. den. Turon. leg. ut supra, pond. 11. sol. 4. den. et semiss. Item
Duplices Turonensesleg. 2. den. 12. gr. pond. 14. sol. 3. quart. den. ad marcam Paris. Item
Parvi Parisiensesleg. 1. den. 16. gr. arg. reg. pond. 15. sol. ad marcam Paris. Item
Parvi Turonensesejusdem leg. pond. 18. sol. 9. den. ad eamdem marcam.
Duplices Denarii Turonenses, (Doubles Deniers Tournois)pond. 1. den. 3. gr. legis 2. den. 13. al. 12. gran. pond. 13. sol. et 4. part. den. ad marcam Paris. pretii 2. den. Turon. Cruce ornantur pedata et in lilia desinente, quæ Inscriptionem pertingunt, et in circulo,
Oct. 1389. Typum damus, Tab. XI. num. 14. Item
Parvi Denarii Parisienses, pretii 1. den. Paris. legis 2. den. Paris. pond. 16. sol. Paris. ad marcam Paris. Item
Parvi Denarii Turonenses, pretii 1. den. Turon. legis 2. den. pond. 20. sol. ad marcam Paris. Item
Albi Denarii cum Scuto, (Blans Deniers à l'Escu)pretii 10. d. Tur. leg.
Albi cum Scuto, dicti semisses alborum,
(demi blans)pretii 5. den. Tur. ejusd. legis, pond. 12. sol. 4. den. et semiss. den. ad marcam Paris. Item
Duplices Denarii Turonenses, (
Doubles Deniers Tournois)legis 2. den. 12. gr. pond. 14. sol. 3. quart. den. ad marcam Paris. Item
Parvi denarii Parisienses, legis 1. den. 16. gr. pond. 15. sol. ad marcam. Item
Parvi Denarii Turonenses, ejusd. legis et pond. ad marcam 18. sol. 9. den.
A 30. Oct. 1389.
ad 31. ejusd. mensis seq. 7.
April. 1390. 8.
April. 1391.
Denarii albipretii 4. den. Turon.
Edicto 3. Nov. 1389. qui cursus prorogatur usque ad Pascha proximum
Edicto 18. Dec. seq.
Parvi Parisiensespretii 1. den. Paris. leg. 1. den. 16. gran. arg. reg. pond. 15. sol. ad marcam
Edicto 27. April. et 24. Maii 1392.
Malliæ parvæ Turonensespretii 1. mall. Turon. leg. 1. den. 4. gr. arg. reg. pond. 25. sol. 3. den. 3. quart. den. ad marcam.
Edicto 23. Jul. 1393. 2.
April. 1407.
Denarii albi cum Scutoleg. pretii et pond. ut supra, et eorum semisses
Ed. 29.
Jul. 1394. Item
Duplices Turonenseset
Parvi Parisienseset
Turonenses: quod iterum statuitur
Edictis 12. Jan. 1395. 7.
Dec. 1396.
et 2. April. 1407.
Denarii albi cum Scutoqui tum cudebantur pretii 10. den. Turon.
Edicto 2. April. 1407.
Duplices Turonensespretii et leg. ut supra, pond. 13. sol. et 4. part. den.
Denarii albi cum Scuto (Deniers blans à l'Escu)pretii 10. den. Turon. legis 5. den. argenti regii, pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris. Item
Albi Denarii cum scuto, dicti alborum semisses,
(demi blans)pretii 5. den. Turon. ejusdem legis, pond. 13. sol. 4. den. ad marcam Paris. Item
Duplices Denarii Turonenses, (Doubles Deniers Tournois)pretii 2. den. Tur. leg. 2. den. pond. ad marcam 13. sol. 4. den. Item
Parvi Denarii Parisienses, legis 1. den. 12. gran. pond. ad marcam 16. sol. Item
Parvi Denarii Turonenses, ejusdem legis, pond. ad marcam 20. sol.
A
Oct. 1411.
ad 30. Nov. 1412.
et 7.
Jun.
Jul.
Malliæleg. 1. den. pond. 26. sol. 8. den. ad marcam Paris.
Albi Denarii, dicti
Grossi argentei, (Blans Deniers appellez Gros d'argent)pond. 2. den. 6. gran. legis 11. den. 16. gr. pretii 20. den. Tur. pond. 7. sol. 1. und. den.
Jun.
Jul.
Novemb. 1413. Vide Monstrellet. 1. vol. cap. 111. Item
Albi denarii, dicti semisses Grossorum
Albi Denarii, dicti
quarts de Gros, pretii 5. den. Tur. ejusdem legis, pond. ad marcam. 18. sol. 12. den. 4. duodec. den.
Albi Denarii, dicti
Grossi argentei, (Blans Deniers appellez Gros d'argent)pond. 2. den. 22. gran. legis 9. den. pond. ad marcam 5. sol. 5. den. pretii 20. den. Tur. cum crucicula, et duplici Inscript.
A. 3.
al. 13.
Nov. 1413.
ad 4. Jun. 1414. Typum damus, Tab. XI. num. 7.
Albi Denarii cum Scuto, (Blans Deniers à l'Escu) pretii 10. den. Tur. legis 5. den. argenti regii, pond. ad marcam 6. sol. 8. den. similes iis quos
Guenarsappellatos diximus. Item
Demi Blans. Item
Duplices Denarii Turonenses, pretii 2. den. Tur. legis 2. den. pond. ad marcam Par. 13. sol. 4. d.
Parvi Denarii Parisienses, (
Petits Deniers Parisis) monetæ exiguæ, pond. 1. den. legis 1. den. 12. gran. pond. ad marcam 13. sol. 4. den. pretii 1. den. Paris. cum truce liliata, et Inscript. , et in postica hisce in medio characteribus,
Duplices Denarii Turonenses, pretii 2. den. Tur. legis 2. den. pond. ad marcam 13. s. 4. den. Item
Parvi denarii Parisienses, legis 1. den. 12. gr. pond. ad marcam 16. sol. Item
Parvi Denarii Turonenses, ejusdem legis, pond. ad marcam 20. solid.
A 4. Junii 1414. ad 10. Maii 1417.
Denarii albi argenteipretii 20. den. Tur. Item
Albi Denariidicti semisses Grossorum pretii 10. den. Turon. Item
Albi Denariidicti
quarts de Grospretii 5. den. Turon. Item
Denarii albi cum Scutopretii 15. den. Tur. et
Parvi albi cum Scutopretii 5. den. Tur. Item
Duplices Turonensespretii 2. den. Tur. Item
Parvi Paris. pretii 1. den. Paris. et
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon.
Edicto 20. Jan. 1416.
Albi Denarii, Grossidicti (
Blans Deniers appellez Gros) pond. 2. den. 2. gr. legis 8. den. pond. ad marcam 6. sol. 8. den. pretii 20. den. Tur. cum cruce liliata et binis coronis inter brachia, et Inscript. , et in aversa parte cum 3. liliis coronatis, et Inscript.
Maii, 20.
Octob. 1417. Typus hic delineatur, Tab. XI. num. 8. Semissis num. 9.
Parvi Denarii albipretii 5. den. Turon. legis 4. den. arg. reg. pond. 13. sol. 4. den. ad marcam Paris.
Edicto 10. Maii et 14. Junii 1417.
Malliæ parvæ Turonensespretii 1. malliæ Turon. leg. 1. den. arg. reg. pond. 33. sol. 4. den. ad marcam Paris.
Edicto 10. Maii 1417.
Denarii albi cum Scutopretii 10. den. Turon. leg. 2. den. 16. gr. arg. reg. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris.
Edicto 21. Oct. 1417.
Albi denarii, dicti
Grossi, pretii 20. den. Tur. legis 8. den. argenti regii, pond. ad marcam Paris. 6. sol. 8. den. Item
Albi Denarii cum Scuto, (
Blans Deniers à l'Escu) pretii 10. den. Turon. legis 4. den. pond. ad marcam Paris. 6. sol. 8. den. Item
demi blans. Item
Duplices Denarii Turonenses, (
Doubles Deniers Tournois) pretii 2. den. Turon. legis 2. den. argenti regii, pond. ad marcam 16. sol. 8. den. Item
Parvi Denarii Parisienses, (
Petits deniers Parisis) pretii 1. den. Paris. legis 1. den. malliæ argenti regii, pond. ad marcam Paris. 20. sol. Item
Parvi Denarii Turonenses, (
Petits Deniers Tournois) pretii 1. den. Turon. legis 1. den. malliæ argenti regii, pond. ad marcam 25. sol. Item
Parvæ Malliæ(
Petites Mailles) pretii malliæ Turon. legis 1. den. argenti regii, pond. ad marcam 36. sol. 3. den.
A 17. Maii 1417. ad 21. Octobr. seq. 28.
Maii, 19.
Jan. 7.
Martii 1418.9.
April. post Pascha 1420.6.
Maii 1420.
Parvi Denarii albi cum Scuto, (
Petits Deniers blans à l'Escu) pretii 5. den. Turon. legis 3. den. argenti regii, pond. ad marcam Paris. 12. sol. in quibus effictum in utraque parte liliolum initio Inscriptionis, ubi crucicula præponi solet 16.
Maii 1417.Vide Hautinum pag.
Grossi Denarii albipretii 20. den. Turon. leg. 3. den. 8. gran. arg. reg. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris. Item
Denarii albi cum Scutopretii 10. den. Tur. et
Parvi albipretii 5. den. Turon.
Edicto 7. et 16. Mart. 1418.
Grossi Denarii albiejusd. pretii et pond. quibus alii, leg. 4. den. arg. reg. Item
Albi denariidicti semisses Grossorum pretii 10. den. Turon. leg. 3. den. 8. gr. arg. reg. pond. 11. sol. 8. den. ad marcam Paris. sub figura eorum qui nuper cusi fuerant,
Edicto 18. Jun. 1419.
Parvi Denarii albipretii 5. den. Turon. leg. 2. arg. reg. pond. 14. s. ad marcam Paris. Item
Parvi Parisiensesleg. 18. gran. pond. 28. sol. ad marcam Paris. pretii 1. den. Paris.
Litteris 17. Januar. 1419.
Grossi Denarii albi, (
Gros Deniers blancs) pretii 20. den. Turon. leg. 2. den. 12. gran. arg. reg. pond. 8. sol. 4. den. ad marcam Paris. sub eadem figura, nisi quod loco trifoliorum, eorum corona uno lilio et binis semi-liliis ornatur ex Ordinat. General. Monetar. cudi jubentur
Edicto 6. Maii 1420.ejusd. pretii
Edicto 24. Aug. seq.
Duplices Turonensespretii 2. den. Turon. et
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon.
Litteris... Jun. 1420.
Denarii albi cum Scutopretii 10. den. Tur. et
Parvi albi cum Scutopretii 5. den. Tur. Item
Denarii Duplices Turonensespretii 2. den. Turon. Eorumdem semisses pro rata,
Edicto 24. Augusti 1420.
Denarii nigri, dicti
Quarts de Gros,
Denarii nigri, dicti
Duplices Denarii Parisienses, pretii 2. den. Paris. leg. 16. gr. arg. reg. pond. 16. sol. ad marcam Paris. Item
Duplices Denarii Turonensespretii 2. den. Turon. leg. arg. reg. pond. 20. solid. ad marcam Paris. Item
Denarii parvi Parisiensespretii 1. denar. Paris. legis 12. gr. argenti regii pond. 24. sol. ad eamdem marcam ; et
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon. ejusdem leg. pond. 30. sol. ad marcam Paris.
Edicto 13. Octobr. 1420.
Grossi denarii albipretii 20. den. Turon. leg. 11. den. 12. gr. arg. reg. pond. 17. sol. 2. den. cum 4. part. den. ad marcam Paris. Item
Albi Denariidicti semisses Grossorum legis ejusd. pretii 10. den. Turon. pond. 14. solid. 4. den. et semiss. den. ad marcam. Item
Albi Denariidicti
Quarts de Grosejusd. leg. pretii 5. den. Turon.
Edicto 19. Dec. 1420.
Albi Denarii, dicti
Duplices Denarii Turonenses, (
Blans Deniers appellez Doubles Deniers Tournois) pond. 1. den. 17. gran. legis 1. den. 12. gr. pond. ad marcam Paris. 9. sol. 4. den.
Aug. 1421.
ad 23. Nov. 1422. Typus Tab. XI. num. 12. Ii forte quos
Florettesappellatos ea tempestate scribit Monstrelletus 1. vol. cap. 251. quorum 2. den. pretium fuit.
Grossi Denarii albipretii 20. sol. Turon. reprobantur.
Edicto dato Paris. 22.
Maii 1422.
SubVI.
Rege Angliæ.
Albi Denarii, cum binis scutis Franciæ et Angliæ, (
Blans Deniers à 2. Escus de France et d'Angleterre) pond. 2. den. 13. gr. legis 5. den. argenti regii, pond. ad marcam Paris. 6. sol. 3. den. pretii 10. den. Crucem nudam præferunt et caudatam, inter lilium et leopardum, infra , in circulo, , etc. In postica, duo scuta juncta, et supra, , et in circulo coronulam, et Inscript.
A 23. Nov. 1422.
ad 4. Jun. 1423. Typum hic damus, Tab. XII. num. 6. Miror non descriptum ab Hautino, cum passim occurrat.
Alborum, pretii pro rata, cruce nuda et caudata inter H. et R. decorantur, cum Inscript. , etc. et in aversa parte binis scutis ipsam Inscriptionem pertingentibus,
Parisienses(
Parisis) cusi ab Anglis similes Parisiensibus Caroli VI. ann. 1417. qui crucem pedatam præferunt et liliatam,
Niquetsdicuntur.
Denarii nigri, (
Deniers noirs) pond. 1. denar. 6. gran. gravium, legis 3. den. pretii 3. den. Tur.
Parvi Denarii Turonenses, (
Petits Deniers Tournois) pond. 20. gran. legis 11. den. 12. gran. pretii 1. den. Turon. Crucem habent pedatam, et Inscript.
Denarii Turonensiscum inscriptionibus
Oboli Turonensiscum inscript.
Parvæ Malliæ Turonenses, (
Petites Mailles Tournoises) pond. 15. gran. legis 1. den. pretii semissis denarii, quod est
Malliæ.
Esquels jours aussi fut ordonné par le Conseil Royal, que les Flourettes qui avoient cours pour 4. deniers, seroient remises à deux : Et l'Escu d'or qui avoit couru pour neuf frans, fut mis à 18. sols Parisis, pour lesquelles mutations en ensuivant telles dont dessus est faite mention, furent moult de gens troublez, voians que leurs chevances qu'ils avoient és monnoies dessusdites, estoient diminuées la huitiéme partie. Et pour avoir provision d'autre monnoie nouvelle qui fut de valeur, furent forgez Saluz d'or, qui avoient cours pour 25. sols Tournois la piece : et i avoit en iceux 2. Escus, l'un de France et l'autre d'Angleterre. Et au regard de la blanche monnoie, on forgea Doubles qui eurent cours pour deux deniers Tournois, et enfin en commun langage furent nommez Niquetz, et furent en regne environ trois ans tant seulement.
Vendidit quandam vineam in decimaria S. Aniani pretio viginti quatuor francorum, computatis pro quolibet franco sexaginta arditis.
SubVII.
Denarii albi cum Scutis Franciæ et Angliæreducuntur ad 7. den. Paris.
Litteris 26. Jun. 1436.
Magni Albi cum Scuto Franciæ, (
Grands Blancs à l'Escu de France) crucem pedatam præferunt in quadruplici circino cum 2. coronis et 2. liliis inter crucis brachia, et Inscript. , etc. in altera parte Scutum Francicum inter 3. coronulas in triplici circino, et Inscript.
Parvi Albisub iisdem figuris, pretii 5. den.
Edicto 12. Jul. 1436. Typum damus, Tab. XII. num. 19.
Cambiatores, dare marcam argenti pro 7. lib. Turon.
Magni Albileg. 5. den. pond. 6. sol. 8. den. ad marcam Paris. pretii 10. den. Turon.
Edicto 31. Dec. 1441. Item
Parvi Albiejusd. leg. pretii 5. den. Turon. pond. 13. sol. 4. den. ad eamdem marcam.
Magni Albipretii 10. den. Turon. leg. 4. d. 21. gran. arg. reg. cum 1. gran. remedii, pond. 6. sol. 10. den. 3. quart. et remiss. ad marcam Paris. Item
Parvi Albi, (
Petits Blancs) pond. 1. den. 3. gr. legis ejusd. pretii 5. den. Tur. cum cruce pedata, et Inscript. , etc. In postica cum K. coronato inter 2. lilia et Inscript.
Duplices Nigri, (Doubles noirs) pretii 2. den. Turon. leg. 2. den. arg. reg. pond. 15. solid. ad marcam. Item
Denarii Parisiensespretii 1. den. Paris. leg. 1. den. 8. gr. pond. 16. sol. ad marcam. Item
Parvi Turonensesejusd. leg. pretii 1. den. Turon. pond. 20. sol. ad marcam. Item
Oboli Turonensesleg. 18. gr. pond. 25. sol. ad marcam Paris.
Diplom. 20.
Jan. 1446.
Denarii Parisienses, (
Deniers Parisis) pond. 1. den. legis 1. den. 8. gr. pretii 1. den. Paris. Crucem habet liliatam, et Inscript. , et in aversa parte in medio,
Parvi Denarii Turonenses, ponderis 18. gran. legis 1. den. 8. gr. pretii 1. den. Tur. cum cruce pedata, et Insc. , et in postica cum 2. liliis, et Inscript.
Malliæ Turonenses, (Mailles Tournoises)pond. 15. gran. legis 18. gr. pretii semissis Turon. cum cruce pedata, et Inscript.
Grossi Turonenses argentei, (
Gros Tournois d'argent) quos
Cambiatoresvulgo
Jaques Cœur, vocant, pond. 2. den. 19. gr. legis 11. den. 15. gr. pretii 2. sol. 6. den. Turon. cum cruce liliata, et binis liliis, inter crucis brachia et Inscript. , etc. in postica, cum 3. liliis coronatis, et Inscr.
Diplomate 26. Maii 1447.
Albi, (
Blans) ponderis 2. den. 8. gran. legis 5. den. pretii 10. denar. cum cruce
Grossisimiles, et
Albi cum Corona, (
Blans à la Couronne) magni et parvi, pond. 2. den. 8. gran. legis 4. den. 12. gr. pretii 10. den. Crucem præferunt pedatam ut in vulgaribus solidis, cum 2. liliis, et 2. coronis inter crucis brachia in quadruplici circino. In aversa parte scutum cum 3. liliis inter 3. coronulas, in triplici circino et Inscript.
Eodem Diplom. et alio 6. Jun. 1455. Typos damus, Tab. XII. num. 18.
Grossi Turonenses 30.æstimantur 37. sol. et semiss. in Charta ann. 1454. ex vet. Necrolog. Eccl. Vivar. :
Procurator Universitatis distribuere debet in quolibet dictorum anniversariorum 30. Grossos valentes 37. sol. cum dimidio.
Grossi Denarii argentei, pretii 2. sol. 6. den. Turon. leg. 11. den. 12. gr. arg.
Magni Denarii albipretii 10. den. Turon. leg. 4. den. 12. gr. arg. reg. pond. 6. sol. 9. den. ad marcam ; et
Parvi Albiejusd. leg. pretii 5. den. Turon. pond. 13. sol. 6. den. Item
Denarii Albipretii 10. den. Turon. leg. 4. den. arg. reg. pond. 6. sol. ad marcam. Item
Duplices Turonensespretii 2. den. Turon.
Parvi Parisienseset
Turonensespretii 1. den. Par. et Tur.
Ed. 16.
Jun. 1455.
et 7. Jun. 1456.
SubXI.
Fut dit et déclaré que lesdits de Citeaux seroient tenus de payer laditte pension à laditte monnoye de petits Tournois, au pris et valeur quatre francs, cinq sols Tour. le marc d'argent, pour les années 1461. 62. et 63. et dès lors en avant sans diminution.
La somme de sept mille trois cent vingt-huit livres, quinze solz Tournois, monnoye de xxvij. solz, vj. den. Tour. pour escu.
Parvi Liardi Delphinatus, (
Petits Liards du Dauphiné) seu denarii albi dicti
Liards, pond. 1. den. legis 3. den. pretii 3. den. Tur. cum cruce inter bina lilia, et binas coronulas, et Inscript. , etc. In aversa parte, cum Delphino, et Inscript.
Diplom. dato Parisiis 18. Sept.
et 18. Octobr.
Edicto 4. Jan. 1470.
Parvi Liardi Franciæ, (
Petits Liards de France) cusi in aliis officinis monetariis, atque adeo Aquitanicis, in quibus loco Delphini effingitur parvulus Rex pallio involutus, ensem manu tenens, cum eadem Inscriptione. Quæ quidem monetæ species non recensetur in veteribus Regestis. Hujus typum exhibemus, Tab. XIII. num. 10. Vide Liardus.
Grossi Denarii argenteipretii 2. solid. 6. denariorum.
Magni Albipretii 10. den. et
Parvi Albipretii 5. den. Turon. Item
Duplices Turonensespretii 3. den. Tur. Item
Parvi Parisiensespretii 1. den. Paris. et
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon.
Edicto 4. Jan. 1470.
Grossi Denarii argenteipretii 2. sol. 9. denar. Turon. Item
Magni Albipretii 11. den. Turon. et
Parvi Albipretii 5. den. obol. Turon. Item
Ardiciet
Liardi Franciæ et Delphinatuspretii 3. den. Turon.
Edicto 28. Decemb. 1473. Vide Ardicus.
Duplices Turonensespretii 2. den. Tur. Item
Parvi Parisiensespretii 1. den. Paris. et
Parvi Turonensespretii 1. den. Turon.
Edicto 28. Dec. 1473.
Magni Albi cum Corona, (
Grans Blans à la Couronne) prædictis similes, pond. 2. den. 5. gr. legis 4. den. 12. gran. pretii
Jan. 1473. Typus hic describitur, Tab. XIII. num. 5.
Magni Albi cum Sole, (
Grans Blans au Soleil) pond. 2. den. 10. gran. legis 2. den. 12. gran. pretii 13. den. Turon. cum cruce pedata in quadruplici circino, et Inscript. , etc. et in postica, cum 3. liliis in triplici circino inclusis, et sole in superiori parte Inscript.
Diplom. 2.
Nov. 1475. Typum damus, Tab. XIII. num. 6. Semissis ibid. num. 7.
Duplices Turonensesleg. 1. den. 12. gran. arg. reg. cum 2. gran. remedii, pond. 14. sol. pretii 2. den. Turon. Item
Parvi Parisiensesleg. 1. den. arg. reg. cum 2. gran. remedii, pond. 16. sol. ad marcam, pretii 1. den. Paris. et
Parvi Turonensesejusd. leg. et remedii, pond. 20. sol. ad marcam, pretii 1. den. Turon.
Edicto 15. Sept. 1476.
Malliæquarum duæ pro 1. den. tum currebant, reprobantur.
Grossi Denarii argenteipretii 2. sol. 6. denar. Turon.
Edicto 30. Maii. 1477.
Ardicileg. 3. den. argenti reg. cum 2. gran. remedii, pond. 18. sol. ad marcam, pretii 3. den. cudi jubentur in moneta Burdigal.
Edicto 12. Novemb. 1478. Item
Denarii Burdigalenses(
Deniers Bourdelois) sic dicti quod in moneta Burdigalensi cuderentur, leg. 16. gran. ejusdem remedii, pond. 25. sol. 6. den. ad marcam, quorum quinque pro uno
Ardicodabantur. Typus hic delineatur.
SubVIII.
Grossi Regii(
Gros de Roy) pretii 11. sol. 10. d. Turon. Eorumdem semisses pro rata
Edicto 29. Jan. 1478. Item
Magni Albi cum Solepretii 12. den. Turon. unde
Duodenarii(
Douzains) appellati. Item
Magni Albi cum Coronadicti
Undenarii(
Onzains) pretii 11. denar. Turon. Semisses pro rata. Item
Liardiet
Ardicipretii 3. den. Turon. Item
Duplices Turonensespretii 2. den. Turon. et
Parvi Parisienseset
Turonensespretii 1. den. Paris. et Turon.
Magni Albi cum Corona, (
Grans Blans à la Couronne) prædictis similes, nomine excepto, pond. 2. den. 5. gran. legis 4. den. 12. gr. pretii 12. den. Turon.
Diplom. 24.
April. 1488. Typus exaratur, Tab. XIII. num. 18. Prædicti vero magni Albi solares, (
Grans Blans au soleil) æstimantur eodem Diplomate 13. den. unde postmodum
Trezeni(
Trezains) nuncupati.
Albi cum K. coronato, (
Blans au K. couronné) postea
Karolusappellati, pond. 2. den. legis 4. den. pretii 10. den. Turon. cum cruce quæ in 4. coronulas desinit,
Diplom. dato Stampis 11. Novemb. 1488. Typum damus.
Carlenivel
Carlini, interdum etiam
Dizainsquod essent pretii 10. den. Turon.
Grossi Denariipretii 3. sol. cudi jubentur in moneta Tornac.
Edicto 24. Maii 1489.
Liardi Franciætypum dat Tab. XIII. num. 21.
Liardi Delphinatusnum. 22.
Albiæstimantur 13. sol. 4. den. Turon. :
Ne ratione visitationis quam in qualibet parrochiali ecclesia exercuerint(decani) ultra summamxxxii. Alborum valentiumxiii. sol.iv. den. Turon. pro sua procuratione... exigere præsumant.
SubXII.
Grossi Regii(
Gros de Roy) leg. 2. den. 16. gr. pretii 3. sol. Turon. Item
Magni Albi cum Solepretii 13. d. Tur. Item
Magni Albi cum Coronapretii 12. denar. Turon.
Magni Albi cum K. coronatopretii 10. denar. Turon. Item
Liardi, Duplices Turon. Parvi Paris. et Turon. pro solitis pretiis,
Edicto 4. Jul. 1498. 12.
et 22. Novembr. 1506.
Magni Albi cum histrice, (
Grans Blans au Porc-Espic.) dicti
Ludovicus, pond. 2. den. legis 4. den. 12. gran. cum cruce inter 4. lilia, et Inscript. , etc. in aversa parte, cum scuto et 3. liliis coronato, et ab histrice sustentato, et Inscript.
Diplom. dato Blesis 19. Novemb. 1607. Typus hic describitur, Tab. XIV. num. 8.
Magni Albi cum Solepretii 13. d. Tur. Item
Magni Albidicti
Ludovicus, vel
cum Coronaqui tum cudebantur pretii 12. den. Turon.
Edicto 25. Dec. et 3. Febr. 1511. quo etiam Edicto deinceps cudi prohibentur. Item
Magni Albi cum K. coronatopretii 10. denar. Turon. Item
Liardi, Duplices Turonenses, etc. pro solitis pretiis.
Grossi Denarii, (
Gros Deniers) pond. 4. den. 3. gr. legis 6. den. pretii 2. sol. 6. den. cum cruce liliata, et binis coronulis et binis L. inter crucis brachia, et Inscript. , etc. In aversa parte, cum scuto 3. liliorum coronato, et binis L. coronatis ad latera. Inscript.
Diplom. dato Blesis 3. Febr. 1511. Typum describimus, Tab. XIV. num. 7. Item
Semissi Grossi(
demi Gros) pond. 2. den. 19. gran. legis 4. den. 12. gr. pretii 15. den. Turon. cum cruce anchorata, et liliis, et binis L. inter brachia : in postica, cum scuto inter bina lilia coronata, etc. Item
Denarii cum L. coronato, (
Deniers à l'L. couronnée) pond. 2. den. 2. gr. legis 4. den. pretii 10. den. Tur. cum simili cruce et Inscript. in aversa parte cum L. coronato, et ad ejus latera X. et II. quæ XII. conficiunt, et Inscript. , etc. Typum describimus, Tab. XIV. num. 10.
Grossi Capitones, seu
Testones, (
Gros Testons) pond. 7. den. 12. gr. pretii 10. sol. Turon. præferunt Regis caput pileo depresso opertum, et in aversa parte scutum Francicum coronatum cum limbo dentato, et Inscript.
TestonesFrancici
TestonibusFrancisci I. longe meliores. Typus passim habetur in Edictis monetariis a quibus hic delineamus, Tab XIV. num. 5. Semissis num. 6.
Grossi Capitones, seu
Testones Mediolanenses, (
gros Testons de Milan) Regis caput eodem opertum pileo præferunt, cum lilio ad pectus, et Inscript. D. G.
Testonemnumisma esse existimant Viri Eruditi, quod cudi jusserat Julius II. PP. ut Ludovicum e Mediolani ditione depulsum significaret atque irrideret : idque innuere videtur flagellum quo Pontifex eques armatus Ludovicum in altera parte efformatum cædens, atque scutum Francicum equi pedibus proterens effingitur. Sed hæc omnino suadere opinantur alterum numisma quod Ludovicus, ut injuriam injuria repelleret, cudi pariter jussit, de quo sic Thuanus lib. 1. Hist. :
Cum Julio II. non eamdem amicitiam coluit Ludovicus, quippe eum infestissimum hostem semper expertus, quem gratissimum amicum habere debuit... quin et eo usque provectus est, ut... moribundi senis inanes diras contraria obnuntiatione generose revicerit, cuso etiam aureo numo, qui titulos Regis Franciæ regnique Neapolitani. cum effigie sua ex una parte et insignia Franciæ ex altera referebat, cum hoc elogio,Perdam Babylonis nomen ;
quales adhuc hodie multi reperiuntur.
Rex Franc. Siciliæ et Jerusalem, in altera
Mediolani Dux Astensisque Dominusinscribitur ; unde in Italia cusum existimo ante initum fœdus cum Ferdinando Catholico. Alterum prostat numisma quo Ludovicus hostes debellando celebris, celebrior parcendo fuisse memoratur. Hæc monuisse satis est.
Habacucad ann. 1510 :
Depuis le jour S. Remi jusques au Caresme ensuivantIbid. ad 23. Aug. 1511 :xxxij. francz,xvj. solz pour chascun francq.
La somme dexij. liv. de gros, qui vallent lxxij. liv. Tour. dexl. gros pour chacune livre.
SubI.
Grossi Testonesleg. 11. den. 18. gr. pond. 25. et semiss. den. ad marcam, pretii 10. sol. Turon.
Edicto 27. Nov. 1516. Typum hic damus, Tab. XV. num. 2. Item
Liardi, Duplices et Parvi Turon. pro solitis pretiis.
Magni Albi cum corona, (
grans Blans à la Couronne) pond. 2. den. 2. gr. legis 4. den. 6. gr. pretii 12. den. Tur.
Diplom. 21.
Jul. 1519. Typum exhibemus, Tab. XV. num. 5. Item
Magni Albi cum F. coronato, (
grands Blans à l'F. couronnée) pond. 1. den. 22. gran. legis 3. den. 18. gr. pretii 10. den. Turon. Typus hic delineatur, Tab. XV. num. 7.
Grossi Testones, pond. 7. den. 12. gran. legis 11. den. 6. gran. pretii 10. sol. Turon. Inscript. , etc. usque ad Carolum IX.
Edicto 10. Sept. 1521.
Dipl. 5.
Mart. 1532. Typos damus num. 1. et 3. Semissis num. 4.
Grossi Testonesejusd. leg. et ponderis, pretii 10. sol. 5. den. Turon.
Edicto 18. Octob. 1539. qui cudi deinceps prohibentur
Diplom. 24.
Febr. anni ejusdem.
Duodenarii cum Salamandris, Douzains aux Salemandres) pond. 2. gran. legis 4. den. 4. gr. pretii 12. den. Turon.
Diplom. 26.
Febr. 1539.
Denarii Duodenarii, (
Deniers Douzains) seu solidi qui longiorem crucem præferunt, pond. 2. den. 2. gr. legis 3. den. 16. gr. pretii 12. den. Tur.
Diplom. 19.
Mart. 1540.
Testoneseodem Edicto cudi prohibentur ; at eorum cursus modo sint ponderis 7. den. 10. gr. leg. 10. den. 18. gr. 3/4 fin. permittitur pro 10. sol. 8. den. Turon.
Parvi Liardi, (
Petits Liards) pond. 12. gr. legis 2. den. 6. gran. pretii 3. den. Turon. cum F. coronato, et Inscript.
Liardi Delphinatusnum. 11.
Duplices Turonenses, (
Doubles Tournois) pond. 23. gran. legis 1. den. 6. gr. pretii 2. den. Tur. cum crucicula, et Inscript. , etc. et in aversa parte, cum scuto 3. liliorum, et Inscript. , etc.
Duplicis Delphinatusnum. 9.
Parvi Denarii Turonenses, (
petits Deniers Tournois) pond. 18. gr. legis. 18. gr. pretii 1. den. Tur. cum crucicula, et Inscript.
Grossi Testonesleg. 11. den. 6. gran. argenti regii, cum 1. gr. remedii, pond. 2. sol. 1. den. et semiss. seu 25. et semiss. den. ad marcam cudi jubentur
Diplom. 20.
Sept. 1542.
Testonumpretium fuit 11. sol. Turon.
Duodenarii cum Salamandris, legis,
Diplom. 15.
April. 1545.
Duplices et Parvi Turonensescudi deinceps prohibentur.
Diplom. 6.
Jul. 1546.
SubII.
Denarii Duplices et parvi, ut et Liardicudi iterum ad tempus prohibentur
Edicto 3. Sept. 1548.
Duodenariorum(
Douzains) hæc forma præscribitur. In una parte scutum Franciæ effingitur inter binas lunulas coronatas, supra imminente corona imperiali, cum Inscript. II. etc. In altera crux ex 8. lunulis compacta desinens in lilia, inter crucis brachia binæ coronulæ et binæ litteræ H. cum Inscriptione ; , etc. et ann. 1549. Typum hic delineamus, Tab. XV. num. 20.
Grossi Testones, (
Gros Testons) pond. 7. den. 12. gran. legis 11. den. 6. gr. pretii 11. sol. 4. den.
Dipl. 14.
Jan. 1549.
Magni Albi, dicti
Duodenarii, (
grands Blancs appellez Douzains) cum cruce ex lunulis simul implexis compacta, pond. 2. den. legis 3. den. 12. gran. pretii 12. den. Turon.
Grossidicti
Nigellenses, (
Gros de Nesle) quod Parisiis in Turri Nigellensi primum cusi, vulgo appellati
Pieces de six Blancs, pond. 4. den. 13. gran. legis 4. den. pretii 2. sol. 6. d.
Diplom. 25.
Mart. 1549. Typum habes, Tab. XV. num. 19.
Grossorum.
Duodenarii(
Douzains) pond. 93. et semiss. den. cum 1. gran. remedii cudi jubentur
Edicto 20. April. 1550.
la Monnoie du Molin, instituta in domo Thermarum Parisiis, ubi hodie est
la place Dauphine, in qua cusi
Grossi Testones, (
Gros Testons) cum lunula, et Inscript. , et alii prædicti, similes pondere, pretio et remedio. Tab. XV. num. 17.
Grossi Testonespond. 7. den. 10. gr. gravium, pretii 11. sol. 4. den. Turon. cuduntur in domo Thermarum Paris.
Edicto 29. Jan. 1551. Item
Duodenarii, (
Douzains) pond. 2. den. gravium, pretii 12. den. Turon.
Duplices et Parvi Turonensescum crucicula nuper cusi prohibentur
Edicto 22. Jan. 1552.
Grossi Testonesponderis et pretii ut supra.
Duodenariipond. et pretii ut supra. Item
Grossi Nigellensespond. 4. den. 14. gran. gravium, pretii 2. sol. 6. den. Tur. Semisses pro rata,
Edicto 12. Sept. 1554.
SubII.
Grossi Testones(
Gros Testons) cum scuto Regis, pond. 7. den. 10. gran. pretii 12. sol. Turon.
Grossi Nigellenses(
Gros de Nesle) pond. 4. den. 14. gran. gravium, pretii 2. sol. 6. Tur. Item
Duodenarii(
Douzains) aliæque monetæ pretii ut supra
Edicto 24.
Febr. 1558.
SubIX.
Grossi Testones, et semisses, (
Gros et demi Testons) in quorum aversa parte
Diplom. 17.
Aug. 1561. Typus exhibetur, Tab. XVI. num. 3.
Monetæ sex Alborum(
six Blancs) aliæque pro solitis pretiis currunt
Eodem Edicto 17. Aug. 1561.
Denariipretii 20. sol. Paris. unde
Francidicti, leg. 10. den. 18. gran. 3/4 et 1. sol. quolibet denario pond. 15. den. 14. gran. cudi jubentur
Diplom. 31.
Dec. 1563.
Solidi Parisienses(
Sols Parisis) leg. 6. den. 18. gr. arg. reg. pond. 12. s. 6. d. pretii 12. d. Item
Liardipretii 3. den. leg. 3. den. 6. gran. arg. reg. pond. 32. sol. 6. den.
Solidi Parisienses(
Sols Parisis) qui vulgo dicuntur
Pieces de 3. Blans, cum cruce ex 4. lunulis seu C. composita, pond. 1. den. 6. gran. legis 6. den. 18. gran. pretii 15. den. Turon.
Diplom. 5.
Octob. 1564. Typum damus, Tab. XVI. num. 5.
Duplices Solidi Parisiensesleg. 1. den. 6. gran. arg. reg. cum 2. gran. remedii, pond. 21. sol. 2. den. ad marcam. Item
Denarii parvileg. 18. gr. arg. reg. cum 2. gr. remedii, pond. 29. s. 4. d. Tur. ad marcam. Et
Liardileg. 2. den. 6. gran. arg. reg. cum eod. remedio, pond. 22. sol. 8. den. ad marcam
Diplom. 3.
Mart. 1566.
Duplices Solidi Parisienses, (
doubles Sols Parisis) pretii 2. sol. 6. den. cum 3. liliis coronatis in aversa parte.
Diplom. 18.
Jan. 1568.
Diplom. 23.
ejusd. mensis. Typus hic delineatur, Tab. XVI. num. 4.
Minutæ Monetæpro solis pretiis currere jubentur
Edictis 21. April. et 16. Oct. 1571.
Denarii Duodenarii(
Douzains) leg. 4. den. 2. gran. arg. reg. cum 2. gr. remedii, pond. 118. d. ad marcam, pretii 12. den. Tur. Item
Denarii Turonensesleg. 16. gr. arg. reg. ejusd. remedii, pond. 336. den. ad marcam. Item
Liardileg. 2. den. arg. reg. ejusdem remedii, pond. 256. den. ad marcam
Edicto 17. Oct. 1571.
Denarii Duodenarii, (
Deniers Douzains) pond. 1. den. 21. gran. legis 3. den. 12. gran. pretii 12. den. Turon. atque hi sunt vulgares solidi
Dipl. 3.
Jun. 1572.
Solidi Parisienses Duplices et Simplicescudi deinceps prohibentur
eodem Edicto 13. Jun. 1572.
Duodenarii(
Douzains) pond. 1. den. 20. gr. gravium, leg. 3. den. 8. gr. et semis. arg. puri, cum 2. gran. remedii,
Aresto Curiæ Monet. 16.
Julii 1572.
Grossi Testonespretii 12. sol. 6. den.
Aresto Curiæ Monet. 27.
Sept. 1572.
Diplom. 20.
Dec. seq.
Duplices Solidi Parisiensesleg. 1. den. 2. gr. arg. reg. cum 2. gr. remedii pond. 240. den. ad marcam. Item
Denarii Turonenses et Liardileg. et
Aresto Curiæ Monet. 9.
Dec. 1572.
Testonumpretium fuit 12. sol. 6. den.
Diplom. 2.
Septemb. 1572. Deinde 13. sol.
Diplom. 26.
Maii 1573.
Solidi Parisienses Duplicesleg. pond. et remedii statutorum
Diplom. 23.
Jan. 1568. cudi jubentur per tres menses in monetis Divionensi et Trecensi
Diplom. 29.
Mart. 1574.
SubIII.
Monetæ minutæpro solitis pretiis currere jubentur
Edictis 7. Jul. 2.
Septemb. 1574.
et ult. Maii 1575.
Testonesinterdicti.
Dipl. ult. Maii 1575.Item
Francici argentei. (
Francs d'argent) cum Regis capite laureato, etc. et H. coronato in crucis centro in lilia et flores desinente, cum Inscript. , etc. 11. den. 2. gran. legis 16. den. argenti puri, pretii
Duodenarii(
Douzains) prædictis similes, pond. 1. den. 21. gran. legis 2. den.
Parvi Liardi, cum H. coronato, pond. 18. gr. legis 1. den. 15. gr. pretii 3. den. Tur.
Dupliceset
Denariiærei, qui vulgares sunt
Duplicesquos
Doublesvocamus, in quibus scilicet Duplicibus efficta 3. lilia cum Inscript.
Doubles Tournois, In Denariis vero 2. lilia, cum eadem Inscript.
Francici argenteileg. 10. den. arg. puri, cum 2. gran. remedii, pretii 20. sol. Tur. cudi jubentur loco
Testonum, semisses et quadrantes eorum pro rata
Aresto Curiæ Monet. 26.
Jul. 1575. Item
Duodenariiad rationem 17. lib. 15. solid. marcæ arg. regii.
Grossi Testonesejusdem leg. pond. et remedii quibus ii qui ex Edicto 26. Maii 1573. cusi fuerant, cuduntur in moneta Paris.
Diplom. 7.
Maii 1576.Item in moneta Tur.
Diplom. 20.
Jul. seq.
Francici argenteipond. 11. den. 1. gr. pretii 20. sol. Turon. usque ad 1. Jan. seq.
Edicto 22. Mart. 1577. pretii 22. sol. per idem tempus
Aresto Parlamenti Rotomag. 9.
Jul. 1577. Item
Testonespond. 7. den. 11. gr. pretii 16. sol. Tur. laudato vero Aresto pretii 16. sol. 6. den.
Quadrantes Scutorum, (
Quarts d'Ecu) pond. 7. den. 13. gran.
Diplom. dato Pictavis mense Sept. 1577. Typus hic exhibetur, Tab. XVI. num. 12.
Octava pars Scuti, pro rata.
Testones cum armis Franciæpond. 7. den. 10. gr. gravium, pretii 14. sol. 6. den. Turon.
Monetæ sex alborum(
Pieces de six blancs) pond. 3. den. 14. gr. legis 4. den. pretii 2. sol. 6. den. Tur. eæ vulgo
Pinatellæappellantur, a quodam Jacobo Pinatello Monetario earum inventore. Typum habes, Tab. XVI. num. 14.
Semisses Francorum(
Demi Francs) pond. 5. den. 12. gr. gravium ; eorumdem
Quadrantespro rata. Item
Parvi Liardi, (
petits Liards) pond. 18. gr. legis 1. den. 12. gran. argenti puri, pretii 3. den.
Liardispostea cudendis ejusdem pretii quo supra, loco crucis tria lilia effinguntur cum H. aut Dalphino ex
Edicto 22. Jun. 1583.
Francici argenteipretii 20. sol. Tur. Item
Quadrantes Scutorum(
Quarts d'Escu) pretii 15. sol. Turon. Item
Testonespretii 14. sol. 6. den. Turon.
Edicto 13. Oct. 1586.
Francici argenteilicet 6. gran. debiliores, eorumque semisses et quadrantes recipi jubentur
Diplom. 7.
Septemb. 1587. 3.
April. et 31. Decemb. 1588.
SubIV.
Denarii Duodenarii(
Douzains) pretii 12. den. Turon.
Duplices cuprei(
Doubles de cuivre) cum Armis Franciæ pretii 2. den. Turon.
Edicto 30. Mart. 1596.
Francici argenteipretii 20. sol.
Quadrantes Scutorumpretii 15. sol.
Semisses scutorumnum. 10.
Testonespretii 14. sol. 6. den.
Edicto 5. Jun. 1596.
et Aresto Parlamenti ejusd. anni.
Duplices cuprei puriejusdem pretii, ponderis et remedii quibus ii qui cusi fuerant sub Henrico III.
Diplom. 10.
Febr. 1598.
Francici argenteipond. 11. den. 1. gr. gravium, pretii 20. sol.
Edicto 24. Maii 1601. Aresto Curiæ Monet. 13.
Mart. 1602. Item
Quadrantes Scutorumpond. 7. den. 12. gran. pretii 15. sol. Item
Testonespond. 7. den. 10. gr. pretii 14. sol. 6. denar.
Francici argenteipretii 21. sol. 4. den. Item
Quadrantes Scutorumpretii 16. sol. Item
Testonespretii 15. s. 6. den.
Edicto mense Sept. 1602.
Denariipretii 20. sol. unde
Piece d'une livrenuncupabantur, pond. 9. den. 6. gr. gravium ; eorumdem semisses et quadrantes cudi jubentur
Edicto dato mense Aug. 1609.
Quadrantes Scutorumleg. 11. denar. pur. qui tum dicebantur
Pieces de 16. solsfortioris ponderis et legis cudi jubentur eodem Edicto.
Semissis quadrantisTab. XVII. num. 12.
Duplicem Turonensemhabes, Tab. XVII. num. 14.
Semissem Turonensemibid. num. 15.
Liardumnum. 16.
SubXIII.
Edicto 5. Dec. 1614. marca argenti tum pretii 20. lib. 5. sol. 4. den.
Francici argentei(
Francs d'argent) pond. 11. denar. 1. gr. gravium, pretii 27. sol.
Edicto dato mense Mart. 1636.
et 25. Jun. ejusd. anni; pretii 28. sol.
Edicto mense Sept. et Aresto Curiæ Monet. 5.
Dec. 1641.
Francum argenteum, semissem et quadrantemhabes, Tab. XVIII. num. 4. 5. et 6.
Quadrantes Scutorum(
Quarts d'Escu) pond. 7. den. 12. gran. gravium, pretii 20. sol.
Edicto mense Mart. et 25. Jun. 1636. pretii 21. s.
Edicto mense Sept. et Aresto Curiæ Monet. 5.
Dec. 1641.
Testonespond. 7. den. 10. gr. gravium, pretii 19. sol. 6. den.
Edicto mense Mart. et 25. Jun. 1636. pretii 20. sol. 6. den.
Edicto mense Sept. et Aresto Curiæ Monet. 5.
Dec. 1641.
Duodenarii(
Douzains) leg. 2. den. 21. gr. pur. pond. 102. ad marcam cudi jubentur
Edicto 24. Dec. 1639.
et mense Febr. 1640. pretii 15. den.
Edicto mense Jun. 1640. in iis efficta crux pedata inter cujus brachia binæ coronulæ et binæ litteræ L. cum Inscript. , etc. in altera parte scutum 3. liliorum, cui imminet corona imperialis, inter binas L. et Inscript. XIII. etc. Typum hic exhibemus, Tab. XVIII. num. 13.
sixainnum. 14.
Ludovici argenteiseu
Scuta alba(
Escus blans) pretii 60. sol. leg. 11. den. pur. pond. 21. den. 8. gr. gravium, in quibus effictum caput Reg. laureati cum Inscript. XIII. etc. in altera parte scutum Franciæ cum corona imperiali et Inscript. , etc. reprobata cusione
Francicorumargenteorum, marca argenti regii tum pretii 26. lib. 10. sol. cudi jubentur
Edicto dato mense Septemb. 1641. Typus hic exaratur, Tab. XVIII. num. 8.
Semissisnum. 9.
quadrantisnum. 10.
octonariinum. 11.
dimidii octonariinum. 12.
Aresto Consilii Reg. ult. Dec. 1642.
Denarii Turonensiset
Duplicis Turonensistypos habes, Tab. XVIII. num. 16. et 15.
SubXIV.
Francici argenteipond. 11. den. 1. gr. gravium, pretii 28. sol.
Aresto Consilii Reg. 30.
Dec. 1643.
Aresto Curiæ Monet. 27.
Mart. 1646. 9.
Jan. 1648. 1.
Aug. 1650. Item
Quadrantes Scutorum (Quarts d'Escu)Pretii 21. sol. Item
Testonespretii 20. sol. 6. den.
Duodenarii(
Douzains) pretii 15. den.
Aresto Concilii Reg. 29.
et 27. Jan. 1644.
Aresto Curiæ Monet. 29.
April. 1654.
Denariinuper cusi a 1. die Mart. seq. currere inhibentur
Aresto Consil. Reg. 7.
Jan. 1645.
Denariipond. 150. ad marcam, pretii 1. d. Turon. cudi jubentur
Edicto 12. Maii 1648.
Ludovici argentei(
Louis d'argent) pretii 60. sol. cudi deinceps prohibentur
Aresto Curiæ Monet. 18.
Jun. 1648. ejusd. pretii, pond. 21. d. 8. gr. gravium
Aresto 1. Aug. 1650. pretii 3. lib. 6. sol. usque ad 1. Jul. seq. subinde 3. lib.
Edicto 23. mensis Mart. 1652. rursum pretii 3. lib. 6. sol. usque ad finem anni
Aresto Consil. Reg. 31.
Jul. 1652. pretii 3. lib. 10. sol.
Aresto 7. Mart. et 29. April. 1653. usque ad ult. Jun. seq. a dicta die usque ad ult. Sept. seq. pretii 3. lib. 9. sol. ab hac die usque ad ult. Dec. seq. pretii 3. lib. 6. s. rursum usque ad ult. Mart. 1654. pretii 3. lib. 3. sol. subinde 3. lib. ejusd. pretii
Edicto mense Dec. 1655.
Aresto 15. Mart. et 8. April. 1656. 16.
Dec. 1660. 16.
Dec. 1662. pretii 58. sol. 21. Jan. 1666.
Aresto Consil. Reg. 7.
Dec. 1665. ad 3. lib. revocantur
Aresto 16. Sept. 1666. pretii 3. lib. 2. sol.
Edicto mense Dec. 1689. qui cursus obtinuit usque ad 1. Jan. 1691. a qua die pretii 3. lib. 1. sol. statuuntur
Aresto 19. Dec. 1690. pretii 3. lib.
Aresto 18. April. 1691. usque ad 29. Aug. 1693. qua die ex Aresto currunt pro 3. lib. 2. sol. quod alio Aresto 22. Sept. ejusdem ann. confirmatur.
Semissisnum. 7.
Aresto Curiæ Monet. 18.
Jan. 1649.
Lilia argentea(
Lis d'argent) in quibus efficta Regis laureati effigies cum Inscript. XIV. etc. in altera parte crux ex liliis coronatis, et Inscript. , inhibita cusione
Ludovicorumargenteorum, cudi jubentur leg. 11. den. 20. gr. quolibet lilio pond. 6. den. gravium, pretii 20. sol.
Edicto mense Mart. 1655.
Lilia argenteain quibus efficta crux ex 4. litteris L. duplicibus coronatis, inter cujus brachia 4. liliola, cum eadem Inscript. leg. 11. den. 12. gr. pond. 30. et semiss. liliorum ad marcam, ejusdem pretii cudi jubentur
Edicto mense Dec. 1655. Typum delineavimus, Tab. XIX. num. 6. Semissis.
Monetæ sex alborum(
Pieces de six blancs) pretii 3. sol.
Aresto Curiæ Monet. 12.
Dec. 1656. Earum cursus inhibetur
Edicto 19. Nov. 1657. quo
Denariipretii 30. den. cudi jubentur ; at eorum cusio interdicta
Aresto Consil. Reg. 14.
Aug. 1658.
Aresto Curiæ Monet. 1.
Febr. 1661. pretii 26. lib. 10. sol.
Aresto ann. 1662.
Monetæpretii 2. sol. 3. sol. et 4. sol. leg. 10. den. pur. cudi jubentur
Edicto 8. April. 1674.
Monetæpretii 3. sol. prohibitæ
Aresto Consil. Reg. 2.
Octobr. 1674.
Monetæpretii 4. sol. currere jubentur a 1. April. seq. usque ad 1. Jul. pro 3. sol. 9. den. subinde pro 3. 6.
Edicto 28. Mart. 1679.
Edicto 27. Jul. 1686.
Ludovici argentei(
Louis d'argent) in quibus effictum caput Regis cum solita Inscript. in altera parte crux inter 4. lilia ex 4. litteris L. duplicibus quibus imminet corona, cum Inscript. , etc. leg. 11. denar. pur. pond. 21. den. 8. gr. gravium, pretii 3. lib. 6. sol. semisses eorum pro rata, cudi jubentur
Edicto mense Dec. 1689.
Ed. 3.
Jan. 1690.
Ludovici argenteirecusi ex Edicto mense Dec. 1689. pretii 3. lib. 6. sol. usque ad 1. Jun. seq. subinde 3. lib. 5. sol.
Aresto Consil. Reg. 2.
Maii 1692.pretii 3. lib. 4. sol.
Aresto 13. Dec. ejusd. ann. pretii. 3. lib. 2. sol.
Aresto 7. Febr. 1693. pretii 3. lib. 4. sol.
Aresto 24. ejusdem mens. 31.
Mart. 28.
April. 30.
Maii 1693.pretii 3. sol. usque ad 1. Aug. subinde 3. lib. 2. sol.
Aresto 16. Jun. 1693. ejusdem pretii
Edicto mense Sept. seq. pretii 3. lib. 3. sol.
Aresto 10. Oct. ejusd. ann. pretii 3. lib. 12. sol.
Declarat. 11.
ejusdem mens. ad 3. lib. 2. sol. reducuntur.
Aresto 20. ejusd. mens. pretii 3. lib.
Aresto 1. et 22. Dec. 1693. 3. lib. 7. sol.
Aresto 22. Sept. 1699.
Monetæ 5. sol. cusæ ex Edicto mense Sept. 1611. currunt pro 5. sol. 6. d.
Edicto mense Dec. 1689. ejusdem pretii leg. 11. den. pur. pond. 42. gr. cum 2. tert. gravium, sub figura Ludovici argentei cudi jubentur.
Edicto mense Dec. 1690.
Monetæpretii 3. sol. 6. den. ejusd. leg. et pond. sub alia figura, pretii 4. sol. statuuntur Edicto 28. Aug. 1691.
Duodenarii(
Douzains) qui tum currebant pro 12. den. reformati currere jubentur pro 15. den.
Edicto mense Octobr. 1692.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) leg. 11. den. pur. pond. 21. d. 8. gr. gravium, in quibus effictum Scutum Franciæ rotundum, cui adhærent binæ palmæ cum Inscript. , etc. pretii 3. lib. 8. s. marca argenti puri tum pretii 30. lib. cudi jubentur
Edicto mense Sept. 1693. Iidem
Ludovicipretii 3. lib. 12. s. semisses pro rata,
Declarat. 11.
Oct. seq.
Aresto Cons. Reg. 12.
Dec. 1693. 33. lib. 10. sol.
Aresto 22. Sept. 1699.
Ludovici argenteicusi vel reformati ex Edicto mense Sept. 1693. pretii 3. lib. 10. s.
Aresto Cons. Reg. 10.
Nov. 1699. pretii. 3. lib. 11. sol. a 1. Jan. 1700. usque ad. 1. Febr. seq. ab hac die usque ad 1. April. seq. pretii 3. lib. 10. s. subinde 3. lib. 9. s.
Aresto 22. Nov. 1699. pretii 3. lib. 8. sol. a 1. Jun. seq.
Aresto 23. Mart. 1700. qui cursus obtinuit usque ad 1. Jan. 1701. ab hac die pretii 3. lib. 7. sol.
Aresto 30. Nov. 1700. pretii 3. lib. 4. s.
Aresto 17. Maii 1701.pretii 3. lib. 5. sol.
Aresto 28. Jun. seq. Edicto mense Sept. et Aresto 13. Dec. ejusd. ann. ejusd. pretii usque ad ult. April. seq. cursu deinde prohibito,
Aresto 11. Mart. et 22. April. 1702.
Ludovici argenteiveteres nec reformati, quorum cursus inhibitus Aresto Cons. Reg. 24. Febr. 1693. item currere permittuntur pro eodem pretio quo reformati
Aresto 23. Mart. 1700. pretii 3. lib. 7. sol. 6. den.
Aresto 19. Sept. 1701. pretii 3. lib. 10. sol. 6. den.
Decl. 27.
ejusd. mensis et Aresto 29. Oct. seq. usque ad 21. Nov. seq.
Duodenariipretii 15. den. Item
Monetædictæ
Pieces de quatre solspretii 4. sol.
Aresto Cons. Reg. 18.
Maii 1700.pretii 3. sol. 9. den.
Aresto 17. Maii 1701. Edicto mense Sept. seq. pretii 4. sol.
Declarat. 14.
Mart. 1702. usque ad ult. Jun. seq. quo tempore reformatæ current pro 5. sol. non reformatæ pretii 4. sol. statuuntur
Aresto 27.Jun. 1702. usque ad ult. Aug. seq. eorum cursu postea inhibito.
Aresto 30. Nov. 1700. 30. lib. 5. sol.
Aresto 17. Maii 1701.30. lib. 16. sol.
Aresto 28. Jun. seq.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) in quibus effictum Scutum Franciæ rotundum, sceptro et manu justitiæ decussatim positis, cum Inscript. , etc. leg. 11. den. pur. pond. 21. den. 8. gr. gravium, pretii 3. lib. 10. sol. marca argenti puri tum pretii 32. lib. 16. sol. 7. d. cudi jubentur
Edicto mense Sept. 1701.
Ludovici argenteicusi vel reformati ex mox laudato Edicto pretii 3. lib. 16. sol.
Declarat. 27.
Sept. 1701. pretii 3. lib. 14. sol. a 1. Sept. seq.
Aresto Cons. Reg. 22.
Aug. 1702. qui cursus obtinuit ad 1. April. 1703.
Arestis 17. Octobr. 18.
Nov.
Febr. 1703. quo Aresto a dicta 1. April. currere jubentur pro 3. lib. 11. sol. pretii 3. lib. 12. sol. usque ad 1. Aug. seq.
Arestis 17. April. 15.
Maii et 19. Jun. 1703. a dicta 1. Aug. pretii 3. lib. 11. sol. usque ad 1. Octob. seq.
Arestis 14. Jul. 21.
Aug. 1703. pretii 3. lib. 10. sol.
Aresto 30. Octobr. 1703. marca argenti puri tum pretii 34. lib. 10. den. 10/11. pretii 3. lib. 8. sol. usque ad 1. Jan. seq.
Aresto 24. Nov. 1703. pretii 3. lib. 10. solid. usque ad 1. Maii 1704.
Arestis 29. Decembr. 1703. 22.
Jan. 19.
Febr. et 18. Mart. 1704. a dicta 1. Maii usque ad 15. ejusd. mensis pretii 3. lib. 9. s.
Aresto 1. April. 1704.
Monetæpretii 10. sol. pond. 2. den. 9. gr. gravium, leg. 10. den. pur. cudi jubentur
Declarat. 29.
Maii 1703.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) leg. 11. den. pur. pond. 21. den. 8. gr. gravium, pretii 4. lib. in quibus conspiciuntur 4. litteræ L. duplices coronatæ in modum crucis, inter cujus brachia 4. lilia et in medio 3. lilia circulo contenta, cudi jubentur, marca argenti puri tum pretii 34. lib. 10. sol.
Edicto mense Maii 1704.
Ludovici argenteiveteres pretii 3. lib. 10. sol. usque ad 15. Jun. seq. subinde 3. lib. 8. sol. ex eodem Edicto.
Ludovici argenteireformati ex laudato mox Edicto pretii 3. lib. 19. sol. a 1. Febr. seq.
Aresto 20. Jan. 1705. usque ad 1. Sept. seq.
Arestis 3.14.
Febr. 17.
Mart. 7. 21.
April. 19.
Maii, et 7. Jul. 1705. a dicta 1. Sept. pretii. 3. lib. 17. sol. usque ad 1. Jan. 1706.
Arestis 18. Aug. 19.
Sept. 13.
Oct. et 17. Nov. 1705. a dicta 1. Jan. usque ad 1. Mart. pretii 3. lib. 16. s. ab hac die usque ad 1. Jul. seq. 3. lib. 14. s.
Aresto 17. Nov. 1705.
et 20. Mart. 1706. a dicta 1. Jul. pretii 3. lib. 12. sol.
Aresto 8. Jun. 1706. usque ad 1. Jan. 1707.
Arestis 17. Jul. 24.
Aug. 28.
Sept. 30.
Oct. 27.
Nov. 1706. a dicta 1. Jan. pretii 3. lib. 11. sol.
Aresto 27. Novembr. 1706. usque ad 1. Mart. 1708.
Arestis 26. Febr. 29.
Martii, 19.
Aprilis, 24.
Maii, 21.
Junii, 26.
Julii, 30.
Augusti, 27.
Septemb. 22.
Octob. 26.
Novemb. 27.
Decembr. 1707.
et 17. Jan. 1708. a 1. April. 1708. pretii 3. lib. 10. s.
Aresto 14. Febr. 1708. usque ad 1. Jan. 1709.
Arestis 17. April. 21.
Jul. 21.
Aug. 18.
Septembr. 20.
Nov. 1708. a dicta 1. Jan. pretii 3. lib. 8. s.
Aresto 20. Nov. 1708. usque ad 25. Mart.
Arestis 22. Jan. 19.
Febr. 1709. subinde pretii 3. lib. 7. sol. qui cursus prorogatur usque ad placitum Regis
Aresto 16. April. 1709.
Aresto Cons. Reg. 21.
Jul. 1705.
Monetæpretii 20. sol. pond. 4. den. 18. gr. gravium, leg. 10. den. pur. cum 3. gr. remedii cudi jubentur
Declarat. 9.
Aug. 1707. pretii 18. sol.
Aresto Cons. Reg. 31.
Jan. 1708. usque ad 1. April. seq. et ab hac die usque ad 1. Maii seq. pretii 17. sol.
Aresto 14. Febr. 1708. ejusdem pretii usque ad 1. Jun. seq.
Aresto 17. April. 1708. usque ad 1. Aug. seq. pretii 15. sol. 6. den.
Aresto 21. Jul. 1708. a dicta 1. Aug. usque ad 1. Jan. 1709.
Arestis 21. Aug. 18.
Sept. 20.
Octobr. 20.
Novemb. 1708. quo ultimo Aresto a dicta 1. Jan. statuuntur pretii 15. sol. qui cursus obtinuit usque ad 1. Maii 1709.
Arestis 22. Jan. et 19. Febr. 1709. a dicta 1. Maii pretii 14. sol. 6. den. quod prorogatur usque ad placitum Regis
Aresto 16. April. 1709.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) in quibus effictæ tres coronæ, in quarum angulis tria lilia, cum monetarii nota (Gall.
Different) in medio et
Edicto mense April. 1709. quo marca argenti puri statuitur pretii 35. lib. 9. sol. 1. den. 1/11.
Ludovici argenteiejusdem legis, ponderis et figuræ quibus alii, pretii 5. lib. cuduntur
Edicto mense Maii 1709. Aresto Cons. Reg. 30.
Sept. 1713. a 1. Dec. seq. statuuntur pretii 4. lib. 17. sol. 6. den. a 1. Febr. 1714. 4. lib. 15. sol. a 1. April. seq. 4. lib. 12. sol. 6. den. a 1. Jun. seq. 4. lib. 10. sol. a 1. Sept. seq. 4. lib. 5. sol. a 15. Oct. 4. lib. 2. sol. 6. den. a 1. Dec. seq. 4. lib.
Aresto 25. Aug. 1714. a 1. Febr. 1715. pretii 3. lib. 17. sol. 6. den. a 1. April. seq. 3. lib. 15. sol. a 1. Jun. seq. 3. lib. 12. 6. sol. den.
Aresto 8. Octobr. 1714. usque ad 1.
Sept. 1715. subinde pretii 3. lib. 10. sol.
Aresto 23. Jul. 1715.
et Declarat. 13.
Aug. ejusdem anni.
Ludovici argenteicusi vel reformati ex Edicto mense April. 1709. pretii 3. lib. 7. sol. usque ad 1. Sept. seq.
Edicto mense Maii 1709.pretii 3. lib. 10. s. usque ad 15. Jun. seq.
Aresto 14. Maii 1709.pretii 3. lib. 12. sol.
Aresto 4. Jun. 1709. usque ad 1. Jul. seq. ab hac die pretii 3. lib. 10. s. usque ad 1. Oct. seq.
Arestis. 20.
Jul. et 13. Aug. 1709. a dicta 1. Oct. pretii 3. lib. 7. s. usque ad 1. Jan. 1710.
Arestis 22. Oct. 11.
Nov. et 7. Dec. 1709. subinde eorum cursus prohibetur ; attamen iterum currere jubentur usque ad 1. Febr. 1711. pro 3. lib. 10. s.
Declarat. 7.
Octob. 1710.
Monetæpretii 20. sol. cusæ vel reformatæ currere jubentur usque ad 1. Sept. seq. pro 14. s. 6. den.
Edicto mense Maii 1709.pretii 15. sol.
Aresto Cons. Reg. 4.
Jun. 1709. usque ad 1. Jul. seq. ab hac die pretii 14. sol. 6. den. usque ad 20. Aug. seq.
Aresto 20. Jul. 1709. pretii 15. s.
Aresto 13. Aug. 1709. usque ad 21. Sept.
Edicto 17. Sept. et Aresto 22. Octob. 1709. subinde pretii 14. sol. 6. den. pretii 15. sol.
Aresto 7. Dec. 1709. usque ad 1. Jan. 1710. ab hac die usque ad 17. ejusdem mensis pretii 14. sol. 6. den. subinde 14. sol. qui cursus prorogatur usque ad 1. Febr. 1711.
Declarat. 7.
Octobr. 1710.
SubXV.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) in quibus effictum Scutum Franciæ rotundum, cui imminet corona imperialis, cum solita Inscript. , etc. leg. 11. den. pur. pond. 1. unc. pretii 5. lib. marca argenti puri tum pretii 34. lib. 18. sol. 2. den. 2/11. cudi jubentur
Edicto mense Dec. 1715. Typum hic damus, Tab. XX. num. 8.
Ludovici argenteicusi ex Edicto mense Maii 1709. et reformati ad figuram eorum qui tum cudebantur, pretii 5. lib.
eod. Ed. mense Dec. 1715.
Ludovici argenteicusi ex laudato Edicto mense Maii, nec reformati pretii 4. lib.
Edicto mense Dec. 1715. usque ad 1. Jan. seq. dehinc a 1. Febr. 1716. usque ad ult. Mart. seq. pretii 3. lib. 10. sol. qui cursus prorogatur usque ad ult. April. seq.
Aresto Cons. Reg. 21.
Mart. 1716.
Ludovici argenteipond. 10. ad marcam, leg. 11. den. pur. pond. 6. gross. 1. den. et 1. quint. pretii 6. lib. marca argenti puri tum pretii 43. lib. 12. sol. 8. den. 8/11. in quorum antica parte effictum scutum incisum (
Echancré) in cujus angulis 1. et 4. scuta Franciæ, in 2. et 3. scuta Navarræ cum solita Inscript.
Edicto mense Maii 1718.Typus hic delineatur, Tab. XX. num. 7.
Ludoviciiidem reducuntur ad 5. lib. 16. sol.
Aresto Cons. Reg. 23.
Sept. 1719. marca argenti puri tum pretii 50. lib. 12. s. 4. den. 4/11. rursum pretii 6. lib.
Aresto 22. Jan. 1720. reducuntur ad 5. lib. 13. sol. 6. den.
Aresto 28. ejusdem mens. pretii 6. lib.
Aresto 25. Feb. 1720. pretii 8. lib.
Aresto 5. Mart. seq. a 1. April. seq. pretii 7. lib. a 1. Maii post pretii 6. lib. 10. sol.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 8. lib. 5. sol. usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 29. Maii 1720.a dicta 1. Jul. pretii 7. lib. 10. sol. usque ad 16. ejusdem mens. ab hac die pretii 6. lib. 15. s.
Aresto 18. Jun. 1720. pretii 12. lib.
Aresto 30. Jul. seq. usque ad 1. Sept. 1720. ab hac die usque ad 16. ejusdem mens. pretii 10. lib. 10. s. a 16. Sept. usque ad 1. Oct. pretii 9. lib. a dicta 1. Oct. usque ad 16. ejusdem mens. pretii 7. lib. 10. sol. subinde pretii 6. lib. qui cursus confirmatur
Aresto 24. Oct. 1720.
Ludovici argenteipond. 9. ad marcam, pretii 5. lib. 6. s. usque ad 1. Aug. vel Sept. seq.
Edicto mense Maii 1718. et Aresto 17. Jul. seq. ejusdem pretii
Aresto 20. Sept. ejusd. an. pretii 4. lib. 18. sol.
Aresto 3. Dec. 1719. qui cursus Parisiis prorogatur usque ad 1. Mart. seq.
Aresto 15. Jan. 1720. in aliis regni locis currere jubentur pro 4. lib. 14. sol. pretii 6. lib. 13. sol. 4. den.
Aresto 22. Jan. 1720. ad 6. lib. 6. s. reducuntur
Aresto 28. ejusd. mens. qui cursus obtinuit usque ad 25. Febr. seq.
Arestis 9. et 20. ejusd. mens. pretii 6. lib. 13. sol. 4. den.
Aresto 25. dicti Febr. pretii 8. lib. 17. sol. 9. den.
Aresto 5. Mart. 1720. a 1. April. seq. pretii 7. lib. 15. sol. a 1. Maii 7. lib. 4. sol.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 9. lib. 2. sol. usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 29. Maii 1750.a dicta 1. Jul. pretii 8. lib. 6. sol. usque ad 16. ejusd. mens. ab hac die pretii 7. lib. 10. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 13. lib. 6. sol. 8. den.
Aresto 30. Jul. seq. usque ad 1. Sept. 1720. ab hac die usque ad 16. ejusdem mens. pretii 11. lib. 13. sol. 4. den. a 16. Sept. usque ad 1. Oct. pretii 10. lib. a dicta 1. Oct. usque ad 16. ejusd. mens. pretii 8. lib. 6. sol. 8. den. subinde pretii 6. lib. 13. sol. 4. den. qui cursus iterum statuitur
Aresto 24. Octobr. 1720.
Ludovici argenteipond. 8. ad marcam, pretii 6. lib. usque ad 1. Aug. vel Sept. seq.
Edicto mense Maii 1718. et Aresto 17. Jul. seq. ejusd. pretii
Aresto 20. Sept. ejusd. an. pretii 5. lib. 12. s.
Aresto 3. Dec. 1719. qui cursus Parisiis prorogatur usque ad 1. Mart. seq.
Aresto 15. Jan. 1720. in aliis regni locis currere jubentur pro 5. lib. 8. sol. pretii 7. lib. 10. sol.
Aresto 22. Jan. 1720. ad 7. lib. 1. sol. 8. den. reducuntur
Aresto 28. ejusdem mens. qui cursus obtinuit usque ad 25. Febr. seq.
Arestis 9. et 20. ejusd. mens. pretii 7. lib. 10. sol.
Aresto 25. dicti Febr. pretii 10. lib.
Aresto 5. Mart. 1720. a 1. April. seq. pretii 8. lib. 15. sol. a 1. Maii 8. lib. 2. sol. 6. d.
Declarat. 11.
Mart. 1720. pretii 10. lib. 6. sol. usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 29. Maii 1720.a dicta 1. Jul. pretii 9. lib. 7. sol. 6. den. usque ad 16. ejusd. mens. ab hac die pretii 8. lib. 8. s. 9. den.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 15. lib.
Aresto 30. Jul. seq. usque ad 1. Sept. 1720. ab hac die usque ad 16. ejusd. mens. pretii 13. lib. 2. s. 6. den. a 16. Sept. usque ad 1. Oct. pretii 11. lib. 5. sol. a dicta 1. Oct. usque ad 16. ejusd. mens. pretii 9. lib. 7. sol.
Aresto 24. Oct. 1720.
Sextantes Scutorum(
Sixiémes d'Ecu) pond. 60. ad marcam, leg. 11. den. pur. pretii 20. s. ejusd. figuræ qua
Ludoviciargentei cusi ex Edicto mense Maii ult. cudi jubentur
Declarat. 19.
Decembr. 1718. Item
Duodenarii(
Douziémes) pond. 120. ad marcam, pretii 10. sol.
Monetæpretii 20. sol. cusæ ex Edicto mense Maii 1718. pretii 18. sol.
Aresto Cons. Reg. 10.
Dec. 1719. pretii 20. sol. Parisiis usque ad 1. Mart. seq. eorum cursu pro 18. sol. perseverante in aliis regni locis
Aresto 15. Jan. 1720. pretii 20. sol.
Aresto 25. Febr. seq. pretii 30.
sol. Aresto 5. Mart. 1720. a 1. Maii seq. pretii 27. sol. 6. den.
Declarat. 11.
ejusd. mens. Mart. pretii 20. sol. a 1. Aug. seg.
Aresto 10. Jun. 1720.
Libræ argenteæ(
Livres d'argent) quod essent pretii 20. sol. sic dictæ, leg. 12. den. pur. pond. 65 5/11. ad marcam, in quibus effictæ binæ L. aversæ coronæ subjacentes, cum Inscript. , etc. cudi jubentur
Edicto mense Decemb. 1719. ejusd. pretii
Aresto 25. Febr. 1720. pretii 30. sol.
Aresto 5. Mart. seq. pretii 27. sol. 6. den. a 1. Maii seq.
Declarat. 17.
Mart. 1720. qui cursus prorogatur usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 29. Maii 1720.a dicta 1. Jul. pretii 25. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. usque ad 16. ejusd. mens. ab hac die usque ad 1. Aug. seq. pretii 22. sol. 6. den. a 1. Aug. pretii 40. sol. usque ad 1. Sept. Seq. ab hac die usque ad 16. ejusdem mens. pretii 35. sol. a 16. dicti mens. pretii 30. sol. a 1. Octob. usque ad 16. ejusd. mens. pretii 25. sol. subinde pretii 20. sol.
Aresto 30. Jul. 1720.
Ludovici argenteiseu
Trientes Scutorum(
Tiers d'Escu) in quibus effictæ 4. litteræ L. duplices coronatæ in modum crucis, inter cujus brachia 4. lilia, cum monetarii nota in medio et Inscript. , etc. leg. 11. den. pur. pond. 30. ad marcam, cudi jubentur
Edicto mense Martii 1720.quo eorum pretium statuitur usque ad ult. April. seq. 60. sol. a 1. Maii 55. s. ejusd. pretii usque ad 1. Jul. seq.
Aresto 29. Maii 1720.pretii 50. sol. a dicta 1. Jul. usque ad 16. ejusd. mens. ab hac die 45. sol.
Aresto 10. Jun. 1720. pretii 4. lib. Aresto 30. Jul. 1720. usque ad ult. Aug. seq. a 1. Sept. 3. lib. 10. sol. a 16. ejusd. mens. 3. lib. a 1. Oct. 50. sol. a 16. ejusd. mens. 40. sol.
Ludovici argenteiseu
Trientes Scutorumejusd. leg. et pond. quibus alii, pretii 60. sol. cudi jubentur
Edicto mense Sept. 1720.
Ludovici argenteipond. 10. ad marcam cusi ex Edicto mense Maii 1781. deferri jubentur ad monetas post 15. Oct. seq. ut reformati ad figuram eorum qui tum cudebantur in quibus effictum nudum Franciæ Scutum, currant pro 9. lib.
Edicto mense Sept. 1720. ejusdem pretii usque ad 1. Jan. 1726.
Arestis 8.24.
Octob. 1720. 16.
Jan. 24.
April. 24.
Jul. et 18. Octob. 1725.
Ludovici argenteipond. 10. ad marcam, leg. pond. et remedii statutorum Edicto mense Maii 1708. ad eamdem figuram qua reformati Edicto mense Sept. 1720. cudi jubentur ex veteribus monetis
Declarat. 9.
Aug. 1723.
Ludovici argenteitum pretii 7. lib. 10. s. recudi jubentur leg. pond. et figuræ quibus alii
Edicto mense Aug. 1723. quo statuuntur pretii 6. lib. 18. sol. Eorumdem semisses pro rata. Marca argenti puri tum pretii 74. lib. 3. sol. 7. den. 7/11.
Ludovici argenteipond 10. ad marcam non reformati ejusd. pretii
eodem Edicto et Aresto 30. Nov. 1723. pretii 6. lib. 3. sol.
Aresto 4. Febr. 1724. pretii 5. lib.
Aresto 27. Mart. seq. sed promulgato 4. April. seq. quo marca argenti puri æstimatur 53. lib. 9. sol. 11. den. 1/11. ejusd. pretii 5. lib. usque ad 1. Febr. 1725.
Edicto mense Septemb. 1724. sed reducuntur ad 4. lib.
Aresto 22. ejusdem mensis.
Ludovici argenteiejusd. legis et remedii quibus alii cusi ex Edicto mense Sept. 1720. pond. 10. et 3/8. ad marcam, in quorum una parte crux efficta ex 4. liliis, quibus singulis imminet corona, inter quas 4. litteræ L duplices conspiciuntur, pretii 4. lib. marca argenti puri tum æstimata 44. lib. 8. sol. cudi jubentur
Edicto mense Sept. 1724. Typum hic habes, Tab. XX. num. 10.
Ludovici argenteiveteres vel novi a 1. Jan. 1726. pretii 3. lib. 10. s. a 1. Febr. seq. 3. lib. marca argenti puri tum reducta ad 33. l. 6. s.
Aresto Cons. Reg. 4.
Decembr. 1725.
Ludovici argentei(
Louisvel
Escus d'argent) in quibus effictum caput Regis cincinnati, in altera parte scutum Franciæ rotundum inter binas laureas inferne junctas coronæ imperiali subjacet, cum solita Inscript. , etc. leg. 11. den. pur. pond. 8. 3/10. ad marcam, pretii 5. lib. marca argenti puri tum pretii 37. lib. 1. s. 9. d. 9/11. cudi jubentur
Edicto mense Jan. 1726. quo cæterarum monetarum cursus inhibetur. Typum hic delineamus, Tab. XX. num. 11.
Ludovicipretii 6. lib. statuuntur
Aresto Cons. Reg. 26.
Maii 1726.qui cursus etiamnum in usu est, mense Oct. 1732.
MONE´TA(ἀργυροκοπεῖον), a mint. The mint of Rome was a building on the Capitoline hill, attached to the temple of Juno Moneta, which was dedicated, in consequence of a vow, by L. Furius Camillus when dictator. (Liv. 7.28;, Ovid. Fasti, 6.183.) Under this head should come an account of the law in ancient coinage, of rights of coinage, monetary magistrates, and the organisation of mints. The fullest treatment of these subjects will be found in the second and third volumes of Lenormant's La Monnaie dans l'Antiquité; but as regards Roman coinage, Mommsen's Röm. Münzwesen is the soundest authority. In this place a brief summary must suffice.
(1) Rights of Coinage.--No privilege of power was in antiquity more highly regarded or more jealously preserved than that of issuing money. In Asia the king of Persia appears from the first to have claimed and reserved the sole right of issuing gold money. The royal Darics or τοξόται thus constituted a sort of royal standard coin: they circulated in vast quantities, and thus controlled and kept within limits the issues of Asiatic mints. But the Greek cities of the coast seem to have enjoyed the privilege of issuing silver and copper money at pleasure. Even the issue of electrum coins by trading cities, such as Phocaea and Cyzicus, does not seem to have been regarded as a breach of the monopoly of the Great King. Satraps also, at least in the western provinces of Asia, were allowed to issue silver money bearing their own names: we possess many specimens bearing the names of Pharnabazus, Tiribazus, Datames, and other Persian satraps; though some numismatists suppose that this privilege was exercised only on occasion of military expeditions. Herodotus dotus states (4.166) that Darius put to death Aryandes, governor of Egypt, for issuing silver coins of a finer quality than his own, but his narrative clearly shows that the issue of silver coins by satraps was usual; it was only the innovation in the quality, and the ambitious motives which prompted it, which amounted to an act of rebellion. In Greece proper and in the Greek colonies in Italy, Sicily, and Africa, and the shores of the Euxine Sea, each separate to state or πόλις claimed and exercised the full right of issuing such money as it chose, but in the exercise of that right did not of course lose sight of the reasons of commercial expediency. As a result of perfectly free competition the money circulating in each region acquired a certain general character, and to this character all the coins issued in that region tended to conform, form, as regards material and weight. Subject to such general control as this, the mint-cities of Greece exercised the freest choice in all their successive issues. Hence the condition of the Hellenic world, while it was a congeries of small independent states, is exactly reflected in the great abundance and unlimited variety of the issues of Greek coins, large numbers of which enrich the museums of the present day, every specimen evidencing civic independence, complete political organisation, and local religious cults. Already we know of some 2,000 mints which issued coin of their own before the fall of the Roman Empire, and fresh mints are discovered covered every year. We have money of more than fifty Greek cities of Sicily; and the little island of Ceos, not ten miles across, had three active mints. Colonies sent forth by the great commercial cities had no sooner settled in their new abodes than they began to issue coin, commonly monly of quite a different character from that of the mother-city. There are of course certain exceptions to this rule. Athenian cleruchies appear to have used the coins of Athens; and when the towns of any district in Greece formed among themselves a close alliance for any political or commercial purpose, greater uniformity at once appeared in their monetary issues. Thus the cities of Magna Graecia which were united in the sixth century for mutual defence against the semi-barbarous Italic races issued coins in which a common character clearly appears: and the cities which belonged to the Aetolian and Achaean Leagues used uniform weights and types for their coins. In late Greek times those cities of Greece which had lost their civic autonomy and become dependent upon the Hellenistic kings of Pergamon, Macedon, and Syria, appear still to have preserved to a considerable extent their right of issuing money: even when it became necessary to place on it the effigy of their regal protector, they retained the control of the mint. In the Roman age the issues of Greek silver money came to an end, except in the case of a few favoured cities, like Antioch, Tarsus, and Caesareia in Cappadocia; but the issue of copper money was still permitted to hundreds of towns, great and small, in Greece and the Asiatic mainland.
Turning to Italy, we have to observe the process by which the Roman state, acting without pause or change in one direction, reduced the number of mints and gradually introduced uniformity in the place of wide diversity. In the fourth century B.C. the Italian, Greek, Etruscan and Oscan coinages present the same variety and autonomy as those of Greece. At that time Rome issued only the heavy libral asses of copper. But as soon as denarii in silver were coined at Rome, in B.C. 269 [see As, Vol. 1. p. 205], the Senate awoke to the desirability of putting down rival issues in cities which came under Roman dominion; and from this policy the rulers of Rome never swerved until in the reign of Diocletian coinage was uniform through the length and breadth of the Empire. Within the Roman organisation, however, the right of coinage did not always belong to the same functionaries. In consular times it was exercised within the city by regularly appointed officials, usually three in number, iiiviri monetales, though their number, as well as the conditions attached to their duties, appears to have fluctuated. Abroad, Roman Imperators exercised the right of issuing such coins as suited their military necessities, and placing upon it their name or even their image. This accounts for the existence of money, especially in gold, belonging to the last century of the Roman Republic, and bearing the names and portraits of Sulla, Pompeius, and other generals. Augustus, on his accession to power, having such precedents to allege, took into his own hands the issue of all Roman gold and silver money, leaving to the Senate only the issues in copper, each specimen of which bears thereafter the letters S. C. to show that it was minted by senatorial authority.
(2) Organisation of Mints.--On this subject our information is very insufficient; and we are confined in the main to the testimony of the coins themselves, which is not exact or conclusive. Of the Athenian coin issued after Alexander the Great, the type is an owl standing on an amphora: there are in the field three names of magistrates, and detached letters, some on the amphora and some below it. The first two names are those of annual magistrates, no doubt high officials and treasurers: these names change but once a year. The third name changes twelve times a year, and with it changes the letter on the amphora (A to M),--facts which show that the third magistrate, probably the man actually responsible for the goodness of the coin, was elected in rotation for one month from one of the twelve tribes. The letters indicate the division of the year, first to twelfth, during which the tribe represented by this; official prytanised. The letters below the amphora are supposed to indicate the particular workshop of the mint where each of the coins was manufactured. Thus every piece could be traced back with certainty to those who were actually responsible for its production, and the possibility of forgery was almost destroyed. At Rome we find no such elaborate scheme for fixing responsibility, but on the other hand great care in stating the authority by which the coin was issued. The name of the person who ordered the coin to be made, whether imperator or monetalis, is after a certain time never wanting. We meet on coins such inscriptions as IIIVIR ˙ AAAFF, i. e. triumvir auro argento aere flando feriundo (Cic. ad Fam. 7.1. 8; de Leg. 3.3, 7); AED ˙ CVR ˙ EXSC, aedilis curulis ex senatus consulto, and the like. Some of the Roman denarii also bear, in addition to the name of the issuer, some device. letter or numeral which seems to have reference to the particular officina whence they issued. See also As, Vol. I. pp. 206, 207.
The processes used in minting were of course very simple compared with those of modern times. One engraved die was let into an anvil, another into the end of a metal bar. Between the two was placed a blank, roughly cast in the required shape and size and heated to redness. A single blow from a heavy hammer on the upper end of the metal bar would probably usually suffice to finish the coin, which would then be removed by the tongs and a fresh blank substituted. Collars and milling were unknown. Such a process would very soon wear out any die; and as a consequence, the continual engraving of new dies was one of the chief occupations of the workmen of the mint. The rapidity with which they could be prepared is. shown by the fact that the most ephemeral pretenders to the throne of the Caesars seldom failed to leave us coins bearing their name and effigy. On this subject, see Gardner's Types of Greek Coins, chap. iii.
[P.G]