moneo
moneo, to remind, put in mind of, admonish, advise, warn, instruct, teach
you remind me of something I already knew
I warn you to remember your duty
- I Lit., to remind, put in mind of, bring to one's recollection; to admonish, advise, warn, instruct, teach (syn.: hortor, suadeo, doceo): bene mones; tute ipse cunctas, Enn. ap. Non. 469, 25 (Com. v. 3 Vahl.): ea (auctoritas) adhibeatur ad monendum non modo aperte, sed etiam acriter, Cic. Lael. 13, 44: melius nos Zenonis praecepta monent, Juv. 15, 107.—
- β Aliquem de re: oro, ut Terentiam moneatis de testamento, Cic. Att. 11, 16, 5; id. Q. Fr. 2, 3, 6.—
- γ Aliquem aliquid: Fabius ea me ex tuis mandatis monuit, Cic. Fam. 3, 3, 1: id ipsum, quod me mones, id. Att. 14, 19, 1: sed eos hoc moneo, desinant furere, id. Cat. 2, 9, 20: vos quo pauca monerem advocavi, Sall. C. 58, 3; id. H. 2, 96, 8.— Hence also in pass., moneri aliquid: ut moneatur semper servos homo officium suam, Plaut. Stich. 1, 2, 1 (58): nec ea, quae ab eā (naturā) monemur, audimus, Cic. Lael. 24, 88; cf. infra. ζ.—
- δ Aliquem alicujus rei (post-Aug., and only in Tac.; cf.: admoneo, commonefacio): Caecina milites temporis ac necessitatis monet, Tac. A. 1, 67 Nipperd. ad loc.: Plancinam Augusta monuit Agrippinam insectandi, id. ib. 2, 43.—
- ε With ut, ne, or the simple subj.: monere te atque hortari, ut in rem publicam incumberes, Cic. Fam. 10, 1, 2: monet ut suspiciones vitet, Caes. B. G. 1, 20: moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, manus Cic. Verr. 1, 12, 36: moneo obtestorque ut, etc., Sall. J. 10, 3; 49, 2; id. H. 4, 61, 23: vos, ne amittatis, etc., id. J. 31, 25: Macedonas monebat, ne multitudine hostium ... moverentur, Just. 11, 13: quamquam edicto monuisset ne quis quietem ejus interrumperet, Tac. A. 4, 67 init.—
- ζ With an object- or rel.-clause: (Caesar) monuit ejus diei victoriam in earum cohortium virtute constare, Caes. B. C. 3, 89, 4: moneret rationem frumenti esse habendam, Hirt. B. G. 8, 34: Cerealis propinquos monebat fortunam belli mutare, etc., Tac. H. 5, 24: Arminius colligi suos et propinquare silvis monitos vertit, id. A. 1, 63: ultro struebantur qui monerent perfugere ad Germaniae exercitus, id. ib. 4, 67 fin.: Radamistum obpugnationem celerare, id. ib. 12, 46; 13, 37; 16, 11; id. H. 4, 33: si te unum illud monuerimus, artem sine assiduitate dicendi non multum juvare, Auct. Her. 1, 1, 1: moneo, quid facto opus sit, Ter. Ad. 511: res monet cavere, consultare, Sall. C. 52, 3: alio properare tempus monet, id. J. 19, 2.—Pass.: cum Nicanorem insidiari Piraeo a Dercillo moneretur, Nep. Phoc. 2, 4.—
- b Of inanim. and abstr. subjects: res ipsa monebat tempus esse, Cic. Att. 10, 8, 1: (sol) caecos instare tumultus Saepe monet, Verg. G. 1, 464: immortalia ne speres, monet annus, Hor. C. 4, 7, 7: natura monet festinare, Plin. 18, 25, 60, § 227: ut monet ira, Sall. H. 2, 41, 8: ratio ipsa monet amicitias comparare, Cic. Fin. 1, 20, 66.—
- II Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).
- A Without the accessory notion of reminding or admonishing, in gen., to teach, instruct, tell, inform, point out; also, to announce, predict, foretell: tu vatem, tu diva, mone, instruct thy bard, Verg. A. 7, 42: velut divinitus mente monitā, Liv. 26, 19: hoc moneas precor, Ov. F. 4, 247: amici somnio monitus, Suet. Aug. 91: reddebant parvuli, quae monebantur, what they were taught, Plin. Pan. 26: vates Helenus cum multa horrenda moneret, announced, foretold, Verg. A. 3, 712; cf.: ante sinistra cavā monuisset ab ilice cornix, etc., id. E. 9, 15: quid augurales alites vel cantus monerent, Amm.28, 1: recte monemur, causas non utique ab ultimo esse repetendas, Quint. 5, 10, 83.—
- B To punish, chastise (only in Tacitus): puerili verbere moneri, Tac. A. 5, 9.
➳ subj. pf. monerim, is... Pac. d. Non. 507, 24.
- 1. herinneren aan, manen tot, opmerkzaam maken op (m. de; gen.; acc. v.h. neutr. v.e. pron. of alg. adj.; m. aci. of afh. vr.) [de retinenda Sestii gratia; alqm temporis ac necessitatis; hoc; multa];
- 2. vermanen, opwekken, aansporen, aanraden; (neg.) waarschuwen, afraden (om: ut, ne; conj.; inf.; m. acc. v.h. neutr. v.e. pron. of alg. adj.); ➤ bene monenti oboedire luisteren naar goede raad; monuit Pyrrhum, caveret insidias (Sen.); puerili verbere moneri terechtwijzen;
- 3. (v. goddelijke ingevingen) (a) aankondigen, voorspellen (m. de; acc.; inf.); (b) ~ vatem inspireren.
吿訢。賣。提醒。勸。敎。— litteris vel per litteras 以書札使知。— eum de testamento 告訴彼有此遗書。— eum ut timeat 勸彼小心防備。Ea me ex tuis mandatis monuit 彼依汝命使吾知此等事。\Monerim pro* Monuerim.
Suggest a Translation
See an image
- 1 MAN-, to remind, put in mind of, admonish, advise, warn, instruct, teach: Faciam ut mones, T.: principes monendo movere: monuit (dea) thalamoque recessit, O.: id quod res monebat, as the situation suggested, S.: coniugis aurīs Vocibus his, O.: nos Zenonis praecepta monent, Iu.: de discordiā: alqm temporis, Ta.: hoc te moneo, T.: vos pauca, S.: ea hominem: ea, quae ab eā (naturā) monemur: te ut in rem p. incumberes: ut suspiciones vitet, Cs.: moneo obtestorque uti, etc., S.: vos, ne omittatis, etc., S.: moneo abstineant manūs: monuit omnes res administrarentur, etc., Cs.: (Caesar) monuit eius diei victoriam in virtute constare, Cs.: monete eum modum quendam esse, etc.: ratio monet amicitias conparare: alio properare, S.: moneo, quid facto usus sit, T.: ut moneat Apronium, quibus rebus se insinuet, etc.: res ipsa monebat tempus esse: caecos instare tumultūs, V.: puerili verbere moneri, to be punished, Ta.: canes, Pr.—To teach, instruct, tell, inform, point out, announce, predict, foretell: vatem, tu diva, mone, inspire, V.: velut divinitus mente monitā, L.: hoc moneas precor, O.: vates cum multa horrenda moneret, foretold, V.
-
…eandem illam spem rapinarum veterum impulerunt. quos ego utrosque in eodem genere praedatorum direptorumque pono, sed eos hoc moneo, desinant furere ac proscriptiones et dictaturas cogitare. tantus enim illorum temporum dolor inustus est civitati ut iam ista…
Cicero, in Catilinam
-
…omniumque vestrum in urbe a Catilina relicti sunt, quamquam sunt hostes, tamen, quia nati sunt cives, monitos etiam atque etiam volo. mea lenitas adhuc si cui solutior visa est, hoc exspectavit ut id quod latebat…
Cicero, in Catilinam
-
…vocat, fratrem adhibet ; quae in eo reprehendat ostendit ; quae ipse intellegat, quae civitas queratur proponit ; monet ut in reliquum tempus omnes suspiciones vitet ; praeterita se Diviciaco fratri condonare dicit. Dumnorigi custodes ponit, ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…est. Caesar, cum septimam legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, inter nos laetemur amantes non satis est ullo tempore longus amor. Hoc pro continuo te, Galle, monemus amore, id tibi ne vacuo defluat ex animo saepe imprudenti fortuna occurrit amanti crudelis Minyis dixerit Ascanius. est…
Propertius, Elegies
-
…procul Alcides iterat responsa, sed illi nomen ab extremis montibus aura refert. his, o Galle, tuos monitus servabis amores, formosum Nymphis credere visus Hylan. Tu, qui consortem properas evadere casum, miles ab Etruscis…
Propertius, Elegies
-
…amore pares. in me nostra Venus noctes exercet amaras, et nullo vacuus tempore defit Amor. hoc, moneo, vitate malum sua quemque moretur cura, neque assueto mutet amore locum. quod si quis monitis tardas adverterit…
Propertius, Elegies
-
…disseruisse videntur de poena eorum, qui patriae, parentibus, aris atque focis suis bellum paravere ; res autem monet cavere ab illis magis quam, quid in illos statuamus, consultare. Nam cetera maleficia tum persequare, ubi…
Sallust, Catilina
-
…dabat aura capillos, auctaque forma fuga est. Sed enim non sustinet ultra perdere blanditias iuvenis deus, utque monebat ipse Amor, admisso sequitur vestigia passu. Ut canis in vacuo leporem cum Gallicus arvo vidit, et hic…
Ovid, Metamorphoses
-
…verbis, quod poteris ; et istum aemulum, Quod poteris, ab ea pellito. Memini, tametsi nullus moneas. Ego rus ibo, atque ibi manebo. Censeo. Sed heus tu Quid vis Censen posse me offirmare…
Terence, Eunuchus