paganus
paganus, of the country, of a village, rustic
- Of or belonging to the country or to a village, rustic: PORTICVS, Inscr. (A. U. C. 659) Orell. 3793: lex, Plin. 28, 2, 5, § 28: foci, Ov. F. 1, 670.—
- B Subst.: pāgānus, i, m., a countryman, peasant, villager, rustic: nulli pagani aut montani, Cic. Dom. 28, 74: pagani vel decuriones, Cod. Th. 7, 21, 2.—
- II Opposed to military, civil, civic: vel paganum est peculium vel castrense, Cod. Just. 3, 28, 37.—As subst.: pāgānus, i, m., a civilian, a citizen, Tac. H. 3, 24: paganorum turba, Suet. Galb. 19: milites et pagani, Plin. Ep. 10, 18, 2; Juv. 16, 33.—
- III Transf., rustic, unlearned: cultus, Plin. Ep. 7, 25, 6; cf. semipaganus.—
- B In eccl. Lat. (like gentilis) for heathen, pagan (opp. Jewish or Christian); and subst., a heathen, a pagan: ritus cultusque, Cod. Th. 16, 7, 2: sacerdotales paganae superstitionis, ib. 16, 10, 20; Tert. Cor. Mil. 11: deorum falsorum multorumque cultores paganos vocamus, Aug. Retract. 2, 43; Hier. in Psa. 41: ex locorum agrestium compitis et pagis pagani vocantur, Oros. 1 praef.
ab eodem ‥ πηγὴ pagum dixerunt quia ville nonnisi circa aquas fundari consueverintunde; unde et ~i vocati sunt quasi ex uno fonte potantes
ex ‥ clero, militibus, et pagenis de terra de Labord’
diminutiva producuntur ut Spartanus a Sparte civitate, ‥ ~us a pago quod est villa
quis ‥ nesciat ~os Graece a villis nomen trahere eo quod longe sint a supernae civitatis habitatione
repperit ‥ opus tam elemosinarium eum fecisse ~um ut Christiani plus quam pagani esse posse videret
cum omnes ibidem ~issimos inveniret, utilius esse ratus est ibi ‥ verbum praedicare
rex ~issimus Christianorum novem pepercit
Britanniam que adhuc maxima ex parte ~issimis tenebatur erroribus
nolui minus fidelis inveniri Christianus ‥ quam homo ~us extitit mihi homini Christiano
hoc est vitiorum vitium ~issimum
ut ~i faciunt adoratoresque ydolorum
opus ‥ ~i
~i saepe ut legimus diis suis Christianorum devovere sanguinem
~os reverentiores existere delubris suis quam tales Christianos ecclesiis suis
gentilium in Christianos bella, item Christicolarum in ~os victorias
Judeis committimur, Sarracenis, hereticis, et ~is quorum super omnia toxicum formidamus
dixerint ‥ quod ipsi quondam fuerunt ~i et postea conversi ad fidem
quidam ‥ sunt in ecclesia nomine et re ut obedientes Catholici, quidam nec re nec nomine ut ~i
differunt ‥ idololatre a paganis. nam idololatre manufacta colunt, ~i vero naturalia
pagana procul vulgi cultura manebat / qua stetit antiquo dilubrum more dicatum; / inde sacerdotes crebro simulacra ferentes / Bacchantum ritu longis anfractibus errant
sub ~is imperatoribus navem Christi ‥ gubernabant
eruta radicibus ~orum cultura ad fidem catholicam conversus est
quomodo vincit fides mundum in Judeis, ~is, et hereticis, qui fidei contradicunt
de gestis antiquis Christianorum et ~orum
Arviragus ~us rex Britonum
hi Saxonum paganae compita plebis / intrabant, aliquos si Christo acquirere possent
ut Anglis verbum Dei predicaret qui ~a supersticione cecati ‥ totam deleverant Christianitatem
tres filii Sæberti, regis Orientalium Saxonum, post mortem patris ~i perduraverunt
Gregorius constituit ‥ metropolitanam ‥ sedem in civitate Dorobernia ubi caput totius gentis Anglorum a diebus ~orum habetur(
magnus ~orum exercitus cum trecentis et quinquaginta navibus in ostium Tamesis fluminis venit
Eadredus rex Anglorum gloriosissimus ‥ ~orum imperator
olim vastantibus Tanetum ~is
precipimus ut in omni congregatione cantetur cotidie communiter ‥ una missa ‥ que inscripta est contra ~os(
~i relicto castello cum ingenti preda Northumbriam repetunt
monasterium ‥ regalibus privilegiis ‥ stabilitum sed ab externo ~orum exercitu destitutum
navem ‥ mille et quingentis viris ~is bellicosis onustatam
magna pestilencia per universum mundum inter Saracenos quia ~os
Syria ~is subjecta
Antiochia, caput Syrie, capitur a ~is
hiis diebus ~us quidam regnavit in Turkye, nomine Ambrot
nunc ‥ omnes terre predicte sunt in manus Saracenorum et ~orum
Jerusalem capta est et crux Christi a ~is
homines Christiano nomine insignitos, pejores infidelibus, aut ~is
de presbitero ~o qui se baptizatum estimat, fidem catholicam operibus tenens, aliter quoque judicatum est
in baptizando infantes ut non sint ~i ultra septem dies
primo ~us caticumenus fit; accedens ad baptismum ‥ exsufflatur
indecens ‥ est ut ibi ~orum corpora sepeliantur ubi divina quotidie mysteria celebrantur
cum ~us vel infidelis aliquis baptizatur(
affuit inter reliquos ~us filius Joannis
his testibus ‥ Ricardo filio ~i
Roberto filio ~i
per breve nostrum ‥ ~o de Cadurcis ‥ directum(
- 1. (poët.; postklass.) dorps, landelijk, land- [focus; lex];
- 2. (Plin. Min.) burgerlijk;
- 3. (eccl.) heidens; II. subst. ī m
- 1. dorpsbewoner, boer;
- 2. (postklass.) burger(mannetje);
- 3. (eccl.) heiden.
Johannes, dictus Paganus de Cherisi, et domicella Margarita ejus uxor recognoverunt coram nobis se vendidisse... quoddam vierium suum, situm inter Cherisiacum et Salliacum aquosum ;... dicta siquidem domicella... receperat excambium, videlicet totam excadentiam, quæ ipsi Johanni ex parte patris et matris poterat obvenire.Ex quibus haud satis assertum mihi videtur quod supra propositum est, Pagani scilicet nomine interdum significari, qui militiam nondum est consecutus. Et quidem Radulfum ibi
Paganumappellari, quod baptizatus non esset, auctor est Menagius in Hist. Sabol. pag. 22.
Qui sine aliquo jure est, in vet. Glossar. ex Cod. reg. 7641. Vide in Pagani.
Pagius, ni fallor. Vide in hac voce. Viti Arenpec. Chron. ad ann. 1232. apud Pez. tom. 1. Script. Austr. col. 1216 :
Imperator ei(Friderico duci) duodecim mulas, quæ tunc raræ fuerunt in nostra terra,et duodecim Paganos earum custodes donavit.
- pagus, of the country, of a village, rustic: foci, O.—As substm., a countryman, peasant, villager, rustic, C.—As subst, a civilian, non-combatant, Iu., Ta.
-
…de meis in rem publicam beneficiis suum iudicium decretumque esse voluerunt. nullum est in hac urbe conlegium, nulli pagani aut montani, quoniam plebei quoque urbanae maiores nostri conventicula et quasi concilia quaedam esse voluerunt, qui non amplissime…
Cicero, de Domo sua
-
…ad construenda monasteria donaret ; et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur, quia tricies maiorem pagani habuerint exercitum ; siquidem ipsi XXX legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…seruire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae posset ecclesiae reddere. Uerumtamen ipse cum sua gente, ex quo ad Dominum conuersus est, diuinis…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…Dum nos sedes apostolica more suo, sicut in uniuerso orbe terrarum, in his occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse ; antequam cognosceremus, credentes, quod…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…episcopum in episcopatus consecratus est gradum. Sed Brittaniam perueniens, ac primum Geuissorum gentem ingrediens, cum omnes ibidem paganissimos inueniret, utilius esse ratus est ibi potius uerbum praedicare, quam ultra progrediens eos, quibus praedicare deberet ,…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…deuotio mentis fuerit, etiam post mortem uirtutum miraculis claruit. Namque in loco, ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit, ut puluerem…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…eo gravior auctor, quod Paulino patria Forum Iulii et honos apud praetorianos, quorum quondam tribunus fuerat, ipsique pagani favore municipali et futurae potentiae spe iuvare partis adnitebantur. quae ut paratu firma et aucta rumore apud varios Vitellianorum…
Tacitus, Historiae
-
…responderit, atque in forum usque processit. ibi equites, quibus mandata caedes erat, cum per publicum dimota paganorum turba equos adegissent, uiso procul eo parumper restiterunt ; dein rursum incitati desertum a suis contrucidarunt. Sunt qui…
Suetonius, Lives
-
…obtulere se hosti incaute, cum exciperet contra veteranus miles, simul a latere saxis urgeret apta ad iaciendum etiam paganorum manus, qui sparsi inter milites, strenui ignavique, in victoria idem audebant. additus perculsis terror invecta in…
Tacitus, Historiae
-
…. Accipe breviter quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. Contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est, nemine prohibente, tam insolenti ausu, ut. quod nec Iuliani temporibus factum est…
Augustine, Saint, Epistulae. Selections.
See pagus.