perdere

perdere [CL] 1 to destroy. b to kill. c (fig.) to spoil, corrupt; d (p. ppl.) spoiled, corrupted, wicked. si originalem mundum propter scelera diluvio ~ens, Noe justum servavit Bede Ep. Cath. 75; cum cuncta ‥ ferro flammaque ~eret Id. HE III 17 p. 160; Apollo, id est ~ens sive exterminans Alb. Lond. DG 8. 1; destrure, destruere, ~ere Gl. AN Ox. f. 154v..  b ~itis militibus sive auxiliis interemtus Bede HE III 24 p. 178; auctorem sceleris, multos inter latitantem / longe perspiciens, perdere currit eum G. Amiens Hast. 516.  c non aciem cordis scabra rubigine perdunt Aldh. VirgV 2767; subintroductus aliquis astu diaboli aperte abduxit et ~idit incautam V. Chris. Marky. 35.  d lubrici mores ~itorum hominum W. Malm. GR I 71; gens ignava et Dei contemptrix que ~itis moribus patriam pessumdet Ib. I 80; ipsos ‥ misit Christus evangelizare ‥ ut ‥ ~itos homines predicatione sancta pertraherent ad lumen vite de profunditate vitiorum Ord. Vit. II 2 p. 226. 2 (theol.) to destroy spiritually, condemn to perdition. b (opp. to salvare or sim.). c (p. ppl. as adj.). d (of fallen angel). e (p. ppl. as sb. m.). se priscis idolatriae sordibus polluendum ~endumque restituit Bede HE III 1 p. 127; Xristicolas passim perdens per tetra venena Bonif. Aen. (Luxoria 3) 296; oportuit Christum satisfacere ut hominem ~itum liberaret T. Chobham Serm. 6. 30vb.  b docebit quomodo crux dividat inter eos qui morte ~endi sunt et eos qui ad vitam sunt servandi Bald. Cant. Serm. 8. 28; multi de gentibus sunt salvati et multi ex Israel ~iti Gros. Cess. Leg. I 8 p. 39; ad minus ~endum et plus salvandum Laws Romney Marsh 15.  c Deus ‥ redemit nos cum ~iti essemus T. Chobham Praed. 134; s1223 homo ~itus ‥ jam habet perfidie sue preambulam heresiarcham quam heretici Albigenses papam suum appellant M. Par. Maj. III 78; 1314 propter quod gerunt se in posterum ‥ velud homines ~iti Rec. Eng. Dom. 109.  d non ‥ decet Deum hominem peccantem sine satisfactione ad restaurationem angelorum assumere ~itorum Anselm (CurD I 19) II 84.  e si non te cunctorum ~itorum infaustus pater ‥ rapuisset Gildas EB 34; numerum ~itorum te adjecto multiplices Bede Prov. 957; infernus locus sc. ille quicumque sit ubi ~itorum anime recipiuntur Andr. S. Vict. Sal. 80; de massa ~itorum ad fidem estis electi Ailr. Serm. 28. 4. 3 to lose (a possession), to be deprived of, forfeit; b (part of body or its functions; also fig.). c (p. ppl. as sb. n.) loss. uno ‥ ~ito denario maestos et ad unum inquisitum laetos Gildas EB 66; qui sapientia [v. l. sapientiam] se existimant habere et scientiam ~dederunt Theod. Laterc. 4; erat gratia Spiritus Sancti prophetalis quam in peccato ~didit Comm. Cant. I 32; stultitia nascitur et homo ~it sapientiam, ~it divitias Ps.-Bede Collect. 63; alter evangelista ovem ~itam ait in montibus, alter ‥ in deserto V. Greg. p. 106; gratiam remunerationis quae bene ministrantibus repromittitur ~et Bede Prov. 998; pauperibus tribuens devoto pectore gazas, / quas terris perdens, sibimet condebat Olympo Alcuin SS Ebor 1257; qui ‥ cum murmuracione tribuit et rem et meritum ~it T. Chobham Serm. 14. 52vb; si aliquis serviens ‥ sine dolo vel fraude ~iderit aliquid de bonis nostris Test. Hen. V 96; 1433 postea vero ‥ appellacionibus suis ‥ renunciaverunt, caucionesque suas ‥ universitati ~iderunt StatOx 255.  b elefanciosus dicitur qui ~it aliquod membrum et fit paene totum corpus emortuum Comm. Cant. III 13; se ‥ ~itas dudum vires recepisse sentiens Bede HE V 4 p. 287; velut emoriens sensum penitus motumque omnem ~idi Ib. 6 p. 290; nullum falsarium, quin pugnum ~eret, impure abire permittens W. Malm. GR V 399; paterfamilias ‥ oculorum lumen per annum ~idit Ord. Vit. IV 15 p. 278; ea foris factura, de qua calumpniatus erat, non ~at neque vitam neque membra neque omnino aliquid suorum rerum amittat Ch. Westm. 272; Ib. (v. 4b infra); quia vino de facili leditur et ~it caput, linguam, et pedes Holcot Wisd. 76.  c 1168 pro ~itis eorundem de eodem termino lxvj s. et viij d. Pipe 199; 1176 in liberatione militum et ~itis et servientium equitum et peditum in castello regis de Oreford ‥ Pipe 61; 1267 concessit ‥ Rogerus ‥ quod, licet in solucione ‥ pecunie ‥ primo termino satisfecerint et in solutione termini secundi defecerint quod prima solucio pro nulla habeatur, et quod omnia que ‥ Johannes de ‥ manerio perceperit ‥ Rogero ‥ ~ita existant Cl 391. 4 (abstr.); b (vitam ~ere). dum Judas ‥ / culmen apostolici celsum perdebat honoris Aldh. CE 5. 6; maluit purpureum sanguinem fundere quam pretiosam pudicitiam ~ere Id. VirgP 42; neque ‥ industria mea ‥ pacem quam ~ideram recuperare valui Bede Cant. 1217; si peccamus mox libertate ~ita servi efficimur peccati Id. Ep. Cath. 53; quam miser ego tunc qui meam pudicitiam ~idi Ailr. Inst. Inclus. 32.  b sic ‥ princeps ‥ / perdidit aurati vitam per lucra metalli Aldh. VirgV 2608; c950 (12c) caveamus ne ~amus vitam perpetuam CS 894; a1155 non ~at ‥ vitam (v. 3b supra). 5 (w ref. to object or abstr.) to lose, be deprived of (an attribute); b (gram.). dicto citius perdebat flamma vigorem Aldh. VirgV 1754.  b ‘trans’ praepositio interdum N et S ~it, ut ‘traductus’ Aldh. PR 140 p. 198; illa ‥ que per sincopam ~unt unam litteram semper servant ‥ in eadem syllaba accentum Abbo QG 3 (7). 6 to suffer loss of, to be deprived of a person (by death). omne genus hominum cuculum conplangat ubique, / perditus est, cuculus, heu, perit ecce meus Alcuin Carm. 57. 12; dum frater fratrem germanum perdit amatum Ib. 57. 43; ibi duos filios ‥ nepotemque suum ‥ ~idit [sc. Guillelmus primus] Ord. Vit. X 14 p. 83. 7 to allow to escape. si quis in domo regis pugnet ‥ et capiatur ‥ . si ~atur (aufugiat) et item ‥ capiatur, redimat se precio nativitatis sue (Quad.) GAS 55; si canis hominem ‥ mordeat, in prima culpa reddantur sex solidi ‥. si in his forisfactis ‥ canis ~atur, procedat tamen haec emendatio (Inst. Cnuti) Ib. 63; si weregildo-fur capiatur et ipsa die ~ant eum qui ceperant illum (Quad.) Ib. 121. 8 to throw away (also fig.). qui sacrificium ~it feris vel avibus devorandum, si casu, ebdomadas jejunat Theod. Pen. I 12. 8; fidem suam ‥ amore pecuniae ~ere Bede HE II 12 p. 110. 9 (ludum ~ere or sim.) to lose a game (also ellipt.). b to lose something in a game. duo leccatores ludebant ad hasardum. ‥ unus vero ~ens blasphemavit B. Virginem Latin Stories 66; cum ‥ ~idisset ad taxillos Ib. 76; si ~eret ludum ad pilam, tunc in loco pecunie quam ‥ ~idit, dedit socio suo ‥ litteras sigillatas indulgenciarum concessarum a papa Eugenio Gascoigne Loci 126; jocum ~ent in eventu et pro ludo luctum lucrabuntur Strecche Hen. V 150; ego tecum convadeo duo milia coronarum ‥ si ~idero fideliter tibi persolvendarum Ib. 165.  b sua sepius ~it ludendo in aleis Osb. Glouc. Deriv. 50; in quo turniamento ‥ vix x equi fuerunt ~iti vel lucrati Ad. Mur. Chr. 124. 10 to waste, make bad use of; b (time); c (operam ~ere). non perdit pietas quicquid largire videtur Alcuin Carm. 62. 33; si quando opus habuisset ‥ militibus, multa ~ebat in Britones, fidem perfide nationis nummis suis mutuatus W. Malm. GR V 402; insipiens frustra vexatur et officia perdit Ord. Vit. XI prol. p. 160; per unum peccatum potes omnes istos labores ~ere Ailr. Serm. 22. 6. 317; ~idi viagium meum in defectu Thome Danvers W. Worc. Itin. 254.  b priusquam ‥ tempus omne paenitendi ‥ ~eret Bede HE V 13 p. 311; multum tempus elusit et ~idit W. Malm. GP I 68; frementes quod, jam quindecim diebus Saracenicis bellis intenti, tanti temporis spatium ~idissent Id. GR IV 380; ad reparandum ‥ tempora ~ita Gir. SD 70.  c ne studiosos rerum fraudare videar, leve judicato in describendo concilii textu operam ~ere W. Malm. GP I 63; sed perdunt operam ‥ / dum lucris congrua non habent recia Walt. Wimb. Palpo 3. 11 (leg.) to lose (plea);  b (~ens esse) to be the loser. si agenfria venire nolit ad ordalium videndum ‥ ~at placitum suum (Quad.) GAS 230.  b juravimus quod non queremus arte qualibet vel ingenio quod idem sanctus et conventus ~entes sint in aliquo de prescriptis villis aut pertinenciis earum Feod. Durh. 127; 1220 si finis predictus staret, ‥ abbas esset ~ens de servitio suo CurR VIII 311; 1237 ~entes sumus quod cunei illi non itinerant (v. cuneus 3b); 1243 pro aliqua defalta quam ‥ fecerit ‥ in nullo sit ~ens RGasc I 209b; 1265 propter absenciam suam ad diem illum non ponatur in defaltam, nec in aliquo sit ~ens Cl 114. 12 (p ppl. as sb. n.; in quot., in ~itum ire to be lost). nec memoria Godefridi prioris ‥ ire debet in ~itum W. Malm. GR V 444.