plantare

1 plantare v. planctare

2 plantare [CL] 1 to propagate from a cutting, to strike; b (fig.). viij arpenn’ vineae noviter ~atae DB I 129rb; Icarus Bacchi servus vineam ~averat Natura Deorum 76; queritur an surculus recipiat novam animam ‥ quia quandoque ~atur planta de regione ad regionem ‥ Bacon XI 244; virum ‥ peritum ~andi et inserendi fructiferas arbores Ferr. Kinloss 48.  b in cordis sui ‥ gleba surculamen ‥ insipientiae ~averat Gildas EB 28; fructiferos virtutum surculos pastinare Christo ~ante possimus Aldh. VirgP 16; ut ‥ ecclesiae nascentis quasi magnae cujusdam vineae surculus ~aretur Bede Hom. II 15. 175; ave, virgo, vas verbale, / decus plantans matronale / virginis in stipite Walt. Wimb. Virgo 27; 1471 fratres ‥ in vinea Domini ‥ ~are ad perpetuam rei memoriam Scot. Grey Friars II 217. 2 to plant: a (tree, shrub, or vine); b (fig.); c (crop); d (ground or land); e (absol.); f (w. ref. to I Cor. iii 6–8). a quia non potuit ante fructum facere quod erat ~atum Comm. Cant. I 382; quis ~avit vineam? Ps.-Bede Collect. 10; arbores ‥ quas ‥ propriis manibus ‥ circa cemeterium olim ~averant Gir. TH II 54; 1275 entas ‥ ~avit in gardino suo (v. exstirpatio 1a); s1280 haya quam ‥ ~avit (v. 1 haia 1a); c1290 arbores ‥ ~ate (v. deturbare b); 1300 ~averunt salices Rec. Elton 94; 1344 pro spinis vivis ‥ ~andis KR Ac 458/4; 1428 non licebit predicto R. ‥ ~are salices aut aliquas alias arbores in via predicta Rec. Leic. II 237.  b viri ecclesiastici ‥ et boni Christiani, in quorum cordibus Dominus noster cotidie ~at diversa genera arborum G. Roman. 411; Adrianus ‥ vineam Dominicam ‥ ~atam rigare ‥ privilegia ‥ studuit ‥ renovare Elmh. Cant. 244.  c hortulanus ‥ herbas ‥ ubi eas ~et considerat Simil. Anselmi 97; 1325 in fabis ~andis ciijxx iiij opera Rec. Elton 289; debet ~are fabas domini Cust. Taunton 21.  d fecit vineta et oliveta ~ari Ord. Vit. VI 3 p. 10; 1298 in plantis olerum ad ~andum curtilagium, xij d. (Ac. Farley) Surrey Rec. Soc. XV 18; super decimis quibuscumque garbarum ‥ de ortis seu curtilagiis aut aliis terris et locis ~atis Thorne 2101.  e dies laudabilis, bonum est in ea edificare, ~are, et res antiquas agere Bacon V 112; vassalli ‥ coeperant ‥ serere, arare, ~are Jus Feudale 22.  f ego ~avi ‥ Apollo rigavit Bede Cant. 1145; Paulus ~avit, Apollo rigavit, Dominus incrementum dedit Ps.-Bede Collect. 48; ille ~abat, iste rigabat V. Gund. 8; quod ~as verbo riges exemplo W. Newb. Serm. 846; ~avit moribus, rigavit verbis, de officio boni agricole nichil omittens Ib. 882. 3 to fix in place, infix; b (w. ref. to Psalm. xciii 9). in ulteriori ‥ etate ‥ valent dentes ~ari Quaest. Salern. B 71.  b si quis de socio famulo tibi plantet in aure / verba malignosa D. Bec. 839; verba susurronis tibi non plantentur in aure Ib. 844; numquid qui ~avit aurem non audiet? Ad. Marsh Ep. 244 p. 409. 4 to put on the ground, build, construct. 1200 quod nec monachi nec alii ~abant grangiam vel bercheriam vel plures masuras quam tres super ‥ terram Couch. Kirkstall 82; 1311 placeas ‥ cum aysiamentis murorum et turrellorum ‥ ad ~andum, edificandum, et quicquid nobis placuerit ibidem operandum MunCOx 19; 1325 falda sua ~anda (v. falda 3); 1508 reparaciones: ‥ sol’ diversis sepientibus ‥ viz. querendo le whikkes ~ando, fodiendo foveam, et eciando ad profunditatem iij quar’ ‥ Ac. Durh. 660. 5 to establish: a (person or group, also fig.); b (institution or place); c (abstr.); d (act, in quot. siege). a concede, ‥ Deus, huic plebi salutiferae Paschae sollempnia celebranti, omnes ovium vellere in tua voluntate -ari Egb. Pont. 68; sed rudibus fidei cupiens animos animare / et ne marcescant noviter plantata rigate Nig. Laur. 544; gentem hic nostram in insula ~are et immobiliter radicare proposuit Gir. EH I 9; Anglia plantavit stirpem se multiplicantem, / orbis plantantem dominos quos illa creavit Garl. Mor. Scol. 289–90; ad quem effectum saluberrimum alma mater ecclesia vos ~avit gratuito, ~atosque rigavit favoribus R. Bury Phil. 6. 86; ~asti eos [sc. impios], radices miserunt, proficiunt V. Ed. II 248 (cf. Hier. xii 2); ~averat eos in omni loco dominacionis sue Croyl. Cont. C 570.  b et regnum caeli destructa fraude maligni / aedificet plantetque restaurans sceptra polorum Aldh. VirgV 317; Deus, ‥ terram fundasti, paradisum ~asti Nunnam. 62; a1102 Christus ‥ ecclesiam suam ‥ novam ~avit Anselm (Ep. 235) IV 142; ut ‥ edificaret et ~aret ecclesiam Anglorum Ailr. Ed. Conf. 779C; quomodo ordo noster hic primo dextera Dei ~atus fuerit Chr. Dale 1; regio ‥ civitatibus et castris ~ata Eul. Hist. II 23.  c ut siquando haec recitanda audiant, interius viz. in corde frequenti meditatione ~ent O. Cant. Const. Pref. 69; ad roborandum fidem Christi, que debilitabatur, per Sanctum Augustinum ~ata G. S. Alb. I 6; 1295 extirpando vicia et ~ando virtutes (Lit. Papae) Mon. Hib. & Scot. 159b; ista [sc. pacem et concordiam] summo conatu ~are debet princeps et fovere in sibi subjectis Ockham Pol. I 106; natura humana que in primo parente sc. Adam erat ~ata G. Roman. 293; ~etur et crescat Christiane fidei religio Capgr. Hen. 73; 1452 quos in me ~asti virtutum ‥ exordiis Bekynton I 269.  d s1319 cumque collegisset exercitum et ~asset obsidionem Wals. HA I 155.