Logeion | primas

prīmas, ātis, comm. [primus],

one of the first or principal, chief, excellent, noble (postclass.): apud primatem feminam, Ap. Met. 2, 19, 2; primatis civitatis filius, id. ib. 2, 23, 5 (Oud. principum); notitia primatium urbium, Cod. Th. 7, 18, 13: periculo primatum officii, ib. 1, 12, 3; Vulg. 2 Macc. 4, 21.

prīmās, ātis, m. (primus) = primarius, einer der ersten und vornehmsten, Apul., Amm., Eccl. u. spät. ICt.: primates civitatis, Augustin. epist. 17, 4.

primas [CL as adj. only] 1 foremost, of the highest rank, noble. b (as sb. m.) prominent or leading man, magnate, noble (usu. pl. w. ref. to king’s earls or barons). c leader, ruler, foremost power (in a region). d foremost practitioner of art or discipline, ‘primate’ (in quot. with ref. to poet); e (as title or nickname, in quot. w. ref. to Hugh Primas). c802 octo ~ates homines intraverunt cum episcopo nostro die Dominico in ecclesiam Alcuin Ep. 245 p. 394; 1012 (12c) praefectum meum Æsicum, quem ~atem inter primates meos taxavi CD 719. b cum suis ~atibus, quos sapientiores noverat, curavit conferre Bede HE II 9 p. 100; s910 bellum apud W., in quo ceciderunt ‥ G. et E. et A., ~ates paganorum Chr. S. Neoti 145; 1012 (12c) inter ~ates meos (v. 1a supra); s1066 subregulus Haroldus ‥ a totius Anglie ~atibus ad regale culmen electus Fl. Worc. I 224; a1198 (1253) nostra ‥ regia auctoritate, cum consensu atque consultu ~atum nostrorum, interdicimus ut ‥ CalCh 425; 1586 qui tanta sanctitate et admiratione apud populum et regni ~ates claruit (Chr.) Scot. Grey Friars II 174. c rex fortissimus ‥ Ædilfrid, qui plus omnibus Anglorum ~atibus gentem vastavit Brettonum Bede HE I 34; ~as, heafodmann Ælf. Gram. 300; equoris undosus pater et rex imperiosus / qui maris est primas, et harenas incolit imas R. Cant. Malch. IV 225; s1136 quod cum latius divulgatum esset, summum videlicet Walensium ~atem [sc. Ricardum filium Gisleberti] succubuisse G. Steph. 9; s1095 iverunt ‥ comes ‥ Reimundus, et episcopi Podiensis ‥ et Hostiensis, qui ~ates extiterunt hujus Dei exercitus Flor. Hist. II 28; sacerdos ille ~as fuit in terra Madian Eul. Hist. I 39. d solvere principia methodorum principe dia / dante tibi dote, vatum decus, hinc michi do te / primatem primum, sed me premis ipse per imum, / exaltans temet M. Cornw. Hen. 11. e cum vinum poto / ‥ / tunc fundo lacrimas, tunc versificor quasi Primas. / tunc fundo lacrimas, tunc laudes vendico primas Neckam Poems 453. 2 (eccl.) of foremost authority, possessing or assoc. w. a primatial see, primatial (some quots. might also be construed w. sense b). b (as sb. m.) archbishop holding first place among, or foremost authority over, other bishops and archbishops of a province, primate; c (assoc. w. patriarcha); d (w. ref. to archbishops of Canterbury and York); e (w. ref. to archbishop of Canterbury); f (w. ref. to archbishop of York); g (w. ref. to archbishop of St. Andrews); h (w. ref. to archbishop of Armagh); i (w. ref. to archbishop of Dublin); j (w. ref. to pope); k (w. ref. to bishop, prior, or sim., not possessing primatial authority; cf. 1b supra; l (w. ref. to royal official appointed to oversee archbishop). maxime in celebrandis quibusdam festis, excellentius in nostra æcclesia [sc. Dorobernensi] oportere ea agi censentes propter ~atem sedem Lanfr. Const. 85; s1093 ecclesiam Cantuariensem ~atem totius Britannie esse scimus, non metropolitanam Eadmer HN 49; c1200 ecclesia tamen est sanctorum martyrum Stephani et Thome, martyris primi martyrisque ~atis P. Blois Ep. Sup. 10. 2 (= Id. Ep. 211); s1093 ecclesiam Cantuariensem ~atem esse scimus, non metropolitanam M. Par. Min. I 46. b septem primates sunt Anglis et protopatres / ‥ / Augustinus ‥ / ‥ / ‥ Mellitus ‥ / ‥ / Deusdedit ‥ / Theodorus Gosc. Aug. Maj. 93A; ~ates, qui tribus archiepiscopis presunt vel preesse habent, regem exprimunt, cujus potestas ad tres se extendit ducatus Beleth RDO 14 col. 28; ~as quasi inter archiepiscopos primus dicitur et principalis, et est syncopatum ab hoc nomine ‘primatis’, unde et accentum super ultimam syllabam habet, super quam in integra fuit Gir. PI I 19 p. 107; per te [sc. Mariam] magnus minoratus, / per te papa fit legatus, / primas suffraganeus Walt. Wimb. Virgo 126; ~as Carthaginiensis ecclesie Cyprianus Netter DAF II 246. 2; 1476 venerabilium fratrum nostrorum ~atum, archiepiscoporum, episcoporum, ac ‥ abbatum, priorum, et aliorum prelatorum (Bulla Papae) MunAcOx 349. c Osb. V. Dunst. 32; W. Malm. GP prol. (v. 2e infra); est ‥ ~atis idem officium quod et patriarche, sola existente in nominibus diversitate Gir. PI I 19 p. 107; non ‥ ~as proprie vel patriarcha dici potest, ‥ nisi qui archiepiscopum unum vel plures subjectos habuerit Id. JS I prol p. 113; ij archiepiscopi modo ~ates, modo Graia voce patriarche, hoc est patrum principes, dicti, quatuor principio fuere ‥ . ~ates ‥ ac patriarche antecellunt autoritate archiepiscopis metropolitanis P. Verg. De rerum inventoribus IV 12 p. 283. d 680 a primitibus [? l. primatibus] locis quae sunt universae Britanniae capita constituta, prima ‥ in Dorovernia ‥ alia vero in Eboraica civitate CS 53; hodie in tota Anglia duo tantum sunt ~ates, sc. Cantuarie et Eboraci Eul. Hist. II 173; annis sexcentis uno ‥ / misit Gregorius unum non pallia plura; / hoc Augustini quia stat primatis honori: / unum primati promittitur inferiori Elmh. Cant. 92. e s694 necnon Brih[t]uualdo reverentissimo archiepiscopo et patre et ~ate totius Britannie AS Chr.; Dunstanum ‥ primae metropolis Anglorum ~atem ac patriarcham instituit Osb. V. Dunst. 32 p. 108; ibi prima sedes archiepiscopi habetur, qui est totius Anglie ~as et patriarcha W. Malm. GP prol. p. 3; 1279 frater J. ‥ Cantuarie archiepiscopus totius Anglie ~as MunAcOx 39; 1337 Johannes ‥ Cantuariensis archiepiscopus, totius Anglie ~as, et apostolice sedis legatus Lit. Cant. II 160; 1432 Henricus dictus Chichele ‥ Cantuariensis archiepiscopus, tocius Anglie ~as StatOx 248; 1511 Willelmus ‥ Cantuariensis archiepiscopus, Anglie ~as et apostolice sedis legatus StatOx 325. f 961 ego Oscytel Æboracensis basilicae priamas insegnis hoc donum ‥ confirmavi CS 1066; c1031 (11c) ego Æþelnoð Eboracensis basilicae ~as insegnis hoc donum ‥ confirmavi CD 744; 1267 Walterus Eboracensis archiepiscopus Anglie ~as (York) BBC 359; 1356 domino Johanne, Dei gratia archiepiscopo Eboracensi, Anglie ~ate, et cancellario MunAcOx 179. g 1518 ad nos tanquam regni ~atem ‥ racione dicte nostre primatialis dignitatis Form. S. Andr. I 33; 1531 potestate ‥ Willelmi ‥ archiepiscopi Sancti Andree, regni Scotie ~atis Reg. Glasg. 543; 1536 Jacobus ‥ archiepiscopus Sanctiandree totius regni Scotie ~as Conc. Scot. I ccxlvii; 1586 ~as regni, archiepiscopus Sancti Andree Scot. Grey Friars II 174. h 1255 archiepiscopi et capituli ecclesie Armachane proposuit procurator, quod cum idem archiepiscopus sit et esse debeat ~as ejusdem provincie (Lit. Papae) Mon. Hib. & Scot. 68a; s1274 in Hibernia ~as Ardmakensis visitavit Midiam Ann. Exon. 14; 1438 Johannes ‥ archiepiscopus Armachanus ac Hibernie ~as Bekynton I 3. i 1265 rex archiepiscopo Dubliniensi, Hibernie ~ati, salutem Cl 107. j legem tuam novam ‥ sollicite ‥ inquirebam ‥ ~atem omnino tui sacri collegii militantis Ric. Armagh AP 21. k 985 (11c) rus praedictum ‥ ad usum ~atis æcclesiae Dei in Wiogornaceastre restituatur immune CD 651; frater Joannes Adami, Dominicani ordinis in Scotia ~as Ferr. Kinloss 80. l s1196 non licere archiepiscopo Rothomagensi in ‥ homines regis Francorum seu regis Anglorum ‥ excommunicationis sententiam dictare, preter assensum iiij clericorum ab ipsis regibus pro voluntate sua eligendorum, et super caput archiepiscopi ponendorum. ‥ si injustam esse protulerint [sc. sententiam], rex ‥ ad mobilia et immobilia archiepiscopi manus extendet ‥ donec sententiam relaxaverit, et ei secundum arbitrium dictorum iiij ~atum satisfecerit Diceto YH 136. 3 (math.) prime, unity, (the number) one. ~as sit in cacumine hujus montis, unitas principalis, qui et primus dicitur Byrht. Man. 206.

prīmās, ātis, m. f. , qui est au premier rang : Apul. M. 2, 19 || m. pl., les premiers citoyens : Cod. Th. 7, 18, 13.

prīmās, ātis m (primus) (Laatl.) de eerste, voornaamste.

*primas, atis. m. f.
首人。

Suggest a Translation
See an image

, Qui primas partes tenet, qui primum locum obtinet. Grammaticus infimi ævi MS. : Dignior et major, vel primus in ordine, primor ; Dicatur Primas populo qui primus habetur. Primates urbium, vicorum, castellorum in Codice Theodosiano non semel. Primates regionis, in Pragmatica Sanctione Justiniani cap. 11. Primates Palatii, in Lege Wisigoth. lib. 3. tit. 1. § 5. Wippo in Conrado Salico : Wormatiæ conveniunt cuncti Primates, i. proceres. Henric. I. convent. Erford. ann. 932. apud Pertz. Leg. tom. 2. pag. 18 : Rex sapientissimus cum consilio Primatum suorum decrevit. Otton. I. conventus Augustan. ann. 952. ibid. pag. 27 : Pontificum aliorumque Primatum suorum communi consilio fretus. Utitur etiam Albertinus Mussatus de Gestis Henrici VII. Primas tyrannidis, in Histor. Miscella, qui Theophani, ἔξαρχος τῆς τυραννίδος. , Vicecomes, apud Aimoinum in Translat. SS. Georgii et Aurelii sæc. 4. Bened. part. 2. pag. 50 : Post subeunt Biterris urbem,... in qua gratanter, utpote a noto et cognato viro ipsiusque civitatis Primate, nomine Gerino, suscepti, etc. Ibid. pag. 51 : Præfatus itaque Gerinus ejusdem civitatis Vicecomes, etc. Vide Vales. Notit. Gall. pag. 485. , Qui ejusdem dominus est, nuncupatur, in Mirac S. Genulfi Episcopi ibidem pag. 233. , Πρωτεύοντες Ἱουδαίων, Socrati lib. 7. cap. 13. qui antea Patriarchæ dicti quorum abolitum nomen sub Theodosio Juniore testatur Lex 29. Cod. Theod. de Judæis. (16,8.) Vide Samuelem Petitum lib. 2. Var. cap. 10. Blondellum de Papæ primatu pag. 532. et Jacobum Gothofred. ad d. leg. 29. , apud Christianos, dicti Episcopi, qui in civitatibus, quæ ex Imperii laterculis jure Metropoleos gaudebant, præsidebant ex can. 2. Concilii Taurinensis ann. 397. cui consonant Epistolæ summorum Pontificum, Anacleti Epist. 2. cap. 2. Aniceti cap. 2. Stephani I. Epist. 2. cap. 4. 5. Gregorii VII. lib. 6. Epist. 35. etc. nempe quod in Metropoli conventus juridici agi solerent a Præsidibus Provinciarum, et ad eam omnes, qui negotia videntur habere concurrant, ut est in Concil. Antioch. can. 9. nude passim Metropolitani appellantur. Vide Nicol. le Maistre lib. 2. de Bon. et possession. Eccles. cap. 13. ubi pluribus disputat, an Primatuum origo a dignitate civili sedium sive urbium deduci debeat. Scribit præterea Sirmondus ad Sidonii libr. 7. Epist. 5. provincias olim, cum simplices essent, postea principum nutu in plures dividi cœpisse, ortumque inde, ut aliæ primæ dicerentur, aliæ secundæ, aliæ tertiæ, et ita deinceps pro numero provinciarum : primas vero appellatas, quibus Metropoles obtigerant, quæ totius provinciæ ante divisionem caput erant, indeque natam Primatum originem, cum primarum provinciarum Metropolitani Primates essent reliquarum ejusdem nominis provinciarum. Paulo secus de hac provinciarum divisione sentit Camdenus in Britannia pag. 94. 3. edit. aitque, se observasse, Romanos eas provincias semper primas vocasse, que Romæ fuerant proximiores. Utramque virorum singularis eruditionis sententiam expendat lector, cui per otium licet : nos enim festinamus. Apud Africanos vero aliter sese res habuit. Is enim Primas dicebatur, seu Episcopus primæ sedis, qui ordinationis tempore collegas suos anteibat, quem ideo Senem appellabant, ut in hac voce docemus. Conc. Carthagin. sub Bonifacio PP. can. 86. in Cod. Afric. : Primatus prioribus ordinatione concedebatur. Solius tamen Carthaginis ea erat prærogativa, ut ejus Episcopus Primas esset Proconsularis provinciæ, et caput reliquarum quinque provinciarum. Factum postea ut Primates dici cœperint non singuli Metropolitani, ut olim ; sed illi Episcopi qui plures provincias, et earum Metropolitanos administratione sua complectebantur. Capitul. lib. 6. cap. 439 : Nulli alii Metropolitani appellentur Primates, nisi illi qui primas sedes tenent, et quos sancti patres synodali et apostolica auctoritate Primates esse decreverunt. Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes sunt adepti, non Primates, sed Metropolitani vocentur. Iidem interdum Patriarchæ appellantur, ut apud Anacletum Epist. 2. et Primates diœceseos, apud veterem Interpretem Latinum can. 9. et 17. Concilii Calchedon. in lib. 7. Capitul. cap. 314. 321. et in Addit. 4. cap. 25. Primates diocesearum, in lib. 7. cap. 153. Primates provinciæ, ibid. cap. 89. Summi Primates, ibidem cap. 156. in Addit. 4. cap. 10. et 17. Præsules omnium Sacerdotum in partibus suis, in Append. Cod. Theod. Constit. 3. ex quo deinde profluxit nova ista Primatis significatio, quæ postea in alteram significationem detorta, sola deinceps obtinuit apud Canonum Collectores, ubi Diœcesis sumitur pro tractu diversarum provinciarum, in unum corpus compactarum : unde Græcis οἰ ὑπὲρ διοίκησιν ἐπίσκοποι, dicuntur in Concilio Constantinopol. cap. 11. qui aliis ἔξαρχοι τῆς διοικήσεως. Gilbertus Lunicensis Episcopus de usu Ecclesiastico : Primas quoque et ipse Archiepiscopus est, nec ipse Archiepiscopum ordinat. Utrumque enim Archiepiscopum et Primatem oportet Romæ ab Apostolico ordinari, aut a Roma eis a Papa Pallium afferri, atque a Coepiscopis sublimari : quæ tunc datur licentia, si forte infirmitatis, vel belli, aut aliqua alia causa necessaria intercesserit. Eo tantum ergo præest Primas Archiepiscopo, quod cum multi sint in eadem regione Archiepiscopi, solus ex eis, qui Regem ordinat, et in tribus solennitatibus coronat, et apud quem Concilia pro veritate peraguntur, ipse eorum primatum tenet, locum itaque quem apud Orientales Patriarchæ possident hunc apud nos Primates quodammodo obtinere videntur, utrique Romano Pontifici primo gradu supponuntur. Primatum auctoritatem versibus istis perstringit Willelmus Brito lib. 12. Philippid. ubi de Lugdunensi Primate : Et Lugdunensis, quo Gallia tota solebat, Ut fama est, Primate regi, causasque referre Difficiles, ut ibi lis ultima litibus esset : Nec mittebatur Romam lis ulla, nisi quam Lugdunense forum per se finire nequisset. Cujus honoris adhuc memor est Epigramma sigilli, Quique monetatus datur ad commercia census. De Primatibus Galliæ, Germaniæ, His paniæ, Italiæ, Britanniæ, Bulgariæ, etc. cum rem hanc pluribus prosecuti sint Scriptores complures, atque in iis Baronius, Sirmondus, Salmasius, Morinus, Saussaius, Sammarthani, Usserius, Marshamus, Marca, et alii plerique, hos lectori liberum erit consulere. Vide Catholicus 3. Glossar. med. Græcit. vocib. Πρωτόθρονος, col. 498. et Πρωτεύων, col. 1264. , Titulus Remorum Archiepiscopo ab antiquioribus concessus, si fides Hincmaro in Epist. ad Leonem IV. Papam : Item....... de privilegiis hujus Remensis Ecclesiæ, quæ habuit ab initio, quo privilegia sedes habere cœperunt, et quia Remorum Episcopus Primus inter Primates semper et unus de primis Galliæ Primatibus extitit, nec alium se potiorem præter apostolicum Præsulem habuit, ut scilicet ea quæ tanto tempore ab antecessoribus ipsius huic sedi sunt concessa et conservata, conservare et augmentare dignetur. Ansigisus Senonum Archiepiscopus institutus a Johanne PP. et confirmatus a Synodo Pontigon. ann. 876. cap. 7 : Sicut domnus Papa Johannes sanxit connivente et consentiente et condecernente domno et gloriosissimo Carolo Imperatore semper Augusto, Ansigisum venerabilem Episcopum Senonum Archiepiscopum suam vicem tenere et Primatum ei Galliæ et Germaniæ contulit in evocanda synodo et definiendo canonice, si quælibet insurrexerint necessaria, et ut graviora ad ipsius notitiam referat, et nos unanimiter omni devotione laudamus, et ut ita ipse Primatum teneat Galliæ et Germaniæ decernimus et sancimus. nuncupatur Hugo Archiepiscopus Lugdunensis, in Tabul. S. Albini fol. 29 : Donec Hugonem virum spectande virtutis et totius Galliæ Primatem Salmurum contigit advenire. S. Dionysius totius Galliæ Primas inscribitur in Charta ann. 1095. apud Doublet. lib. 2. pag. 473. Segebodus archiepiscopus Narbonensis Primas et Archipontifex nuncupatur, in Hist. invent. S. Baud. inter Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 3. col. 2. Vide infra Subprimates. dicitur Lanfrancus Archiep. Cantuar. in ejus Vita a Milone Crispino ipsius subpari scripta num. 19. Primatum S. Petro a cæteris Apostolis attributum fuisse, existimasse videtur Auctor libelli, de Exordio ac officio Episcoporum, apud Baluz. in Append. ad Capitul. col. 1369 : Siquidem et ceteri Apostoli cum Petro pari consortio honorem et potestatem acceperunt ; ipsumque Principem suum esse voluerunt. Episcopi interdum dicti, qui aliis coepiscopis ordinationis tempore potiores erant : quomodo ab Hilaro PP. Constantius Uzeticæ civitatis Episcopus dicitur esse Primas ævo honoris. Et ibidem cura provinciæ Narbonensis ob suspensionem Hermetis Metropolitani transfertur ab Hilaro ad eum, quem repererit Episcopalis ordo Primatem. Alio modo primus inter comprovinciales Episcopus dicebatur, cujus civitas secundum a Metropoli locum obtinebat, ac secundo ab ea loco in provinciæ notitia describebatur. Vide Sirmondum ad Gaufridi Vindocin. lib. 3. Epist. 11. inter Abbates titulo donatum a summis Pontificibus Abbatem Fuldensem scribit Browerus lib. 1. Antiq. Fuld. cap. 15. appellati, qui vulgo Dignitates vocantur, in ecclesiis cathedralibus. Charta Gaufr. episc. Carnot. ex Chartul. S. Joan. in Valle : Communi consilio et assensu totius capituli Primatumque nostrorum, etc. Vide supra Prælatus. , Qui ecclesiarum cathedralium vel collegiatarum scholis præest. Stat. eccl. Tull. Mss. ann. 1497. fol. 46. r° : Chori magister et duo Primates scholarum, etc. Vide Caput Scholæ.

primas

Saved

Recent