About
Menu

relevare

relevare [CL], ~iare 1 a to lift up (again), to raise from a fallen position (also fig.). b (refl.) to lift (oneself) up. c (intr.) to rise. a impii cum ceciderint ‥ ita suo casui delectando assentiunt, ut ab hoc paenitendo ~ari despiciant Bede Prov. 1009C; 716 de animabus egredientibus de corpore disputationem ‥ daemones accussando et peccatorum pondus gravando, angelos vero ~ando et excussando Bonif. Ep. 10; ut releves fragiles hic ad tua limina flentes / et nos indignos ut releves fragiles Wulf. Poems 13. 39; gravatus pondere peccatorum alios jubeor ~are, incurvatus pondere criminum alios exigor erigere Anselm (Or. 17) III 70; temporibus nostris tenebris involvitur orbis / nec valet extinctus iam relevare caput Ord. Vit. VIII 10 p. 326; cum Deus non solum casum rerum ~at, verum mire exaltat, ita suam liquido intimans et potentiam et misericordiam Pull. Sent. 745C; dum alios a suis volunt ~are erroribus, se ipsos in deteriora precipitant P. Blois Perf. Jud. 825D.  b uxor ‥ nec valuit sese relevare cubili Alcuin SS Ebor 1140; in Saladinum ‥ irruebat, et eum precipitans sed [? l. se] tandem ~antem arctius profugabat Meaux I 266.  c sicque Theophania Christi permansit ab alma / idibus octavis Janum relevante Capella Wulf. Swith. II 479; caballus regis ‥ calcaribus coactus ~are contendens, arcius cadendo, regem sub se oppressit Plusc. VII 32. 2 to raise again, reconstruct: a (structure or building); b (earthwork). a 1266 prosternere viginti quercus ‥ ad quandam grangiam suam ibidem inde ~andam Cl 173; 1279 in muro ~ando circa januam v d. ‥ in cc latis emptis ad bercariam de novo pro parte ~andam Ac. Stratton 222; 1275 invenerunt furcas caducas et illas ~are noluerunt Hund. I 221; 1288 in j stabulo prosternendo et quasi de novo ~ando Ac. Stratton 180; 1308 in parietibus dirutis ‥ ~andis et redalbandis MinAc 1079/18 m. 8; promittentes nos molendinum ‥ ventricium ‥ infra annum amovere, absque aliquo alio [ventricio] vel aquatico per nos imperpetuum in eadem villa ~ando Meaux III 33.  b c1200 ipse prostraverat fossatum illud injuste et sine judicio et ‥ preceptum fuit ut ~aretur CurR I 26; 1267 prostratum fuit fossatum quoddam ‥ et non in vita ipsius Edmundi ~atum Cl 490. 3 to raise, ‘lift’ (money), levy (tax). s1378 de mala quesita pecunia ~ata de Christi patrimonio ‥sophistice spoliato Wals. HA I 382. 4 a to lift off, remove (harvested crop, in quot. hay). b to harvest (field). a debet ~are herbam dimidie acre prati Cust. Bleadon 202.  b 1245 in xliiij bobus empt’ ad caruc’ relevand’ xxj li. iij d. Pipe Wint. 11M59/B1/18 m. 19; debet ~are unam acram et dimidiam feni de feno domini, nulla ei allocata dayua Cust. Bleadon 203. 5 to relieve of a burden, disencumber, make lighter: a (person or spirit); b (load). a arreptis [genitalibus] quibus ille fuerat ~atus, sicut erant feda sanguine in ora peccatricis projecit Ailr. Sanct. 794A; contingit interim ut animus corporis exercitio ~atus, in se ipsum liberius redeat J. Sal. Pol. 428D; spes fructuum ~at agricolam a labore P. Blois Ep. 36.116A; sic enim solent urine copia pregravati proximo sc. herere parieti cum se velint onere illo ~are Mir. Hen. VI II 50.  b patientia onus est, sed sine onere; non enim onerat, sed ~at. quicquid enim grave est impatientibus, per patientiam ~atur Bald. Cant. Serm. 10. 36. 499C. 6 to relieve: a (mil., person under attack or siege); b (person, from anxiety, also absol.); c (person, from financial burden, liability, or poverty). a exilium ad confutandos paganos et ~andos Christianos libenter petierunt Ord. Vit. IX 4 p. 485; prima nimirum acies ducebat ducentos camelos victualibus et multis speciebus necessariis onustos quibus ~are nitebantur obsessos Ib. XIII 10 p. 20.  b c625 hortamur ut nos ‥ prosperis quantocius nuntiis ~etis (Lit. Papae) Bede HE II 11; dictis qui tristibus ante / terruerat, prompto relevat solamine maestos Id. CuthbV 161; humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione ~ari Alcuin Exeg. 1005C; fratres ‥ ut ‥ in tribulatione sua ~entur consolatione Anselm (Ep. 100) III 231; Deo gratias agimus Adonai fortissimo, quia semper suos celeri dignatur ~are solatio Ord. Vit. XIII 33 p. 96; misericordia est voluntas ~andi a miseria Gros. Quaest. Theol. 204.  c 1335 hujusmodi solucio [sc. decime] nobis prodesse non potest, nec nos in aliquo ~are Lit. Cant. II 97; 1426 ~ari volens eosdem ab omni onere satisdandi Reg. Cant. I 239; 1442 ut [studentes] ‥ de sua inedia fuerint ~ati StatOx 265; imperator Grecorum ‥ in recessu maximis donariis ~atus Ad. Usk 57. 7 to alleviate, relieve: a (labour); b (anxiety or misery); c (financial burden, liability, or poverty). a spes praemii solet laborem ~are Alcuin Gram. 852C; nec valuit quisquam medicus relevare laborem Id. WillV 20. 21; ut laborem peregrinationis meae speculatione aeternae patriae ~es Id. Exeg. 648C.  b c625 quatinus solicitudo nostra ‥ nuntiantibus ~etur (Lit. Papae) Bede HE II 11; ille pio tetricas relevat solamine curas Id. CuthbV 359; qui nostros poterit precibus relevare dolores Alcuin WillV 29. 8; sensit sitim furentium prima Tortuosa civitas, qua pervasa et direpta non modicum preteritas erumnas ~arunt W. Malm. GR IV 383; a1181 leprosi ‥ laborare dinoscuntur inedia ‥ quatinus ‥ de facultatibus vestris aliquam portionem ad eos mittentes, eorum ~etis miseriam G. Foliot Ep. 424; c1210 multiplicem quam egrotantes paciuntur miseriam compaciendo cupiens ~are Ch. Westm. 336; humile ‥ officium privatumque ministerium, in quibus admodum ~ari per mulierem potest solicitudo viri Fortescue NLN II 3.  c 1442 studencium ‥ ad ‥ ~andum indigencias StatOx 265. 8 to renew, restore, revive: a (writ); b (right or authority). a 1285 ultra illum terminum nullum breve recipiatur, quod si receptum fuerit processus per illud factus pro nullo habeatur; excepto quod breve cassatum durante toto itinere relevari poterit Reg. Malm. I 83.  b 1228 dominus papa, qui de vobis specialiter in nostro jure ~ando confidit ‥ Pat 211. 9 to renew tenancy by paying relief: a (by heir on taking possession of vacant estate); b (by tenant at election of head of mon. house). a qui terram suam vel propinqui sui ~are volebat x solidos DB II 262; 1100 si quis baronum meorum ‥ mortuus fuerit, heres suus non redimet terram suam, sicut faciebat tempore fratris mei, sed legitima et justa relevatione ~abit eam (Ch. Coron.) GAS 521; qui tenementum illud prius ~iaverit [ed. OMT: ~averit] versus capitalem dominum Glanv. IX 3; c1219 ego jam pridem feci homagium meum de predictis terris domino nostro illustri regi Johanni ‥ et illas ~iavi RL I 40; 1230 Johannes de Balliol debet ~are iiij feoda ‥ de quibus non fecit relevium LTR Mem 11 m. 12/1; 1236 quod cum, ipsis cedentibus vel decedentibus, antedicta burgagia debeant ~iari (Penryn) BBC 95; oportet ‥ quod ‥ hereditas quae jacens fuerit per eorum decessum ~etur Bracton f. 84.  b 1284 debent cuilibet novo abbati ~are terram suam quantum est redditus ipsorum Cust. Battle 38; predicta ‥ terra in perpetuum †revelabitur [l. relevabitur] per firmam dupplicatem per xij d. Feod. Durh. 171. 10 (pr. ppl. as adj.) relevant. 1529 propter certas causas racionabiles et de jure ~antes dictis die hora et loco proponendas Form. S. Andr. I 337; 1549 si quas [raciones] no[n] ~antes aut alia quavis legitima racione non admissibiles produxerit Conc. Scot. II 122. 11 (p. ppl. as sb.) payment by heir to lord on taking possession of vacant estate, relief. 1166 R. f. W. ‥ debet v m. pro ~ato terre sue Pipe 48; esto notator / discretus ‥ / ‥ terras, relevatas, / debita, gersumas, fines, ‥ / imbreviare D. Bec. 1144; uniusque inde anni ejusdem agri census (quem releviam vulgo, aut ~atam dicunt) ‥ fisco penderetur regio Lesley RGScot 204.

Saved

Recent