relevare
impii cum ceciderint ‥ ita suo casui delectando assentiunt, ut ab hoc paenitendo ~ari despiciant
de animabus egredientibus de corpore disputationem ‥ daemones accussando et peccatorum pondus gravando, angelos vero ~ando et excussando
ut releves fragiles hic ad tua limina flentes / et nos indignos ut releves fragiles
gravatus pondere peccatorum alios jubeor ~are, incurvatus pondere criminum alios exigor erigere
temporibus nostris tenebris involvitur orbis / nec valet extinctus iam relevare caput
cum Deus non solum casum rerum ~at, verum mire exaltat, ita suam liquido intimans et potentiam et misericordiam
dum alios a suis volunt ~are erroribus, se ipsos in deteriora precipitant
uxor ‥ nec valuit sese relevare cubili
in Saladinum ‥ irruebat, et eum precipitans sed [? l. se ] tandem ~antem arctius profugabat
sicque Theophania Christi permansit ab alma / idibus octavis Janum relevante Capella
caballus regis ‥ calcaribus coactus ~are contendens, arcius cadendo, regem sub se oppressit
prosternere viginti quercus ‥ ad quandam grangiam suam ibidem inde ~andam
in muro ~ando circa januam v d. ‥ in cc latis emptis ad bercariam de novo pro parte ~andam
invenerunt furcas caducas et illas ~are noluerunt
in j stabulo prosternendo et quasi de novo ~ando
in parietibus dirutis ‥ ~andis et redalbandis
promittentes nos molendinum ‥ ventricium ‥ infra annum amovere, absque aliquo alio [ventricio ] vel aquatico per nos imperpetuum in eadem villa ~ando
ipse prostraverat fossatum illud injuste et sine judicio et ‥ preceptum fuit ut ~aretur
prostratum fuit fossatum quoddam ‥ et non in vita ipsius Edmundi ~atum
de mala quesita pecunia ~ata de Christi patrimonio ‥sophistice spoliato
debet ~are herbam dimidie acre prati
in xliiij bobus empt’ ad caruc’ relevand’ xxj li. iij d.
debet ~are unam acram et dimidiam feni de feno domini, nulla ei allocata dayua
arreptis [genitalibus ] quibus ille fuerat ~atus, sicut erant feda sanguine in ora peccatricis projecit
contingit interim ut animus corporis exercitio ~atus, in se ipsum liberius redeat
spes fructuum ~at agricolam a labore
sic enim solent urine copia pregravati proximo sc. herere parieti cum se velint onere illo ~are
patientia onus est, sed sine onere; non enim onerat, sed ~at. quicquid enim grave est impatientibus, per patientiam ~atur
exilium ad confutandos paganos et ~andos Christianos libenter petierunt
prima nimirum acies ducebat ducentos camelos victualibus et multis speciebus necessariis onustos quibus ~are nitebantur obsessos
hortamur ut nos ‥ prosperis quantocius nuntiis ~etis(
dictis qui tristibus ante / terruerat, prompto relevat solamine maestos
humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione ~ari
fratres ‥ ut ‥ in tribulatione sua ~entur consolatione
Deo gratias agimus Adonai fortissimo, quia semper suos celeri dignatur ~are solatio
misericordia est voluntas ~andi a miseria
hujusmodi solucio [sc. decime ] nobis prodesse non potest, nec nos in aliquo ~are
~ari volens eosdem ab omni onere satisdandi
ut [studentes ] ‥ de sua inedia fuerint ~ati
imperator Grecorum ‥ in recessu maximis donariis ~atus
spes praemii solet laborem ~are
nec valuit quisquam medicus relevare laborem
ut laborem peregrinationis meae speculatione aeternae patriae ~es
quatinus solicitudo nostra ‥ nuntiantibus ~etur(
ille pio tetricas relevat solamine curas
qui nostros poterit precibus relevare dolores
sensit sitim furentium prima Tortuosa civitas, qua pervasa et direpta non modicum preteritas erumnas ~arunt
leprosi ‥ laborare dinoscuntur inedia ‥ quatinus ‥ de facultatibus vestris aliquam portionem ad eos mittentes, eorum ~etis miseriam
multiplicem quam egrotantes paciuntur miseriam compaciendo cupiens ~are
humile ‥ officium privatumque ministerium, in quibus admodum ~ari per mulierem potest solicitudo viri
studencium ‥ ad ‥ ~andum indigencias
ultra illum terminum nullum breve recipiatur, quod si receptum fuerit processus per illud factus pro nullo habeatur; excepto quod breve cassatum durante toto itinere relevari poterit
dominus papa, qui de vobis specialiter in nostro jure ~ando confidit ‥
qui terram suam vel propinqui sui ~are volebat x solidos
si quis baronum meorum ‥ mortuus fuerit, heres suus non redimet terram suam, sicut faciebat tempore fratris mei, sed legitima et justa relevatione ~abit eam(
qui tenementum illud prius ~iaverit [ed. OMT: ~averit ] versus capitalem dominum
ego jam pridem feci homagium meum de predictis terris domino nostro illustri regi Johanni ‥ et illas ~iavi
Johannes de Balliol debet ~are iiij feoda ‥ de quibus non fecit relevium
quod cum, ipsis cedentibus vel decedentibus, antedicta burgagia debeant ~iari(
oportet ‥ quod ‥ hereditas quae jacens fuerit per eorum decessum ~etur
debent cuilibet novo abbati ~are terram suam quantum est redditus ipsorum
predicta ‥ terra in perpetuum †revelabitur [l. relevabitur ] per firmam dupplicatem per xij d.
propter certas causas racionabiles et de jure ~antes dictis die hora et loco proponendas
si quas [raciones ] no[n ] ~antes aut alia quavis legitima racione non admissibiles produxerit
R. f. W. ‥ debet v m. pro ~ato terre sue
esto notator / discretus ‥ / ‥ terras, relevatas, / debita, gersumas, fines, ‥ / imbreviare
uniusque inde anni ejusdem agri census (quem releviam vulgo, aut ~atam dicunt) ‥ fisco penderetur regio
Conquerens inter alias molestias, quas in Relevanda Ecclesia sua, quæ diu multumque corruerat, patiebatur.
Item quando coppa debet Relevari, debet refici hoc modo, etc.
Promisit... eam(vineam) quodlibet anno debitis temporibus bene putare et Relevare.
Cum igitur Arnoldus Markiniensis terram quæ in Ministerio, sive in Castellaria Brugensium, et alia quæ in Ardea ex parte uxoris suæ Adelinæ sibi a Balduino sororio suo jam mortuo exciderant et contigerant, a jamdicta Flandriæ Comitissa repostularet, et Relevare, uti adhuc moris est et consuetudinis usus, vellet, etc.
Quod omnes principes, nobiles et ministeriales principatus et feoda sua infra annum et diem a nobis requirere et Relevare tenebantur... qui principatus et feoda sua infra annum et diem requirere et Relevare a nobis contumaciter neglexerunt, omnia illa feoda et principatus nobis vacaverunt et vacant.... quod ex quo Margareta comitissa Flandriæ per annum et diem neglexit contumaciter requirere et recipere feoda, etc.Vide Recognoscere Feudum.
Concessimus etiam et voluimus, quod hospites censive propter mutationem prebende Relevare nullatenus teneantur.
Revelare, quod sæpe fit et vicissim, pro
Relevare. Assis. ann. 1238. in Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris. fol. 32. r°. col. 1 :
Serjenteria Revelat usque ad centum libras, si rex voluerit.
Et ibi omnes Barones concesserunt sibi wardam, et Relevium, de hærede cujuscumque Baronis defuncti ad sustentationem Domini Regis.Charta Libertatum Angliæ Henrici I :
Si quis Baronum meorum seu Comitum, sive aliorum qui de me tenent, mortuus fuerit, hæres suus non redimet terram suam, sicut faciebat in tempore fratris mei : sed legitima et justa Relevatione Relevabit eam. Similiter et homines Baronum meorum justa et legitima Relevatione relevabunt terras suas de Dominis suis.Bracton. lib. 2. tract. 1. cap. 36. § 1 :
Cum homagia facta fuerint, et fidelitatis sacramenta, ab illis qui plenæ ætatis extiterint, oportet statim quod tenementum quod fuit in manibus antecessorum, et hæreditas quæ jacens fuit per eorum decessum, Relevetur in manus hæredum, et propter talem Relevationem facienda erit ab hæredibus quædam præstatio, quæ dicitur Relevium, de feodis militariis et serjantiis, et aliis de quibus fit homagium, et regale servitium, vel desokagiis, de quibus jure nullum fieri debet homagium.
Præterea cum easAdde(f. eorumdem hominum integram virgatam terræ tenens decesserit, hæres ejus per duplicationem sui redditus annualis, et per quatuor solidos terminum ultra Relevabit, et qui minus tenuerit de una virgata, ultra redditum suum duplicatum, minus det secundum quantitatem tenementi sui.quis)
RelevationemComitatus Lossensis ann. 1323. apud Jo. Mantelium part. 2. Hist. Lossensis pag. 18. et seqq. Hinc emendanda Charta Gervasii Cenoman. Episc. ann. 1038. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 1038 :
Concedo altare capellæ.... tali tamen ratione, ne in futuro constitutio illa violari possit, ut subinde per vicarium a monachis prædicti monasterii teneatur ; quo defuncto, alius ab Episcopo... subrogetur, nihil de Revelatione ultraLegendumxx. solidos exigendo.
Relevatione, ut et in alia Charta ann. 1212. ibidem col. 838 :
In his maneriis seu villis habebit ipse Abbas sicut dominus Revelationes et hominia et duellia.
Necnon de eisdem mansuris debitum quod vulgo Relief dicitur, quod in quinque solidis ab iis qui aliis morientibus in possessione succedunt, dari statutum est, etc.Tabularium Majoris Monasterii :
Justum esse ut Relevaretur, quando quidem esset defunctus.Vide Regiam Majestat. lib. 2. cap. 68. 70. 71. 72.
Cum servitiis et homagiis et Releveiis, et cum omnibus libertatibus et liberis consuetudinibus suis, etc.Chartularium SS. Trinitatis Cadom. fol. 70 :
Idem debet adhuc duo Releveia de mortibus patris et fratris sui.
Releveyum appellatur, ut si aliquis teneat, ut prædictum est, aliquid in feudum vel retrofeudum, vel terras, domos, vineas, prata, campos, vel alia immobilia, sub censu annuo a dicto domino rege, vel aliqua de quibus dicto domino regi provenire deberet laudimium : et postea illud quod tenet, vendit alicui alii, emptor infra certum tempus pro rechatando, seu pro laudimio recipiendo, debet venire coram dom. rege, vel alio potestatem habente : et si non rechatat vel facit laudari sibi infra dictum tempus, rex potest capere ut commissum : et illa quæ interim ex fructibus, proventibus, vel obventionibus dictæ terræ levata fuerint, vel feudis seu retrofeudis, debent esse regis. Item si differat rechatare vel ad laudimium sumere per tempus ordinatum ad sumendum dictas terras ad laudimium, et postea sibi laudentur, fructus, proventus vel obventiones, qui inde exient de eo quod fuerit venditum, usque ad diem laudimii sunt regis, illud appellatur Releveyum, id est, relevatio terræ venditæ.
Legitimumdicitur illud quod a Lege statutum, vel Consuetudine inductum est, ut distinguatur ab eo
Relevioquod a domini arbitrio pendet, quod
Relief à mercyvocant.
Rationabile Releviumlegitur
Legitima et justa Relevatio,in Charta Henrici I. Regis Angl. ann. 1100. et
antiquum Releviumappellatur in Charta Magna Henrici III. in Legibus Kanuti Regis cap. 97 :
Justa Relevatio, quæ Anglice vocatur Hereget.
Jus Relevii, in Constitutionibus Frederici Regis Siciliæ cap. 110 :
Relevium capitalium dominorum,in Charta ann. 1231. tom. 1. Chartularii S. Vandregesili pag. 414.
Si quis Comitum vel Baronum nostrorum sive aliorum tenentium de nobis in capite per servitium Militare, mortuus fuerit, et cum decesserit, hæres suus plenæ ætatis fuerit, et Relevium debeat, habeat hæreditatem suam per antiquum Relevium ; scilicet hæres vel hæredes Comitis de Baronia integra per centum libras ; hæres vel hæredes Baronis de Baronia integra centum marcas ; hæres vel hæredes Militis de feudo Militis integro per centum solidos ad plus, et qui minus debuerit, minus det secundum antiquam consuetudinem feudorum.Vide Glanvillam lib. 9. cap. 4.
Thaini, 4. equi, duo sellati et 2. insellati, et 2. gladii, et 4. lanceæ, et totidem scuta, et galea cum lorica, et 50. marcæ auri.
mediocris Thaini, equus parentis, qualem habuit tempore mortis suæ, ejusdem lorica, helmus, scutum, lancea et gladius. Vide Legem Longob. lib. 3. tit. 8. § 4.
Et si doit on savoir que par toute Normandie Relief est generalement determiné en fief de Haubert par quinze livres : en Baronie par cent livres : és terres gaennables est fait Relief par douze deniers l'acre.
Releviumfeudorum in linea directa non exsolvitur : in aliis, ut Ambianensi art. 7.
Releviumest 60. solidorum Paris. pro feudo plani hominii : 10. vero librarum pro feudo, quod in
Pariamtenetur. At in collaterali
Releviumfere semper est reditus feudi annualis.
Ordinatum fuit ad relevationem malarum consuetudinum, quod de patre ad filium, vel alio modo, quando Relevare convenerit, nisi finator possit finare cum domino suo, dominus tenebit domanium suum per annum, siHis subjungitur quid proibi sit terra arabilis, quæ culta sit. Dominus capiet medietatem de vineis cultis, et si cultæ non essent, dominus eas coleret, et fructus perciperet.
vivariis, garennis, nemoribus, hominibus, qui tailliam deberent, et retrofeudispercipere debeat dominus ratione relevii : quæ, si opus est, ibi vide.
Releviadenique ex peculiare feudi singularis conditione diversa quandoque sunt, nec Legi municipali obnoxia. Alia enim debent pro relevio
cyrogrillum, ut in Hist. Episcopor. Lodovensium pag. 138. Alia
soleas ferreas, in eadem Hist. pag. 156. et Perticensi pag. 228. Alia
accipitrem, apud Locrium in Chronico Belgico, et in Histor. Ludov. pag. 170. Alia
cervum, in eadem Hist. pag. 201. et apud Cironum lib. 1. Observat. Juris Canon. cap. 5. Alia
calcaria aurea, in Hist. Perticensi pag. 228. Turenensi pag. 59. Alia
clypeum ceræ, apud Sanjulianum in Hist. Burgund. pag. 250. 251. Alia
marcam argenti, apud Galandum de Franco Alodio pag. 106. Alia
paleam, ut in Charta ann. 1590. legitur.
decem librasAbbati domino feudi et
palliumCambellano, tom. 3. Annal. Benedict. pag. 277. Alia
equum centum solidorum aut centum solidos, tom. 4. eorumdem Annal. pag. 412.
Bombulus.
Relevoisons à plaisir, in Consuetud. Aurelianensi art. 115. 116. 121. 122. Vide Chartam Baronum Pictaviensium ann. 1269. apud Galandum de Franco alodio pag. 67. ubi pag. 68. pro
de leurs doubles, emendandum ex originali,
cens doublez; et pag. 69.
aucuns des songiez, legendum,
sujects sans moyen.
Ego Bernardus de Broquinne scutifer notum facio,... quod cum contentio moveretur inter me ex una parte, et monachos de Noa ex altera, super eo videlicet quod ego majoraReleveia et majora auxilia capitalia ab ipsis petebam de quodam tenemento, quod tenebant de me, etc.
Exceptis placitis,Relevagiis et servitiis vavassorum ad equum, et aliis escaretis in prædictis maneriis, quæ nobis volumus reservari.
Et omnia jura quæ habere debet dicta Ecclesia Cameracensis in introitibus, exitibus, venditionibus, et emptionibus, et Relevagiis omnium terrarum, et aliorum quorumcumque in tenemento suo, etc.
Quæ terra debet capitulo nostro in quolibet Relevagio septem solidos et dimidium.Chartul. S. Corn. Compend. fol. 211. v° :
Item quisque denarius illius maiagi, debet quindecim denarios de Relive, quando ille qui debet decedit.Et fol. 212. r° :
Item apud Antechi xxv. solidos de censu,... et quandoVarie hanc vocem a nostris formatam reperimus. Charta Phil. comit. Fland. ann. 1167. in Tabul. S. Petri Gand. :tenens decedit, terra debet nobis Relevagium.
Præterea quicquid.... de redemptione terræ, quod dicitur Relif, datur, æquali modo partientur.Alia ann. 1316. ex Chartul. eccl. Lingon. fol. 70. r° :
Je Alis de Joinvile, dame de Biaufort,.... je soie entrée en la feauté et en l'omaige de ..... l'evesque de Leingres de la terre de Chacenay ;... et il me demandast devant la reprise, que je ly donasse pleiges et seurté dou Reilhe et dou rachat de la dite terre.Infra pluries
Relié. Recogn. feud. MS. dom. de Veteri-ponte ann. 1366 :
Vint et sept soulx, six deniers de cens en vantes et en Reliers, etc.Charta ann. 1348. ex Chartul. Bonæval. :
Roul Rotet chevalier.... fina.... pour demoiselle fame feu Aubert Potet, à cause de la garde de ses enfans et du Relevage des terres assises à Champigny, douquel Relevage, etc.
De eisdem mansuris Relevamen 5. solidorum.Vide Rachetum,
Ego vero dictam præposituram.... quittavi in perpetuum, cum omni jure ad eamdem pertinente, videlicet justitiis, Relevaminibus, mortuismanibus, invadiamentis, etc.
Relevement, in Consuetud. Lotharena tit. 16. art. 9. Domesday :
Quod Thainus vel Miles Regis dominicus moriens pro Relevamento dimittebat Regi omnia arma sua, et equum unum cum sella, alium sine sella ; quod si essent ei canes vel accipitres, præstabantur Regi ut si vellet acciperet.Vide Heriotum. Tabularium Vindocinense ch. 53. :
Notum sit quod manufirmam, quam dedit nobis D. Otbertus moriens apud Vindocinum, calumniatus est nobis Gaufredus de Turniaco, dicens nos debere Relevamentum dare secundum pretium terræ, et habere Vicarium in ea ; sed cum veniremus in judicium dissertum est et definitum, Relevamentum illius terræ non esse nisi de pretio 100. solidorum, id est 8. solidos et 4. denarios, nec debere esse in ea Vicarium. Actum anno 1071.
Notum sit omnibus tam præsentibus quam futuris, Hugonem de Rupi-saltu et uxorem suam, Mariam nomine, dedisse monachis S. Vincentii in elemosina Relevamentum altaris ecclesiæ de Soldiaco ; idem namque Hugo excommunicatus erat, et tota familia sua, pro preda monachorum de Soldiaco, quam pro eodem Relevamento rapuerat : sed tandem predicta uxore sua gravi egritudine oppressa, qua et mortua fuit, de cujus hereditate erat Relevamentum supradictum, Hugo et mater ejus uxoris, nomine Mathildis, et eadem uxor sua supradictum Relevamentum dederunt et concesserunt monachis S. Vincentii, et absolutionem excommunicationis jussu domini Ildeberti episcopi acceperunt. De ventis et Relevamentis occasione transmutationis,in Statutis Collegii Sagiensis ann. 1427. apud Lobinellum tom. 5. Hist. Paris. pag. 698. col. 2.
Nihil de Relevatione ultra 15. solidos exigendo.Charta Henrici I. Regis Angl. ann. 1100 :
Si quis Baronum meorum, Comitum, vel aliorum qui de me tenent, mortuus fuerit, hæres suusRadulfus de Diceto ann. 1137 :non redimet terram suam, sicut facere consueverat tempore patris mei, sed justa et legitima Relevatione relevabit eam.
A Militaribus viris homagia, Relevationes ; ab hominibus inferioris manus fidelitates extorsit.Sugerius Epist. 57. ad Regem Ludovicum :
Causas et placita vestra, tallias et feodorum Relevationes, victualia etiam sperantes in reditu vestro, reservamus.
Relevatio terrarum, in Charta ann. 1278. apud Murator. delle Antic. Estensi pag. 182.
Revelationibus. Relevoison, in Consuet. Aurelian. art. 281. Monstroliensi art. 8. Vimacensi art. 1. Normannica cap. 31. 33. 34. 35.
Ego et hæredes mei tenemur garantizare dictam terram,... et eam quietam facere eisdem ab omnibus redditibus, Relevariis, talliis et auxiliis et omnimoda consuetudine.
Et si dominus Rex, vel dominus de Granville, vel aliquis dominus principalis, thalliam, vel Relevatum, vel servicium, vel auxilium de prædicto tenemento exegerit, unde justicia dictante satisfieri oportuerit, ego de meo proprio dominico totum præfatum tenementum acquietabo, et ab monachis..... nichil omnino exigere potero.
Nos eis de decima pro posse nostro contra omnes inquietantes consilium et auxilium præstabimus ; sed et pensionem Relevati indulsimus.
Decem libras Andegavenses dabit nobis pro Relevatu.
Concessum magistro Guidoni de Balma clerico officium quintorum denariorum, grossarum emendarum, Releyorum, rachatorum feodorum, et aliorum jurium nostrorum, etc. Rillie,eodem sensu, in Charta Petri de Chambliaco ann. 1307. ex Reg. 44. ch. 87 :
Item les Rillies, les treziemes, les fourfaitures, etc.
Relief d'home, appellatur Mulcta pecuniaria pro homine occiso, in Stabil. S. Ludov. cap. 104 :
Et icelle amende si est appellée Relief d'home.Et cap. 121 :
Le Relief d'un homme, c. sols et ij. den.
relevio. Edictum S. Ludovici ann. 1235. paulo ante laudatum :
In retrofeudis venientibus infra annum dominus habebit Relevamen, et in fine anni pro quolibet retrofeudo habebit servitium quatuor Parisiensium quas Relevator tenebitur reddere domino. Et si dos fuerit in quolibet feudato Relevato, faciet satisfactionem secundum valorem dotis.