repositorium
- I A stand, tray, or waiter on which the dishes were brought to the table, Petr. 33, 3 sq.; Sen. Ep. 78, 23; Plin. 33, 11, 49, § 140; 33, 11, 52, § 146; 28, 2, 5, § 26; 18, 35, 90, § 365; cf. Becker, Gallus, 1, p. 177; 3, p. 216 (2d edit.). —
- II A repository, cabinet: repositorium sanctius Hadriani, Capitol. M. Aur. 17, 4.
- 1. (postklass.) uit verschillende delen bestaand draagbaar plateau, waarop gerechten boven elkaar gezet konden worden, pièce de milieu;
- 2. (Mel.) (boeken)plank.
Compostilevocat Ennodius Epigr. 22.
Amalario presbytero capsulam communem unam de serico, item peristerium et columbam ad Repositorium; id est, columbam ad reponendam sacrosanctam Eucharistiam, ut probat Mabillonius lib. 1. de Liturgia Gallic. cap. 9. num. 13. Breviarium divisionis thesaurorum Caroli M. ann. 811 :
Harum divisionum... unaquæque ab altera sequestrata, semotim in suo Repositorio cum superscriptione civitatis ad quam perferenda est, recondita jacet.S. Bernardus de Conversione ad Clericos cap. 3 :
In illud siquidemComputus ann. 1244. MS. Bibl. Regiæ :(pravæ conscientiæ) Repositorium, velut in sentinam aliquam, tota decurrit abominatio et immunditia defluxit.
De quodam Repositorio ad nebulasStatuta Eccl. Nannet. ann. 1365. apud. Marten. tom. 4. Anecdot. col. 930. et Statuta Eccl. Meld. eod. ann. tom. 2. Histor. ejusd. Eccl. pag. 508 :v. s.
Item, quod duæ sint cuppæ, seu duo Repositoria, unum videlicet quod pro hostiis conservandis remaneat, alterum quod ad infirmos deferatur.Inventarium Eccl. Aniciensis ann. 1444 :
Item, quoddam estoy corporalium de panno nigro Damacii. Item, quoddam Repositorium corporalium de veluto nigro.Ubi
Estoy(nostris
Etui, Theca) et
Repositoriumidem sonant. Charta Petri Noviom. Episc. ann. 1412 :
In medio partis dicti cimiterii pro cimiterio remanentis fiat una crux honesta, et prope ipsam aliquod Repositorium conveniens ad reponendum ossa seu reliquias deffunctorum, quæ reperientur in parte dicti cimiterii.Acta B. Andreæ pueri, tom. 3. Julii pag. 464 :
Reportatus rursum est thesaurusUbi(id est, corpus sacrum) ad ecclesiam S. Apostoli Andreæ in Rinn, non amplius in cœmeterio, sed in Repositorio, quod in templi pariete hunc in finem studio fuerat excavatum, recludendus.
Rector et clerus intra ipsum Ecclesiæ archivum, Repositorium unum conficiant, cum tot scriniolis sive cellulis, quot in illa Ecclesia beneficia fuerint : in quo acta omnia et instrumenta ad beneficium spectantia in posterum recondantur, ita ut singulæ cellulæ singulis beneficiis deputentur.Vide mox Repositum 1.
Item quoddam Repositorium, sive Cyboire Gallice, quod supra majus altare est appensum, in quo est quædam cupa auri, ubi reconditum est sanctum Sacramentum.Aliud Gallicum ibid. :
Item un cyboire pendant sur le grant autel, ouquel repose le très-saint Sacrement.Annal. Trenorch. ad ann. circ. 1562. inter Probat. ult. Hist. ejusd. pag. 290 :
Allerent(les Hérétiques) jusqu'à l'insolente impiété de briser le Repositoire, où estoit le précieux Corps de N. S. J. C.
Repositoire, in Stat. eccl. Tull. MSS. ann. 1497. fol. 17. r° :
Mox incensat reliquias beati Amonis existentes in Repositorio.Lit. remiss. ann. 1479. in Reg. 206. Chartoph. reg. ch.
La suppliant rompit ung aulmoire ou Repositoire, et en icelle print ung calice.
Unum vissellum seu Repositorium apium, et unam gerbam seu javellam porrorum... furatus fuit dictus exponens.
Repos, pro
Berceau, Cunabula, in Lit. remiss. ann. 1448. ex Reg. 176. Chartoph. reg. ch. 587 :
Le barseau ou Repos pour y couchier icellui enfant.Froissart. vol. 2. cap. 103 :
Les Gandois... trouverent le Repoz, où le comte avoit esté mis d'enfance, et le dépecerent piece à piece.
Tonnas falerni plenas, aliaque vasaVide Salmasium in Observationibus ad Jus Atticum et Romanum pag. 451.Repostoria cum multis speciebus ex pretiosis opibus de suis locis transtulerunt.
A piece of furniture employed by the Romans for bringing upon table the various dishes comprised in a course (Plin. H. N. xviii. 90), and which was placed with its contents upon a table in the dining-room (Petron. 60, 4). It consisted of a large covered box or case (whence theca repositorii, Petron.39, 3), either round or square, and sometimes made of choice woods inlaid with tortoise-shell, and enriched by ornaments of silver (Fenestella ap. Plin. H. N. xxxiii. 52; Petron.35, 2). The whole case was moreover divided into a number of stories, one above the other, each of which held a separate tray (ferculum) furnished with dishes like the dinner-baskets in which a French restaurateur sends out a dinner to his customers. This is clear from Petronius 36, 1 and 2. Compare also 35, 1 and 2, where a repositorium is placed upon the table, and, after the first division has been removed, another tray containing a different course of entrées is exposed to view—superiorem partem repositorii abstulerunt. Quo facto, videmus infra, scilicet in altero ferculo, altilia, etc.— which passage distinctly points out the difference between a repositorium and a ferculum.