salire

1 salire, sallire [CL] 1 to preserve or cure with salt, to salt: a (meat, fish, or other foodstuff); b (hide); c (other animal product, in quot. in med. context). d to season (food) with salt. a inde diversa cibaria ~iuntur Nen. HB 213; salmonem ‥ ~ire; quem quum coquus id agere coepisset ‥ Byrht. V. Ecgwini 358; 1130 in ‥ conductu vini et venatione regis ~iend’ Pipe 13; 1169 pro ~liend’ crassis piscibus Pipe 170; caro ~ita M. Scot Phys. 12; 1242 decem milia auguillarum ~litarum Cl 6; ~liat interim abbas carnes quas mactavit, ne putrescant Wals. HA II 29.  b a1204 de coriis siccis et ~litis Reg. Wint. II 742; 1275 de quolibet coreo frisco, ~ito, vel tannato Pat 94 m. 17; 1294 coreos vel pelles virides, crudes, recentes, aut ~icas (Chesterfield) BBC 228 (= Gild Merch. II 46); a1378 de quolibet corio ‥ frisco, ~ito, aut tannato DocCOx 304.  c inunctio ‥ cum oleo lauri, succo centauree, ursi pinguedine et axun[gia] veteri salita mixtis Gilb. II 118v. 1.  d de panis autem collirida, quam esui destinavi, tostam ~litam michi facio, et modicum casei ad prunarum ardorem resolvo J. Godard Ep. 221. 2 to ‘salt’ new scholar at Cambridge (cf. OED s. v. salt v.1 1c). 1558 ceremonie ~iendi recentes scholasticos prorsus aboliantur REED Cambridge 203; neque ‥ ~iendi ritus et ceremonie quovis colore usurpentur, nisi petita et obtenta venia a ‥ procancellario et magistro collegii Ib. Cambridge 321.

2 salire [CL] 1 (of person or animal) to leap or jump; b (transf.). c (w. ref. to tripping or stumbling). d (mil.) to leap in retreat or attack. e (transf., of missile, bullet, or sim.). tibiae cursu teretes / tam fortes, ut sonipedes / saepe sequantur cursibus / salientes praepetibus (Æthelwald) Carm. Aldh. 5. 50; modus ~iendi [salmonum] et proprietas hec est Gir. TH II 42; tunc testudo tarda pigra / sicut cervus saliet Walt. Wimb. Van. 101; ~iens de manibus illius [mulieris], cepit flagellare eam baculo suo (Coemgenus 43) VSH I 255; postea sanctus dans eis [canibus] licentiam eundi, currendo ~ierunt in viam suam (Moling 21) Ib. II 200; servitores prompte et expedite servient, non currendo vel indecenter psalliendo Obs. Barnwell 160; dixit quod ‥ in puteum ‥ ~iret Latin Stories 90; nichil est in mari velocius istis [sc. delphinis], nam plerumque psalientes naves transvolant Upton 207.  b si quos ‥ hec ‥ legere ‥ tedeat, transvolutis ‥ foliis ‥ ad ulteriora ‥ gustanda deproperent. hic sunt enim saltus libelli, ubi ~iendum occupatis et brevi labore fatigatis Gir. GE I 24 p. 64; cum pro temporis angustia ~ientis aqua deesset ‥ in sanguine suo ‥ baptizatus est W. Newb. Serm. 900; dicitur saliunca quasi ~iens unca, herba quedam spinosa Garl. Mor. Scol. 57 gl..  c item a salio ‥ hec salebra ‥ in fractura viarum vel molle lutum in via, eo quod facile ~iat Osb. Glouc. Deriv. 526.  d 1346 Anglicus ecce rogus Francos facit hogges et koghes. / disperiunt, saliunt, dissipiunt, fugiunt Pol. Poems I 36; quo audito supervenit armatorum ‥ copia ‥ que [sic] omni die ~ientes in eorum inimicos tam crudelem stragem fecerunt ‥ quod ‥ Plusc. X 31.  e in circuito ‥ ville [sc. Aurilianensis] erat communitas obsidionis in ‥ locis ‥ in terra fossatis, ob timorem machinarum de civitate ~iencium Plusc. X 29. 2 (of part of body) to move spasmodically, twitch, quiver. quia aruspices ‥ in extis et fibris sacrificiorum futura considerent, qui et ‥ salisatores, quod ex membris ~ientibus et ex pulsu divinaverint, dici meruerunt Alb. Lond. DG 11. 13. 3 (of water, spring, or fountain) to be ejected with some force, to gush or spurt up or forth; b (in fig. context, w. ref. to Joh. iv 14); c (transf. & in fig. context). de quibusdam fontibus ‥ quare si pertransierit aliquis indutus [pannis] rubeis, statim incipit aqua ~ire? Quaest. Salern. B 166.  b c792 viventis atquae [sic; l. aquae] fluenta in vitam ~ientia sempiternam Alcuin Ep. 60; nihilominus ‥ divinitatis verba subditorum cordibus quotidie per illum infunduntur, et in eis fons aque ~ientis in vitam eternam exoritur Eadmer Wilf. 46; de ventre Marie flumina fluunt; erat enim fons aque vive ~iens in vitam eternam P. Blois Serm. 643A; fons aque vive saliens exarescit J. Howd. Cant. 86.  c fit ‥ ab interioribus dum fumositas ab aliis solvitur humoribus. humiditatem dissolvit cerebri dum ~it ad cerebrum, sequitur igitur lacrimarum profluvium Quaest. Salern. N 56; 1464 in eo de cujus latere salus universe ~iit creature Reg. Whet. II 21. 4 (of plant) to grow or shoot up suddenly, spring forth. rident tua flumina, Thevi, / et spine saliunt, gemini tentoria ponunt J. Cornw. Merl. 119 (ed. Curley p. 236). 5 (w. ref. to source or origin) to spring or issue (from, w. ex & abl.), to originate or be derived (from). hereditatem ‥ que descensionis titulo ad aliquem poterit devenire gradatim continuateque ad eum descendere oportere asseruit, nec descensionis gradum aliquem pretervolare aut transilire posse, que et rationibus ex nature cursubus ~ientibus probare ‥ conatus est Fortescue NLN II 47. 6 (tr. of male animal) to mount or cover (female animal). 1130 in liberatione Sueini scutigeri regis dum fuit G. cum j stalone ad ~iend’ equas regis Pipe 12; arietes oves ~ientes Quaest. Salern. P 34; 1336 venienti ‥ cum uno nigro dextrario domini ‥ pro jument’ ibidem salliend’ DL MinAc 242/3886 m. 4d.; 1319 quandam faldam in qua jumenta nostra de eodem equicio possent sailliri Cl 137 m. 21 (cf. CalCl 148); 1359 in quibus [inclusis] jumenta nostra ~iri poterunt et seisonari Cl 197 m. 13 (cf. CalCl 596); quoddam inclusum ‥ in quo jumenta nostra ‥ ~iri poterunt et seisonari Ib.; to blessum' [i. e. blesmen], arietare ‥ †silire [l. salire] CathA. 7 (her., pr. ppl.) salient (cf. 1a supra). unum leonem ~ientem ‥ G. un leon saliant ‥ . et vocatur ~iens quia pes ejus dexter ascendit ad angulum scuti, ut pes ejus sinister ex eadem parte corporis descendit in pedem scuti Bad. Aur. 191; leonum multiplex est in scutis situs: ‥ inclinatus, quem ~ientem [vocant] ‥ . ~ientem vocant cum inclinatior leo sinistrum pedem ad dextrum scuti cornu attollet Spelman Asp. 118. 8 (in gl.). ~io, -is, ~ii vel ~ivi, ~tum, ~tu Osb. Glouc. Deriv. 525.