sane
sane, soberly, sensibly, reasonably, discreetly
a very difficult thing
the speech of the consul was not at all cheerful
sānē: (adv.), truly, indeed, 10.48, et al. (sānus)
sānē, adv., v. sanus fin.
sānē, Adv. (sanus), I) vernünftig, mit Vernunft, amare, Plaut.: sane sapio et sentio, ich bin völlig bei Vernunft u. Besinnung, Plaut.: non ego sanius bacchabor Edonis, Hor. carm. 2, 7, 26. – II) übtr.: A) bekräftigend usw. = fürwahr, in der Tat, sane vellem, Cic.: homo sane perquam in noscendis veteribus scriptis exercitus, Gell. – dah.: a) in Antworten, in der Tat, jawohl, allerdings, freilich, Ter.: sane pol, Ter.: sane hercle od. sane hercule, Komik, Cornif. rhet. u. Cic. – b) bei Einräumungen, immerhin, meinetwegen, sint falsa sane, Cic.: sint sane liberales, Sall.: sed haec sint sane paria omnia, Cic.: Aeneas sane ignotis iactetur in undis, Verg. – c) beim Imperat., nur immerhin, immerhin, denn, age sane, Ter., Cic. u.a. (s. Drak. Liv. 1, 57, 8): abi sane, Ter.: i sane, Ter.: cedo sane, Ter. – B) steigernd = ganz, durchaus, vollkommen (s. Peter Exc. VII zu Cic. Brut. p. 280 sqq.), bei Verben u. Adjj., Cic.: u. b. Advv., sane bene od. bene sane, ganz gut, Cic. u. Ter.: u. in Antworten, sane bene, Ter.: sane commode, Plaut.: sapienter sane, Plaut. – sane quam = überaus, ungemein, bei Verben u. Adjj., Cic. u. Gell. – haud sane diu esset, cum etc., nicht gar lange her, Plaut.: haud erat sane quod etc., so wäre eben kein Grund vorhanden gewesen, Cic.: nihil sane esset, durchaus nichts, gar nichts, Cic.
si ~e, si prospere, si denique concorditer et secundum Deum vivitis, congratulatur caritati vestrae ‥ anima mea
illud cenobium extra urbem translatum ~ius incolitur, liberius insignitur
nobis cunctis elaborandum omnibus notis extat ~e sapientibus ut spurcitias Belial evitantes theorice vitae amoenissima consequi mereamur contubernia
cum vobis ‥ et omnibus ~e sentientibus in hoc satisfaciam quod partium origines, prout ipsa Latinitas exigit ‥ promulgo
Johannes, licet multe scientie esse predicetur, olim non ~e sapere in quibusdam frequenti rumore dicatur
circa fidei articulos non ~e sentiebat
audiebam ~e: qui crediderit et baptizatus fuerit ‥
sic, sic sane sublimibus / satis ornatum cultibus, / caeli ceu per culmina / candunt exorta fulmina(
silvam ~e S. appellatam ‥ monasterio restituo
ancillam adjuta noctis tenebris cubili apposuit, virginem ~e nec inelegantem nec illepidam
sene primum monachum profert Glastonia: / secundum siquidem profert Louperchia
~e, de communi ‥ assensu omnium ‥ archiepiscopo ‥ concedimus ‥ quod ‥
ludus ‥ execrabilis satis et, meo ~e judicio, omni genere ludorum rusticior
uno ~e perdito denario maestos et ad unum inquisitum laetos
~e puella in domo patrisfamilias ex nimio studio sciebat cursum anni et astrorum, festa futura ‥ solempnitates mensium
~e quia cavendum est ne hodiernam donationem nostram futuri temporis abnegare valeat ‥ praesumptio, placuit michi hanc paginam condere
~e quod unum pomum secutum est alterum ‥ hoc innuit, quod ex te ‥ duo procedent filii
sunt ~e quedam vetustatis inditia cronico more et patrio sermone per annos Domini ordinata
querelam detulerit: modeste ~e, ut nec ab apostolica sede directum accusationibus urgeret
sānē (8) (sanus), ¶ 1 dʼune façon saine, raisonnable : Pl. Amph. 448 ; Hor. O. 2, 7, 26 ¶ 2 vraiment, réellement : regalis sane... sententia Cic. Off. 1, 38, pensée bien digne dʼun roi ; sane exiguus sumptus ædilitatis fuit Cic. Off. 2, 59, les dépenses de mon édilité furent vraiment modiques ; haud sane intellego Cic. Off. 2, 5, je ne comprends vraiment pas ; non ita sane vetus Cic. Br. 41, non pas vraiment si vieux || [dans les rép.], oui vraiment, sans doute, assurément : Pl. , Ter. ; Cic. Part. 2 ; Rep. 2, 64 ; Leg. 2, 1 || [dans les concessions] je veux bien : laudent te jam sane Mamertini Cic. Verr. 2, 4, 150, que maintenant les Mamertins fassent en ta faveur une déposition élogieuse, jʼy consens ; tibi habe sane istam laudationem Mamertinorum Cic. Verr. 2, 4, 151, conserve pour toi, je veux bien, cette déposition élogieuse des Mamertins, cf. Cic. Mil. 12 ; Off. 2, 24 ; 2, 71, etc.; testis non modo Afer aut Sardus sane, sed Cic. Scauro 15, un témoin, je ne dis pas seulement africain ou, si vous voulez, sarde, mais || [avec impér.] i sane, abi sane, va seulement, va-tʼen seulement, etc.: Pl. , Ter. ; age sane Liv. 1, 57, 8, allons donc, cf. Cic. Marc. 22 ¶ 3 tout à fait, absolument, pleinement : Cic. Verr. 2, 4, 74 ; 94, etc. || sane quam [av. adj. ou verbe], complètement, absolument : Cic. Leg. 2, 23 ; Q. 2, 4, 5, v. quam § 9 ; sane bene Cic. Quinct. 12, tout à fait bien ; nihil sane est quod Cic. Q. 1, 2, 7, il nʼy a absolument pas de raison pour que.
- 1. (poët.) slim, verstandig; ➤ ~ sapio et sentio (Plaut.) ik ben volledig bij mijn verstand;
- 2. zeker, inderdaad; ➤ ~ vellem; et ~;
- 3. (in bevestigende antwoorden) jazeker, jawel, natuurlijk;
- 4. (concessief bij conj. en bij imp.) tenminste, voor mijn part; ➤ sint ~ liberales;
- 5. (bij imp.) toch, dan; ➤ age ~;
- 6. (versterkend) bepaald, helemaal, uitermate, buitengewoon (bij adj. en adv.); ➤ non, haud ~ niet erg; nihil ~ absoluut niets; res ~ difficilis; ~ bene, bene ~; — sane quam buitengewoon, uitermate (bij verba, adj. en adv.).
sānē adv.with comp.
- sanus, soberly, sensibly, reasonably, discreetly: sanius bacchari Edonis, H.—As a particle of assurance, indeed, doubtless, by all means, truly, certainly, of course, right, very(only posit.): odiosum sane genus hominum: iudicare difficile est sane: oratio sane longa: sane murteta relinqui, H.: bonus sane vicinus, H.— Esp., in affirmative answers: Ch. Ego domi ero siquid me voles. Me. Sane volo, assuredly, T.: Ch. Estne, ut fertur, forma? Pa. sane, entirely so, T.: sane et libenter quidem.—Ironic.: Beneficium magnum sane dedit! Ph.—With other adverbs: res rustica sane bene culta: bene sane, very well, T.: recte sane interrogasti, very properly, T.: Sane hercle ut dicis, exactly as you say, T.: sane quidem, of course, T.—With quam, how very, very much indeed, uncommonly, exceedingly: conclusa est a te tam magna lex sane quam brevi.—With a negative: commissator haud sane commodus, not altogether, T.: haud sane intellego, quidnam sit, etc., I do not quite understand: haud sane quisquam, nobody at all, S.: non sane credere, H.: quid ad haec Quinctius? nihil sane certum, nothing at all.—Restrictive, in concessions, to be sure, indeed, certainly, however: sane bonum, ut dixi, rei p. genus: sint sane illa magna: haec si vobis non probamus, sint falsa sane: sed fruatur sane hoc solacio.—With an imper, then, if you will: I sane, T.: cedo sane, T.: ‘age sane,’ omnes, L.