scindere

scindere [CL] 1 to cleave, split, break up through violent blows (also absol.). b (fulmen ~ens) form of lightning (also in name of stone supposed to be a thunderbolt). c to fell, chop (tree, wood; also absol.). d to split (earth by ploughing). ~ere, cleofan GlP 876; [fulmina] alia findunt, alia ~unt, alia urunt Adel. QN 66; cum tantillus sit, tanta violentia innascitur ut quandoque spissitudinem nubium subditarum usque ad terram ~at Ib. 67; bajulum [gladii] ~it eodem a cervice per spinam et renes in terram Map NC III 2 f. 38; cumque obserata ostia reperissent ‥ secretiori quodam aditu per pomerium ad ligneum obstaculum divertentes ~unt, cedunt, et diruunt Grim Thom. 79; si securis non ~eret [ME: kurve] ‥ si aratrum non araret, quis hec tenere curaret? AncrR 151; 1381 T. S. ‥ felonice percussit ‥ T. H. cum j gladio in ventre dict' T. et cindelit lumbos suos et cito retraxit RCoron 155 m. 6; 1444 de ‥ vj securibus pro calc' sindend' KR Ac 503/12 f. 1v.  b [lapis] qui a quibusdam fulmen ~ens appellatur Adel. QN 66.  c Gilebertus ‥ oppressus fuit quadam arbore quam cidit in foresta ita quod obiit PlCrGlouc 92; si monachi inceperint ~ere in bosco illo in vita episcopi Philippi nescit Feod. Durh. 230; misit quendam juvenem die Dominico ad nemus ligna ~endum Latin Stories 76; c1300 faciet cindere iij fagottos Reg. S. Aug. 119; in coquina una magna securis ad ligna cindenda FormMan 21; 1344 ne quis arbores vel ramos alienos ~ere vel asportare presumat FormOx 160.  d quos alo nascentes, crescentes scindor ab illis Hwætberht Aen. 6 (Terra) 1; scissa premor post hec, sed sum speciosior inde Ib. 31 (Cera) 3; felix tellus ingravata / sed nec scissa nec sulcata / rusticano vomere Walt. Wimb. Virgo 146; aurum de terra non apparet, quamdiu terra non ~itur, quia scissura terre ostendit utrum sit ibi aurum vel argentum Regim. Princ. 77. 2 to break roughly, tear, rend, shatter. b to break, tear, or chip off. velum templi ~itur: ~it Ruben vestimenta sua non inveniens Joseph in puteo: ~it Jacob vestimenta sua agnita tunica Joseph Ad. Dore Pictor 162; velamine legis, sc. velo per Salvatoris scisso crucifixionem Gros. Cess. Leg. I 11; sanctus senex salivam suam super magnam petram projecit ‥ et petra ilico in quatuor partes scis[s]a est (Comgallus 47) VSH II 18.  b fortis ut folium vernale scindetur J. Howd. Cant. 134; faber ‥ mortella lapidem terens, particula de lapide scis[s]a exilivit, et fregit oculum (Coemgenus 14) VSH I 241. 3 to shape by cutting, cut up into pieces: a to cut, trim (hair). b to prune (vine). c to slice, carve (food, also absol.). d to cut, shear, fashion (cloth, esp. to make a particular garment). e (for sale). a cum audisset quod ad mortem transiret, crines capitis ~ebat ‥ Latin Stories 119.  b 1271 in vinea ‥ cindenda et rebinenda (Teynham) Arch. Cant. XLVI 142n; 1312 in vineis cindendis et reparandis (Ac. Bocking) DCCant..  c conviva tuus dum fercula scindat, / non comedas ‥ / quod satis est panis vel carnis scindere cures D. Bec. 925, 927; panes cindendo ‥ pretendens similitudinem comedentis V. Edm. Rich C 607; qui consuevit ipsi regi in mensa cibum ejus ~endo ministrare M. Par. Maj. V 678; 1288 in capite, per serjantiam ~endi coram domino rege die natalis Domini et habere cultellum domini regis de quo ~it Ambrosden I 435; ij magni cultelli ad grossa ossa cindenda FormMan 21; servitor cultelli abbatis ‥ semper habeat ‥ duos ad minus bene ~entes cultellos Cust. Cant. 56; 1332 baneretto ‥ ~enti in mensa coram domina (KR Ac 386/7) Arch. LXXVII 138.  d domum ‥ roberavit ‥ de ‥ pannis scissis et non scissis Eyre Yorks 307; 1219 per servicium ~endi lineos pannos domini regis et regine Fees 253; 1284 pro eisdem saccis suendis et cindendis KR Ac 351/9 m. 1; 1350 hoc statutum est observandum in vobis et aliis indumentis ~endis StatOx 97; 1379 cinderet sibi per annum integrum totum pannum suum cindendum Rec. Leic. II 182; 1393 pro j duodena panni stricti in iij partes sissi ‥ EEC 542.  e 11‥ nullus forinsecus potest ~ere piscem ad vendendum (Cust. Newc.) Gild Merch. II 182; 1280 dicunt quod nullus ‥ potest pannum ~ere vendendum ‥ nec carnem nec piscem ~ere (PlRCP 32 m. 37) Ib. II 178; 1315 carnes inde particulatim cisas adeo care ‥ vendere non formidant MGL II 681; 1326 falcavit et scindidit iij milia de lesch' ultra certum numerum prestatutum CBaron 146; de quolibet porpeisio cisso in foro de venditore ‥ j d. Reg. Rough 31. 4 to sever, cut or slit open; b (part of body); c (animal). d to remove by cutting, cut off or away (cf. et. 3 supra). a803 ad quod tantummodo magni pisces seligentur, qui, non scisso rete, apostolica capti sunt praedicatione Alcuin Ep. 262; 1220 scidit bursam suam et ‥ in roberia ei abstulit xvj solidos CurR IX 274; 1221 rettatus de bursis scissis PlCrGlouc 5; 1352 pro tribus latronibus qui solebant sindere loculos (Rot. Latronum) Chetham Soc. 3rd ser. IX 60.  b saltem digitus arte medicorum ~eretur (Fechinus 8) VSH II 78; 1271 cidit nervos dicti digitus [sic] ita [quod] maimiatus est SelCCoron 22; 1275 syderunt nervos tibiarum suarum Ib. 34; 1321 noctanter ‥ vir mendicus cidit gulam ‥ mulieris unde statim obiit Ib. 74; 1338 cepit ‥ bidow in manu sua prope ad punctum et tenuit illud bidow ita quod cidit manum suam infra Ib. 44; †cuideret [l. cinderet] Chr. Kirkstall 137 (v. porro 1); cum cultello suo scidit membra secreta et ventrem unius puelle xj annorum Gascoigne Loci 138.  c 1307 in dono cuidam ex convencione pro animalibus cindendis Rec. Elton 138; 1314 in diversis animalibus cindendis et castrandis Ib. 215.  d mercator potestatem haberet carnes ab ossibus ~ere Latin Stories 120; sciderunt sotularem de pede, quia extrahere non potuerunt pro nimia inflatione Canon. G. Sempr. f. 149v. 5 to separate into two or more parts; b (territory); c (w. ref. to sovereignty or ownership); d (fig.). e (w. ab) to separate. Machabaeorum liber, qui in duo volumina ~itur J. Sal. Ep. 143 (209 p. 322); una ‥ est omnibus via proposita sed quasi strata regia ~itur in semitas multas Id. Pol. 651B; tres philosophantium secte, que et ipse ~untur in semitas multas Ib. 671B; c1300 fiat j tallia per se cissa et divisa in accopam et anticopam, id est taliam et contrataliam FormMan 14.  b fluminibus ‥ principalibus ‥ novem ~itur et rigatur insula Gir. TH I 7.  c regnum ‥ Judeae quo minus validum fieret, tribus ‥ Augustus per tetrarchias ~ere curavit Ord. Vit. I 4 p. 12; 1204 per nemus quod scissum fuit inter domos illas per regem David Regesta Scot. 440.  d simultas inter eas ‥ ebulliens rupit pacem, scidit concordiam W. Malm. GP I 66; 1166 nonne episcopus Lundoniensis ille est qui primus in Anglia scidit ecclesiae unitatem? J. Sal. Ep. 183 (175 p. 154); 1166 ille sacerdocium scidit adversus Dominum, et a Domino scissuram sentit imperii Ib. 185 (184); scissa vero demum heresis in tres partes R. Niger Chr. I 38.  e sunt et alii qui licet ab ecclesia corporaliter non ~antur sed vita separantur H. Reading (I) Dial. IV 1182C. 6 (p. ppl. as adj.) divided, branching, cleft, forked; b (in place-name). quare quedam arbores frondes rotundas et sine scissura producant ‥ alie vero oblongas et non scissas Quaest. Salern. B 60; aperto ore habuit linguam magnam sissam et ardentem pendentemque usque ad umbilicum suum Spec. Laic. 25.  b 1279 apud Rupem Cissam RGasc II 77. 7 to break (precept or rule). 804 quam cito rapti sunt de hac vita, qui primorum parentum aliquantulum scindebant statuta Alcuin Ep. 282; divisaque rura reliquit, / impatiens sanctam scindi se presule normam, / arvaque commissis monachis collata revelli Frith. 1056.