1 sigillare
[LL; CL as p. ppl. only], ~ire 1 to make a mark upon (object), to inscribe a mark or symbol upon; b (‘signing’ a charter w. cross or sim. signatorial marking); c (transf.). d (refl., of thing) to mark or ‘sign’ (itself), i. e. to give indication, by external or observable manifestations, of its inherent or essential qualities.
c1245 statuimus insuper ut diligenter inquirant archidiaconi in suis visitationibus ‥ que altaria [v. l. adds et superaltaria] fuerint consecrata, et si consecrata sint crucis charactere ~ata
[Conc. Syn. 427 (= Conc. I 705b)]. b 949 (14c) et ceteri ‥ ut supra cum triumphale signaculo ~abant
[Ch. Burton 9 (= CS 884)]; 951 (14c) ministri et praefecti quinque ~abant
[Ib. 11 (= CS 890)]; 988 (14c) ego ‥ episcopus impressi. ego ‥ episcopus ~avi
[CD 665]. c haec [sc. Maria] praedicta fuit, tacitis signata figuris / atque sigillatis per mystica verba loquelis
[Wulf. Brev. 133]; circulus arboreus faciem cortinat aquarum, / frondea suppositas umbra sigillat aquas
[Vinsauf AV II 2. 19]; nisi species rei visibilis distincte ~aret oculum, oculus partes rei distincte non apprehenderet
[Peckham Persp. I 28]; cumque tam miranda pulcritudo imperatricis oculos gratissime ~aret, gavisa gaudio magno ‥ inquit ‥
[Wager f. 43b]. d generaliter si aliud non poterit fieri, eligantur res cujus proprietates sunt necessarie et medicine cardinales mineras virtutum confortantes et se ~antes et conservantes, et deinde preparetur corpus ‥ quod non subjacet putrefaccioni
[Bacon V 23]; cujus [sc. glorie inestimabilis] virtus provenit ex quatuor ‥ sc. ex proprietate rerum ~ancium se, et bona proporcione, et debita conmixtione, et celestis virtutis irradiacione
[Ib.].
2 to set or impress a seal upon, to seal; b (p. ppl., w. billa, littera, breve, carta); c (dist. from patens, in quot. in fig. context; cf. et. 3a infra); d (fig.). e to impress (seal) upon document (w. super & acc.). f (transf.) to fix (account of deeds or activities) in words or writing, to authenticate; g (w. ref. to setting stamp or seal upon approved weights or measures, or upon approved or authorized merchandise). h (terra ~ata) sort of astringent ‘earth’ or bole of a reddish colour, obtained from Lemnos and considered to have medicinal properties, ‘sealed’ or ‘sigillate earth’, Lemnian earth; i (w. ellipsis of terra).
796 haec, ut nostra credatis, nostro sigillo subter ~avimus
[Alcuin Ep. 104]; 1077 ego M. cancellarius relegi et ~avi
[Chr. Rams. 204]; s1109 professio ‥ sicut erat ~ata sibi coram omnibus oblata est, fractoque sigillo evoluta et lecta ab eo est, ita ‥
[Eadmer HN p. 252 (= Diceto Chr. 238)]; monachi Cantuarienses cartam scripserunt, et regis sigillo surrepcione et dolo aquisito ~averunt
[H. Cantor f. 2]; 1199 soror ejus familiaris patri suo fuit et sigillum suum habuit ad libitum suum ‥ et potuit ~are quod vellet
[CurR RC I 427]; ipse vero, sicut pueri nostri, qui cum ipso ad ~andum tunc erant, nobis postea testati sunt, quinque vel sex cedulas vacuas ~avit
[Gir. SD 82] (cf. [ib.]: cedulas illas, sive vacuas sive inscriptas, sigillo nostro signatas
); 1442 presentes litteras ‥ ejus [sc. notarii publici] ‥ signo et subscripcione signari et communiri mandavi ‥ ac sigillo ‥ abbatis ‥ ~ari ‥ decrevimus
[Amund. II app. 289]; 1584 postquam [eaedem licentiae] ex publico convocationis decreto ~itae et obsignatae fuerint
[StatOx 430]. b s597 post haec data sibi remissione cum ~atis litteris redit ‥ ad patriam
[Lib. Landav. 181 (= Conc. I 18a)]; [Wilfridus] ad regem aditu impetrato apostolici scita ~ata pretendit
[W. Malm. GP III 101]; cum [Carausius] senatum promissis suis illusisset ‥ cum ~atis cartis in Britanniam redivit
[G. Mon. V 3 (= M. Par. Maj. I 145, Flor. Hist. I 164)]; s1191 litteras ‥ ~atas sigillo regis Francie
[G. Ric. I 160]; ut gratis fierent et redderentur brevia ~ata
[Map NC V 6 f. 69v]; s1215 significantes ei [sc. Lodowyco] ut festinanter in Angliam veniret regnum ‥ recepturus. et ne super hoc dubitaret, cartas patentes nobilium regni ~atas cum obsidibus [transmiserunt]
[Ann. Lond. 16]; 1410 in expensis ‥ senescalli tenentis turnos S. Martini et hocke per ij billas ~atas, vj s. iiij d.
[Crawley 299]. c hii [nuncii] fuerunt patriarche et prophete veteris testamenti cum literis ~atis [ME: leattres isealet]. tandem ipsemet venit, ewangelium attulit quasi literas patentes
[AncrR 152]. d 796 litteras tuae beatitudinis accepi, caritate conscriptas, consilio conroboratas, fide ~atas
[Alcuin Ep. 107]; 799 venerunt mihi dilectionis vestrae apices ‥ munusculis ~atae suavissimis
[Ib. 186]. e 1446 et ~etur super preceptum dimidium sigilli officii cancellariatus
[MunAcOx 726]. f linguas mordaces mutilat mea musa, sigillans / in formam justam facta venusta viri
[Garl. Tri. Eccl. 15]. g 1366 quod quilibet eorum vendat cerviciam cum ga', po', et quarter' sigill'
[Hal. Durh. 50]; 1375 vendiderunt cervisiam suam per discos non ~atos per sigillum domini regis
[SessPLincs 211]; c1375 b[uscellus] no[n] ~atus
[Ac. Durh. 327]; 1419 solebant ‥ aldermanni in wardis suis mensuras et pondera ~are et non ~atas [sic] condemnare, capiendo pro sigillo ad usus proprios ‥
[MGL I 38]; 1419 pro mettys et bussellis ~andis ‥ pro mensuris cervisie ~andis ‥ pro mensuris vini et pro ponderibus ~andis
[Mem. York II 90 (v. 1 sigillum 4c)]; panni vendicioni non exponantur antequam per sigillarium ~antur
[MGL I 725]. h terra ~ata dicitur specialiter quedam vena terre frigida singulariter et sicca, que dicitur secundum Pla' [ed. 1601: Plat'; Trevisa: Dyas] terra Sarracenica sive argentea
[Bart. Angl. XVI 96]; fronti et gutturi applicata terra Saracenica vel terra sigillis [sic]
[Gilb. III 153. 2]; terre ~ate
[Ib. III 174. 1]; terra ~ata, terra argentaria, terra Saracenica, chimolea
[SB 41]; lempnia frigdos terra est sigilata
[Alph. 96]. i sfragidos, i. ~ata
[Gl. Laud. 1306].
3 to close or make fast (with or without the use of a seal or signet; cf. 1c supra); b (w. ref. to Apoc. v 5); c (med., w. ref. to sealing up or closing wounds); d (alch.); e (transf. & fig.).
quem [sc. calibem ferventem] dum vir ille ‥ manu gestaret, protinus ingens arsura replevit ejus volam turgore adustam. ~ata est autem manus ejus solito more usque in tertium diem
[Lantfr. Swith. 25]; in pavimento ‥ lapides ‥ ex industria positos et plumbo ~atos, sub quibus quiddam archani sacri contineri ‥ credo
[W. Malm. GR I 20 (ed. 1998 p. 804)]; quod per hundredum colligerentur [iste xlvj marce], et ~arentur sigillo alicujus baronum comitatus, et deportarentur ad thesaurum regis
[(Leg. Ed.) GAS 641]; 1268 volumus quod archa ‥ ~etur ita quod nullus ‥ manum ad illam apparet
[DCWestm. 6952]; 1290 vicecomes ‥ blada ipsius episcopi ‥ sequestravit et grangias suas ~avit
[DocExch 64]; 1313 R. dicit quod frumentum non arestavit nec domum ~avit
[Eyre Kent I 76]; omnes ‥ monachos administracionibus hujusmodi presidentes de officiis expulerunt; et omnia locorum eorum hostia obserarunt et ~arunt, sicque serata et signata per mensem et amplius tenuerunt
[Birchington Arch. Cant. 14]; s1426 qui [archiepiscopus] ~avit valvas ecclesie ‥ pro pulsatione ibidem non sibi exhibita
[Chr. S. Alb. 7]; 1459 xxj uncias ‥ argenti ~atas in panno lineo ad faccionem unius censure
[Test. Ebor. II 229]. b septena ~ati voluminis signacula transactae praefigurationis misterium continentia
[Aldh. Met. 2 p. 65]. c emplastrum Januense ‥ vulnera omnia curat et ~at
[Gad. 124. 2]. d idem oleum positum in chemia ~ata ad putrefaciendum in igne primi gradus
[Ripley 147]; in chemia bene ~ata sigillo philosophico
[Ib. 159]; dissolve mercurium ‥ in lacteum liquorem; dissolutum in ovo philosophico repone, ~a hermetice, et circula illum liquorem in terram splendentem instar crystalli
[Ib. 336]. e quisque sagax sanos monitus in corde sigillet
[D. Bec. 84]; cum sis zelotipus discas spectare lacunar; / que tibi vera patent mendacia mente sigilles; / ista patentia sint velut inscia corde seranda
[Ib. 2006]; ave, Virgo, cujus venter / sigillatus diligenter / fetu novo tumuit
[Walt. Wimb. Virgo 6].
4 (transf.) to give (final) mark or seal of approval to, to mark (thing or process) as being completed, (in quot. in pass.) to be brought or seen to completion, fruition, or final stage of development.
frigiditas ‥ que per totam noctem est in fieri, in termino noctis quasi ~atur, ut sit in actu ultimo
[Ps.-Gros. Summa 620]; sicut ex principiorum evidencia conclusionis veritas declaratur, ita plerumque in agibilibus ex honesti finis intencione bonitas moralis in opere ~atur
[R. Bury Phil. 18. 231].
5 (in pass.) to have bound oneself by affixing one's seal or setting one's signature (on document, w. in & abl.), to be bound as signatory, ‘to be (under)signed’.
1266 communitas Judeorum Cantuarie, qui ~antur in hoc starro, recognoverunt per starrum suum quod ‥
[SelPlJews 35]; 1266 S. filius J., A. filius L., et V. de Wintonia, similiter in hoc starro ~ati
[Ib. 36].
6 (herba ~ata) kind of plant (? perh. cf. sigillum Salomonis or sigillum Sanctae Mariae, v. sigillum 14).
item manducent herbam ~atam. item bibant germandream
[Gilb. V 232. 1].
2 sigillare v. suggillare