sphaerula

sphaerŭla, ae, f. dim. [sphaera],

• a small ball or sphere, Vulg. Exod. 37, 17; Aug. Gen. Lit. 2, 15.

sphaerula, ae, f. (Demin. v. sphaera), die kleine Kugel, Vulg. exod. 25, 31 sqq. u. 37, 17 sqq. Augustin. de gen. ad litt. 2, 15.

sphaerula [LL] 1 small ball or sphere, small round object; b (used for game); c (of eye). ut globus astrorum plasmor teres atque rotunda / sperula seu pilae Aldh. Aen. 100 (Creatura) 58; mulier ‥ sic contracta fuerat ut ‥ in sperule modum miserabiliter volveretur Mir. Fridesw. 24; crotala quoque dicuntur sonore sperule que quibusdam granis interpositis pro ‥ specie metalli varios sonos edunt J. Sal. Pol. 759A; sperula, parva spera et A. a bowle WW.  b 1481 dominus W. W. frequentat spurulas et alios ludos inhonestos Fabr. York 258; 1541 custodit quoddam bowlyng alley et permittit diversos laboratores ‥ ibidem ludere ad spirulas vocatas bowles AncIndict 550/195.  c veritas scripta ‥ per ~as pervias oculorum ‥ thalamum intellectus ingreditur R. Bury Phil. 1. 25. 2 small spherical or round part of object, knob. b part of candelabrum (w. ref. to Exod. xxv 31). c cup or boat for incense. d (in gl.) ferrule, ring or cap of metal. e chape of scabbard or sheath. 1509 ciphus ‥ cum cooperculo ‥ cum sperula aurata in summitate Cant. Coll. Ox. I 90; c1520 una parva murra ‥ cum cooperculo de murra ejusdem quantitatis cum circulo argent' et deaurato cum lata sperula in summittate de argent' et deaurata Arch. Cant. XLIII 108.  b Exodi candelabrum, cujus stipes ‥ cum ‥ scifis et sperulis fabrefactus Aldh. Met. 2 p. 66; apte scyphi sperulae et lilia candelabri non super calamos sed sub calamis esse jubentur Bede Tab. 418B; erant ‥ in singulis calamis scyphi tres in nucis modum, tres etiam ~e Ad. Scot TT 659B; dicunt ‥ quod sperule candelabri fuerunt corpora circularia ‥. sed non dicuntur spirule diminutive propter hoc, sed quia fuerunt parve spere Bacon Maj. I 211.  c 1313 thuribulum cum spurula ad incensum Reg. Cant. 1233; 1368 item j turribulum cum spurila argentea Invent. Norw. 6; spirula, turribulum Ib. 47; j turribulum argenteum cum spurula et cocleari argenti Ib. 129.  d a vyrelle of a knyfe, spirula, vel virula secundum quosdam CathA; hec sperula, A. werylle WW.  e cappe of shede [i. e. shethe], spirula, -e PP. 3 a disc, circle. b ring. a s1178 facta est eclipsis solis ‥. quedam nigra sperula solis reliquum texit splendorem, que paulatim descendens splendorem illum corniculatum circa se in parte superiore rotavit ‥. sperula illa nigra paulatim transeunte, suam sol recepit claritatem Gerv. Cant. Chr. 277; s157 constituit clericos non nutrire barbam nec comam, sed haberent coronam ad modum sperulae Eul. Hist. I 176.  b trahat unum manu anulum ex bis ternis qui sunt fixi in mei coperculo sarcofagi. ‥ ‘concede mihi ‥ ut hinc istam possim ferream evellere sperulam’ ‥. qui statim ut traxit orbem calibis ‥ subsecutus est illum Lantfr. Swith. 1. 4 (w. ref. to prophecy concerning Avalon) globe of gazing crystal or (representation of) heavenly sphere. insula Avallonis ‥ sperulis prophecie vaticinantibus decorata J. Glast. 14.

sphærŭla, æ, f. (sphæra), petite sphère : Aug. Gen. 2, 15.