sphaera
sphaera, a ball, globe, sphere
sphaera (post-class. sphēra; once sphĕra, Prud. Apoth. 278), ae, f., = σφαῖρα, a ball, globe, sphere (pure Lat. globus, Cic. N. D. 2, 18, 47).
- I In gen.: sphaeras pugnum altas facito, Cato R. R. 82; Cic. Fat. 8, 15: habent suam sphaeram stellae inerrantes, id. N. D. 2, 21, 55.—
- II In partic.
- A A globe or sphere made to represent the heavenly bodies, Cic. Rep. 1, 14, 21 sq.; 1, 17, 28; id. Tusc. 1, 25, 63; 5, 23, 64; id. N. D. 2, 35, 88; id. de Or. 3, 40, 162.—
- B A globe, one of the great bodies of the universe, Macr. Somn. Scip. 2, 4, 8; Mart. Cap. 7, § 741.—
- C A ball for playing with (syn. follis), Cael. Aur. Tard. 3, 6, 88; 5, 11, 134; Amm.21, 14, 1; in the hand of a statue, id. 25, 10, 2.
sphaera (sphēra), ae, f. (σφαιρα), die Kugel (rein lat. pila od. globus), I) im allg., Cato u. Cic. – II) insbes.: a) die astronom. gläserne od. eherne Himmelskugel, der Himmelsglobus, Cic.Tusc. 1, 63; de rep. 1, 21 sq. – b) der Spielball, Ball, Italica, Cael. Aur. de morb. chron. 3, 6, 88 u. 5, 11, 134 u.a.: sphaerae ludus, Cael. Aur. de morb. chron. 1, 4, 78. – c) die Kreisbahn der Planeten, Cic. de nat. deor. 2, 55. – d) der Weltkörper (wie Himmel, Erde usw.), Macr. somn. Scip. 2, 4, 8. Mart. Cap. 7. § 741 (u. dazu Kopp). – ➳ arch. spaera, Cato r.r. 82. – bei Spät. sphēra geschr.; dah. fehlerhaft gemessen sphĕra bei Prud. apoth. 210.
tiara ‥ bisso retorto rotunda erat quasi spera media
pila, si vas significat, longam habet ‘pi-’; si ~am, brevem
spera, pila ingens
hec spera ‥ quasi spatium rotundum
cum speram ferream ex igne cum forcipe tenuisset ‥ cecidit ferrum rotundum ‥ in ignem(
imago Colisei ‥ in manu dextera speram gerebat ‥: per speram mundum ‥ significabat
spera ‥ a Theodosio sic describitur: spera est corpus solidum una superficie contentum in cujus medio punctus est a quo omnes linee ducte ad circumferentiam sunt equales
ad medium spere ocularis
Deus est spera intellectualis, cujus centrum ubique est, circumferentia vero nusquam
dicit propheta “Dominum firmasse terram super aquas.” ex hoc ‥ videbitur haberi posse aquas esse inferiores terra, cum ‥ Alfraganus dicat, unum esse ~am aquarum et terre
est denarius numerus corporum ~arum mundi quia ~a elementorum licet dividatur in quatuor, una tamen est participatione nature terrestris corruptibilis
sunt decem celi ‥. ‥ post spera Lune, infra quam est spera elementorum que sunt ignis, aer, aqua, terra. ergo terra est in medio elementorum, omnium
considera ‥ Aren in tali loco spere terrestris esse ut ab aquilonali et ab australi equaliter polo distet utroque
cujus [sc. caeli ] vertices extremos, circa quos spera caeli volvitur, polos nuncupant
sex ‥ signis quintadecima luna semper, id est dimidio ~ae caelestis, a sole discernitur
quid est caelum? ~a volubilis
celica spera tremit
dividitur [spera ] in speram rectam et obliquam. illi enim dicuntur habere speram rectam, qui manent sub equinoctiali ‥. illi vero dicuntur habere speram obliquam quicumque habitant circa equinoctialem vel ultra
septenis caelorum orbibus pernici volventis sperae impetu ‥ vergentibus
spera ‥ dividitur ‥ secundum substantiam ‥ in speram nonam, que primus motus sive primum mobile dicitur, et in speram stellarum fixarum, que firmamentum nuncupatur, et in septem speras septem planetarum
etherea [regio ] ‥ cujus novem sunt spere ‥ sc. lune, Mercurii, Veneris, solis, Martis, Jovis, Saturni, stellarum fixarum, et celi ultimi
~e ‥ novem ‥ celestes, inalterabiles
prima ‥ sperarum est spera circumdans; deinde ‥ spera siderum. post quam est spera Saturni ‥ post quam est spera Jovis et ‥ Martis et ‥ solis et ‥ Veneris et ‥ Mercurii et ‥ Lune
spheram nonam, que cunctas continet
sic tangunt se ~e celestes eciam si ponatur quod una non moveat aliam
de procerum spera non surgunt lumina vera
celum movetur ab oriente in occidentem super duos polos ‥ sicut vides in hac ~a lignea
omnium duarum sperarum proportio unius ad alteram sicut proportio diametri unius ad diametrum alterius triplicata
spera Pitagore de vita et morte. spera Apulei Platonici de eodem
e senis unam trahat orbibus orbem, / quos retinet stringendo mei clausura sepulchri. / illum continuo fuerit si spera secuta, / hoc sit ei certum, quod te nunc destino ad illum
sphæra (16) (spæra Cato ), æ, f. (σφαῖρα), ¶ 1 sphère, globe : Cic. Fato 15 ; Nat. 2, 47 || boule, boulette : Cato Agr. 82 ¶ 2 sphère céleste [représentant le ciel] : Cic. Rep. 1, 21 ; Tusc. 1, 63, etc. ¶ 3 sphère de révolution des planètes : Cic. Nat. 2, 55 ¶ 4 corps céleste : Macr. Scip. 2, 4, 8 ¶ 5 paume, balle à jouer : C. Aur. Chron. 1, 4, 78.
➳ décad., orth. sphera.
- 1. (aard)bol;
- 2. hemelsfeer; globe;
- 3. kringloop, baan (van hemellichamen).
Raptorio machinamento gestetur, ac deinde recussabili feraLib. 5. cap. ult. :(l. utatur, quam Italicam vocant.Sphæra.)
Atque longo vel raptorio machinamento, quod Macron sparton vocaverunt, item Italica Sphæra, et luctatione celeri, etc.Mercurialis lib. 3. Artis Gymnast. cap. 13. fatetur se ignorare quid his locis sit
raptorium machinamentumet
Sphæra Italica recussabilis.
sphaera ae, f
- , σφαῖρα, a ball, globe, sphere: habent suam sphaeram stellae inerrantes.—An orrery, planetarium: lunae, solis motūs in sphaeram inligavit.
Sphaera
(σφαῖρα). A ball. See pila.