standardum

standardum, ~us [ME standard < OF estandart, AN estandard, standard] 1 flag, banner, or other conspicuous object displayed on a pole, standard (esp. as indicating rallying-point in battle); b (used to advertise wares). Heraldi standarium ibi videbat BR Will. I 7; inita pugna ‥ dux Normannorum admiravisi stantarum a longe considerans, quod in summitate haste aureum pomum habebat Ord. Vit. IX 17 p. 618; de gestis regis Stephani et de bello ~ii Ric. Hex. Stand. f. 37a tit.; dicitur a stando standardum, quod stetit illic, / militie probitas vincere sive mori Ib. f. 43; relatio ‥ de ~o ‥ regium ‥ signum, quod vulgo standard dicitur, in campo latissimo ‥ constituentes Ailr. Stand. III 181 tit.; triumphalis ‥ Anglorum standardius Serlo Gram. Bell. Stand. 9; sint etiam stratillates, quibus decertantibus stantelum [v. l. statelum, scatesum, gl.: estandard, standart, le staundard] maneat inconcussum Neckam Ut. 105; David rex ‥ exercitum promovit in Angliam, contra quem proceres Borealis Anglie ‥ jussu ‥ archiepiscopi restiterunt viriliter, fixo standato apud Alvertun W. Coventr. I 160 (cf. H. Hunt. HA VIII 7: fixo standard i. e. regio insigni); 1349 ad faciendum lxxij ~os de armis regis quartellat' ‥ et pro factura ccxliiij standard' de worsted' et tela Angl' cum leopardo integro in capite et subtus arma S. Georgii (KR Ac 391/15) Arch. XXXI 33; posterae [aetates] labari appellationem in ~i commutarunt, voce a Germanis ducta et stationarium seu rem stabilem significante Spelman Asp. 22. b 1276 in j stantardo in foro erigendo MinAc 1059/7 r. 1d.; 1335 Willelmo de London' cissori pro sex standard' de signo custod' victualium videlicet una ulna et dim. tele linee pro quolibet standard' KR Ac 19/3 m. 8. 2 upright timber or pole; b (in mill); c (as boundary-mark). d tall structure used to dispense water, water tower. 1228 in una grossa trabe veluti standard' empta ad ecclesiam ‥ ad portam subterraneam KR Ac 462/10; 1289 in j pecia meremii empta pro bendes ad pedem stanstardi ‥. in eodem stanstardo discooperiendo et recoperiendo de terra (Ac. Aghene) DCCant.; 1304 in j stontardo scapulando et kariando (Ib.) Ib.; 1333 pro xij grossis tignis ‥ emptis pro stantard' ad dictam scaffotam inde faciend' (Works) KR Ac 469/12 m. 10; 1372 idem petit allocacionem ‥ de iiij s. viij d. de empcione ~i verne ‥ et de xij d. de expensis circa dictam vernam portandam in dictam turrim MinAc 1156/18 sched.; 1449 ij standard' cum magnis fallibus posit' in domo vocata le Fynynghous KR Ac 294/6. b 1248 facias habere abbati ‥ quoddam fustum in foresta Windles' ad unum ~um inde faciendum ad molendinum Cl 54; 1397 est ibidem quoddam molendinum ventriticum ‥ set hoc anno nichil valet, quia ~us ejusdem molendini defractus est IMisc 267 (9). c 1442 lego ad novam facturam et ereccionem cujusdam ~i limitis warde mee in Westchepe ‥ quinquaginta marcas Reg. Cant. II 618. d 1443 diversos aque recentis conductus, cum ~is ceterisque machinis et pipis plumbeis Foed. XI 33; 1451 cum fossatis, trencheis, ~is, cisternis MonA II 280. 3 tall candlestick, standard. 1313 expense candelarii ‥ pro ‥ maeremio empto ad scaffalda pro ~is faciendis, filo pro dictis ~is ligandis, falcibus pro candelis cindendis KR Ac 375/8 f. 18d.. 4 chest, trunk, box; b (as adj.). 1300 quinque lingue serpentine in uno ~o argenti, que fuerunt ut credebatur Sancti Ricardi, in uno casso ligneo depicto AcWardr 352; 1349 j magnum ~um ferro ligatum cum duobus paribus coffrorum longorum (KR Ac) Arch. XXXI 81; 1367 pro j pari coffrorum pro coffrario domini regis, xxiij s. iiij d.; j ~o pro contrarotulatore, xvj s. viij d. KR Ac 396/2 f. 39. b 1313 pro ‥ uno pari coffrorum precii xx s. et uno magno coffro standard' precii xvj s. KR Ac 375/8 f. 11; 1406 coffre ~e ligate cum ferro, iiij (KR Ac) Arch. LXVII 184. 5 standard measure or weight, authorized exemplar of a unit measure or weight; b (~um regis or sim., w. ref. to official standard measure or weight); c (of money). d (as adj.) standard. s1274 mariscalli domini regis invenerunt defectum in omnibus bussellis totius villate; et recepimus novum ~um Ann. Dunstable 263; 1304 mensuras ‥ cum ponderibus et ulnis ‥ capiant ‥ et ‥ per ~a in custodia dictorum senescallorum gilde existencia ibidem probabunt Gild Merch. II 237; 1322 necessaria manerii: ‥ item in lagena arbor' empt' ad j staundard' inde fac', ij d. MinAc 965/5; c1400 stonderdum busselli et ulne ‥ stondardum busselli et ulne Rec. Caern. 242; breve ad faciendum quoddam ~um pro blado mensurando et liberandum assaiatoribus regis MGL I 619. b committitur alicui clerico vel layco cura et custodia mensurarum regis, que pro ~is et exemplaribus mensurarum regni habentur, ulnarum viz. lagenarum, ponderum, bussellorum, et hujusmodi Fleta 71; 1320 detulit apud gildaulam mensuras domini regis ad assaiandum per ~um civitatis MGL II 382; c1330 justa cervisie continet j lagenam et dim. secundum ~um regis (Canterbury) Eng. Weights 31; 1335 de lxx quar. pis' receptis ‥ per standard' domini regis Anglie ras' et sine avantag' KR Ac 19/3 m. 2; 1336 cum nos ‥ per mensuram octo bussellos secundum ~um Anglie et quemlibet bussellos frumenti rasum ‥ emi fecerimus ‥ RScot 464b; quinque ulne et dimidia faciunt unam perticatam secundum ~um mariscallie domini regis Eng. Weights 8; peticio civium quod mensure et pondera, non concordancia ~o regis, comburentur MGL I 587. c p1280 ad novum ~um regis eadem vetus moneta dicebatur de totidem esse pejor RBExch 994; standardus monete Anglie est ad ix sterlingos quinque grana et dimidium de allaio Ib. 998; 1534 inventum est quod xliiij s. xj d. numero predictarum monetarum sic intermixtarum concordant in pondere cum ~o libre de Troye KR Ac 303/2. d 1356 una cum ~o bussello, gallone, ulna, et petra MunAcOx 186.

, , , : Vexillum præcipuum totius exercitus, vulgo nostris Estendart. Scriptores rerum Hierosolymitanarum Saracenis ac Sultanis vulgo adscribunt. Tudebodus lib 5. extremo : Unus autem nostrorum accepit Standarum Ammiravisi, desuper quod erat pomum aureum, hasta vero tota cooperta argento : quod Stantarum apud nos dicitur vexillum. Albertus Aquensis lib. 6. cap. 50 : Longissima hasta argento operta per totum, quod vocant Standart, et quæ Regis Babyloniæ exercitui signum præferebatur, et circa quam præcipua virtus densabatur. Robertus Monachus lib. 9. Hist. Hieros. : Vexillum Admiravisi, quod Standardum vocant. Fulcherius Carnotensis lib. 3. cap. 18 : Tria nempe vexilla pretiosissima, quæ Standars nominamus, ab eis excusserunt. Gauterius de Bellis Antiochen. pag. 447 : Ad montem, quo Standarum, et robur ipsorum conglomeratum fuerat, iter dirigit. Denique Baldricus Dolensis lib. 4. pag. 137. et ex eo Ordericus Vitalis lib. 9 : Admiravisi Stantarum a longe considerans. Adde eumdem Vitalem pag. 759. et Matthæum Paris pag. 35. Turpinus cap. 18. Carrocium iisdem Saracenis tribuit. Tametsi ex prælaudatis Scriptoribus id omnino erui haud possit, constat tamen pro Carrocio usurpari, vel certe ejusdem fuisse formæ. Simeon Dunelmensis ann. 1138 : Qui omnes procedentes secus Alvertum in campo quodam...... Standart, id est, malum navis erexerunt, vexillum S. Petri..... in eo suspendentes. Ricardus Hagustaldensis de Gestis Stephani Regis Angl. : Mox autem aliqui eorum in medio cujusdam machinæ, quam illi adduxerant, unius navis malum erexerunt, quod Standard appellaverunt ; unde Hugo Sotevagina Eboracensis Archidiaconus : Dicitur a stando Standardum, quod stetit illic Militiæ probitas vincere sive mori. In summitate vero ipsius arboris... vexilla suspenderunt. Chronicon Andrense ann. 1184. de Comite Flandriæ : Standardum altissimum, Dragonem desuper præferentem, Comes secum super currum quatuor rotarum duci fecit, quod Rex cum tota Francia indigne tulit. Pertz. Scriptor. tom. 6. pag. 422. lin. 25. Standarum. Hæc totidem verbis leguntur in Genealog. Comit. Flandr. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 391. Willelmus Brito lib. 11. Philippid. Ottonis Imp. vexillum describens : Standardum ædificat, miroque insignit honore. Mox : Erigit in carro palum, paloque draconem Implicat, etc. Quæ hisce versibus vernaculis reddidit Guillelmus Guiart in Hist. Francor. MS. ad ann. 1214. vers. 6830 : Othes pour la pais despecier Fait lors son Estendart drecier, Fols est qui nus plus riche cerche : Un grant dragon ot sur la perche, Qui fu sus un beau char posée, Vers France ot la gueule baée, Pour le Reaume chalengier, Come s'il deust tout mangier. Cis dragons sousting la banniere Des connoissance l'Emperiere, Qui porte au bel et aloré, Dessus ot un aigle doré, C'est signe de guerre cuisant. Matth. Paris ann. 1236 : Exeuntes igitur cives in multitudine gravi circiter ad 50. millia armatorum obviam Imperatori, cum Standardo suo, quod Carrucam, vel Carrochium appellant, indubitanter perrexerunt. Ægidius Aureæ-vallis Monachus in Alexandro Episcopo Leod. cap. 24 : Captoque Ducis vexillo, dicto Gallice Standart, opere plumario, a Regina Angliæ ei misso, quod fastu superbiæ quadriga boum ferebat. Eadem ferme habet Brustemius. Adde Levoldum Northovium in Chronico Markano ann. 1287. Ita Standart pro Carocio usurpavit : Nostre Emperere fist l'Estendart venir, Mult l'a bien fet de Chevaliers emplir, Et de Serjans, por le fez sostenir. Infra : Més les grans gens Fromond le posteif, Sor l'Estendart font les nos resortir. Alibi : L'Estendart verse, et li huz est levez. Jam vero quod Standardum signum et vexillum fuerit statorium, a veteri Teutonico standa, et stanta, quod est sistere, deducit Loccenius lib. 3. Antiquit. Suecicar. cap. 2. Hugo vero Eboracensis Archidiaconus a Latino Stare. Apud Anglos præcipuum Regis vexillum Standardum etiam dictum fuit. Hinc Signum regium, quod vocatur Standard, apud Scriptores rerum Anglicarum, Radulfum de Diceto pag. 480. Bromptonum pag. 1026. Henricum Huntindonensem lib. 8. pag. 388. Robertum de Monte ann. 1065. 1138. Matth. Paris pag. 52. etc. Diversum tamen a Dracone, de quo supra egimus. Matth. Westmonasteriensis ann. 1016 : Relicto loco, qui ex more erat inter Draconem et Standardum, cucurrit in aciem primam. Sed an Standardum vicem Carrocii præbuerit, non omnino exploratum. . Rigordus ann. 1190 : Deinde desuper corpora Sanctorum duo Standalia decenter insignita pro memoria SS. Martyrum et tutela contra inimicos crucis Christi pugnaturus propriis manibus accepit. Eadem voce utuntur Itali : Jo. Villaneus lib. 6. cap. 77. describens Carrocium Florentinorum : Era uno carro in su quatro rote, tutto dipinto di vermiglio, et haveavi su due grande antenne vermiglie, in su le quali ventilava il grande Stendale dell' arme del Comune di Firenze, bianco et vermiglio. Il quale Carrocio tirava uno grande et forte paio di buoi, tutti coverti di panno vermiglio lano, che solamente erano deputati al detto Officio, etc. Vide Murator. tom. 20. col. 660. in Notis. , ut Standardum. Nicolaus Specialis de Reb. Siculis lib. 5. cap. 14. apud Muratorium tom. 10. col. 1026 : Conradus Auria constituens in animo se victorem, si posset in primo conflictu vexillum hostium, quod vulgo Standalem vocant, obruere. , Eodem intellectu. Adrianus de Veteri-busco de Reb. Leod. apud Marten. tom. 4. Ampliss. Collect. col. 1294 : Item, quod haberent Standardum S. Lamberti, et requireretur domicellus de Marka, quod vellet portare..... Ecclesiæ requisitæ de deliberando Standerio, responderunt quod nihil pertineret ad eos. Ibidem col. 1315 : Rogaverunt etiam consules illos de majori, quod ostenderent Standerium sancti Lamberti, et ponerent super altare. Occurrit rursum col. 1316. et 1377. , Eodem significatu. Jac. Auriæ Annal. Genuens. ad ann. 1282. apud Murator. tom. 6. col. 580 : Insuper (ordinatum fuit) quod Stantarium B. Georgii de cetero non portaretur per mare alicubi ullo modo, nisi essent galeæ x. , Eadem notione, in Charta ann. 1430. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 64. col. 2 : Et in dicto exercitu de patria Ducis Sabaudiæ quinque Capitanei suos Stendardos deferre facientes interfuerunt. Funus Joh. Galeaz. apud Murator. tom. 16. col. 1026 : Et postea ipsi steterunt ibi cum dictis scuderiis ad recipiendum et offerendum confanones, bannerias, Stendardos, cimeria, etc. , Eodem sensu, in Annal. Estens. Jac. de Layto apud eumdem Murator. tom. 18. col. 971 : Totum exercitum..... in civitatem subito introduxerunt cum vexillis et Stindardis dom. Ducis, etc. , apud Albertinum Mussatum lib. 5. de Gestis Italicor. rubrica 2. Frequens mentio est vocis Estendart apud Scriptores vernaculos, apud quos fere semper pro præcipuo exercitus vexillo usurpatur, Froissartem 4. vol. cap. 18. Monstrelletum 1. vol. pag. 248. 254. 2. vol. pag. 35. 3. vol. etc. Berrium pag. 108. Meerbekum in Obsequiis Caroli V. Imp. pag. 79. 85. Chronicon Bertrandi Guesclini : Thiebaut du Pont quant vit des Anglois l'errement Qui faisoient Estendart du penon bel et gent. Estrainniere et Estrannere, eadem notione, apud Froissart. 3. vol. cap. 36 : On faisoit bannieres, pennons, Estranneres de cendaux, si belles que merveille seroit à penser. Ibid. cap. 116 : Venteloient sur Estrainnieres trop gentement armoyées des armes des seigneurs, qui resplendissoient contre le soleil.

, alia notione, scilicet pro Ponderum et mensurarum exemplari et modulo, Gall. Etalon, Angl. Standard, usurpat Fleta lib. 2. cap. 8 : Committitur alicui Clerico vel Laico cura et custodia mensurarum regiarum, quæ pro Standardis et exemplaribus mensurarum regni habentur, ulnarum videlicet, lagenarum, ponderum, etc. Joan. Britton in Legib. Anglic. pag. 2 : Et que celui mesmes ovesques autres soient assignés de essaier touts peys et toutes mesures par toute nostre verge, parmi nostre Royalme solonc nos Estandars, etc. Et pag. 74. cap. 30 : Nous volons que nul ne eyt mesure en nostre realme, fors que nous, mes que chescun pregne ses mesures et ses peys de nos Estandars, si come bussels, galons, lievres, aunes, et teles autres mesures. Adde pag. 75. v. 76. Charta Gallica sub Edw. III. apud Varæum in Antiquit. Hibern. : Que la livre de mailles par poids de l'Estandard de la change contiendra 21. sols par compte. Vide supra Stampus.

standardum

Saved

Recent