taxare

1 taxare v. tassare

2 taxare [CL] 1 to assess the worth of, to value (also w. internal acc.). b to assess the size, extent, amount, or quantity of (also w. sub). c to assess (size, extent, etc.). d to assess the significance of, weigh up. e to assess, value, reckon, or consider as. f to consider valuable, to value or esteem highly, to admire. 11‥ si quis gildam non habens aliquam waram vel corrigia vel aliud hujusmodi ~averit et aliquis gildam habens supervenerit eo nolente mercator quod ipse ~averat emet (St. Omer) Gild Merch. I 290; 1250 ~avimus vicarias ‥ et de proventibus ipsarum ‥ vicariis singularum ecclesiarum congruas assignavimus portiones, viz. ‥ vicarie ecclesie de Banff' ~ate xxx marcas alteragium ipsius ecclesie cum manso Reg. Aberd. I 22.  b †680 (10c) hanc libertatem sub estimatione lxx tributariorum ~avimus in illo loco CS 50; terre partem ‥ sub decem mansionum estimatione ~atam W. Malm. GP V 233; 1263 cum nuper assignaremus ‥ J. M. et R. W. pro parte nostra ad pecuniam ~andam in qua rex Francie ‥ nobis tenetur pro sumptu ‥ militum Cl 283; 1518 sententias ‥ ferendi ‥ expensas ~andi, litteras ‥ fulminandi Form. S. Andr. I 21.  c virtutis debemus potius mirari magnitudinem quam loci ~are dimensionem Ad. Scot TGC 798C.  d id sibi dumtaxat mens intra viscera taxat, / conicit, et reputat R. Cant. Malch. V 273.  e si, quod praestantissimum constat in cunctis virtutum gradibus et mortalium naturae difficillimum, nondum regeneratus sibi usurpans tantopere ~averat [gl.: judicaverat, he demde] Aldh. VirgP 25 (cf. WW: 10‥ ~averat, figurabat); 1012 (12c) praefectum meum ‥ quem primatem inter primates meos ~avi CD 719; indifferenter cibis et vestibus que minori pretio ~arentur utens W. Malm. GP IV 168.  f Matheus regalem Lucas sacerdotalem Domini personam suscepere ~andam Bede Luke 362A. 2 to assess for tax, rent, or other payment or duty, to impose tax, rent, or other obligation, based on assessment of (freq. w. ad w. ref. to amount): a (property or sim.); b (person). c (w. internal acc.) to make an assessment of property, person, etc. for tax, rent, or other due payment. a 1229 ~ent omnia bona ‥ non secundum taxationem factam in vicesima sed secundum quod melius et uberius possunt ~ari (Lit. capellani Papae) Reg. S. Osm. II 149; 1231 hospitia predicta ~ari et secundum ‥ taxacionem locari permittatis (Oxford) BBC 101; s1229 omnia bona et mobilia singulorum ~ari M. Par. Maj. III 187; s1254 convocavit [episcopus] ‥ omnes ecclesiarum rectores ‥ ut bona eorum prestito †taxerentur [Flor. Hist. II 399: ~arentur] sacramento Id. Abbr. 336; 1282 in dono clerico tascanti xxxij d. (Ac. Thorncroft) Surrey Rec. Soc. XV 40; a1350 taxatores deferant in ultima congregacione singulorum terminorum in cedulis scriptas taxaciones omnium domorum ‥ quas illo termino ~averint ‥ et similiter faciat cancellarius si que per ipsum et majorem fuerint ~ate StatOx 71; cetera officia non ~antur ad pensiones seu contribuciones predictas Amund. II app. 308; c1449 spiritualia et temporalia ‥ abbatis ~antur ‥ ad sexcentas triginta quinque libras Reg. Whet. I 67; 1452 diverse camere in hospitio Burnelli ‥ ad certas summas ~ate per diversos scholares MunAcOx 628.  b sedem suam habens in Cantia, saltem ad legem Cantie judicari et ~ari deberet W. Fitzst. Thom. 51; 1298 Willelmus ‥ clericus maliciose ~avit Robertum C. pauperem ad octo d. (JustIt) Linc. Rec. Soc. XXXVI 61; s1264 omnes burgi, ville, et campestres, et ecclesiastice persone ~ati fuerunt ad inveniendum secundum suum posse ad custodiam marinam Taxter Chr. Bury f. 151; s1282 burgensibus ad quingentas marcas ~atis, servientum ipsius curie monachorum taxationem, ut a burgensibus ‥ minime ~arentur, ejusdem loci priori commisit Oxnead Chr. 258 (= B. Cotton HA 162); sponsus celestis taxatur Pol. Poems I 141 (cf. (Ergome) ib. I 143: episcopi ‥ qui sponsi celestes dicuntur ‥ ab illis regibus ‥ multum per taxam et injustas exacciones gravabantur); eciam reges quietantur ‥ accipere quindecimam petito consensu ~andorum Wycl. Sim. 57; s1380 scirent ‥ plebem nullatenus velle vel ~ari vel taxacionibus adquiescere Wals. HA I 445; 1452 easdem summas ad quas ~abantur solvere recusarunt MunAcOx 628.  c alius clericus qui quod illi [sc. majores] ~averint in exceptis annotat studiose Dial. Scac. II 1B; 1270 sicut vicesima alibi ~atur et colligitur in regno nostro RL II 337. 3 to assess (offence) for punishment or sim.. extorsio secularium dominorum ‥ primo quando fingunt offensam et ~ant excessive ‥ secundo quando veram offensam ~ant amerciamento non misericordi sed severitate crudeli Wycl. Mand. Div. 369. 4 (also pass. s. act.) to give an assessment of, set out (in writing or sim.). quem comparandi ordinem ipse, dum adviveret, Benedictus cum ‥ rege ‥ ~averat, sed priusquam complere potuisset obiit Bede HA 15; 786 ut supra ~avimus Ep. Alcuin. 3; 939 divinus sermo, ut supra ~ati sumus, terribiliter praemonet ut ‥ CS 734; 946 ut eandem supra ~atam vitae cursu faeliciter possideat E. Ch. S. Paul. 6; 964 (13c) supra ~ate lateranee mee tanta libertate concessi ut possideat quamdiu vixerit absque mundiali tributo CS 1143; ornamenta ‥ quorum omnium pudendam ante paucitatem ~are piget W. Malm. GP II 96; copiam ‥ arborum que, ut supra ~atum est, antiquitus ibi habebatur Chr. Rams. 9. 5 to determine, define, lay down, fix, appoint: a (cost, price, or sim.); b (size, extent, quantity (of), or sim.); c (damages, punishment, or sim.). d to assign. a s1192 ~ata est redemptio ejus ad centum quadraginta milia marcarum argenti Flor. Hist. II 108.  b ecclesiam ‥ Cantuariensem invasit, cuncta que juris illius erant intus et extra per clientes suos describi precepit, ~atoque victu monachorum inibi Deo famulantium, reliqua sub censum atque in suum dominium redigi jussit Eadmer HN p. 31; quantum vero singulis dari voluit callide ~avit Ord. Vit. VII 14 p. 228; ob hoc quantitatem et partes animalis ~avit natura Alf. Angl. Cor 1. 4; insulam per girum cum auctoritate regis ‥ ~ato signavit limite Lib. Eli. II 54; quid ergo tunc illam duracionem moderabitur et ~abitur [sic], quid ‥ nisi voluntas divina? Bradw. CD 112B; ad numerum quinquaginta monachorum, qui est numerus ~atus ‥ conventus monasterii nostri Meaux II 28; 1434 secundum assisam concurrentem et per ‥ cancellarium et duodenam ultimo positam et ~atam MunAcOx 508.  c amerciamentum ~abitur per pares suos et in tali forma levetur Reg. S. Aug. 145; judex semper penam taxat Walt. Wimb. Van. 58; 1293 dampna que ~antur ad v s. SelPlMan 70; non recuperet nisi debitum ‥ et damna sua ~ata per curiam MGL I 175; contra ‥ penas ~atas pro crimine Wycl. Sim. 24; 1451 cogant eos ad plenam observanciam penarum que in ipsis constitucionibus sunt ~ate Mon. Francisc. II 104.  d potestas ‥ faciendi, quamvis numquam nostra ‥ sed a solo Deo detur atque ~etur, semper tamen et naturaliter nobis inest, quanta a quo datur inesse permittitur (Bart. Exon. Contra fatalitatis errorem) CC cont. med. CLVII 57; c1235 predictam vicariam ~avimus predicto Ricardo in hunc modum ‥ Reg. Dunferm. 114; vicarias in singulis prefatis ecclesiis singulis vicariis assignandis sub moderamine subsequenti ~avimus et constituimus Reg. S. Thom. Dublin 319. 6 to levy or demand (sum or amount) in tax, rent, or other due payment (also p. ppl. as sb.). hoc ~atum, i. sac, feite [i. e. forfeite] WW Sup. 57; reddende ratiocinationis summa ~ata, videlicet circa triginta marcarum millia H. Bos. Thom. III 35; 1182 pena eadem summam dimidie marce argenti non excedet, que summa ‥ ~abitur (Ch. Regis) Elmh. Cant. 452; s1224 rex Alexander ‥ certam summam subsidii ad maritandum sorores suas in regno Scocie ~avit, viz. decem millium librarum sterlingorum Plusc. VII 10 (cf. Bower IX 43: imposuit auxilium terre sue); pro ejus [sc. Ricardi regis Anglie] redempcione decimus tercius denarius rerum regni sui ~atur Extr. Chr. Scot. 81. 7 (absol.) to assess tax, rent, or other due payment. 1292 novi ‥ taxatores qui ‥ multo gravius solito ~averunt Ann. Osney 333. 8 to seek to obtain, demand. non tamen destiterunt professionem nostram precio ~are H. Cantor f. 28; ablate ‥ sibi et suis pecunie ~abat summam, triginta videlicet marcarum millia H. Bos. Thom. IV 29 p. 448. 9 (in gl.) to trade, buy and sell. ~o, bargagner Teaching Latin II 61; to chepe, ~are CathA.