werra

1 werra v. 1 wara

2 werra (gu-) [AN, ME werre, OF guerre] 1 (also pl., large-scale) hostile contention by means of armed forces, armed conflict, war (also fig. or in fig. context); b (as condition or period of hostilities, conflict, or unrest); c (w. ref. to identified instance); d (as practice or art, also as function). e (~am movere or sim.) to make, bring, or wage war (on), (also) to harry, ravage. f (~am habere, de ~a or ad ~am esse, or sim.) to be at war (with). g (ire ad ~am or sim.) to enter a state of hostilities, go to war. ~a surgente, terre ille vastate sunt Obsess. Durh. 8; fecerat hoc guerra vehemens hac undique terra R. Cant. Malch. II 310; humanum corpus ‥ assumpsit ‥ ut letalem guerram per protoplasti reatum progressam ‥ sedaret Ord. Vit. XII 21 p. 380; cum jam videretur Lodovicus in guerra superior ‥ venerunt ad eum nuncii Map NC V 5 f. 65v; 1236 Unfridus non fuit in prisona ipsius Gilberti tempore werrie CurR XV 1760; †1171 (13c) cum gerram inter me et adversarios meos complevero Regesta Scot. 119; irent ‥ cum sometariis, ut moris est guerre Ann. Ed. I 441; s1339 rex Francie ‥ guerram navalem contra ‥ regem Anglie instituit Meaux II 382; c1341 tres ‥ sunt cause juxte pusne, pro fide, pro jure, et pro patria ‥ domino igitur rege in guerra tali in yeme, in tanta tempestate, frigore, et miseria ‥ exeunte Stratford Serm. 15 p. 87; 1345 ut sic contra blasphemos ‥ possemus ‥ intendere guerre Christi Ad. Mur. Chr. 165; 13‥ incepit gwerra in Westwallia inter homines de E. et de C. Ann. Cambr. 104; cum soldano moratus fui et suis stipendiis militavi in ~is ipsius Itin. Mand. 26; omnia que [rex Francie] occupaverat super regem Ricardum per ~am Feudal Man. 95; 1438 abbas ‥ alia debita ‥ vel onera pro guerris seu guerrarum vadiis ‥ de nobis ‥ non exigat Amund. II 172; de redditibus ad sustenendum sanctam guerram contra infideles Plusc. VII 10.  b 1080 in cimiteriis: ‥ si ‥ aliqui ‥ ibi faciant mansionem dum guerra duraverit et ipsi propter guerram in atrio manserint (Conc. Illebon. 8) Ord. Vit. V 5 p. 318; cum manerium ‥ propter diuturnam verram esset desolatum Torigni Chr. app. p. 331; 1199 propter warram talem extorsit cartam RChart 17b; in guerra blandiendo, in pace depredando Gir. EH II 39; omnes mercatores habeant salvum ‥ ire per Angliam ‥ preterquam in tempore gwerre ‥ et si tales inveniantur in terra nostra in principio gwerre attachientur Magna Carta 41; 1340 per ‥ guerram ‥ passagium ultramarinum retardatur (Lit. Regis) W. Guisb. Cont. 362; c1441 pacifice ‥ tenuerunt tam tempore pacis quam guerre Pri. Cold. 129.  c qualiter se habuit in guerra Francorum W. Fitzst. Thom. 23; c1285 tempore guerre communis ChartR 73 m. 19; ita usitatum fuit ante guerram, tam tempore regis Johannis, regis Ricardi, quam tempore regis Henrici MGL I 78; in guerra Scocie habuit de familia xxvj vexillarios Graystanes 18.  d instructum gwerra tulit hunc hec Scotica terra Poem Hild. 35; Henricus ‥ solita werre machinamenta intulit Chr. Holyrood 46; s1237 elegerat ‥ eundem comitem ‥ in guerra peritissimum M. Par. Maj. III 387; 1273 castles ‥ que de guerra existunt CalPat 7; 1303 summa equi de wara Doc. Scot. II 461; 1309 plures Anglicos homines nostros, qui non erant nec sunt de guerra RGasc IV 336; 1339 equorum quos ‥ ad arma in equitacionibus de guerra ‥ amittent RScot 573a; 1341 omnes naves, bargeas, et flunos hujusmodi de guerra parari et muniri faciant (Cl) Foed. V 232; P. V. ‥ homo guerre in Francia, nobilior armiger lanceatus inter omnes alios, fuit occisus W. Worc. Itin. 204; 1545 instrumentum guerre vocatum a hande gune AncIndict 565 m. 32.  e belle scis actitare guerram ‥ qui hostibus prebes aque copiam W. Malm. GR IV 310; alii ‥ cupidi predones qui crudelissimam in Talou et Caletensi pago guerram faciebant Ord. Vit. XII 3 p. 321; 1189 si ‥ aliquis ‥ guerram movere presumpserit ‥ excommunicetur (Lit. Regum) Diceto YH 74; 1241 princeps Nortwallie eas occupavit per gwuerram motam inter regem et ipsum L. Cl 341.  f Flandrensis comes cum quodam alio vicino comite de G. warram habuit G. Herw. f. 324b; G. ‥ cum quodam homine suo cui nomen Yvor modicus ‥ guerram habuerat Gir. IK I 6; cum barones partium illarum [Vasconie] quasi continue ad invicem sint de guerra Arch. Gironde XVI 126; 1297 cum Hybernicis ad guerram ‥ existentibus StatIr I 204.  g 1293 inisse ad gwerram RParl Ined. 36 (cf. ib.: ire ‥ ad guerram). 2 (Ir., terra ~e). a1272 juxta terram guerre ‥ in terra pacis Chanc. Misc. 10/13/6 (v. 2 terra 8c). 3 hostile (esp. armed) action between groups or individuals, (also) hostile relations, feud, discord. 1091 nulli licuit pro guerra hominem capere vel redimere nec de bello vel conflictu pecuniam portare vel arma vel equum ducere Consuet. Norm. 508; si gwerram sibi faciant ‥ [dominus] prohibeat (Leg. Hen. 59. 12a) GAS 579; emendationem faciat parentibus vel ~am patiatur (Leg. Ed.) Ib. 638; nullus hominum audeat versus alium guerram facere sed de injuria sibi alata duci ‥ conqueratur Cust. Norm. 31; 1301 si aliquis burgensis cum aliquo certaverit et per iram eum percusserit ‥ et si guerram illius cui commisit sustinere poterit bene potest fieri BBC 145; baronibus ‥ aliis x solidos parentibus occisi fiat emendacio vel guerra eorum portetur Knighton II 84.