cedo
cedo, to go, to go from, to yield, withdraw, depart, retire, yield
BWL
he sees Theseus departing with his swift fleet
he yielded to the authority of the elders
Frieze-Dennison Vergil
Could not find Cedamus in Logeion dictionaries.
Cedamus Verb: present active subjunctive 1st plural of cedo
- I In gen.
- A Lit. (rare, and only poet.: for which, in the common lang., incedo); candidatus cedit hic mastigia, Plaut. Cas. 2, 8, 10 (446): non prorsus, verum transvorsus cedit, quasi cancer, id. Ps. 4, 1, 45 (949); cf. id. ib. 1, 3, 74 (303); Hor. S. 2, 1, 65.—More freq.,
- B Trop.
- 1 Like ire, to have some result, to eventuate, happen, result, turn out, to work; and, acc. to its connection, to turn out well or ill, to succeed or fail: gesta quae prospere ei cesserunt, Nep. Timoth. 4, 6; Sall. C. 26, 5; Tac. A. 1, 28: cetera secundum eventum proelii cessura, id. H. 3, 70; Suet. Aug. 91; Gell. 4, 5, 4: bene, Hor. S. 2, 1, 31; Ov. M. 8, 862; Plin. Pan. 44 fin.: optime, Quint. 10, 7, 14: male, Hor. S. 2, 1, 31; and: male alicui, Ov. M. 10, 80; Suet. Claud. 26; cf. Verg. A. 12, 148; Quint. 10, 2, 16: utcumque cesserit, Curt. 7, 4, 16; cf. Suet. Calig. 53; Tac. Agr. 18: parum, Suet. Claud. 34: opinione tardius, id. Ner. 33: pro bono, id. Tit. 7: in vanum (labor), Sen. Hippol. 183. —
- 2 Cedere pro aliquā re, to be equivalent to, to go for something, to be the price of: oves, quae non peperint, binae pro singulis in fructu cedent, Cato R. R. 150, 2; Col. 12, 14; Tac. G. 14; Pall. Sept. 1, 4.—
- II In partic.
- A In respect to the terminus a quo.
- 1 To go from somewhere, to remove, withdraw, go away from, depart, retire (freq. and class.): cedunt de caelo corpora avium, Enn. Ann. 96 Vahl.: quia postremus cedis, Plaut. Men. 5, 7, 29 (1018): ego cedam atque abibo, Cic. Mil. 34, 93: cedens carinā, Cat. 64, 249; cf. id. 64, 53: quoquam, Lucr. 5, 843: aliquo sucus de corpore cessit, id. 3, 223: coma de vertice, Cat. 66, 39: e toto corpore anima, Lucr. 3, 210: ex ingratā civitate, Cic. Mil. 30, 81: e patriā, id. Phil. 10, 4, 8: patriā, id. Mil. 25, 68: Italiā, id. Phil. 10, 4, 8; Nep. Att. 9, 2; Tac. A. 2, 85 fin.—
- b Milit. t. t.: de oppidis, to abandon, go away from, Cic. Att. 7, 22, 2: loco, to yield, give up his post, Nep. Chabr. 1, 2; Liv. 2, 47, 3; Tac. G. 6; Suet. Aug. 24 et saep.: ex loco, Liv. 3, 63, 1: ex acie, id. 2, 47, 2.—
- c In commercial lang. t. t.: foro, to withdraw from the market, i.e. to give up business, be insolvent, stop payment, Dig. 16, 3, 7, § 2; Sen. Ben. 4, 39, 2; Juv. 11, 50.—So also,
- d Bonis or possessionibus (alicui), to give up or cede one’s property or interest (in favor of a person): alicui hortorum possessione, Cic. Mil. 27, 75; so id. Off. 2, 23, 82; cf. Suet. Tib. 10; id. Caes. 72; id. Ner. 35; id. Gram. 11.— Hence of debtors, to make over their property instead of payment; cf. Dig. 42, 3, tit. de cessione bonorum.—
- 2 Pregn. (cf. abeo, II.), to pass away, disappear; and specif.,
- a Of men, to die: vitā, Cic. Tusc. 1, 15, 35; Hor. S. 1, 1, 119: e vita, Cic. Brut. 1, 4; Plin. Pan. 43, 4; cf. senatu, to withdraw from, Tac. A. 2, 48; 11, 25.—
- b Of time, to pass away, vanish: horae quidem cedunt et dies et menses et anni, Cic. Sen. 19, 69. —
- c Of other things: pudor ex pectore cessit, Lucil. ap. Non. p. 250, 26: memoriā, Liv. 2, 33, 9 (for which: excedere memoriā, Liv. 7, 32, 15; and: excedere e memoriā, id. 26, 13, 5): non Turno fiducia cessit, Verg. A. 9, 126: cedant curaeque metusque, Stat. S. 1, 2, 26 et saep.; cf. cesso.—
- 3 Trop.: cedere alicui or absol., to yield to one (to his superiority), to give the preference or precedence, give place to, submit to (class.; esp. freq. in the histt., of the weaker party, withdrawing, fleeing from).
- a To yield to, give place to: quācumque movemur, (aër) videtur quasi locum dare et cedere, Cic. N. D. 2, 33, 83: cedebat victa potestas, Lucr. 5, 1271: ubi vinci necesse est, expedit cedere, Quint. 6, 4, 16; 11, 1, 17; 12, 10, 47; cf. Sall. J. 51, 1: Viriatho exercitus nostri imperatoresque cesserunt, Cic. Off. 2, 11, 40; Nep. Ham. 1, 2; Sall. J. 51, 4; Liv. 2, 10, 7; Tac. A. 1, 56; 4, 51; Suet. Tib. 16 et saep.: Pelides cedere nescius, Hor. C. 1, 6, 6: di, quibus ensis et ignis Cesserunt, i.e. who remained unhurt in the destruction of Troy, Ov. M. 15, 862: eidem tempori, ejusdem furori, eisdem consulibus, eisdem minis, insidiis, periculis, Cic. Sest. 29, 63; so, fortunae, Sall. C. 34, 2: invidiae ingratorum civium, Nep. Cim. 3, 2: majorum natu auctoritati, id. Timoth. 3, 4: nocti, Liv. 3, 17, 9, and 3, 60, 7; 4, 55, 5; cf. Quint. 5, 11, 9: loco iniquo, non hosti cessum, Liv. 8, 38, 9: oneri, Quint. 10, 1, 24: vincentibus vitiis, id. 8, 3, 45: malis, Verg. A. 6, 95 et saep.—
- b To yield to in rank, distinction, etc., i. e. to be inferior to: cum tibi aetas nostra jam cederet, fascesque summitteret, Cic. Brut. 6, 22: nullā aliā re nisi immortalitate cedens caelestibus, id. N. D. 2, 61, 153: neque multum cedebant virtute nostris, Caes. B. G. 2, 6; Quint. 1, 6, 36: Picenis cedunt pomis Tiburtia suco; Nam facie praestant, Hor. S. 2, 4, 70; so, anseribus (candore), Ov. M. 2, 539: laudibus lanificae artis, id. ib. 6, 6; 5, 529: cum in re nullā Agesilao cederet, Nep. Chabr. 2, 3; Quint. 10, 1, 108: alicui de aliquā re, Plin. 35, 10, 36, § 80: alicui re per aliquid, id. 33, 3, 19, § 59.—Impers.: ut non multum Graecis cederetur, Cic. Tusc. 1, 3, 5; Liv. 24, 6, 8. —
- c To comply with the wishes, to yield to one: cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit, Cic. Lig. 7, 21; cf. Tac. A. 12, 5: precibus, Cic. Planc. 4, 9: cessit tibi blandienti Cerberus, Hor. C. 3, 11, 15; cf. id. Ep. 1, 18, 43 sq.; Verg. A. 2, 704; 3, 188; Ov. M. 6, 32; 6, 151; 9, 13; 9, 16: omnes in unum cedebant, Tac. A. 6, 43; 3, 16; cf. id. ib. 12, 10 and 41.—Hence,
- 4 Act.: cedere (alicui) aliquid = concedere, to grant, concede, allow, give up, yield, permit something to some one: permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti, Cic. Sull. 16, 46: multa multis de jure suo, id. Off. 2, 18, 64: currum ei, Liv. 45, 39, 2: victoriam hosti, Just. 32, 4, 7: alicui pellicem et regnum, id. 10, 2, 3: imperium, id. 22, 7, 4: possessionem, Dig. 41, 2, 1: in dando et cedendo loco, Cic. Brut. 84, 290.—Also with a clause as object, Stat. Th. 1, 704 (but in Hor. Ep. 2, 1, 67, read credit).—And with ut and subj.: hac victoriā contenta plebes cessit patribus, ut in praesentiā tribuni crearentur, etc., Liv. 6, 42, 3; Tac. A. 12, 41: non cedere with quominus, Quint. 5, 7, 2.—
- B In respect to the terminus ad quem, to arrive, attain to, come somewhere: cedunt, petunt, Plaut. Aul. 3, 5, 43 (517): ibi ad postremum cedit miles, aes petit, id. ib. 3, 5, 52 (526).—
- 2 Trop.: hoc cedere ad factum volo, come to its execution, Plaut. Capt. 2, 2, 102 (352).—
- C Cedere alicui or in aliquem, to come to, fall (as a possession) to one, to fall to his lot or share, accrue: ut is quaestus huic cederet, Cic. Verr. 2, 2, 70, § 170: captiva corpora Romanis cessere, Liv. 31, 46, 16: nolle ominari quae captae urbi cessura forent, id. 23, 43, 14; Verg. A. 3, 297; 3, 333; 12, 17; 12, 183; Hor. C. 3, 20, 7; Ov. M. 5, 368; 4, 533: undae cesserunt piscibus habitandae, id. ib. 1, 74 al.: alicui in usum, Hor. S. 2, 2, 134: Lepidi atque Antonii arma in Augustum cessere, Tac. A. 1, 1; so id. H. 3, 83; id. Agr. 5; id. A. 2, 23: aurum ex hostibus captum in paucorum praedam cessisse, Liv. 6, 14, 12; Curt. 7, 6, 16; Tac. A. 15, 45; for which: cedere praedae (dat.) alicujus, Liv. 43, 19, 12; and: praeda cedit alicui, Hor. C. 3, 20, 7: ab Tullo res omnis Albana in Romanum cesserit imperium, Liv. 1, 52, 2; Hor. Ep. 2, 2, 174: in dicionem M. Antonii provinciae cesserant, Tac. H. 5, 9.—
- D Cedere in aliquid, like abire in aliquid (v. abeo, II.), to be changed or to pass into something, to be equivalent to or become something: poena in vicem fidei cesserat, Liv. 6, 34, 2; cf.: temeritas in gloriam cesserat, Curt. 3, 6, 18; Plin. 35, 10, 36, § 91; Tac. H. 2, 59 fin.; id. G. 36; Plin. Pan. 83, 4: in proverbium, Plin. 23, 1, 23, § 42: in exemplorum locum, Quint. 5, 11, 36.—Hence, * cēdenter, adv. of the part. pres. cedens (not used as P. a.), by yielding, Cael. Aur. Acut. 3, 16, 129.
- I In gen., hither with it, give or bring here.
- α With acc.: cette manus vestras measque accipite, Enn. Trag. 320 Vahl.: cedo aquam manibus, give water! Plaut. Most. 1, 3, 150 (306): puerum, Phidippe, mihi cedo: ego alam, Ter. Hec. 708: tuam mi dexteram, Plaut. Curc. 2, 3, 28 (307); so Ter. Heaut. 493; and: cette dextras, Plaut. Merc. 5, 4, 4 (965): senem, bring hither the old man, Ter. Phorm. 321: convivas, Plaut. Ps. 3, 2, 101 (890): quemvis arbitrum, Ter. Ad. 123: eum aliquis cette in conspectum, Att. ap. Non. p. 85, 1: cedo illum, Phaedr. 5, 2, 6.—
- β Absol.: Al. En pateram tibi: eccam. Am. Cedo mi, Plaut. Am. 2, 2, 146 (778). —
- II Esp.
- A Let us hear, tell, out with it: age, age, cedo istuc tuom consilium: quid id est? Ter. Heaut. 332: unum cedo auctorem tui facti, unius profer exemplum, Cic. Verr. 2, 5, 26, § 67: cedo mihi unum, qui, etc., id. ib. 2, 3, 12, § 29: cedo, si vos in eo loco essetis, quid aliud fecissetis? Cato ap. Quint. 9, 2, 21: cedo, cujum puerum hic apposuisti? dic mihi. Ter. And. 763; cf.Naev. ap. Cic. Sen. 6, 20; Ter. Eun. 162; Pac. ap. Non. p. 85, 6; Cic. Part. Or. 1, 3: cedo igitur, quid faciam, Ter. And. 383; cf. Cic. Div. 2, 71, 146; Cic. Verr. 2, 2, 43, § 106: cedo, si conata peregit, tell how, if, etc., Juv. 13, 210; so id. 6, 504.—With dum: cedo dum, en unquam audisti, etc.? Ter. Phorm. 329.—
- B In respect to action, cedo = fac, ut, grant that, let me: cedo ut bibam, Plaut. Most. 2, 1, 26 (373): cedo ut inspiciam, id. Curc. 5, 2, 54 (652): ego, statim, cedo, inquam si quid ab Attico, Cic. Att. 16, 13, a, 1.—
- C For calling attention, lo! behold! well! cedo mihi leges Atinias, Furias, Cic. Verr. 2, 1, 42, § 109: cedo mihi ipsius Verris testimonium, id. ib. 2, 1, 33, § 84; id. N. D. 1, 27, 75; cf. id. Brut. 86, 295; id. Sest. 50, 108: haec cedo ut admoveam templis, et farre litabo, Pers. 2, 75: cedo experiamur, Ap. Apol. p. 298, 14.
insbes., gehen = abtreten, fortgehen, sich wegbegeben, weichen, sich zurückziehen, ausscheiden, v. Leb. auch vergehen, verschwinden 1) eig.: absol., ego cedam atque abibo, Cic.: cedere paulatim, Caes.: sequi (verfolgen), dein cedere, Sall.: cedentes violari vetuit, Nep.: suos perculsos cedere animadvertit, Liv.: quia postremus cedis (dich davonmachst), hoc praemi feres, Plaut.: prägn., cesserit parum gratus, mag geschieden (gestorben) sein, Plin. pan. 43, 4: so auch Tac. hist. 2, 55. – v. Lebl., videtur (aër) quasi locum dare et cedere, Cic.: ut ripae fluminis cedunt, je nachdem Raum geben, zurücktreten, Tac.: rari ac cedentes capilli, zurücktretende, Plin. ep.: v. Zeit u. Zuständen, horae cedunt et dies, Cic.: cedit amor, Verg.: ut primum cessit furor, Verg. – m. Ang. von wo? semitā ausweichen, Sen.: cedere e patria u. bl. c. patriā, Cic.: ex civitate, Cic.: u. bl. civitate, Liv.: ex acie, Liv.: ab od. de oppido, Cic.: ab urbe sua, Ov.: de sede secunda aut quarta, Hor.: Italiā, Cic.: finibus alieni imperii, Curt.: e vita u. bl. vitā, aus dem L. scheiden, Cic.: u. so mundo, Vell.: e memoria u. bl. memoriā, aus dem G. schwinden, Liv.: loco u. ex loco, vom Platze, von seinem Posten weichen, seinen Posten verlassen (milit. t. t.), Caes. u. Liv.: c. foro, zahlungsunfähig werden, Sen. – m. Ang. wohin? retro, Liv.: introrsum, Lucr.: in tutum, Liv. – m. Ang.wem? vor wem? infenso hosti, Liv.: hosti numquam, Nep.: cedere instanti et paulo post instare, Sall.: aër disco cedens, Hor.: sabulum vestigio cedens, jedem Tritte nachgebend, Curt.: cessit (gab nach) aliquando ictibus ianua, Augustin.: quā (hoc dorsum) maxime introrsus mari cedit, wo er vom M. am meisten landeinwärts zurücktritt, Curt.: cutis prementi digito cedit, Cels. – 2) übtr.: a) sich unterordnend weichen, α) der Gewalt, Übermacht weichen, unterliegen, sich fügen, nachgeben, absol., ubi vinci necesse est, expedit cedere, Quint. – m. Ang. wem? alci, Cic.: minis alcis, Cic.: fato, freiwillig sterben, Liv.: tempori, Cic.: rei publicae temporibus, rei publicae, Cic.: tempestati publicae, Liv.: malis, erliegen, Curt. – β) dem Willen jmds. weichen, sich unterordnen, sich fügen, nachgeben, cedo equidem, nec tibi comes ire recuso, Verg.: cedentes per reverentiam, Tac. – gew. m. Ang. wem? multorum iustis et officio incensis voluntatibus, Cic.: auctoritati alcis, Cic.: precibus alcis, Cic.: adulationibus alcis, Cic.: nobis rem publicam gubernantibus, Cic.: praecipientibus facillime, Quint. – γ) dem Range, den Vorzügen nach weichen, nachstehen, m. Ang. wem? alci, Cic.: gloriae alterius, Vell.: naturae caelesti atque immortali, Quint. – alci virtute, Caes.: alci caritate in regem, Curt.: alci in nulla re, Nep. – ut aut non multum aut nihil omnino Graecis cederetur (unpersönl.), Cic.: salix quantum cedit olivae... tantum tibi cedit Amyntas, Verg.: Graeciae nihil in hoc genere, Cic. – b) aufgebend weichen, α) von einem Besitze, Rechte, m. Ang. wovon? durch Abl., cedere alqā re, von etw. zurücktreten = auf etw. verzichten, possessione agri publici, Liv.: possessionibus, Cic.: bonis, Quint.: od. durch de m. Abl., cedo oppressus de fortuna, de dignitate, Ps. Cic. prid. quam in ex. iret 3, 7. – mit Ang. zu wessen Gunsten? durch Dat., alci possessione hortorum, Cic.: Siciliā sibi omni cedi (unpersönl.), Liv.: alci honore collegae, Liv.: cessit illi (filio) uxore suā pater, Sen. rhet. – m. Ang. in betreff wessen? durch Acc., cedere alqd, etw. abtreten, überlassen, nachlassen, aegre victoriam, Vell.: in dando et cedendo loco, Cic. – gew. zugl. m. Ang. wem? durch Dat., alci hereditatem, Varr.: alci currum (den Triumphwagen), Liv.: multa multis de iure suo, Cic.; vgl. die Synon., permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti, Cic. Sull. 46. – m. folg. ut u. Konj. = einräumen, zugestehen, Liv. 6, 42, 3. Tac. ann. 12, 41: u. so auch non cedere m. folg. quominus u. Konj., Quint. 5, 7, 2: cedamus m. folg. Acc. u. Infin., Tert. de idol. 17. – β) aus einer Körperschaft austreten, ausscheiden, Q. Vitellium movit senatu aut sponte cedere passus est, Tac. ann. 2, 48; vgl. ibid. 11, 25.
~o, dic
dic, ut dico, ‘cĕdo’ pro ‘dic’ pro ‘supplico’ ‘cēdo’
I intr. ¶ 1 aller, marcher, sʼavancer : Enn. Ann. 93 ; Pl. Aul. 517 ; 526 ; Cas. 446, etc. ; Hor. S. 2, 1, 65 ¶ 2 sʼen aller, se retirer : cedebas, Brute, cedebas, quoniam Stoici nostri negant fugere sapientes Cic. ad Br. 23, 5, tu te retirais, Brutus, tu te retirais, puisque nos Stoïciens prétendent que les sages ne fuient pas ; equites cedunt Cæs. G. 5, 50, 5, les cavaliers se retirent ; suis cedentibus auxilio succurrere Cæs. G. 7, 80, 3, se porter au secours des leurs quand ils pliaient ; cedit rerum novitate extrusa vetustas semper Lucr. 3, 964, le vieux chassé par le nouveau toujours cède la place || alicui, se retirer devant qqn, céder, plier : Viriatho exercitus nostri cesserunt Cic. Off. 2, 40, nos armées ont plié devant Viriathe, cf. Font. 35 ; Mur. 53 ; Sulla 25 ; Pis. 20, etc. || loco cedere Cæs. C. 2, 41, 4, abandonner sa position, lâcher pied ; Italia Cic. Att. 7, 12, 4, se retirer de lʼItalie ; patria Cic. Mil. 68, quitter sa patrie ; ex loco Liv. 3, 63, 1 ; ex acie Liv. 2, 47, 2 ; ex civitate Cic. Mil. 81 ; e patria Cic. Phil. 10, 8, quitter, abandonner son poste, le champ de bataille, sa cité, sa patrie ; e vita Cic. Br. 4 (vita Cic. Tusc. 1, 35 ), quitter la vie ; [avec de ] Lucr. 2, 999 ; 3, 223 ; Cic. Att. 7, 22, 2 || [avec ab ] Virg. En. 3, 447 ; Ov. P. 1, 3, 75 || [fig.] céder, ne pas résister : fortunæ Cæs. G. 7, 89, 2, céder à la fortune, sʼincliner devant la nécessité ; tempori Cic. Mil. 2, céder aux circonstances, cf. Fam. 4, 9, 2 ; Sest. 63 ; Cat. 1, 22 ; precibus Cic. Planc. 9, céder aux prières ; numquam istius impudentiæ cessit Cic. Fl. 50, jamais il nʼa plié devant son impudence || céder le pas, se reconnaître inférieur : cum tibi ætas nostra jam cederet Cic. Br. 22, alors que mon âge déjà te cédait le pas ; alicui aliqua re, le céder à qqn en qqch. : Cic. Or. 110 ; Nat. 2, 153 ; Cæs. C. 2, 6, 3, etc. (in aliqua re Cic. Leg. 1, 5 ; Fin. 1, 8 ) ; cedant arma togæ Cic. Phil. 2, 20, que les armes le cèdent à la toge || faire cession (abandon) de, aliqua re de qqch. : Cic. Off. 2, 82 ; Liv. 3, 14, 2, etc. ; alicui aliqua re, à qqn de qqch. ; utrique mortem est minitatus nisi sibi hortorum possessione cessissent Cic. Mil. 75, il les menaça de mort lʼun et lʼautre, sʼils ne lui faisaient cession de leurs jardins, cf. Att. 13, 41, 1 ; Liv. 24, 6, 8 ; 3, 45, 2, etc. || sʼen aller, disparaître : horæ cedunt Cic. CM 69, les heures sʼen vont, passent ; ut primum cessit furor Virg. En. 6, 102, aussitôt que son délire fut tombé ; non audaci cessit fiducia Turno Virg. En. 9, 126, la confiance nʼabandonna pas lʼaudacieux Turnus ; ut... Postumum Cominium bellum gessisse cum Volscis memoria cessisset Liv. 2, 33, 9, au point quʼil fût sorti de la mémoire (on eût oublié) que Postumus Cominius avait fait la guerre contre les Volsques ¶ 3 aller, arriver, échoir : quæstus huic cedebat Cic. Verr. 2, 2, 170, le bénéfice allait à Verrès ; præda ex pacto Romanis cessit Liv. 26, 26, 3, le butin dʼaprès le traité revint aux Romains ; urbs regi, captiva corpora Romanis cessere Liv. 31, 46, 16, la ville échut en partage au roi, les captifs aux Romains ; prædæ alia militum cessere Liv. 43, 19, 12, le reste alla au butin des soldats, devint la proie des soldats ; cetera armentorum pabulo cedunt Curt. 7, 4, 26, le reste du sol revient (est affecté) aux pâturages pour les troupeaux ; aurum in paucorum prædam cessit Liv. 6, 14, 12, lʼor est devenu la proie de quelques hommes, cf. Sen. Const. 5, 6 ; Curt. 7, 6, 16 ; Tac. Ann. 15, 45 ; in imperium Romanum cedere Liv. 1, 52, 2, passer au pouvoir des Romains ; omnes in unum cedebant Tac. Ann. 6, 43, tous se ralliaient au même pouvoir [à lui] || in aliquid, se changer en qqch., tourner en : in deteriores, in meliores partes Lucr. 2, 508, tourner au pire, au mieux ; calamitates in remedium cessere Sen. Tranq. 9, 3, des malheurs sont devenus salutaires ; pœna in vicem fidei cesserat Liv. 6, 34, 2, le châtiment tenait lieu de lʼacquittement de la dette [du paiement] : temeritas in gloriam cesserat Curt. 3, 6, 18, la témérité avait abouti à la gloire ; hoc quoque in tuam gloriam cedet, eos ad summa vexisse, qui et modica tolerarent Tac. Ann. 14, 54, cela aussi tournera à ta gloire (cela deviendra pour toi un titre de gloire dʼavoir...) que tu aies amené aux sommets les plus élevés des gens capables de supporter même la médiocrité || pro aliqua re, tenir lieu de qqch. : oves quæ non pepererint binæ pro singulis in fructu cedent Cato Agr. 150, 2, deux brebis stériles passeront pour une féconde (seront comptées pour); epulæ pro stipendio cedunt Tac. G. 14, les repas tiennent lieu de solde || [avec un adv. de manière] aller, arriver, se passer : Catilinæ neque petitio neque insidiæ prospere cessere Sall. C. 26, 5, pour Catilina ni sa candidature ni ses embûches nʼeurent un heureux résultat ; secus cedere Sall. J. 20, 5, mal tourner, échouer ; [impers.] si male cesserat Hor. S. 2, 1, 31, sʼil était arrivé qqch. de fâcheux ; [cedere seul = bene cedere, réussir : Virg. En. 12, 148 ] ; cum opinione tardius cederet (venenum) Suet. Nero 33, comme (le poison) agissait (opérait) plus lentement quʼon ne pensait ; utcumque cessura res est Curt. 7, 1, 37, quel que doive être le résultat.
II tr., céder, concéder : multa multis de suo jure Cic. Off. 2, 64, abandonner à beaucoup beaucoup de son droit ; ut gratiosi scribæ sint in dando et cedendo loco Cic. Br. 290, que les scribes se montrent obligeants à donner une place et céder la leur ; cedebant nocte hospitibus sævis cubilia Lucr. 5, 986, ils cédaient la nuit leurs couches à ces hôtes farouches || [avec ut ] concéder que, accorder que : Liv. 9, 42, 3 ; Tac. Ann. 12, 41 ; non cedere quominus Quint. 5, 7, 2, admettre que || [av. prop. inf.] Tert. Idol. 17.
- 1. geef hier, hier ermee, breng hier;
- 2. zeg op, laat horen, voor de dag ermee [tuum consilium];
- 3. neem nou bijvoorbeeld.
- 1. (voort)gaan, schrijden;
- 2. (poët.; postklass.) verlopen, aflopen [prospere; optime; male];
- 3. overgaan of veranderen in (m. in m. acc.); ➤ temeritas in gloriam cesserat; ~ in exemplorum locum;
- 4. toevallen, ten deel vallen, overgaan op (m. dat.; in m. acc.); ➤ praeda victoribus cessit; res Albana in Romanum imperium cedit; bona in medium cedunt vallen de staat ten deel; in dicionem M. Antonii provinciae cesserant;
- 5. (pre- en postklass.) gelden voor; ➤ epulae pro stipendio cedunt;
- 6. weggaan, heengaan, wijken (uit, van: abl.; ex; de; ab) [senatu uittreden; patriā; (e) memoria ontschieten; (e) vita sterven];
- 7. (v. troepen) zich terugtrekken [(ex) acie; de oppido];
- 8. (v. niet-lev.) vergaan, wijken, verdwijnen; ➤ horae cedunt et dies; cessit pudor;
- 9. (postklass.) (v. plaatsen) zich terugtrekken, krimpen; ➤ ripae fluminis cedunt;
- 10. toegeven, zich schikken, wijken (voor: dat.) [hosti; tempori; pluribus voor de meerderheid]; ➤ cedens meegaand;
- 11. opgeven, afzien van (m. abl.) [hortorum possessione];
- 12. onderdoen voor, voorrang verlenen aan [Graecis nihil in niets; virtute nostris in dapperheid; in nulla re Agesilao]; II. tr.
- 1. afstaan, overlaten [locum];
- 2. toestaan, toestemming geven (dat, om: ut); ➤ plebs cessit patribus ut tribuni militum crearentur (Liv.).
讓。走別。— tempori 隨時就便。 — malis 當不及艱難。— villa creditoribus 讓牀與債主。— foro (abl.) 封行。封舖。— precibus 准 求。— legibus 依律例。— in auras 散了。 — in exemplum 可作表樣. — locum 讓地方。— loco (abl.) 走。別。— exitio (dat.) 遺貽患。Cedentes capilli 落之髮。Cedentia vela 放之帆。Cedo tibi in hoc 讓汝此事。 Voto (dat.) res cessit 得意。Cedunt horae 時辰速遇。Cedere ex transverso 退囘。Cessit mihi 我遇見。Haereditas alicui cedit 必有人承受家產。
Suggest a Translation
See an image
汝給。汝說。— aquam manibus 給我倒水洗手。 — manum 向我伸手。 — coram illo 當彼前言可也。
Suggest a Translation
See an image
- 1 CAD-, to go from, give place, remove, withdraw, go away, depart, retire: cedam atque abibo: ex ingratā civitate: patriā: carinā, Ct.: per ora (hominum), i. e. to be seen, H.: Siciliā sibi omni cedi, to be evacuated, L.: cedere foro, to leave the exchange, i. e. be bankrupt, Iu.: alicui hortorum possessione, i. e. to cede, assign: ut possessionibus cederent: loco cedere, to retreat, N.: ex acie, abandon, L.: locum ex quo cesserant repetunt, L.: cedentes insequi, the retreating enemy, Cs.—Fig., to pass away, go from, drop out, vanish: vitā, die: e vitā: horae quidem cedunt et dies, elapse: memoriā, be forgotten, L.: fiducia cessit Quo tibi, diva, mei?V.—To come to, fall(as a possession), to fall to the lot of, accrue: ut is quaestus huic cederet: quae captae urbi cessura forent, L.: regnorum cessit Pars Heleno, V.: undae cesserunt piscibus habitandae, O.: summa rerum in ducem cessit, Ta.: aurum in paucorum praedam cessisse, L.: quod cedit in altera iura, H.—To result, happen, turn out, fall out, work: gesta quae prospere ei cesserunt, were successful, N.: neque insidiae prospere cessere, S.: prout prima cessissent, in proportion to his success at the outset, Ta.: Quā Parcae sinebant Cedere res Latio, V.: neque si male cesserat, neque si bene, H.—With inand acc, to take the place of, supply the want of, be a substitute for: poena in vicem fidei cesserat, L.: victoribus fortuna in sapientiam cessit, Ta.: epulae pro stipendio cedunt, are taken in commutation, Ta.— To yield, give place: quasi locum dare et cedere: pete cedentem aëra disco, H.: in tutum, L.: cedere nescius, H.: pars cedere, alii insequi, S.: huc omnis aratri Cessit amor, i. e. to warlike zeal, V.— With dat, to yield to, retreat before, submit to, be overcome by: Viriatho exercitūs nostri imperatoresque cesserunt: hosti, N.: comites, quibus ensis et ignis Cesserunt, i. e. who were unharmed, O.: fortunae, S.: loco iniquo, non hosti cessum, L.: Tu ne cede malis, succumb, V.—To yield in rank, be inferior: nullā re cedens caelestibus: virtute nostris, Cs.: laudibus lanificae artis, O.: in re nullā Agesilao, N.: ut non multum Graecis cederetur, were not inferior.—To comply with, yield to, obey, conform to: auctoritati viri: cessit tibi blandienti Cerberus, H.: deae, O.: Cedo equidem, I comply, V.—To grant, concede, allow, give up, yield, permit: aliquid amicitiae: currum ei, L.: cessit patribus, ut in praesentiā tribuni crearentur, L.
- plur.cette, old imper, hither with it, give, bring here: Puerum, mihi cedo, T.: senem, bring hither, T.: cedo, quaeso, codicem: cedo tabulas.—Esp., let us hear, tell, say, speak, out with it: cedo istuc tuom consilium, T.: unum cedo auctorem tui facti: cedo, quoium puerum hic apposuisti?T.: cedo igitur, quid faciam, T.: cedo, cui cognitor factus sit, etc.: cedo, si conata peregit, what, if, etc., Iu.: cedo dum, en umquam audisti, etc.? come now, T.—Parenthet., let me, by your leave: ego, statim, cedo, inquam si quid, etc. —Look at, mark, behold! cedo mihi leges Atinias: illius contionem.
-
…publicae periculis seiungatur. sed tu ut vitiis tuis commoveare, ut legum poenas pertimescas, ut temporibus rei publicae cedas non est postulandum. neque enim is es, Catilina, ut te aut pudor a turpitudine aut metus a…
Cicero, in Catilinam
-
…rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta…
Julius Caesar, Gallic War
-
…gentes Italum aut quas non oraveris urbes Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris externique iterum thalami. Tu ne cede malis, sed contra audentior ito, qua tua te Fortuna sinet. Via prima salutis, quod minime reris…
Vergil, Aeneid
-
…probat. his tu semper eris nostrae gratissima vitae, taedia dum miserae sint tibi luxuriae. Qualis Thesea iacuit cedente carina languida desertis Cnosia litoribus ; qualis et accubuit primo Cepheia somno libera iam duris cotibus Andromede ; nec minus…
Propertius, Elegies
-
…et alterna ferre supina fuga. ille sub extrema pendens secluditur ala et volucres ramo summovet insidias. iam Pandioniae cessit genus Orithyiae a dolor ibat Hylas, ibat Hamadryasin. hic erat Arganthi Pege sub vertice montis grata domus Nymphis…
Propertius, Elegies
-
…nunc times Quae advecta est, ne illum talem praeripiat tibi. Ego id timeo Quid te ergo aliud sollicitat cedo. Num solus ille dona dat num ubi meam Benignitatem sensisti in te claudier Nonne ubi mihi dixti cupere te…
Terence, Eunuchus
-
…nec laudes adsere nostras. Filius huic Veneris figat tuus omnia, Phoebe, te meus arcus ait quantoque animalia cedunt cuncta deo tanto minor est tua gloria nostra. Dixit et eliso percussis aere pennis inpiger umbrosa Parnasi constitit arce…
Ovid, Metamorphoses
-
…plerisque consularibus, praeterea optumo cuique litteras mittit Se falsis criminibus circumventum, quoniam factioni inimicorum resistere nequiverit, fortunae cedere, Massiliam in exsilium proficisci, non quo sibi tanti sceleris conscius esset, sed uti res publica quieta foret…
Sallust, Catilina
-
…mirabere nostrum, aut cur sim toto corpore nullus ego. nec tibi nobilitas poterit succurrere amanti nescit Amor priscis cedere imaginibus. quod si parva tuae dederis vestigia culpae, quam cito de tanto nomine rumor eris non ego tum…
Propertius, Elegies
-
…, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius revocati proelio excesserant, quam qui signa relinquere aut pulsi loco cedere ausi erant ; in pace vero, quod beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria ignoscere quam persequi…
Sallust, Catilina