aut
aut, or
we shall either prevail or die
- I In gen. it puts in the place of a previous assertion another, objectively and absolutely antithetical to it, while vel indicates that the contrast rests upon subjective opinion or choice; i. e. aut is objective, vel subjective, or aut excludes one term, vel makes the two indifferent.
- a Used singly, or: omnia bene sunt ei dicenda, qui hoc se posse profitetur aut eloquentiae nomen relinquendum est, Cic. de Or. 2, 2, 5: quibusnam manibus aut quibus viribus, Caes. B. G. 2, 30: Vinceris aut vincis, Prop. 2, 8, 10: cita mors venit aut victoria laeta, Hor. S. 1, 1, 8: ruminat herbas aut aliquam in magno sequitur grege, Verg. E. 6, 55 et persaep. (cf. on the contrary, Tac. G. 8: quae neque confirmare argumentis, neque refellere in animo est: ex ingenio suo quisque demat vel addat fidem).—
- b Repeated, aut ... aut, either... or: Ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni, aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius? Cic. Sen. 16, 57: Nam ejus per unam, ut audio, aut vivam aut moriar sententiam, Ter. Phorm. 483; id. Heaut. 420 sq.: aut, quicquid igitur eodem modo concluditur, probabitis, aut ars ista nulla est, Cic. Ac. 2 (Luc.), 30, 96: partem planitiae aut Jovis templum aut oppidum tenet, Liv. 44, 6, 15: terra in universum aut silvis horrida aut paludibus foeda, Tac. G. 5: hoc bellum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? Cic. Imp. Pomp. 11,31.—
- c More than twice repeated: aut equos Alere aut canes ad venandum, aut ad philosophos, Ter. And. 56: Uxor, si cesses, aut te amare cogitat Aut tete amare aut potare atque animo obsequi, Ter. Ad. 32 sq.; so four times in Lucr. 4, 935 sq.; five times in Cic. Off. 1, 9, 28; id. N. D. 3, 12, 30; and Prop. 4, 21, 26 sqq.; and six times in Plin. 17, 10, 9, § 58.—
- d Sometimes double disjunctive phrases with aut... aut are placed together: Adsentior Crasso, ne aut de C. Laelii soceri mei aut de hujus generi aut arte aut gloriā detraham, Cic. de Or. 1, 9, 35: res ipsa et rei publicae tempus aut me ipsum, quod nolim, aut alium quempiam aut invitabit aut dehortabitur, id. Pis. 39, 94.—
- e Repeated after negatives: ne aut ille alserit Aut ceciderit atque aliquid praefregerit, Ter. Ad. 36: ne tanti facinoris immanitas aut exstitisse aut non vindicata esse videatur, Cic. Cat. 1, 6, 14; id. Sull. 43; id. Sest. 37; 39: neque enim sunt aut obscura aut non multa post commissa, id. Cat. 1, 6, 15; id. Off. 1, 20, 66; 1, 11, 36; 1, 20, 68; id. de Or. 2, 45, 189: nec milites ad scelus missos aut numero validos aut animo promptos, Tac. A. 14, 58; id. H. 1, 18; id. Or. 12: nec erit mirabilis illic Aut Stratocles aut cum molli Demetrius Haemo, Juv. 3, 98 sq.: neque aut quis esset ante detexit aut gubernatorem cedere adversae tempestati passus est, Suet. Caes. 58; id. Ner. 34: Nec aut Persae aut Macedones dubitavere, Curt. 4, 15, 28: Non sum aut tam inhumanus aut tam alienus a Sardis. Cic. Scaur. 39; id. Cat. 1, 13: Nihil est tam aut fragile aut flexibile quam etc., id. Mil. 36 al.—
- f In interrogations: quo modo aut geometres cernere ea potest, quae aut nulla sunt aut internosci a falsis non possunt aut is, qui fidibus utitur, explere numeros et conficere versus? Cic. Ac. 2 (Luc.), 7, 22; so id. de Or. 1, 9, 37; id. Rosc. Am. 40, 118; id. N. D. 1, 43, 121.—
- g In comparative clauses: talis autem simulatio vanitati est conjunctior quam aut liberalitati aut honestati, Cic. Off. 1, 15, 44.—
- II Esp.
- A Placed singly, to connect to something more important that which is less so, or at least.
- a Absol.: Incute vim ventis submersasque obrue puppes, Aut age diversos et dissice corpora ponto, Verg. A. 1, 69 sq. Rib. (furens Juno et irata, quod gravissimum credebat, optavit, deinde quod secundum intulit, Diom. p. 411 P.): quaero, num injuste aut improbe fecerit, or at least unfairly, Cic. Off. 3, 13, 54: a se postulari aut exspectari aliquid suspicantur, id. ib. 2, 20, 69: quā re vi aut clam agendum est, or at least by stealth, id. Att. 10, 12: profecto cuncti aut magna pars Siccensium fidem mutavissent, Sall. J. 56, 6: Audendum est aliquid universis aut omnia singulis patienda, Liv. 6, 18, 7: pars a centurionibus aut praetoriarum cohortium militibus caesi, Tac. A. 1, 30: potentiā suā numquam aut raro ad impotentiam usus, Vell. 2, 29.—
- b With certe, etc., v. infra, F. 2.—
- B To connect something which must take place, if that which is previously stated does not, or, otherwise, or else, in the contrary case, = alioqui: Redduc uxorem, aut quam obrem non opus sit cedo, Ter. Hec. 698: id (principium) nec nasci potest nec mori, aut concidat omne caelum etc., Cic. Tusc. 1, 23, 54 (Seyffert ad h. l., but preferring ut non; B. and K. and Kühner, vel): nunc manet insontem gravis exitus: aut ego veri Vana feror, Verg. A. 10, 630: effodiuntur bulbi ante ver: aut deteriores fiunt, Plin. 19, 5, 30, § 96: Mutatione recreabitur sicut in cibis... Aut dicant iste mihi, quae sit alia ratio discendi, Quint. 1, 12, 6; 2, 17, 9.—
- C To restrict or correct an expression which is too general or inaccurate, or, or rather, or more accurately.
- a Absol.: de hominum genere, aut omnino de animalium loquor, Cic. Fin. 5, 11, 33; 5, 20, 57; id. Ac. 2 (Luc.), 8, 23: Aut scilicet tua libertas disserendi amissa est, aut tu is es, qui in disputando non tuum judicium sequare, id. Leg. 1, 13, 36: cenaene causā, aut tuae mercedis gratiā Nos nostras aedīs postulas comburere? or rather, etc., Plaut. Aul. 2, 6, 11 (360).—In this signification aut sometimes begins a new clause: Potestne igitur quisquam dicere, inter eum, qui doleat, et inter eum, qui in voluptate sit, nihil interesse? Aut, ita qui sentiet, non apertissime insaniat? or is not rather, etc., Cic. Ac. 2 (Luc.), 7, 20: Quid est enim temeritate turpius? Aut quid tam temerarium tamque indignum sapientis gravitate atque constantiā, quam, etc., id. N. D. 1, 1, 1; id. Fin. 4, 26, 72; Plin. Ep. 1, 10, 3.—
- b With potius (v. infra, F. 4.).—
- D Neque ... aut sometimes, but chiefly in the poets, takes the place of neque... neque: Neque ego hanc abscondere furto Speravi, ne finge, fugam; nec conjugis umquam Praetendi taedas aut haec in foedera veni, Verg. A. 4, 339: Si neque avaritiam neque sordes aut mala lustra Obiciet vere quisquam mihi, Hor. S. 1, 6, 68 Bentl., but ac, K. and H.: Nunc neque te longi remeantem pompa triumphi Excipit aut sacras poscunt Capitolia lauros, Luc. 1, 287: Nam neque plebeiam aut dextro sine numine cretam Servo animam, Stat. S. 1, 4, 66: Neque enim Tyriis Cynosura carinis Certior aut Grais Helice servanda magistris, Val. Fl. 1, 17; so also Tacitus: nec litore tenus adcrescere aut resorberi, Agr. 10; G. 7 ter; H. 1, 32; so after non: Non eo dico, quo mihi veniat in dubium tua fides, aut quo etc., Cic. Quinct. 5: non jure aut legibus cognoscunt, Tac. Or. 19; id. Agr. 41; id. G. 24; after haud: Haud alias populus plus occultae vocis aut suspicacis silentii permisit, id. A. 3, 11; after nihil: nihil caedis aut praedae, id. A. 15, 6; 13, 4; id. H. 1, 30.—
- E The poets connect by aut... vel, vel... aut, instead of aut... aut, or vel... vel: Quotiens te votui Argurippum Conpellare aut contrectare conloquive aut contui? Plaut. As. 3, 1, 19 (522): aut appone dapes, Vare, vel aufer opes, Mart. 4, 78, 6 (this epigram is rejected by Schneid.): Non ars aut astus belli vel dextera deerat, Sil. 16, 32.—
- F In connection with other particles.
- 1 Aut etiam, to complete or strengthen an assertion, or also, or even: quid ergo aut hunc prohibet, aut etiam Xenocratem, etc., Cic. Tusc. 5, 18, 51: conjectura in multas aut diversas, aut etiam in contrarias partes, id. Div. 2, 26, 55; id. Off. 1, 9, 28: si aut ambigue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt, aut etiam aliter ab alio dicta, id. Part. Or. 14, 51: etsi omnia aut scripta esse a tuis arbitror, aut etiam nuntiis ac rumore perlata, id. Att. 4, 1.—So with one aut: quod de illo acceperant, aut etiam suspicabantur, Cic. Fam. 1, 19, 36; Cels. 4, 18: si modo sim (orator), aut etiam quicumque sim, Cic. Or. 3, 12; id. de Or. 1, 17, 76.—
- 2 Aut certe, aut modo, aut quidem, or aut sane, to restrict a declaration, or at least (cf. II. A.).
- a Aut certe: ac video hanc primam ingressionem meam aut reprehensionis aliquid, aut certe admirationis habituram, Cic. Or. 3, 11; id. Top. 17, 64: quo enim uno vincebamur a victā Graeciā, id aut ereptum illis est, aut certe nobis cum illis communicatum, id. Brut. 73, 254; so Dolabella ap. Cic. Fam. 9, 9, 1; Liv. 2, 1, 4; 40, 46, 2; Cels. 1, 2; 5, 26; Prop. 4, 21, 29.—
- b Aut modo: Si umquam posthac aut amasso Casinam, aut obcepso modo, Plaut. Cas. 5, 4, 22 (984).—
- c Aut quidem: Proinde desinant quidam quaerere ultra aut opinari... aut quidem vetustissimā nave impositos jubebo avehi, Suet. Caes. 66.—
- d Aut sane: Afer aut Sardus sane, Cic. Scaur. 15.—
- 3 Aut vero, to connect a more important thought, or indeed, or truly: Quem tibi aut hominem, aut vero deum, auxilio futurum putas? Cic. Verr. 2, 4, 78: Quis enim tibi hoc concesserit, aut initio genus hominum se oppidis moenibusque saepsisse? Aut vero etc., id. de Or. 1, 9, 36.—
- 4 Aut potius, for correction or greater definiteness, or rather (cf. II. C.): Erravit, aut potius insanivit Apronius? Cic. Verr. 2, 3, 119: proditores aut potius apertos hostes, id. Sest. 35: nemo est injustus, aut incauti potius habendi sunt improbi, id. Leg. 1, 14, 40: Quae est ergo ista ratio, aut quae potius ista amentia? id. Verr. 3, 173.—
- 5 Aut ne... quidem: ego jam aut rem aut ne spem quidem exspecto, Cic. Att. 3, 22 fin.☞ Aut regularly precedes the words of its clause, but sometimes in the poets it takes the second place: Saturni aut sacram me tenuisse diem, Tib. 1, 3, 18 Lachm.: justos aut reperire pedes, id. 2, 5, 112: Persequar aut studium linguae etc., Prop. 4, 21, 27: Fer pater, inquit, opem! Tellus aut hisce, vel istam, etc., Ov. M. 1, 545 (Merk., ait): Balteus aut fluxos gemmis adstrinxit amictus, Luc. 2, 362, where some read haud. See more upon this word in Hand, Turs. I. pp. 525-558.
quis tantos casus aut quis tam plurima leti / suscipit ‥ vulnera?
quamvis Quintĭlis ardens / Sextĭlis aut etiam protelent tempora terris
ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret
siquis fecerit sepem vel fossatum, ‥ aut arborem ‥ prostraverit
ut ‥ sensibus vulgi sententias sanctorum aut sapientum reponamus
et cur non posset vinciri inquirit ab illo / an prius aut magicas didicisset forsitan artes
ad assisam capiendam ‥ utrum una acra terre ‥ sit libera elemosina ‥ aut laicum feodum
illum nec terrae nec possunt cingere caeli / nec mare ‥ vallat / aut zonae mundi
quod eam [manum ] nec producere aut contrahere ‥ potuerit
aut veritatem ignorando aut falsitatem dissimulando obmutescunt
semper aut discere aut docere aut scribere dulce habui
aut plus aut minus
queritur de aliquo aut quid sit aut quale aut quantum aut qualiter se habeat ad aliquid aut quid agat aut quid patiatur aut quando sit aut ubi aut quomodo situm sit aut quid habeat
in carminibus Vergilii vel Lucani seu Persi Flacci aut Terenti
actibus aut dictis seu solo noxia sensu
perpaucae sunt civitates in Longobardia vel in Francia aut in Gallia in qua non sit ‥ meretrix generis Anglorum
hoc exemplificatum est vel consuetum aut vulgatum, igitur tenendum
hiis quatuor vel tribus, quorum aut feodarius vel escaetor sit unus
oportet ut capella ‥ de novo cooperietur; aut erit in brevi ruinosa
clamabit: “venias, fac finem de racione; / aut attachiatus eris et tua terra seisita”
- 1. of; ➤ verum ~ falsum; hic vincendum ~ moriendum, milites, est (Liv.);
- 2. (overtreffend) of zelfs; ➤ non multum ~ nihil omnino;
- 3. (afzwakkend of beperkend) of tenminste, of in ieder geval, of althans; ➤ cuncti ~ magna pars;
- 4. ofwel, of ook;
- 5. aut . . . aut hetzij . . . hetzij; of . . . of.
- conj., introducing an antithesis to what precedes, or: omnia bene sunt dicenda ... aut eloquentiae nomen relinquendum est: quibusnam manibus aut quibus viribus, Cs.: cita mors venit aut victoria laeta, H.: ruminat herbas aut sequitur, V. — So introducing successive alternatives: quo iure aut quo more aut quā lege, or ... or: Hispanorum aut Gallorum aut Threcum mille.— Introducing two alternatives, aut ... aut, either ... or: ubi enim potest illa aetas aut calescere, aut refrigerari?: per unam aut vivam aut moriar sententiam, T.: aut morte aut victoriā: ne immanitas aut extitisse aut non vindicata esse videatur: neque enim sunt aut obscura aut non multa post commissa: nihil est tam aut fragile aut flexibile, quam, etc. — Introducing three or more clauses: aut equos Alere aut canes ad venandum, aut ad philosophos, T. — With two pairs of disjunctive clauses: ne aut de Laelii aut de huius generi aut arte aut gloriā detraham. — Praegn., adding an emphatic alternative, or surely, or at least: quaero, num iniuste aut improbe fecerit, or at least unfairly: profecto cuncti aut magna pars fidem mutavissent, S.: quid ergo aut hunc prohibet, aut etiam Xenocratem, etc.: aut libertatem aut certe inpunitatem adeptus, L.—Emphatic, or else, otherwise, in the contrary case: Redduc uxorem, aut quam ob rem non opus sit cedo, T.: nunc manet insontem gravis exitus: aut ego veri Vana feror, V. — Correcting what precedes, or, or rather, or more accurately: de hominum genere, aut omnino de animalium loquor. — Beginning a sentence: Aut, ita qui sentiet, non apertissime insaniat? or is not rather, etc.—With potius: erravit, aut potius insanavit Apronius?— Neque ... aut (for neque ... neque): nec coniugis umquam Praetendi taedas aut haec in foedera veni, V.: nec litore tenus adcrescere aut resorberi, Ta.; cf. non eo dico, quo mihi veniat in dubium tua fides, aut quo, etc.
-
…unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut magis virtute contenderent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…neque suam neque populi Romani gratiam repudiaturum. Quod si furore atque amentia impulsus bellum intulisset, quid tandem vererentur Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a…
Julius Caesar, Gallic War
-
…populationibusque prohibere. Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…gratiam repudiaturum. Quod si furore atque amentia impulsus bellum intulisset, quid tandem vererentur Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. ; Mario pulsis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant ; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…volebant, non se hostem vereri, sed angustias itineris et magnitudinem silvarum quae intercederent inter ipsos atque Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra…
Julius Caesar, Gallic War
-
…neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…insidiis niterentur. Quare ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…furori tuo non mentem aliquam aut timorem tuum sed Fortunam populi Romani obstitisse ac iam illa omitto neque enim sunt aut obscura aut non multa commissa postea quotiens tu me designatum, quotiens vero consulem interficere conatus es quot ego tuas…
Cicero, in Catilinam
-
…se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se…
Julius Caesar, Gallic War