aldermannus

aldermannus [AS] 1 ‘ealdorman’, royal official or nobleman. †974 (13c) quidam vir dilectissimus mihi, Ailwinus alderman nomine CS 798; dona ipsius ~i [vv. ll. ealdormanni, aldremanni] Ib. (cf. Chr. Rams. 182, 186); †998 hic requiescit Ailwinus ‥ totius Angliae ~us (Epitaph.) MonA II 546; si homo siþcundus agat cum rege vel cum regis ~o [AS: wið kyninges ealdormannan] pro familia sua (Quad.) GAS 111; burhbrece episcopi et ~i, quem Latine comitem vel seniorem dicunt Ib. 73; si aldremannus suus [AS: his ealdorman] ei concedat Ib. 451; 12‥ temporibus Romanorum in regno isto Britannie vocabantur senatores qui postea temporibus Saxonum ‥ vocabantur ~i, non propter etatem sed propter sapientiam et dignitatem (Leg. Ed. Conf. Lond.) Ib. 655; 1419 antiquis legibus ‥ regum Saxonum ‘~us’, qui nunc dicitur judex et justiciarius, vocabatur MGL I 32. 2 alderman, civic official: a (London); b (elsewhere in England); c (Wales); d (Ireland); e (Calais); f (Scotland; = provost). a 1111 Turstenus ~us de la warde DC S. Paul. p. 68a; a1123 coram ‥ Ebrardo sellario alderman’ illius warde Cart. Merton 429; 1196 in reparacione Turris ‥ per visum ‥ Walteri ~i Pipe 290; s1196 voluerunt ‥ excellentiores civium, quos majores et ~os dicimus, seipsos servare indemnes ‥ et pauperiores intolerabiliter apporriare M. Par. Maj. II 418; 1227 quod singuli ~i ‥ omnia debita que nobis debentur in singulis wardis colligant Pat 132; s1229 omnes ~i et magnates civitatis Leg. Ant. Lond. 6; sine ~is per quos judicia in Londonia redduntur State Tri. Ed. I 79; 1319 quod ~i civitatis ‥ de anno in annum et precipue die S. Gregorii Pape sint amobiles, et ‥ alii eligantur per easdem gardas de quibus sic amoti prius ~i fuerunt (Pat) MGL II 269 (cf. CalPat 1374–7 p. 387); s1386 major et aldremannei civitatis Londonie Favent 6; c1393 custos precedit comitantur eumque quater sex / quos aldirmannos urbs habet et proceres (Ric. Maidstone) Pol. Poems I 284; 1419 ~i per etymologiam nomine seniores dicti sunt; alde enim Saxonice ‘senex’ et alder ‘senior’ est et sic ‥ quod apud Romanos ‘consul’ vel ‘senator’ dicebatur apud nos dicitur ‘~us’ MGL I 32; major urbis cum senatoribus suis quos ~os vocant Liv. Hen. V 9b; regiones quas ‘custodias’ nuncupant, quibus singulis singuli praesunt ‘~i’, id est, senatores P. Verg. XIV 244.  b 1200 aldremannus et prepositi Linc’ CurR I 259; c1200 ego R. ~us Radyngate in Cantuaria Reg. S. Aug. 164; 1255 quattuor ~i fiant in Oxonia BBC 367; 1382 per sacramentum ‥ aldr[emanni] de Novo Vico [Salisbury] SelCCoron 107; c1393 major et xij ~i Mem. York 56b.  c 1421 quod ‥ eligantur xij burgenses ‥ qui ‥ prestent sacramentum ad burgum nostrum [de Kaerdif] bene et fideliter gubernandum; et quod iidem ‥ nominantur ~i Cart. Glam. 1487.  d 1412 major ‥ sacramentum suum ‥ prestet coram illis qui in villas predicta [de Drogheda] hactenus vocabantur jurati, quos ‥ ~os decetero volumus nominari ChartR 179 m. 2.  e 1376 concessimus ‥ quod loco baillivi, scabinorum et †cornemannorum ‥ habeatis in eadem villa unum majorem et xij ~os (TreatyR) Foed. VII 116a.  f 1326 camerarius Scocie ~o et ‥ ballivis de Rokesburgh Dryburgh 255; 1329 Huctrido dicto Pistore, tunc aldirmanno dicte ville Kelso II no. 483; 1373 Adam Forest aldirmannus de Edynburgh Reg. Paisley 43; 1405 per solucionem factam aldirmanno et communitati burgi de Perth ‥ ad sustentacionem pontis de Tay ExchScot 640. 3 bailiff or beadle of hundred. presit ‥ hundreto unus de melioribus et vocetur aldremannus, qui Dei leges et hominum jura vigilanti studeat observancia promovere (Leg. Hen. I) GAS 554; c1253 debent invenire ~um ad hundredum de Burn’ pro tota villa de Burne [Eastbourne] IMisc 8/23; 1275 [subballivi] unacum Benjamino ~o hujus hundredi [Hawksborough, Suss.] venerunt in borgham Hund. II 217 (cf. ib. 214: hundredum de Rutherebrugg’: ‥est ibi quidam bedellus qui vocatur aldreman). 4 warden: a of guild; b of hospital. a 1130 Thomas de Everwic ‥ debet j fugatorem ut sit ~us in gilda mercatorum de Everwic Pipe 34; 1156 ne prepositus meus ‥ de gilda eorum se intromittat nisi proprie ~us et minister eorum (Wallingford) BBC 204; 1180 de gilda piperariorum [Lond’] unde Ædwardus est ~us Pipe 153; 1288 tannatores habent quandam gildam inter se, quod si aliquis confratrum forisfecerit alicui conqueretur aldermano Leet Norw. 13; a1295 condempnetur et puniatur secundum arbitrium aldirmanni, feryngmannorum, decani et aliorum confratrum gilde Stat. Gild. Berw. 6; 1320 concessiones quas W. le Chen ~us de gilda mercatorum Oxen’ ‥ fecit MonA VI 254; 1424 ~us et confratres ‥ gilde [SS. Simonis et Jude][Boston] Reg. Cant. II 284; 1451 ~us cujusdam gilde sive fraternitatis ‥ in honore Nativitatis B. Marie Virginis (Lit. Testimon.) Croyl. Cont. B 528.  b 1447 quoddam hospitale unius ~i et xiiij fratrum et sororum infra Flixton’ [Yorks] MonA VI 614.