amplector
amplector, to twine around, encircle, encompass, embrace
clinging to his knees as a suppliant, he spoke forth such things
night embraces the land
- I.A Lit., to wind or twine round a person or thing (aliquem, πλέκεσθαι ἀμφίτινα; hence with reference to the other object; cf. adimo), to surround, encompass, encircle; of living beings, to embrace (class. in prose and poetry): genua amplectens, Liv. And. Od. ap. Diom. p. 379 P. (as transl. of Hom. Od. 6, 142: γούνων λαβών): amplectimur tibi genua, Plaut. Rud. 1, 5, 16 (274); so id. Cist. 2, 3, 25 (567): exsanguem (patrem) amplexus, Tac. H. 3, 25: effigiem Augusti amplecti, id. A. 4, 67: magnam Herculis aram, id. ib. 12, 24: serpens arboris amplectens stirpem, Lucr. 5, 34: quorum tellus amplectitur ossa, id. 1, 135: manibus saxa, to grasp, Liv. 5, 47: munimento amplecti, id. 35, 28; so id. 41, 5 et saep.: amplectitur intra se insulam, Plin. 5, 1, 1, § 3: amplexa jugerum soli quercus, id. 16, 31, 56, § 130: et molli circum est ansas amplexus acantho, Verg. E. 3, 45: urbes amplecti muro, Hor. A. P. 209 et saep.: visne ego te ac tute me amplectare? Plaut. Most. 1, 4, 9 (321); * Ter. And. 430: ille me amplexus atque osculans flere prohibebat, Cic. Somn. Scip. 3 (id. Rep. 6, 14, where Orell. reads complexus).—
- B Of space, to embrace: spatium amplexus ad vim remigii, Tac. A. 12, 56: quattuor milia passuum ambitu amplexus est, id. ib. 4, 49: domus naturae amplectens pontum terrasque jacentes, Manil. 1, 536.—
- II Trop.
- A To embrace in mind or knowledge, i. e. to comprehend, to understand: animo rei magnitudinem amplecti, Cic. de Or. 1, 5, 19: Quas (artes) si quis unus complexus omnes, id. ib. 1, 17, 76: quae si judex non amplectetur omnia consilio, non animo ac mente circumspiciet, id. Font. 7; also simply to reflect upon, to consider: cogitationem toto pectore amplecti, id. Att. 12, 35.—
- B In discourse, to comprehend, i.e. to discuss, to handle, treat: quod ego argumentum pluribus verbis amplecterer, Cic. Rosc. Com. 12: actio verbis causam et rationem juris amplectitur, id. Caecin. 14, 40: omnes res per scripturam amplecti, id. Inv. 2, 50: non ego cuncta meis amplecti versibus opto, Verg. G. 2, 42: totius Ponti forma breviter amplectenda est, ut facilius partes noscantur, Plin. 4, 12, 24, § 75.—Also of a name, to comprehend under: quod idem interdum virtutis nomine amplectimur, Cic. Tusc. 2, 13, 30; cf.: si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, to define the peculiar function of the orator and include the whole of it, id. de Or. 1, 15, 64; so of a law, to include: sed neque haec (verba) in principem aut principis parentem, quos lex majestatis amplectitur, Tac. A. 4, 34.—
- C Of study, learning, to include, embrace: neque eam tamen scientiam, quam adjungis oratori, complexus es, but yet have notincluded in your attainments that knowledge which, etc., Cic. de Or. 1, 17, 77: Quod si tantam rerum maximarum arte suā rhetorici illi doctores complecterentur, id. ib. 1, 19, 86.—
- D To embrace in heart, i.e. to love, favor, cherish: quem mihi videtur amplecti res publica, Cic. Cat. 4, 3: nimis amplecti plebem videbatur, id. Mil. 72: aliquem amicissime, id. Fam. 6, 6 fin.; Sall. J. 7, 6: hoc se amplectitur uno, i. e. se amat, esteems himself, Hor. S. 1, 2, 53: qui tanto amore possessiones suas amplexi tenebant, Cic. Sull. 20; opp. repudiare, id. de Or. 1, 24; opp. removere, id. Cat. 4, 7: amplecti virtutem, id. Phil. 10, 4: nobilitatem et dignitates hominum amplecti, id. Fam. 4, 8: mens hominis amplectitur maxime cognitionem, delights in understanding, id. Ac. pr. 2 (Luc.), 10, 31: (episcopum) amplectentem eum fidelem sermonem, * Vulg. Tit. 1, 9: amplexus civitates (sc. animo), having fixed his mind on, i. e. intending to attack, seize, Tac. Agr. 25: causam rei publicae amplecti, Cic. Sest. 93; and so playfully of one who robs the State treasury: rem publicam nimium amplecti, id. Fl. 18, 43.—
- E In circumlocution: magnam Brigantium partem aut victoriā amplexus est aut bello, embraced in conquest, i. e. conquered, Tac. Agr. 17.
➳ arch. amploctor Andr. d. Diom. 384, 9 || forme active, amplecto : impér. amplectitote Pl. Rud. 816 || le part. pf. sens passif Mil. 507 est une correction inutile || inf. amplectier Lucr. 5, 728.
- 1. (a) omvatten, vastpakken [genua; manum alcis; aram; manibus saxa]; (b) omarmen; (c) omgeven, omsluiten; ➤ nox tellurem alis amplectitur omhult; hostium aciem ~ omsingelen, insluiten; locum munimento ~; urbes muro ~; (d) (v. vuur) zich meester maken van (m. acc.);
- 2. (a) liefhebben, gaan houden van, in zijn hart sluiten [alqm amicissime]; (b) hoogschatten, goedkeuren, aannemen [nobilitatem et dignitates hominum]; (c) grote waarde toekennen aan, koesteren [artem; suas possessiones];
- 3. (a) opnemen in, begrijpen in; ➤ quod idem (honestum) interdum virtutis nomine amplectimur; (b) bevatten; ➤ illae (tabulae) perpetuae existimationis fidem et religionem amplectuntur;
- 4. (a) overwegen, doordenken [omnia consilio]; (b) bespreken, afhandelen [argumentum pluribus verbis; omnes res per scripturam]; (c) samenvatten, beknopt behandelen [omnes oratores; omnia communiter; omnia genera breviter].
- am- + plecto, to twine around, encircle, encompass, embrace: manibus saxa, to grasp, L.: ansas acantho, V.: urbes muro, H.: illam in somnis, T.: me: Nox tellurem amplectitur alis, overshadows, V.—Fig., of the mind, to embrace, understand, comprehend, see through: omnia consilio.—In speech, to comprehend in discussion, discuss particularly, handle, treat: quod (argumentum) verbis: res per scripturam: cuncta meis versibus, V.—To sum up, treat summarily: omnis oratores: omnia communiter, L.—To comprehend under a name: alqd virtutis nomine.—To embrace with love, esteem, value, honor, cling to: quem (filium) mihi videtur amplecti res p.: amore possessiones: hoc se amplectitur uno, piques himself on, H.: rem p. nimium (of one who robs the treasury).—Of military operations, to cover, occupy: quindecim milia passuum circuitu, Cs.: Brigantium partem victoriā, Ta.
-
…vigilantibus obvia mentes terrificet morbo adfectis somnoque sepultis, cernere uti videamur eos audireque coram, morte obita quorum tellus amplectitur ossa. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta difficile inlustrare Latinis versibus esse, multa novis verbis praesertim cum…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…quod recte amplexantur isti, quod honestum, quod rectum, quod decorum appellamus, quod idem interdum virtutis nomine amplectimur, ut omnia praeterea, quae bona corporis et fortunae putantur, perexigua et minuta videantur, igitur ne malum…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…; haec delentur statim, illae servantur sancte ; haec parvi temporis memoriam, illae perpetuae existimationis fidem et religionem amplectuntur ; haec sunt disiecta, illae sunt in ordinem confectae. itaque adversaria in iudicium protulit nemo ; codicem protulit…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…societatem vel periculi vel laboris. Cum vero ea tua sit voluntas, humanitas, benevolentia erga me, libenter amplector talem animum, sed ita non enim dimittam pudorem in rogando meum si feceris id, quod ostendis, magnam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…post eam legem populus utatur. qui plurimum tribuunt edicto, praetoris edictum legem annuam dicunt esse tu edicto plus amplecteris quam lege. si finem edicto praetoris adferunt Kalendae Ianuariae, cur non initium quoque edicti nascitur a Kalendis Ianuariis…
Cicero, in Verrem
-
…tonante. Euripides autem ut multa praeclare sic hoc breviter vides sublime fusum immoderatum aethera, qui terram tenero circumiectu amplectitur hunc summum habeto divum, hunc perhibeto Iovem. Aer autem, ut Stoici disputant, interiectus inter mare et…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, id refert ; mea autem ratio haec esse in dicendo solet, ut, boni quod habeam, id amplectar, exornem, exaggerem, ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream ; a malo autem vitioque causae ita…
Cicero, de Oratore
-
…equus est, ille canis. cetera series deinde sequitur maiora nectens, ut haec quae quasi expletam rerum conprehensionem amplectuntur si homo est, animal est mortale rationis particeps. Quo e genere nobis notitiae rerum inprimuntur, sine quibus…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…, cum Siculos eorum legibus dari oporteret, qui Siculi, si cives Romani essent. verum ut totum genus amplectamini iudiciorum, prius iura Siculorum, deinde istius instituta cognoscite. Siculi hoc iure sunt ut, quod civis cum…
Cicero, in Verrem
-
…delere conati sunt morte esse multandos, alteram C. Caesaris qui mortis poenam removet, ceterorum suppliciorum omnis acerbitates amplectitur. Vterque et pro sua dignitate et pro rerum magnitudine in summa severitate versatur. alter eos qui nos omnis…
Cicero, in Catilinam