artare

1 artare (arct-) [CL] 1 to narrow, constrict. b to confine, restrict. c to besiege, blockade. d (?) to force, drive. 1239 [per] levationem illam [fossati] †arcata [l. artata] est communis via et chacia in longitudine unius perticate BNB III 267; 1366 injunctum est ‥ tenentibus ‥ quod ~ari faciant cursum aque ‥ quod teneat †antiquam cursum Hal. Durh. 57; 1364, c1387 (v. artatio 1a).  b genitor ‥ filium ‥ latibulis carceralibus ~andum ‥ includit Aldh. VirgP 35; s1307 episcopum ‥ squalore carceris coartavit, ~atum omnibus bonis ‥ spoliavit Trokelowe 63; 1314 (v. artator).  c s1238 adeo urbem ‥ Valentiam ‥ aggravavit ut undique ~ata ad supremas conditiones est compulsa M. Par. Maj. III 517.  d s1386 v ‥ naves ‥ ceperunt ‥ ; †~atas [v. l. attractas] autem ad terram ceperunt eas exonerare victores V. Ric. II 73. 2 to constrain, compel. b (w. ad). c (w. ut or quod). d (w. inf.). e to restrain, prevent. numquid, queso, nulla lege ~atur quem lex ista constringit? J. Sal. Pol. 519B; ~atus evidenti ratione, hac tandem seipsum responsione deludit Ad. Eyns. Hug. IV 5 p. 21; s1298 de exercitu pedestri non curavit rex ‥, eo quod non ~abantur aliqui nisi qui gratis venire voluerunt W. Guisb. 324; s1322 informatus fuit per malos consiliarios quod ipsum prefata citacio seu monicio non ~abat Ad. Mur. 40; reges pagani ‥ de consuetudinibus Christianorum non ~antur Ockham Pol. I 160; taliter ‥ faciunt non veritatis causa sed solum urgentibus torturis ~ati Fortescue LLA 22.  b invenies armatam militiam non minus quam spiritualem ex necessitate officii ad religionem et Dei cultum ~ari J. Sal. Pol. 600A; 1162 ipsum G. a juramento quo ad illas pactiones tenendas ~abatur absolvimus E. Ch. S. Paul. 151; 1237 ~are possumus per ballivos nostros ‥ executores ad solvenda nobis debita KR Mem 15 r. 21; 1276 nisi dominus rex ~aret se ad faciendum ea que facere non tenetur (Cl) Foed. II 69; si alios ad suum ‥ defendendum errorem ‥ quovis modo ~are molitur Ockham Dial. 461; 1387 qualem penam merentur illi qui compulerunt sive ~arunt regem ad consenciendum confeccioni ‥ statuti? RParl III 233a; 1405 cives ‥ ad difficiliores ‥ probaciones gravaminum suorum ‥ non ~abunt seu compellent Lit. Cant. III 96; 1514 ad ‥ statuta ‥ scribenda ‥ se noscat fore ~atum StatOx 329.  c 1293 quod ‥ magistri ‥ missam ‥ dicere teneantur bona fide promittimus et tenore presencium nos ~amus StatOx 103; 1350 noscant ‥ magistri ‥ se ~ari ‥ auctoritate statuti ne ‥ ipsis incepturis ‥ suas revelent consciencias Ib. 31; presbyteri ‥ ~ant ‥ piscatores ut Petri sancti decimacionem [esiciorum] sibi conferant Ciren. I 94.  d 1166 cum ~aretur Cantuariensis ‥ Romanam audientiam appellare Becket Ep. 223 p. 494; qui ‥ pacem ecclesie infringeret, lxxij li. persolvere ~aretur (J. Bev.) NLA II 63; s1331 quis ~aret eum convivare domi? Graystanes 44; nec eis aliter populi credere ~abantur Ockham Dial. 432 bis; nonne ‥ cum eadem consummare matrimonium ~abitur? Fortescue LLA 32.  e Ambrosius imperatorem excommunicavit et ab ingressu ecclesie ‥ ipsum ~avit Gir. PI I 18 p. 92; si gutta †arcentur [? l. artentur; but cf. arcere b] ita quod gradus dormitorii ascendere nequeant, seu alio ‥ incommodo sint detenti Cust. Westm. 234. 3 to oppress, afflict. parentes ‥ flebilibus orbitatis questibus acriter ~abantur Aldh. VirgP 52; 9‥ non demum artemur malis / pro qualitate criminis Anal. Hymn. LI i 48; s1236 ecclesia Romana sollicitudine et angustiis nimis ~abatur M. Par. Maj. III 362.

2 †artare [cf. arthrisis] , to suffer from cramp. 14‥ pes patitur ~are, A. my fothe ys a slepe WW.