arto
arto, to contract, straiten
- to draw or press close together, to compress, contract (not found in Cic.).
- I.A Lit.: omnia conciliatu artari possunt, * Lucr. 1, 576: libros, Mart. 1, 3, 3; Col. 12, 44, 2: vitis contineri debet vimine, non artari, Plin. 17, 23, 35, § 209: angustias eas artantibus insulis parvis, quae etc., id. 3, 6, 13, § 83.—
- B Trop., to contract, straiten, limit, curtail: fortuna humana fingit artatque ut lubet, i. e. in angustias redigit, Plaut. Capt. 2, 2, 54 (304) Lind.; Liv. 45, 56: tempus, to limit, circumscribe, Dig. 42, 1, 2; 38, 9, 1: se, to limit one's self, to retrench, ib. 1, 11, 2 al. —
- II In gen., to finish, conclude, Petr. 85, 4.
- —Hence, artātus, a, um, P. a., contracted into a small compass; hence, narrow, close; and of time, short: pontus, Luc. 5, 234: tempus, Vell. 1, 16.
➳ sur artus sʼest formé aussi artio : impér. artito Cato Agr. 40, 3 ; 41, 2 ; pf. artivit Nov. Com. 16 ; 41 ; cf. Non. 505.
- 1. nauwer maken, strak aantrekken [habenas];
- 2. beperken, beknotten;
- 3. nauwelijks verlenen, krap toewijzen, krap toemeten; ➤ in praemiis, in honoribus omnia artata.
- 1 artus, to contract, straiten: artato freno, Tb.: in honoribus omnia artata, L.
-
…, cum vitio navigassent. quod eodem modo evenit Agamemnoni ; qui, cum Achivi coepissent inter se strépere aperteque ártem obterere extíspicum, sólvere imperát secundo rúmore adversáque avi. Sed quid vetera M. Crasso quid acciderit, videmus…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…; dein fossam loricamque contexens quattuor milia passuum ambitu amplexus est ; tum paulatim ut aquam pabulumque eriperet contrahere claustra artaque circumdare ; et struebatur agger unde saxa hastae ignes propinquum iam in hostem iacerentur. sed nihil aeque quam sitis…
Tacitus, Annales
-
…noctem accelerant uitantque sonos. sed percita falli sub tanto motu Tellus nequit implicat actas caeco errore uias umbrisque fauentibus arto circumagit spatio sua per uestigia ductos. nam, qua curuatas sinuosis flexibus amnis obliquat ripas refluoque per aspera lapsu…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…sui societatem annexis facile eos absolvi posse firmabant. Ob quae implacabilitate ultra apposita iam pergente, manus vinculis sunt artatae complurium, ortuque nobiles inculti videbantur et anxii. Nec eorum culpari quisquam debuit, cum salutantes humum paene curvatis…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…facinoris auctor nuntiaretur aut socius. Ideoque his attonitus malis, exploratores ad nos saepe mittendo, licet ob custodias artas nullus facile oppidum poterat introire, et utilia agitando complura, nihil proficiens visebatur, ut leo magnitudine corporis et…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…ardenti stomacho, nam quae meritoria somnum admittunt magnis opibus dormitur in urbe. inde caput morbi, raedarum transitus arto vicorum in flexu et stantis convicia mandrae eripient somnum Druso vitulisque marinis. si vocat officium, turba cedente vehetur…
Juvenal, Satires
-
…inutilis annis, Da veniam properat vivere nemo satis. Differat hoc, patrios optat qui vincere census Atriaque inmodicis artat imaginibus. Me focus et nigros non indignantia fumos Tecta iuvant et fons vivos et herba rudis. Sit mihi…
Martial, Epigrammata
-
…eum Nepthali non delevit habitatores Bethsemes et Bethanath et habitavit inter Chananeum habitatorem terrae fueruntque ei Bethsemitae et Bethanitae tributarii artavitque Amorreus filios Dan in monte nec dedit eis locum ut ad planiora descenderent habitavitque in monte Hares quod interpretatur testaceo…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…ille nocte non una poterat creari. tibi concitatus substitit mundus, o puer subiture caelum. te sensit Nemeaeus arto pressus lacerto fulmineus leo cervaque Parrhasis, sensit Arcadii populator agri, gemuitque taurus Dictaea linquens horridus arva. morte…
Seneca, Agamemnon
-
…cruore de pecudum satiata solo adplicat et pede calcat elisos in morte oculos, animamque malignam fracta intercepti commercia gutturis artant, difficilemque obitum suspiria longa fatigant. exultat victrix legio, quam mille coactam martyribus regina Fides animarat in hostem…
Prudentius, Psychomachia