baptisterium
baptistērĭum, ii, n., = βαπτιστήριον.
- A place for bathing or swimming, a vessel for bathing, Plin. Ep. 5, 6, 25; 2, 17, 11; Sid. Ep. 2, 2.—
- II In eccl. Lat., a baptistery, a baptismal font, Sid. Ep. 4, 15.
baptistērium, ī, n. (βαπτιστήριον), I) ein Becken zum Baden u. Schwimmen, Plin. ep. 2, 17, 11; 5, 6, 25. Sidon. ep. 2, 2. – II) die Taufkapelle, Sidon. ep. 4, 15: baptisterium construere, Greg. ep. 2, 12.
baptizabat in fluvio Sualua; ‥ nondum enim oratoria vel ~ia in ipso exordio nascentis ibi ecclesiae poterant aedificari
hoc ~um caelesti visitatione dedicatum ‥ sanctifica, ut quoscumque fons iste lavaturus est ‥ indulgentiam omnium delictorum consequantur
~io,fulwiht stowe
Constantinus fecit ~ium Romae
ut ‥ parturientis gratiae vulva in ~io regeneratus ‥ catholicorum coetibus adscisceretur
ipsa aqua in ~io debet vergi
~ium habeatur in qualibet ecclesia baptismali lapideum vel aliud competens, quod decenter operiatur et reverenter conservetur ‥ ; aqua vero ubi baptizatus fuerit puer ultra viij dies in ~io [] non servetur : †baptizaterio Reg. Aberd. II 24
~ium ligneum et ecclesia discooperta(
~ium plumbeum
~ium non est coopertum nec seratum
crismatorium et ~ium sub seruris
a funte , fons, ~ium
hanc ecclesiam eo respectu fabricavit ut et ~ia et examinationes judiciorum ‥ inibi celebrarentur
salvo ‥ ~io parvulorum matrici ecclesie
de xj s. v d. receptis de purificacionibus, ~iis, sponsalibus ‥
nitido salutaris aque ‥ abluti ~io
non habebit capella ~ium
vas in quo lavantur [corporalia ] sicut et ~ii nullis aliis usibus deputetur
determinant ‥ utrum talis ecclesia vel capella habere debeat ~ium et sepulturam
homo ‥ qui te facis appellari A per nomen ~ii
plumbum est ibi rotundum pro baptistario
fontem ~ii
ipsis sacerdotibus necessaria sunt ad discendum ‥ liber sacramentorum, lectionarius, ~ium
in ligatura unius ~ii pro ecclesia
baptistērĭum, (15) ĭī, n. (βαπτιστήριον), ¶ 1 piscine [pour se baigner et nager] : Plin. Min. Ep. 5, 6, 25 ¶ 2 fonts baptismaux, baptistère, lieu où lʼon baptise : Sid. Ep. 4, 15.
- 1. (postklass.) bassin om in te baden;
- 2. (eccl.) doopkapel; doopvont.
Baptisterium, tinctorium. Baptisterii Basilica,apud S. Ambros. Epist. 13.
Aula Baptismatis, apud Fortunatum lib. 1. Poem. 15 :
Adde lib. 2. Poem. 11.Instaurata etiam sacri est Baptismatis aula, Quos maculas veteres fons lavat unus aquis.
Baptisteriavero non nisi in majoribus Ecclesiis et Parochialibus constituere fas erat, nedum vero in oratoriis privatis, ut est in Epistola Zachariæ PP. ad Pipinum cap. 15. Sed ea fere semper extructa erant seorsim a templis, iisque adjuncta, ut observare est ex Paulino Epist. 12. et Natali 10. Gregorio Turon. lib. 10.
Ad fontem in Basilica B. Petri Apostoli oratorium S. Crucis ex argento, Confessionem et crucem ex auro, etc.Quem quidem morem indicat etiam Paulinus Natali 10. ubi Baptisterium describit :
... Medio pietatis Fonte nitet, mireque simul novat atque novatur. Namque hodie bis eam geminata novatio comit, Dum gemina Antistes gerit illic munera Christi, In geminos adytum venerabile dedicat usus, Castifico socians pia sacramenta lavacro.
Ipsum vero baptisterium diversis in circuitu decoravit picturis.Quibus autem adornari picturis solerent Baptisteria, belle describit Ægidius Monachus Aureæ vallis in Oberto Episc. Leod. cap. 18 :
Vide Sansovinum et Stringam in VenetiaFontes fecit opere fabrili, Arte vix comparabili. Duodecim qui sustinent Boves, typum gratiæ continent. Materia est de mysterio, Quod tractatur in baptisterio. Hic baptizat Joannes Dominum, Hic gentilem Petrus Cornelium, Baptizatur Craton Philosophus, Ad Joannem confluit populus. Hoc quod fontes desuper operit, Apostolos et Prophetas exerit.
Baptisteriumappellant, tota et hæc marmorea, habens januas, quas æneæ valvæ operis egregii occludunt. In medio illius Ecclesiæ Baptisterium e marmore lucidissimo positum visitur, in quo Florentini omnes Baptismi lavacrum percipiunt, neque alibi quisquam præterquam in hoc Baptisterio aquis salutaribus tingitur. Quæ quidem adnotare libuit, tanquam veteris moris institutum, cum olim in civitatibus in Ecclesiis tantum Cathedralibus, aut iis adjunctis Baptisteriis baptismus conferretur, in quibus etiamnum supersunt ejusmodi Baptisteria, tametsi nulli fere usui. Vide in hanc rem Panvinium de septem urbis Romæ basilicis, ubi de Baptisterio Lateranensi pag. 188. Nota sunt quæ de Baptisterio Sophiano observant Scriptores.
Nam Baptisterium, quod olim fabricabamini, scribitis posse jam consecrari.Synodus Romana ann. 853. cap. 40 :
Presbyteri vero qui in diversis locis, Baptisteriis, vel quibuscunque aliis sacris oratoriis ordinantur, etc.Vita Garnerii Prepositi sancti Stephani Divionensis apud Perardum pag. 131 :
Est alia basilica.... de qua in prædicta B. Gregorii (Lingonensis Episcopi) Vita scriptum est, quod domus ejus Baptisterio adhærebat, ab officio baptizandi sic nominata, quod ibidem sæpius fiebat.Occurrit sæpe in Charta Longobardica ann. 745. apud Ughellum in Episcopis Aretinis.
Ecclesia Baptisterii, in Vita S. Aviti Episc. Viennensis n° 5 :
Hujus labore et industria Baptisterii Ecclesia musivo et marmore mirabiliter ornata, et pavimento venusti operis constructa, ipsumque Baptisterium cum aquæductu et ornatu suo, ad honorem Patriarcharum et Prophetarum, sanctique Joannis Baptistæ, quanta celeritate a fundamentis reædificata sit, etc.Vide Ecclesia Baptismalis.
Domus Baptismalis, apud Herimannum de Restaurat. S. Martini Tornacensis cap. 43 :
Domum illic Baptismatis in honore ipsius ædificavit, quoad laudes divinas sacramentorum ministris celebrantibus populus Deo dignus posset confluere, et charismata divina percipere.
Hic mittantur duo cerei intus in Baptisterio.Ubi Ordo Romanus :
Hic deponitur benedictus cereus in fontem.
Baptisterium.... dicitur tam pro baptismate, quam pro loco.Ebo Remensis de Ministris :
Chorepiscopi ministerium est, in conficiendis divinis sacramentis, et Baptisterio, omnium intellectum aperiens excitare.Vita Eusebii Episcopi Vercellensis :
Dum sacrum in mense Martio celebraretur Pascha, in cujus vigilia Papa memoratus sacra perageret, et sacratissimum celebraret Baptisterium, etc.Capitul. Caroli C. tit. 40. cap. 1.
Sine illius licentiaDudo libro 2. Actor. Norman. de Rollone recens baptizato :Missas et Baptisteria in eadem civitate præsumit celebrare.
Dedit itaque Robertus prima die Baptisterii.... terram, etc.Adde Epistolam Livonis Regis Armeniæ in Gestis Innoc. PP. III. pag. 127. et Bractonum lib. 3. tit. 2. cap. 21. § 2. etc.
Sire, je croi mult bien la sainte Annoncion, Et le saint Baptestire, et l'Incarnation.
Se Rou vouloit pour nous Chrestien devenir, Bautestire rechoivre, paiennime guerpir, etc.
Oldenborgin Itinerario Terræ Sanctæ, ubi pluribus quomodo hanc festivitatem celebrarent, commemorat, pag. 137.
Ut audiant Episcopi Baptisterium Presbyterorum, ut secundum Romanum morem baptizent.Capitula ejusdem apud
Saltz,
UtCapitula Guilleberti Episcopi cap. 3 :(Sacerdos) signaculum et Baptisterium memoriter teneat.
Ut unusquisque Baptisterium suum habeat, ut recte baptizare possit.S. Bonifacius Mogunt. in Capitul. cap. 16 :
Ut unusquisque Episcopus in sua parochia diligenter discutiat suos Presbyteros, et faciat ut illorum signacula et Baptisteria bene faciant, et edoceant Presbyteros quid in illo Baptisterio unumquodque verbum vel sententia per se significet.Burchardus lib. 19. cap. 8 :
Discat.... Psalterium, Lectionarium cum Evangeliis, sacramentorum librum, Baptisterium et computum cum Ciclo.Ita etiam in Capitulis Ahytonis Episcopi Basiliensis cap. 6. In Pœnitentiali Egberti Archiep. Eborac. pag. 12. Vide Concil. Remense II. cap. 7. Bedam de Remediis peccator. cap. 1. etc.
De parochia scilicet ipsius Ecclesiæ seu Monasterii, de redditibusque ejus, hoc est, censu, Baptisterio, sepultura, etc.Tabubularium Conchense in Ruthenis Ch. 15 :
Et quartam partem de sepulturam et Baptisterium, et pœnitentiam, et sepulturam de ipsos homines et illas feminas, quæ de aliis parochiis pro amore Domini et sanctæ Fidis, ad istam Ecclesiam venerint.Adde Ch. 83.
Omne fevum Presbyterale intra et extra ecclesiam Nobiliacensem, hoc est, offerendam, sepulturam, Baptisterium, etc. Vide Instrum. tomi 4. novæ Gall. Christ. col. 229.
Hoc anno 1260. in vigilia sancti Martini incepit Baptisterium in Padua.Sed legendum, emendante ipso Muratorio tom. 6. Antiq. Ital. med. ævi col. 472 :
Batisteriumvel
Batimentum, hoc est, flagellantium novitas. Sed et
BactisteriumItali dixerunt, ut videre est supra in hac voce. Vide infra Battimentum.
BAPTISTERIUM
BAPTISTE´RIUM[BALNEAEp. 275.]
Baptisterium
(βαπτιστήριον). A large basin into which bathers could plunge or even swim about ( Epist. ii. 17, 11). It is more commonly called natatorium or piscina. See Balneae.